Waarom hebben sommige mensen weinig symptomen, terwijl anderen ernstig ziek worden wanneer ze besmet zijn met een virus zoals de griep of Covid-19? Om hierachter te komen bekeek promovenda Laura Van Eyndhoven van de TU Eindhoven hoe afzonderlijke cellen zich gedragen wanneer zij met een virus zijn geïnfecteerd. Wanneer een virus binnenvalt, laat slechts een klein deel van de geïnfecteerde cellen, de zogenoemde first responders, andere cellen in hun omgeving weten dat ze geïnfecteerd zijn. Om nie...
Mar 12, 2023•2 min
Baby’s ontvangen essentiële bacteriën van hun moeder tijdens de geboorte en direct daarna, maar of ze deze ook krijgen in het geval van een keizersnede was lang onduidelijk. Onderzoekers onder leiding van het UMC Utrecht en de Universiteit van Edinburgh zijn het gaan uitzoeken. Ze zagen dat moeders in staat zijn bacteriën over te dragen aan hun baby's via meerdere routes. Baby’s die via een keizersnede worden geboren ontvangen tijdens de geboorte minder van het darmmicrobioom van hun moeder, maa...
Mar 11, 2023•2 min
Onderzoekers hebben de meest gedetailleerde hersenkaart ooit gemaakt. Het dier waarmee ze dit is gelukt: de fruitvlieg. Als we willen begrijpen hoe ‘denken’ werkt, moeten we eerst het mechanisme erachter beter begrijpen. Een internationaal team van onderzoekers bracht daarom meer dan 3000 neuronen in kaart in de hersenen van een baby fruitvlieg, inclusief alle 548,000 connecties die ze met elkaar verbinden. De eerste keer dat er een model werd gemaakt van de hersenen was tijdens een 14-jarige st...
Mar 10, 2023•2 min
Waar komt het water op planeten vandaan? En hoe oud is het? Een team van astronomen, waaronder een aantal uit Nederland, heeft iets ontdekt waarmee een belangrijk stukje van de puzzel nu op zijn plek valt. In deze audio hoor je Margot Leemker, promovendus aan de Sterrewacht Leiden. Zij doet met veel plezier onderzoek in de groep van Ewine van Dishoeck naar de plekken waar sterren en planeten vormen. Lees hier meer over het onderzoek: Astronomen vinden ontbrekende schakel voor herkomst water in z...
Mar 09, 2023•6 min
In ons zonnestelsel vind je twee gapende gaten. Het eerste gat is er eentje tussen de grootte van aardachtige planeten en gasreuzen. De grootste aardachtige planeet is de aarde. De kleinste gasreus is Neptunus. Als de aarde qua grootte tussen een 10 en 20 eurocent muntje in zou zitten, dan is Neptunes een honkbal, met een 17 keer grotere massa. Tussen dat muntje en die honkbal zit niets, terwijl in andere stersystemen genoeg planeten zijn die er qua grootte tussenin zitten. Zogeheten superaardes...
Mar 08, 2023•2 min
Hommels blijken, net als wij, sociaal leergedrag te vertonen en bij elkaar af te kijken. Dat zagen onderzoekers in een puzzelexperiment. Eén hommel leerde eerst de deksel op een doorzichtig doosje een stukje te draaien door tegen één van twee verticale lipjes te duwen. Het resultaat daarvan was dat hij zo bij de beloning van suikerwater kon komen. Nou was het ene lipje op het dekseltje blauw en het andere rood en de hommel werd getraind om steeds voor dezelfde kleur te kiezen. Vervolgens werd hi...
Mar 08, 2023•7 min
Sommige keuzes die we maken zijn goed voor ons, maar minder goed voor anderen. En sommigen zijn minder goed voor ons, maar beter voor anderen. Hoe gaan we om met het maken van deze keuzes? Leren we wellicht om de negatieve gevolgen te negeren op het moment dat we egoïstische keuzes maken? Of maken we die keuzes heel bewust? Om daarachter te komen deden Nederlandse onderzoekers een experiment. Proefpersonen moesten steeds kiezen tussen twee symbolen. Eentje leverde 80 procent zeker een flinke gel...
Mar 07, 2023•2 min
Het beschermen van kustgebieden is in ons land altijd belangrijk geweest, maar met de stijgende zeespiegel wordt dat alleen maar belangrijker. Daarom is elk detail dat je kunt achterhalen over de ecosystemen aan de kust belangrijk. Als het aankomt op de kustplantjes in deze ecosystemen, weten we nu dankzij NIOZ-onderzoeker Clea van de Ven en collega's weer meer. Wil je meer lezen over het onderzoek, kijk dan hier: Jong gras volgt verschillende groeistrategieën op kwelders en in duinen (Nederland...
Mar 07, 2023•7 min
Als we snappen hoe cellen het liefst groeien, kunnen we weefselschade in de toekomst veel beter herstellen. Onderzoekers in Delft hebben nu iets over de voorkeuren van cellen ontdekt waarmee we hopelijk weer een stap verder komen. Ze zagen dat botcellen die ze lieten groeien op biomaterialen een voorliefde voor bepaalde vormen hebben. Specifiek voor vormen met een negatieve kromming: een soort kuiltje, zou je kunnen zeggen. In deze audio hoor je TU Delft-hoogleraar Amir Zadpoor. Lees hier meer o...
Mar 06, 2023•6 min
In 2012 plukte een onderzoeker van Penn State University's Insect Identification Lab tijdens een bezoekje aan een Walmart in Arkansas een groot insect van de buitenmuur van de supermarkt. Het leek een beetje op een libelle, maar moest volgens de onderzoeker een mierenleeuw zijn. Met dat labeltje belandde het gevleugelde insect in zijn persoonlijke collectie. Vele jaren later, in 2020, gaf dezelfde onderzoeker vanuit huis een online college over insectenbiodiversiteit. Studenten bekeken vanuit hu...
Mar 05, 2023•2 min
In een groot onderzoek naar de scheenbeenbotten van dino's laten wetenschapper zien dat er zelfs binnen één familie hele verschillende groeistrategieën kunnen zijn, waardoor sommigen zich ontwikkelden tot enorme beesten zoals de T. rex en anderen tot kleine vogelachtige diertjes. De gedachte is lang geweest, en die klopt in veel gevallen nog steeds, dat dieren met grote lichamen groter zijn dan verwante soorten met kleinere lichamen omdat ze in de periode waarin de meeste groei plaatsvindt harde...
Mar 04, 2023•2 min
Voor deze aflevering wil ik je even vragen - als dat op een veilige manier kan - om op één been te gaan staan en dat vol te houden tot het einde van dit verhaal. Ik, geluidstechnicus Klaas en collega Mats doen ook mee. Je hebt misschien weleens vaker gehoord: balans is van belang. Gaat je evenwichtsgevoel achteruit, zo suggereren onderzoeken, dan kun je banger worden om te vallen, beweeg je minder, blijf je vaker binnen en versterk je zo het verouderingsproces. Nou is vorig jaar - het is een oud...
Mar 03, 2023•3 min
Iedereen herkent het wel: als je op het punt staat iets te doen wat je heel spannend of gewoon doodeng vindt, dan reageert je lichaam daarop. Je keel wordt misschien droog, je kunt gaan zweten en waarschijnlijk verhoogt je hartslag. Nou waren onderzoekers benieuwd: kan het ook andersom werken? Kan het ook zo zijn dat een verhoogde hartslag, zonder dat je iets spannends aan het doen bent, zorgt voor meer angstgevoelens? En zou het hart op die manier een link kunnen hebben met angststoornissen en ...
Mar 02, 2023•7 min
Terwijl gister nog te horen was dat de luchtvervuiling in Nederland afneemt, waarschuwen Amerikaanse onderzoekers dat dit niet betekent dat we straks ook echt gezondere lucht inademen. Als de aarde opwarmt krijgen we namelijk ook meer luchtvervuiling die afkomstig is van planten en stof, zou blijken uit dit onderzoek. In deze audio hoor je hoogleraar atmosfeeronderzoek Herman Russchenberg van de TU Delft . Hij geeft aan waarom het moeilijk is om met deze resultaten iets over gezondheid te zeggen...
Mar 01, 2023•7 min
De biomarkers in zweet kunnen artsen steeds meer vertellen over onze gezondheid. Alleen niet al het zweet kon tot nu toe worden gemeten. Dat wat je ziet ontstaan op de huid na een paar stevige sportoefeningen is geen probleem voor bestaande sensoren, maar er is nog een ander type zweet. De variant die als waterdamp de huid verlaat. Hiervan verlaat een veel kleinere hoeveelheid het lichaam, ook als je niet aan het sporten bent. Deze vorm van zweet geeft volgens onderzoekers belangrijke kennis ove...
Feb 28, 2023•1 min
Om erachter te komen hoe de hersenen met behulp van seintjes uit de rest van het lichaam kiezen tussen verschillende levensbehoeftes hebben onderzoekers bij muizen het mechanisme achter het stofje leptine bestudeerd. Dit stofje blijkt niet alleen een rol te spelen bij de regulatie van verzadiging (het lichaam heeft genoeg voedsel binnengekregen, ik kan stoppen met eten), maar ook bij sociale interactie en seks. Lees hier meer over het onderzoek: Sex, food or water? How mice decide . See omnystud...
Feb 28, 2023•6 min
De octopus wordt gezien als één van de de meest intelligente ongewervelde dieren op aarde. Het dier heeft geen skelet, acht flexibele armen die los van elkaar kunnen bewegen, maar ook tegelijk en een zeer complex zenuwstelsel. In het brein van octopussen vind je gigantisch veel neuronen en hersendelen. Wat die precies allemaal doen weten we nog maar een beetje en wat we weten komt vooral van experimenten waarbij die hersendelen opzettelijk zijn beschadigd om te kijken welke functies dan uitvalle...
Feb 27, 2023•2 min
Het stimuleren van de hersenen met gebruik van geïmplanteerde elektrodes laat al positieve resultaten zien bij verschillende ziektes. Alleen die elektroden worden door ons lichaam niet altijd even goed geaccepteerd. Ook zijn ze hard en kunnen ze omliggend weefsel beschadigen. Daarom komen onderzoekers met een nieuwe manier om naar bio-elektronica te kijken. Ze ontwikkelden een gel die ingespoten kan worden en die in reactie op van nature aanwezige chemische stofjes in het lichaam verhardt en gel...
Feb 27, 2023•4 min
De voorbereidingen voor deze missie lopen al een tijdje, 20 tot 30 jaar zijn onderzoekers al bezig, maar met een NWO-subsidie van 12 miljoen euro kan een Nederlands consortium onder leiding van SRON nu echt verder met de volgende stappen. Onderzoeker Gijs Nelemans (SRON/Radboud), één van de leiders van dat consortium, frist ons geheugen even op. Om welke missie gaat het ook alweer en wat wordt er dankzij dit geldbedrag precies mogelijk? Lees hier meer over het project: Groen licht voor Nederland...
Feb 26, 2023•5 min
De cellen in ons lichaam zijn omgeven door een materiaal dat zorgt voor ondersteuning en structuur. Niet alleen doet het materiaal dát, het stuurt ook signalen naar de cellen, als een dirigent die instructies geeft aan een orkest. Instructies vanuit het dirigerend materiaal kunnen zowel mechanische als biochemisch zijn. De mechanische signalen bevatten informatie over de zachtheid of stijfheid van het materiaal, terwijl de biochemische signalen de cellen instrueren via kleine moleculen. Allemaal...
Feb 25, 2023•2 min
Planten hebben water nodig. Dus in jaren dat het veel regent, verwacht je dat een woud het in z'n geheel beter doet dan in droge jaren. Dat klopt ook wel, maar er is nog een ander effect dat veel regenval heeft op de biodiversiteit. Een effect dat onderzoekers nu pas beginnen te zien, dankzij stapels met data en een paar stevige computermodellen. Het heeft alles te maken met natuurlijke vijanden. In deze audio hoor je onderzoeker Edwin Lebrija-Trejos, lees hier meer over het onderzoek: Rainfall ...
Feb 24, 2023•3 min
We weten dat sommige omstandigheden, zoals kou, het energieverbruik van ons lichaam kunnen verhogen, maar lukt dat ook met een medicijn? Ja, laten onderzoekers uit Leiden zien. In deze audio hoor je onderzoeker Patrick Rensen van het LUMC. Lees hier meer over het onderzoek: Aan-knop van ons ‘gezonde’ vet ontdekt door LUMC-onderzoekers . Meedoen aan de studie naar kou en vetverbranding? Kijk dan hier: CoolBAT studie See omnystudio.com/listener for privacy information....
Feb 23, 2023•7 min
Als vrouw kun je niet voor altijd kinderen krijgen. Even los van wat ouderdom met het lichaam doet, raken de eitjes simpelweg op. Dat geldt voor vrijwel alle zoogdieren op aarde, waarbij vele diersoorten op het moment dat ze onvruchtbaar worden ook maar meteen stoppen met leven. Nu blijkt er tenminste één uitzondering te zijn op die beperkte vruchtbaarheid. En hoe kan het ook anders: dat is de naakte molrat. Dit diertje, dat er precies zo uitziet als de naam doet vermoeden, verbaast wetenschappe...
Feb 23, 2023•2 min
Verzakking van de baarmoeder of blaas: het is nog altijd geen onderwerp waar we makkelijk over praten. Toch heeft één op de vier vrouwen van boven de veertig er last van. Met een nieuwe 3D-geprinte oplossing, die uiteindelijk op maat gemaakt zou kunnen worden, hopen onderzoekers deze vrouwen beter te kunnen helpen. In deze audio hoor je Angelique Veenstra, gynaecoloog bij ziekenhuisgroep Twente en onderzoeker Anne Pasman van Hogeschool Saxion. Lees hier meer over het onderzoek: RAAK Persoonsgebo...
Feb 22, 2023•6 min
Vliegtuiggeluid rond luchthavens is een groot en hardnekkig probleem. Zou de manier waarop we huizen bouwen in de omgeving van vliegvelden misschien iets kunnen betekenen hierin? Onderzoeker Martijn Lugten van de TU Delft faculteit Bouwkunde en verbonden aan het AMS Institute denkt van wel. Lees hier meer over het onderzoek: Anders bouwen tegen vliegtuiglawaai . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Feb 22, 2023•5 min
Live meekijken als een medicijn op moleculair niveau zijn werk doet in iemands lichaam: met een unieke nieuwe MRI-scanner met een tien keer zo hoog vermogen als normaal moet het over drie jaar allemaal kunnen. De zogeheten 14 Tesla MRI-scanner komt te staan bij de Radboud Universiteit en het Radboud-UMC. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek zorgde met een subsidie van 19 miljoen euro voor deze wereldprimeur. Verslaggever Martijn de Rijk ging langs en sprak met Dennis Klomp,...
Feb 20, 2023•5 min
We doen dan misschien niet aan een winterslaap: uit nieuw onderzoek blijkt dat onze slaapbehoefte in de winter weleens anders zou kunnen zijn dan in de zomer. Nou was het niet geheel onbekend dat de meeste mensen het gevoel hebben meer te moeten slapen in de winter. Ook weten we al dat de hoeveelheid daglicht invloed heeft op ons dag-nachtritme. Maar hoe het precies werkt was nog niet helemaal goed uitgezocht. Als je naar de mensheid kijkt, zeker in moderne steden, dan zie je weinig effect van d...
Feb 19, 2023•2 min
De tseetseevlieg komt voor in Afrika en kan als hij Trypanosomen parasieten bij zich draagt en steekt de slaapziekte overbrengen. Van die ziekte bestaan in Afrika twee varianten: de West-Afrikaanse slaapziekte, die mensen jaren bij zich kunnen dragen zonder het te weten en de Oost-Afrikaanse vorm die veel agressiever verloopt en een veel kortere incubatietijd heeft. Zonder behandeling is de slaapziekte altijd dodelijk. Met behandeling zijn de kansen op genezing - afhankelijk van het stadium waar...
Feb 18, 2023•2 min
Kun je nou beter krachttraining doen? Of aan je conditie werken? Is lange stukken wandelen genoeg? Of is kort en heel intensief sporten beter? Hoe ver van tevoren moet je eten? Rek je wel of niet je spieren voor en na? Het is niet makkelijk om bij te houden hoe we nou precies het gezondst kunnen blijven. Of wanneer we de meeste spieren kweken, of het meeste vet verliezen. Dat is niet alleen moeilijk omdat elk lichaam anders is, maar ook omdat er steeds weer nieuwe - gelukkig maar – onderzoeksres...
Feb 17, 2023•2 min
Hoe leren jonge zebravinken zingen? Luisteren ze vooral, of kijken ze ook naar beweging? Om daarachter te komen bouwden onderzoekers een robotvogel die ze zangles gaf. In deze audio hoor je onderzoeker Wouter Halfwerk van de Vrije Universiteit Amsterdam. Lees hier meer over het onderzoek dat hij samen met Katharina Riebel van de Universiteit Leiden deed: Robotvogel geeft jonge zebravinken zangles . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Feb 16, 2023•6 min
