Het zat er natuurlijk aan te komen en klein genoeg waren ze misschien al wel langer, maar MIT-onderzoekers hebben een sensor ontwikkeld die je kunt doorslikken en die te volgen is tijdens zijn reis door ons spijsverteringskanaal. De mini-sensor, ter grootte van een flinke pil, detecteert terwijl hij in het lichaam zit een magneetveld buiten het lichaam. Doordat de afstand tot dat magneetveld steeds iets verandert terwijl de sensor beweegt, is te bepalen waar hij zich bevindt. Omdat de persoon wa...
Feb 15, 2023•2 min
Hoe ouder het organisme, hoe meer DNA-schade. Maar hoe die schade precies leidt tot ouderdomsklachten was nog onbekend. Wetenschappers van het Erasmus MC denken nu het antwoord te hebben gevonden. In deze audio hoor je onderzoeksleiders Jan Hoeijmakers en Joris Pothof van het Erasmus MC. Lees hier meer over hun werk: Ontdekking: file op het DNA zorgt voor veroudering See omnystudio.com/listener for privacy information....
Feb 15, 2023•6 min
Kan de wetenschap ons iets vertellen over hoe we het beste een partner kunnen vinden? Of juist over hoe we gelukkig single kunnen zijn? We bespreken een aantal onderzoeken die voorbijkomen in het Guardian-artikel ‘A sexual destiny mindset’ – and the other red flags of romantic chemistry . Daarin valt onder andere te lezen dat er amper bewijs is dat insteken op zoveel mogelijk overeenkomsten, of juist tegenstellingen zin heeft. Hetzelfde geldt voor de focus op specifieke karaktertrekken. Bij een ...
Feb 14, 2023•7 min
Antibioticaresistentie is wereldwijd een groot probleem. Daarom wordt er hard gewerkt aan het terugdringen van onnodig gebruik en het beter begrijpen van bacteriën zodat we ze met nieuwe behandelingen te slim af kunnen zijn. In nieuw onderzoek is gekeken naar de trucjes van de meticilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA). Deze bacterie - die ook bekend staat als de ziekenhuisbacterie - komt bij veel mensen voor en veroorzaakt in sommige gevallen huidinfecties of bloedstroominfecties. Spec...
Feb 13, 2023•2 min
Astronomen hebben rond een dwergplaneet een ringenstelsel ontdekt op een plek waar ze het totaal niet hadden verwacht. We praten erover met onderzoeker Vik Dhillon van de universiteit van Sheffield. Hij is één van de auteurs van deze Nature-publicatie en verantwoordelijk voor de hogesnelheidscamera Hipercam die op de telescoop zit in La Palma, waarmee deze ontdekking is gedaan. Hij vertelt hoe zeldzaam ringen om planeten eigenlijk zijn, waar ze uit bestaan, hoe ze vormen en waarom het nieuwe rin...
Feb 13, 2023•6 min
Het noordpoolgebied verliest in rap tempo zeeijs. Zelfs in de koudere wintermaanden waarin het ijs eigenlijk zou moeten herstellen van het smelten in de zomer. Uit een nieuw onderzoek van Penn State University blijkt nu dat het toenemende aantal winterstormen hier een grote rol in speelt. Deze stormen zouden zelfs verantwoordelijk zijn voor een derde van het zeeijs-verlies in de winter. De stormen - ook wel atmospheric rivers genoemd - duwen grote hoeveelheden waterdruppeltjes in dunne slierten ...
Feb 12, 2023•2 min
Onze voorouders hebben lange tijd een vrij wilde reputatie gehad. Met hun primitieve gereedschap jaagden ze op vlees en sprake van een taal was er niet echt. Maar steeds vaker vinden onderzoekers bewijs voor een veel verfijndere manier van leven. Zo ook recent in een grot ten zuiden van Lissabon. 90.000 jaar geleden leefden daar in Portugal Neanderthalers die zich regelmatig te goed deden aan een smaakvolle maaltijd van Noordzeekrab. Op basis van de restanten van de scharen, konden de onderzoeke...
Feb 11, 2023•2 min
Ook in Nederland bestaat nu de kans dat je, wanneer je aan het wandelen bent met je hond, in de buurt komt van een roedel wolven. Misschien hoor je ze zelfs huilen naar elkaar, als je er op het juiste moment bent. Nu waren onderzoekers benieuwd welke hondensoorten in dat geval terug zouden huilen en of dat genetisch te onderbouwen is. 68 rashonden die als huisdier werden gehouden kregen daarom in een experiment opnames van huilende wolven te horen. Hun reactie werd uitvoerig bestudeerd in het la...
Feb 10, 2023•2 min
Orka-moeders offeren gigantisch veel op om een zoon groot te kunnen brengen, blijkt uit bijna 40 jaar aan orka-data. Het kost zelfs zoveel energie dat het hun kans op nog meer gezonde kinderen enorm vermindert. En met de afnemende hoeveelheid voedsel die er voor deze dieren beschikbaar is, is dat slecht nieuws. Lees hier meer over het onderzoek: Orca mothers make 'lifelong sacrifice' for sons . Hier vind je de eerdere aflevering over orka oma's: Oma's in orka-gemeenschap helpen kleinkinderen ove...
Feb 09, 2023•6 min
Mieren kunnen besmet raken door schimmels. Denk aan die ene nare die van de mier een soort zombie maakt. Maar mieren zijn schimmels ook vaak te slim af. Dat komt omdat veel mierenkolonies een sociale immuniteit hebben. Voordat een schimmel die op het lichaam van een mier is gaan zitten naar binnen kan groeien, wordt het er al afgepoetst door nestgenootjes. Toch lukt het sommige schimmels om dit weer te omzeilen, zagen onderzoekers in experimenten. Ze keken naar het gedrag van de schimmel in situ...
Feb 08, 2023•2 min
Een nieuw computermodel moet het straks mogelijk maken om vanuit de ruimte voor de hele wereld automatisch de methaanuitstoot te monitoren. In deze audio hoor je onderzoekers Berend Schuit en Ilse Aben van SRON . Lees hier meer over het onderzoek: Global alarm system watches for methane superemitters . Of kijk hier voor meer informatie over TROPOMI . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Feb 08, 2023•6 min
Het antibioticagebruik in de veehouderij zal wereldwijd alleen maar toenemen de komende tijd, zeggen onderzoekers in Nature op basis van berekeningen. Tussen 2020 en 2030 verwachten de onderzoekers een groei van 8 procent. De landen die qua gebruik (antibiotica per kilo dier per land) bovenaan staan zijn niet geheel verrassend, maar de onderzoekers zijn wel verbaasd dat er in totaal nog steeds maar 42 landen zijn die hun data openbaar beschikbaar maken. Daar is in de afgelopen jaren geen verande...
Feb 07, 2023•7 min
Een combinatie van een nieuwe scantechniek met een superkrachtige MRI-scanner en innovatieve contrastvloeistof moet ervoor gaan zorgen dat uitzaaiingen van prostaatkanker eerder en beter opgespoord kunnen worden. In deze audio hoor je radioloog Ansje Fortuin en hoogleraar Biomedische Magnetische Resonantie Tom Scheenen van het Radboudumc. Lees hier meer over het onderzoek: Krachtige MRI-scanner spoort uitzaaiingen van prostaatkanker eerder op . See omnystudio.com/listener for privacy information...
Feb 06, 2023•5 min
Vet is voor sommige mensen iets waar ze het liefst zo snel mogelijk vanaf willen komen. Maar het is niet altijd slecht. Zo blijken vetten in ons bloed juist iets te kunnen voorkomen. Het was al bekend dat deze vetten in ons bloed, zoals cholesterol, het gedrag van immuuncellen kunnen beïnvloeden. Maar op welke genen ze precies een effect hebben was nog niet bekend. Dat hebben onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum nu uitgezocht. Ze brachten bij ruim 3200 mensen in kaart welke ge...
Feb 06, 2023•2 min
Hoe meer we weten hoe planten zich verdedigen tegen ziekmakende micro-organismen, hoe beter we sterkere planten en gewassen kunnen kweken. Biologen van de Universiteit van Amsterdam zijn weer een nieuw trucje op het spoor. Misschien is het iets wat je thuis ook weleens bij je planten hebt gezien: je geeft ze water en niet veel later verschijnen er aan de randen of puntjes van de bladeren druppeltjes. Dat heeft alles te maken met hoe de plant de interne waterdruk reguleert. Als de plant meer wate...
Feb 05, 2023•2 min
In 2020, terwijl de wereld kennismaakte met het leven in lockdowns, werd een groot wetenschapscongres in India afgezegd. Enkele geologen die al ter plekke waren, maakten er het beste van en bezochten de Rotsschuilplaatsen van Bhimbetka. Ze vonden er een Dickinsonia fossiel: een plat, langwerpig primitief dier dat 550 miljoen jaar geleden leefde, nog voor er complexe dieren bestonden. Het was voor het eerst dat zo'n exemplaar in India werd ontdekt en was groot nieuws. Nu blijkt het alleen een fou...
Feb 04, 2023•2 min
Voor het eerst hebben onderzoekers laten zien dat het voorschijven van medicijnen op basis van iemands DNA-profiel werkt. Het gaat om een groot internationaal onderzoek onder leiding van het Leids Universitair Medisch Centrum. One size fits all is al een tijdje niet meer goed genoeg. Er is inmiddels genoeg bewijs dat elk lichaam anders omgaat met medicatie en dat een kleine studie met een selecte groep proefpersonen (lange tijd alleen bestaande uit mannen) niet voldoende is om goed te kunnen ins...
Feb 03, 2023•2 min
Er is al heel veel onderzoek gedaan naar onvruchtbaarheid, maar we begrijpen nog steeds een heleboel niet. Tijd om het tot op moleculair niveau uit te zoeken, vinden Utrechtse onderzoekers. In deze audio hoor je bioloog Tzivya Zeev-Ben-Mordehai van de Universiteit Utrecht. Zij ontvangt een ERC-beurs voor haar voorstel om zaadcellen in nog veel meer detail te bestuderen dan we nu doen. Lees hier meer over eerder werk van deze onderzoeksgroep: Spermacel houdt z’n kop erbij en Spermacel pint zijn e...
Feb 02, 2023•6 min
Mycoplasma genitalium is een bacterie die door seksueel contact kan worden overgedragen. Een soa dus. Meestal gaat de infectie vanzelf weg, maar het kan bij mannen voor ontstekingen zorgen in de urinebuis. Bij sommige mensen komt de infectie ook steeds weer terug. Volgens Britse onderzoekers komt dat steeds vaker voor omdat de bacterie steeds resistenter wordt tegen de middelen die tegen hem worden gebruikt en zou het goed zijn als er nieuwe opties voor behandelingen waren. Nou meldde een jonge ...
Feb 01, 2023•2 min
Hij veranderde onze kennis over de evolutie van soorten voor altijd, maar zijn naam is niet Charles Darwin. Het gaat om evolutionair bioloog Dolph Schluter van de universiteit van British Columbia in Canada. Hij won deze week de prestigieuze Crafoord Prize voor zijn jarenlange onderzoek. Net als Darwin (en zeker een beetje in zijn voetsporen, maar een flinke tijd later) trok Schluter naar de Galapagoseilanden om de verschillen tussen de vinken die daar leven te bestuderen. Hij liet zien dat wann...
Feb 01, 2023•7 min
Speciale biomaterialen die tegelijkertijd botherstel stimuleren en kankercellen aanvallen: dat is waar onderzoekers de komende jaren aan gaan werken voor een groep patiënten waarbij huidige behandelingen niet voldoende zijn. In deze audio hoor je onderzoeker Sabine van Rijt, verbonden aan het MERLN-instituut van de Universiteit Maastricht. Zij kreeg vandaag een ERC Grant voor dit onderzoeksvoorstel. Lees hier meer: Sabine van Rijt (MERLN) krijgt ERC Grant voor onderzoek naar biomaterialen . See ...
Jan 31, 2023•6 min
Steeds beter zijn onderzoekers instaat om slim materiaal te maken dat reageert op stimuli als licht, temperatuur of druk. Nu heeft een groep wetenschappers dat materiaal laten vliegen. Ze noemen het een kunstmatig zaadje, maar het robotje met borstelige vleugels dat past op een vingertop heeft misschien nog wel het meest weg van een fee. De vleugeltjes bewegen in reactie op licht. Bijvoorbeeld van een laserstraal of simpele ledlamp. Het robotje weegt ook nog eens zo weinig dat het op luchtstrome...
Jan 30, 2023•2 min
Wetenschappers van onder andere de Universiteit Maastricht en het RIVM hebben voor het eerst goed uitgezocht welke psychofarmaca - geneesmiddelen voor de behandeling van psychische problemen en aandoeningen - voorkomen in het oppervlaktewater van Nederland. Twee middelen blijken in te hoge concentraties voor te komen: carbamazepine en oxazepam. Ook fluoxetine werd genoeg gevonden om een effect te kunnen hebben op de omgeving. Met Universiteit Maastricht-onderzoeker en psychiater Jurjen Luykx en ...
Jan 30, 2023•6 min
Als je door een bos loopt sta je er waarschijnlijk zelden bij stil hoe die ene boom nou precies op die ene plek is beland. Misschien, als je erover nadenkt, voelt het als een toevallig iets. Of iets wat gestuurd wordt door de beschikbare ruimte die er is en hoe de boom daar zelf gebruik van maakt. Maar bioloog Ivy Yen van de universiteit van Maine weet wel beter, valt te lezen in de New York Times. In een gigantisch experimenteel bos doet ze onderzoek naar de link tussen hoe de zaden van bomen z...
Jan 29, 2023•2 min
Een fossiel gevonden door paleontologen van Virginia Tech zorgt ervoor dat onze kennis over het verleden weer op de schop moet. Het gaat om een fossiel van een wormsalamander: een amfibie, zonder ledematen. De diertjes hebben een gladde huid met ringen, zoals een regenworm, maar daaronder verstopt zitten schubben. Qua grootte is er enorm veel variatie. Een kleintje is zo'n 9 centimeter, maar een grote kan wel 1,5 meter lang worden. In hun bek hebben ze een dubbele rij kleine scherpe tandjes waar...
Jan 28, 2023•2 min
Tot nu werd gedacht dat er van krill - kleine ongewervelde, garnaalachtige zeedieren - meer dan genoeg in de oceanen zat om de buiken van grotere zwemmers te vullen. Maar daar moeten we misschien anders over na gaan denken. Uit een nieuw onderzoek blijkt namelijk dat er een link is tussen de hoeveelheid krill in Antarctica en de grootte van de bultrugpopulatie. Hoe meer krill er was in het jaar voor walvisvrouwtjes zwanger werden, hoe succesvoller de zwangerschap. De onderzoekers uit California ...
Jan 27, 2023•2 min
Een nieuw onderzoek naar het binnenste van onze aarde heeft deze week aardig wat stof op doen waaien. Want: is de draaiende harde kern nou gestopt met draaien of niet? We bespreken het met onderzoeker Arwen Deus van de Universiteit Utrecht . Ze vertelt hoe de binnenkant van de aarde eruitziet, hoe we dat weten en wat de nieuwste bevindingen zijn over het gedrag van de binnenkern. En als die kern inderdaad anders aan het bewegen is, is dat dan erg? Lees hier meer over het nieuwe onderzoek dat voo...
Jan 26, 2023•6 min
Kinderen leren hoe bijzonder de wereld om ze heen is: je kunt er niet vroeg genoeg mee beginnen. Daarom brengt New Scientist vandaag een boekje uit met 100 dierenfeitjes voor het hele gezin. In deze audio hoor Fenna van der Grient, redacteur en boekencoördinator bij New Scientist . Zij kwam met het idee voor dit boek en deelt met ons haar favorieten: poepschietende pinguïns, de moderne relatie van de albatros, hoe je een kangoeroe vangt en hoe platvissen plat worden. Het boek vind je hier: Hoe v...
Jan 25, 2023•6 min
We weten al langer dat er dieren bestaan die missende ledematen kunnen laten terug groeien. Hagedissen en platwormen zijn er bijvoorbeeld goed in. Krabben nemen soms zelfs expres afscheid van één van hun ledematen, als ze daardoor een aanval overleven, om deze vervolgens weer te vervangen met een nieuwe. Maar toen Duitse onderzoekers een kleine achtpotige zeespin bestudeerden zagen ze dat dit diertje niet alleen ledematen, maar ook andere lichaamsdelen kan laten terug groeien. Voor de zeespinnen...
Jan 24, 2023•2 min
Een internationaal team van astronomen onder leiding van de Universiteit Leiden heeft met behulp van de James Webb telescoop verschillende interessante moleculen gevonden in de donkerste en koudste dieptes van een grote gaswolk waarin sterren nog moeten vormen. Het team is benieuwd naar de evolutie van ijzige stofdeeltjes in de ruimte, die de basis vormen voor toekomstige planeten en hun atmosferen. In deze audio hoor je Melissa McCLure, Will Rocha en Harold Linnartz van de Universiteit Leiden. ...
Jan 24, 2023•6 min
