Veel mensen houden na een beroerte last van motorische problemen. Iets wat bij een behoorlijk grote groep patiënten niet volledig verholpen kan worden met fysiotherapie. Onderzoekers van het UMC Utrecht gaan nu kijken of een behandeling met hersenstimulatie deze mensen kan helpen beter te herstellen. In deze audio hoor je neurobioloog Rick Dijkhuizen en technisch geneeskundige Jord Vink van het UMC Utrecht. Lees hier meer: Hersenstimulatie voor beter herstel na beroerte . See omnystudio.com/list...
Apr 04, 2023•5 min
Het gaat gigantisch slecht met de Europese palingpopulatie. De EU heeft dan ook de import en export van de dieren verboden, maar dat heeft gezorgd voor het ontstaan van een heuse palingmaffia. Een lucratieve illegale palinghandel waarin miljarden rond zouden gaan. Juni vorig jaar werden nog 49 mensen gearresteerd omdat ze onderdeel waren van een smokkelnetwerk dat palingen in koffers probeerde te verplaatsen. Nu hebben onderzoekers uit Engeland DNA-testen uitgevoerd om te bepalen of voedsel met ...
Apr 03, 2023•2 min
Wetenschappers hebben een vis op beeld vastgelegd die vrolijk aan het rondzwemmen was op een diepte van meer dan 8,3 kilometer. En dat is een diepterecord. Het gaat om een jonge slakdolf. Uit eerder onderzoek bleek al dat slakdolvensoorten die op deze dieptes zwemmen aardig wat aanpassingen hebben ondergaan om tegen de hoge druk te kunnen. De onderzoekers hebben er ook twee gevangen, op zo'n 8000 meter diepte, wat ook een record is. Lees hier meer over de ontdekking: Scientists break new record ...
Apr 03, 2023•6 min
Meer en meer beginnen we te ontdekken - met dank aan steeds betere technieken en een paar gelukkige archeologische vondsten - dat hoe we ons T. rex en andere dino's hebben voorgesteld niet helemaal klopt. Zo ontdekten onderzoekers al eens dat T. rex heel veel zenuwuiteinden in z'n snuit moet hebben gehad, waardoor hij waarschijnlijk niet alleen scheurde en schrokte, maar ook knabbelde. Nu is er weer een nieuwe ontdekking gedaan over deze dino. Vergeet die altijd zichtbare rij vlijmscherpe tanden...
Apr 02, 2023•2 min
Onderzoekers hebben inmiddels een behoorlijk goed beeld van waar herinneringen in de hersenen zich vormen. Korte termijn herinneringen vormen diep in het brein in de hippocampus en als de situatie erom vraagt worden ze voor de lange termijn opgeslagen in de cortex: de buitenste laag van de grote hersenen. Maar wat er tussen die twee typen geheugen precies gebeurt is nogal mysterieus. Het is ook niet makkelijk te onderzoeken. Je moet er meerdere actieve hersengebieden wekenlang in realtime voor m...
Apr 01, 2023•2 min
Dit klinkt misschien als iemand die morsecode verstuurt door op bubbelfolie te drukken, maar het is een dorstige en ongelukkige plant. Het is niet voor het eerst dat is ontdekt dat planten geluid kunnen produceren, maar wel is voor het eerst aangetoond dat dit op een meter afstand van de plant nog steeds te horen is en wat de geluiden zeggen over de gezondheid van de plant. Een onderzoeksteam uit Israël kwam erachter tijdens experimenten met tomaten- en tabaksplanten. Terwijl geluidsapparatuur d...
Mar 31, 2023•2 min
Over zo'n twee weken - als de omstandigheden het toelaten - vertrekt Europese ruimtesonde Juice richting de manen van Jupiter. Bert Vermeersen, hoogleraar Planetaire Exploratie aan de TU Delft vertelt meer over waarom we erheen willen, wat wetenschappers daar hopen te ontdekken en hoe ze dat gaan doen. Ook legt hij uit op welke manier Nederland een belangrijke bijdrage aan het project levert. Eentje met een glansrol voor onze radiotelescopen. Lees hier meer over de ESA-missie: Jupiter Icy Moons ...
Mar 30, 2023•6 min
Hoe we ons voelen kan soms van ons gezicht af te lezen zijn. Er zijn ook theorieën die stellen dat je met het veranderen van die gezichtsuitdrukkingen juist emoties kan sturen en dat ons eigen gezichtsspieren ook een rol spelen bij het aflezen en begrijpen van de emoties van anderen. Dit is onderdeel van de gezichtsfeedbackhypothese. Als we een boze of blije uitdrukking op het gezicht van iemand anders zien, zouden we onbewust de spieren in ons gezicht gebruiken om die uitdrukking te kopiëren. D...
Mar 29, 2023•3 min
In de Dream Hall van de TU Delft werken vijf dreamteams van studenten aan allerlei veelbelovende high tech projecten. Wetenschap Vandaag zoomt in op project Epoch en project March, respectievelijk AI om de wereld beter te maken en een exoskelet. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Mar 29, 2023•6 min
De Aedes Egyptii, tegenwoordig de Gele-koortsmug genoemd, was ooit een onschuldig beestje. Door veranderend klimaat op de Afrikaanse Savanne, 5000 jaar geleden, is hij antropofiel geworden, afhankelijk van mensenbloed. De slavernijtransporten, van West-Afrika naar de Amerika's hebben 500 jaar geleden voor een nieuwe variant van de mug gezorgd, zo schrijven onderzoekers in Science. Deze variant is tot op de dag van vandaag verantwoordelijk voor het verspreiden van ziektes als Gele Koorts en Zika....
Mar 28, 2023•6 min
De natuur zit vol trucjes, of misschien kun je beter zeggen: vol evolutionaire aanpassingen die het voortbestaan van soorten hebben bevorderd. Een zeer zeldzaam Zuid-Afrikaans plantje uit de madelieffamilie heeft precies zo'n aanpassing gemaakt om het te winnen van de buren. Dit plantje maakt namelijk blaadjes met patronen erop die lijken op vrouwelijke vliegjes. Ze zijn zo overtuigend, dat mannelijke vliegjes maar al te graag even langskomen om er vervolgens zo bovenop te duiken. In een poging ...
Mar 27, 2023•2 min
Op de planetoïde Ryugu zijn cruciale bouwstenen voor het leven gevonden. De Japanse ruimtesonde Hayabusa2 nam een paar jaar geleden monsters op deze ruimterots en bracht ze terug naar de Aarde. Na uitgebreide analyse blijkt er Uracil in de monsters te zitten. Uracil is RNA, een organische verbinding die waarschijnlijk nog ouder is dan DNA. De conclusie kan niet anders zijn dat de bouwstenen voor leven overal in het heelal aanwezig zijn, zegt sterrenkundige en paleontoloog Rob van den Berg. Nieuw...
Mar 27, 2023•6 min
Dankzij plukjes bewaard gebleven haar is bijna 200 jaar na zijn dood het DNA van componist Ludwig van Beethoven geanalyseerd. Beethoven had in zijn leven last van tal van gezondheidsproblemen. Zijn bekende gehoorverlies was er één van, zijn ernstige darmklachten een andere, maar nu onderzoekers zo'n twee derde van zijn genoom hebben uitgezocht aan de hand van plukjes van zijn haar, denken ze meer over zijn gezondheid te kunnen zeggen. Meerdere vrienden van Beethoven waren in het bezit van een pl...
Mar 26, 2023•2 min
Voor het eerst is op een planeet buiten ons zonnestelsel een daverende stofstorm gezien. De James Webb Telescoop legde het vast toen hij naar VHS 1256b keek, een exoplaneet die in 2015 werd ontdekt, ongeveer 40 lichtjaar van de aarde. We weten zelfs waar de stofdeeltjes in de wolk uit bestaan: smalle korreltjes van silicium en zuurstof, wat de basis is van de meeste rotsachtige mineralen. De deeltjes zijn een stuk fijner dan zandkorrels. Ze hebben meer weg van de deeltjes in rookwolken. De storm...
Mar 25, 2023•2 min
Mocht je op het moment aan het eten zijn, dan is het geen slecht idee om daar even mee te stoppen. We gaan het namelijk hebben over hoe kevers water uit de lucht kunnen halen met hun achterste. Kevers zijn kampioen overleven in droge omstandigheden. Sommige kunnen hun hele leven zonder het drinken van een druppel water. Toch hebben ze wel water nodig en dit lossen ze op door met hun endeldarm, of rectum, vocht uit de lucht naar binnen te halen en dat om te zetten naar vloeistof die door het lich...
Mar 24, 2023•2 min
Van kantoorbaan tot topsport .. iedereen krijgt wel eens te maken met stress. In onze samenleving wordt er bijna non-stop een beroep gedaan op ons stress-systeem. Is dat erg? Helemaal niet, zegt stress-sociologe Suzan Kuijsten. Zij organiseert het Stresstival , een festival over stressmanagement in de Duif in Amsterdam. Verslaggever Michal van der Toorn nam er een kijkje. Deze vierde editie draait om organisaties. Hoewel stress onvermijdelijk is, en we het zelfs nodig hebben om te presteren, zij...
Mar 23, 2023•7 min
Het terugplaatsen van eigen immuuncellen die buiten het lichaam zijn bewerkt om nog beter hun werk te doen tegen ziektes als kanker kan een hele effectieve behandeling zijn. Het zou alleen nog veel beter kunnen werken als deze cellen niet uitgeput raakten. Ondanks dat deze cellen aangepast zijn om extra hard tegen ziektes te vechten, neemt die vechtlust na een tijdje af. Hetzelfde gebeurt bij immuuncellen in ons lichaam die niet zijn bewerkt. Als we erachter zouden kunnen komen hoe dat uitputtin...
Mar 22, 2023•2 min
Onderzoekers van het UMC Utrecht hebben per ongeluk iets heel moois ontdekt: onze hersenen ontwikkelen zich langer door dan we dachten. In plaats van rond ons vijfentwintigste begint de aftakeling pas als we tussen de dertig en veertig jaar oud zijn. Klinisch technoloog Dorien van Blooijs van het UMC Utrecht vertelt hoe ze dit dankzij onderzoek naar epilepsie op het spoor kwamen. Lees hier meer over het onderzoek: Aftakeling komt later dan gedacht . See omnystudio.com/listener for privacy inform...
Mar 22, 2023•5 min
Negeer oogbewegingen en zenuwtrekjes, vergeet met hoeveel overtuiging iemand de boodschap brengt: onderzoekers uit Nederland hebben een veel makkelijkere manier gevonden om te achterhalen of de waarheid wordt verteld of niet. Onderzoeker Bruno Verschuere van de Universiteit van Amsterdam, zelf ook verrast dat zoiets simpels bleek te werken, vertelt meer over de methode. Lees hier meer over het onderzoek: LeugenLab: details verraden de leugenaar . See omnystudio.com/listener for privacy informati...
Mar 21, 2023•6 min
Je kunt op verschillende manieren in kaart brengen hoe het gaat met levende wezens op aarde. Onderzoekers uit Israël kozen ervoor om uit te rekenen hoeveel er van verschillende groepen rondlopen door naar hun totale gewicht te kijken. De gehele mensheid, berekenden ze, is goed voor 390 miljoen ton. Toen ze vervolgens gingen kijken naar het aandeel wilde zoogdieren die op het land leven, schrokken ze. 22 miljoen ton wegen alle wilde zoogdieren bij elkaar. Minder dan 10 procent van het totale gewi...
Mar 20, 2023•2 min
Het is 'Internationale dag van het geluk'. Uit het World Happiness Report dat vandaag werd gepubliceerd blijkt dat de Finnen (alweer) het gelukkigste volk zijn. Nederland vind je net als vorig jaar op plek vijf. Maar naast het land waar je woont, speelt ook je karakter een rol bij hoeveel levenstevredenheid je voelt. In een nieuw onderzoek is gekeken of deze link tussen persoonlijkheid en geluksgevoel door de tijd heen verandert. Onderzoeker Manon van Scheppingen van de Universiteit van Tilburg ...
Mar 20, 2023•6 min
Ze worden ook wel het onderwater tropisch regenwoud genoemd, de koudwaterkoralen en sponsen van de diepzee. En dat is niet zo gek, want de ecosystemen die ze vormen zitten vol leven en biodiversiteit. Ook spelen ze een belangrijke rol in de koolstofcyclus van de oceaan. Maar het gaat niet goed met deze diepzee hotspots. Ze staan onder druk van onder andere de visserij en de verzuring van de oceanen. Een reden voor veel onderzoekers om deze riffen grondig te bestuderen. Evert de Froe, van het Kon...
Mar 19, 2023•3 min
Muggen kunnen allerlei vervelende ziektes overbrengen. Malaria kent iedereen, maar de familie van ons eigen huis-tuin-en-keukenmug kan ons ook het westnijlvirus, de Afrikaanse paardenpest, riftdalkoorts en hersenontsteking geven. Nou hebben muggen ook gewoon hun eigen belangrijke plekje in ecosystemen, maar zouden we wat meer controle hebben over sommige populaties, dan zouden we ook meer controle hebben over hoeveel mensen doodgaan aan één van de ziektes die muggen door kunnen geven. En dus, we...
Mar 18, 2023•2 min
Inmiddels hebben de meeste mensen weleens gehoord van de waggle dance . Zo niet, hier volgt een korte uitleg. Om elkaar te vertellen waar voedzaam eten te vinden is, gebruiken bijen een waggeldansje. Aan de binnenkant van de korf, loopt de bij die de informatie heeft al waggelend een achtpatroon over de verticale wand. De dans vertelt andere bijen iets over de locatie, afstand tot en zelfs kwaliteit van het voedsel. Maar hoe weet een bij dat dit de manier is om anderen op pad te sturen? En wanne...
Mar 17, 2023•2 min
Wetenschappers uit de Verenigde Staten denken op oude beelden bewijs te hebben gevonden voor actieve vulkanen op Venus. Daarmee zou de planeet naast de aarde en een maantje van Jupiter het enige andere hemellichaam zijn waarvan dit bekend is. Met planetenonderzoeker Daphne Stam van de TU Delft bespreken we wat we al weten over de planeet, waarom het zo moeilijk is om Venus te bestuderen en hoe radarbeelden uit de jaren negentig nu deze ontdekking mogelijk maken. Lees hier meer over het onderzoek...
Mar 16, 2023•6 min
Hoe verder terug je kijkt in de geschiedenis van de mens hoe onduidelijker de rol van geestverruimende praktijken wordt. Tegenwoordig vind je ze in bijna elke cultuur. In de vorm van het drinken van alcohol bijvoorbeeld, dansen, of meditatie, maar ook het gebruiken van harddrugs, of het bijwonen van sommige spirituele ceremonies of concerten. Allemaal kunnen ze zorgen voor een aangepaste gemoedstoestand. Een vlucht van de realiteit. Maar wanneer de mens hiermee begon en waarom we dit zijn gaan d...
Mar 15, 2023•2 min
We bespreken wat ervoor kan zorgen dat mensen wel of niet naar de stembus gaan, hoe de hersenen omgaan met op het laatste moment van gedachten veranderen en hoe je tot de beste keuze komt. Hier vind je de onderzoeken of artikelen die ter sprake kwamen: How Science Can Help Get Out the Vote Why changing your mind is a feature of evolution, not a bug The Neuroscience of Changing Your Mind See omnystudio.com/listener for privacy information....
Mar 15, 2023•7 min
Vandaag staan in Utrecht klimaatwetenschappers, meteorologen, psychologen en schrijvers samen op het podium om tijdens een heus gala te praten over hoe het ervoor staat met 'het klimaat'. We spraken alvast met klimaatpsycholoog Loes Kreemers van de Hogeschool van Amsterdam . Hoe verbonden zijn we nog met de natuur? Zien we goed genoeg hoe het ervoor staat met de biodiversiteit? Wat kunnen we zelf doen om voor verbetering te zorgen? Maar ook: hoeveel activisme en regelgeving is daarbij nodig? Lee...
Mar 14, 2023•6 min
Niet al te groot, lange dunne poten, zwart met een oranjerode tekening op de rug: de meeste mensen zullen de spin die de zwarte weduwe wordt genoemd wel herkennen, ook als je haar niet eerder in het wild hebt gezien. De spin is niet agressief, maar wel heel giftig en dat heeft gezorgd voor een nogal angstaanjagende reputatie. Nu blijkt alleen dat de spin zelf ook nogal wat heeft om bang voor te zijn. Nichtjes uit hun eigen familie blijken absoluut niet van hun gezelschap gediend te zijn. Het vie...
Mar 13, 2023•2 min
Morgen vindt in Utrecht het 'Gala van een krachtig klimaat' plaats. In een klein voorproefje hoor je meer over een apparaatje niet groter dan een luciferdoosje waarmee jij en ik in de supermarkt hele bijzondere dingen kunnen gaan meten. Zoals: heb ik hier te maken met een echte biologische kip? Of: uit hoeveel verschillende materialen bestaat deze verpakking? En uiteindelijk zelfs: wat is de ecologische voetafdruk van het product dat ik van plan ben te kopen? Ook bespreken we waarom het niet alt...
Mar 13, 2023•6 min
