Editorial Talk: မြဝတီ အခြေအနေဟာ အဖြူ၊ အမဲ မသဲကွဲသေးတဲ့ အနေအထားဖြစ်တယ်
မြဝတီ အခြေအနေဟာ အဖြူ၊ အမဲ မသဲကွဲသေးတဲ့ အနေအထားဖြစ်တယ်

မြဝတီ အခြေအနေဟာ အဖြူ၊ အမဲ မသဲကွဲသေးတဲ့ အနေအထားဖြစ်တယ်
ဒီတပတ်ရဲ့ ပြည်သူ့စစ်သားရင်တွင်းစကား အစီစဉ်မှာ ပြည်သူတွေကြား လှုပ်လှုပ်ခတ်ခတ်နဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ ဝေဖန်မှုတွေ ဖြစ်နေတဲ့ မြဝတီအခြေအနေ၊ အပတ်စဉ် ၂ စစ်သင်တန်းအတွက် အတင်းအဓမ္မ စုဆောင်းမှုတွေ လုပ်လာတဲ့အကြောင်း၊ စစ်မှုမထမ်းချင်တဲ့သူတွေ အနေနဲ့ ဘာတွေ သိထားသင့်လဲ စတဲ့ ဆွေးနွေးချက်တွေကို နားဆင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတပတ် စနေစကားဝိုင်းမှာ စောချစ်သူ ပဲ ဆက်လုပ်မယ်ဆိုတာ ကရင်အချင်းချင်းပြန်ပစ်ဖို့လားနဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေရော သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အာမခံမှာလား စတဲ့ အကြောင်းတွေ ဆွေးနွေးထားတာ နားဆင်နိုင်ပါတယ်။
စစ်ခေါင်းဆောင်နဲ့ ဒုစစ်ခေါင်းဆောင်တို့ကြားက ပိုမိုပြင်းထန်လာတဲ့ အကွဲအပြဲ၊ အာဏာလုဖို့ ကြံစည်လို့ ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရတဲ့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းတွေ၊ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေ သွားလေရာ ဘေးထိနေပြီလား၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် အောင်ဇေယျစစ်ကြောင်း မြဝတီကို ရောက်နိုင်မလား စတဲ့ ဆွေးနွေးချက်တွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ “ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်မှာ နားဆင်နိုင်ပြီ။ This article is supported by the Transition Promotion Programme, Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic.
ဒီတပတ် စနေသတင်းစကားဝိုင်းမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပြောင်းအရွှေ့သတင်းမှားကို စစ်ကောင်စီ ဘာကြောင့်ထုတ်လာသလဲနဲ့ တနိုင်ငံလုံးရဲ့ စစ်ပွဲချိန်ခွင်လျှာကို မြဝတီတိုက်ပွဲက ပြောင်းပစ်နိုင်တယ် စတဲ့အကြောင်းတွေ ဆွေးနွေးထားတာ နားဆင်နိုင်ပါတယ်။
ဧရာဝတီရဲ့ ဒီတပတ် အယ်ဒီတာ့ စကားဝိုင်း အစီအစဉ်မှာတော့ "မြဝတီ ဘယ်လောက် အရေးပါလဲ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဧရာဝတီအယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဇော်နဲ့ မြန်မာပိုင်း အယ်ဒီတာ ကျော်ခ တို့က ဆွေးနွေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။
နေပြည်တော် အေလာ လေဆိပ်တိုက်ခိုက်ခံရမှု အပါအဝင် ယောယုံ၊ စိန်လုံတို့လို စခန်းကြီးတွေကို သိမ်းပိုက်လိုက်နိုင်ခြင်းက KIA အတွက် စစ်ရေးအရ ဘယ်လိုအားသာချက်တွေ ရှိလာနိုင်မလဲ၊ ပြည်သူလူထုရဲ့ အိုးအိမ်တွေကို တွေ့ကရာ တံဆိပ်ကပ် စွပ်စွဲပြီး မတရားချိတ်ပိတ်ခဲ့တဲ့သူတွေ လွယ်ဂျယ်မှာ ဝဋ်လည်နေပြီ စတဲ့ CDM ဗိုလ်ကြီး ထက်မြတ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်တွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ "ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား" အစီအစဥ်မှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။
ဒီတပတ် စနေသတင်းစကားဝိုင်းက နယ်စပ်မှာ စစ်ရေးလေ့ကျင့်ပြီး နေပြည်တော်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင် အသစ်ရော အဟောင်းရောတွေနဲ့ပါ သွားတွေ့ခဲ့တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံဟာ မြန်မာပြည်က စစ်ပွဲတွေ ရပ်ဖို့ ဖိအားပေးနေတာကြောင့် လတ်တလော ရခိုင်နဲ့ ကချင်က စစ်ဆင်ရေးတွေ ရပ်သွားမလား၊ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဂွင်ပျက်လို့ အသစ်ပြန်ဖွဲ့တဲ့ အပစ်ရပ် မဟာမိတ် ၇ ဖွဲ့ရဲ့ ခြေလှမ်းတွေ ဘာလဲ ဘယ်လဲ စတဲ့အကြောင်းတွေ ဆွေးနွေးသုံးသပ်ထားပါတယ်။
စစ်တပ်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ ပျက်နေတာ ပြသလိုက်တဲ့ တပ်မတော်နေ့ အခမ်းအနား၊ မဟူရာသချိုင်းမှာ ပျက်ကျသွားတဲ့ ရဟတ်ယာဉ်နဲ့ လေတပ်ထဲက ယတြာတွေ စတဲ့ ဆွေးနွေးချက်တွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ “ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်မှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။
ဒီတပတ်စနေသတင်းစကားဝိုင်းမှာ ဗေဒင်ယတြာများကြားက တပ်မတော်နေ့ စစ်ရေးပြပွဲနဲ့ မိသားစုအတွင်းရေးထက် ကျော်လွန်နေတဲ့ ခြံအမှတ် ၅၄ အကြောင်းတွေ ဆွေးနွေးသုံးသပ်ထားတာ နားဆင်နိုင်ပါတယ်။ စာဖတ်သူများ၏ ပံ့ပိုးမှုက ပြည်သူများ လိုအပ်နေသည့် အကောင်းဆုံး နှင့် အရည်အသွေးမီ သတင်းများကို ဖော်ပြစေနိုင်မည်။ Support The Irrawaddy: https://bit.ly/3btQYpR
စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို အသုံးချပြီး အတင်းအကျပ် စစ်သားသစ် စုဆောင်းလာနေတဲ့ စစ်ကောင်စီ၊ လူငယ်တွေ တကယ်ပဲ စစ်မှုထမ်းရတော့မလား၊ စစ်တပ်ရဲ့ လေ့ကျင့်ရေးတပ်တွေအကြောင်းနဲ့ အဲဒီကျောင်းတွေမှာ လူငယ်တွေအနေနဲ့ ဘာတွေကြုံရနိုင်မလဲ စတဲ့ ဆွေးနွေးချက်တွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ “ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်မှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။
ဧရာဝတီရဲ့ ဒီတပတ် အယ်ဒီတာ့ စကားဝိုင်းအစီအစဉ်မှာတော့ "စစ်တပ်ကို အပြတ်ချေမှုန်းမလား" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဧရာဝတီ မြန်မာပိုင်း အယ်ဒီတာ ကျော်ခနဲ့ အယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဇော် တို့က ဆွေးနွေးထားပါတယ်။
ကရင်နဲ့ ကချင်ဘက်က စစ်ရေးအခြေအနေတွေ အပါအဝင် ၅ မိနစ်နဲ့ KNLA ပူးပေါင်းတပ်တွေ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့တဲ့ ကရင်ပြည်နယ်က ဖလူး မဆုတ်တမ်းခံစစ်စခန်းဆိုတာ ဘယ်လိုစခန်းမျိုးလဲ၊ ဘယ်လောက်ထိအရေးပါလဲ စသဖြင့် CDM ဗိုလ်ကြီး ထက်မြတ်ရဲ့ ပြောပြချက်တွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ “ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်မှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။
ဒီတပတ် စနေသတင်းစကားဝိုင်းမှာ ရွှေလုပ်ငန်းရှင်တွေကို စစ်ကောင်စီ ဖမ်းနေတယ်နဲ့ ဒီနှစ်အတွင်း ကချင်ပြည်ကို ကေအိုင်အေ သိမ်းမလား အကြောင်းတွေ ဆွေးနွေးတင်ပြထားတာ နားဆင်နိုင်ပါတယ်။
ဧရာဝတီရဲ့ ဒီတပတ် အယ်ဒီတာစကားဝိုင်းအစီအစဉ်မှာတော့ "ထိုင်းပါလီမန်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ မြန်မာ့အရေးဆွေးနွေးပွဲ" နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဧရာဝတီ မြန်မာပိုင်း တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ ရဲနည်နဲ့ အယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဇော် တို့က ဆွေးနွေးထားကြပါတယ်။
ဖိုဝါဒကြီးစိုးတဲ့ စစ်တပ်တွင်းက အမျိုးသမီးတွေရဲ့ဘဝ၊ အမျိုးသမီးတွေအပေါ် စစ်တပ်ရဲ့ ပစ်မှတ်ထား ခြိမ်းခြောက် တိုက်ခိုက်မှုတွေအကြောင်း တော်လှန်အမျိုးသမီးတဦးဖြစ်သူ မစုသစ်ရဲ့ ပြောပြချက်တွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ “ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်မှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။
ဒီတပတ် စနေသတင်းစကားဝိုင်းမှာ အမျိုးသမီး အယ်ဒီတာတွေ ဆွေးနွေးထားတဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများနေ့ အထိမ်းအမှတ် စကားဝိုင်းနဲ့ ထိုင်းပါလီမန်ရဲ့ ပထမဆုံး မြန်မာ့အရေး ဆွေးနွေးပွဲ တက်ရောက်ခဲ့သူတွေနဲ့ စကားဝိုင်း ၂ ဝိုင်း နားဆင်နိုင်ပါတယ်။
ဧရာဝတီရဲ့ ဒီတပတ် အယ်ဒီတာ့ စကားဝိုင်း အစီအစဉ်မှာတော့ "တရုတ်ရဲ့ကြားဝင်မှုက တော်လှန်ရေးအပေါ် ဘယ်လောက်ရိုက်ခတ်လဲ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဧရာဝတီ အယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဇော်၊ မြန်မာပိုင်း အယ်ဒီတာ ကျော်ခ တို့က ဆွေးနွေးထားပါတယ်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်တုန်းက ပျက်ကျခဲ့တဲ့ MiG29 လေယာဉ်အကြောင်း အပါအဝင် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်တွေနဲ့ ဘယ်လေတပ်စခန်းက ဘယ်ဒေသတွေကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေလဲ၊ စက်ချို့ယွင်းမှုဖြစ်ပြီး ပျက်ကျမှုတွေ မကြာခဏ ဘာကြောင့်ဖြစ်နေလဲ စတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ “ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်မှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။ This article is supported by the Transition Promotion Programme, Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic.
ဒီတပတ်စနေသတင်းစကားဝိုင်းမှာ တဒေါ်လာ ၃၉၀၀ ကျပ်ဆီ ပြန်ရောက်နိုင်လား၊ ယာကူဇာနဲ့ ယူရေနီယမ် မှောင်ခိုမှုက ပေးတဲ့အတွေးများအကြောင်းတွေ သုံးသပ်ဆွေးနွေးထားတာ နားဆင်နိုင်ပါတယ်။
ဧရာဝတီရဲ့ ဒီတပတ် အယ်ဒီတာ စကားဝိုင်းမှာ "မြန်မာရဲ့ စစ်မှုထမ်း ဥပဒေရိုက်ခတ်မှု ထိုင်းဘယ်လိုကိုင်တွယ်မလဲ " ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဧရာဝတီရဲ့ အယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဇော်နဲ့ မြန်မာပိုင်း အယ်ဒီတာ ကျော်ခ တို့က ဆွေးနွေးထားပါတယ်။
ဆက်သွယ်ရေးတပ်ကနေ CDM လုပ်လာတဲ့ ဗိုလ်ကြီးတဦးပြောပြတဲ့ ဆက်သွယ်ရေးတပ်၊ ရှေ့တန်းနဲ့ နောက်တန်း ဆက်သွယ်မှုကွန်ရက်နဲ့ ကြားဖြတ်ဖမ်းယူမှုတွေကို ဘယ်လိုရှောင်ရှားနိုင်မလဲ စတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ “ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်မှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။
ဒီတပတ် စနေသတင်းစကားဝိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီက ကမူးရှူးထိုးနဲ့ အတင်းအဓမ္မ ပြဌာန်းလာတဲ့ စစ်မှုမထမ်းမနေရ ဥပဒေရဲ့ နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်တွေအကြောင်း အထူးပြုဆွေးနွေးထားတာကို နားဆင်နိုင်ပါတယ်။
ဧရာဝတီရဲ့ ဒီတပတ် အယ်ဒီတာ့စကားဝိုင်း အစီအစဉ်မှာ "စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ဘယ်လိုတုန့်ပြန်ကြမလဲ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဧရာဝတီ မြန်မာပိုင်း အယ်ဒီတာ ကျော်ခ၊ အယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဇော် တို့က ဆွေးနွေးထားပါတယ်။
စစ်မှုထမ်းဥပဒေ အသက်ငင်နေတဲ့ စစ်တပ်အတွက် တကယ် အသုံးဝင်နိုင်မလား၊ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေဘက်ကိုရော ဘယ်လိုရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိလာနိုင်လဲ စတဲ့ CDM ဗိုလ်ကြီး ထက်မြက်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်တွေကို ဒီတပတ်ရဲ့ “ပြည်သူ့စစ်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်မှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။
ဒီတပတ် စနေသတင်းစကားဝိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီ သွေးရူးသွေးတန်းနဲ့ စစ်သားစုဆောင်းနေတယ်၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ်အလွန် ပြည်ထောင်စုသစ် ဘာလဲ ဘယ်လဲ၊ ဖယ်ဒရယ်နဲ့မပြီး ဒီမိုကရေစီပါ လိုတယ်ဆိုတဲ့ SNLD တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး စိုင်းကျော်ညွန့် အင်တာဗျူးတွေကို နားဆင်နိုင်ကြပါတယ်။
ဧရာဝတီရဲ့ ဒီတပတ် အယ်ဒီတာ့ စကားဝိုင်းအစီအစဉ်မှာတော့ "ပြည်သူတွေ စိုးရိမ်နေတဲ့ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်း ဥပဒေ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဧရာဝတီ မြန်မာပိုင်း အယ်ဒီတာ ကျော်ခနဲ့ အယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဇော် တို့က ဆွေးနွေးထားပါတယ်။
ဧရာဝတီရဲ့ ဒီတပတ် အယ်ဒီတာ့ စကားဝိုင်းအစီအစဉ်မှာတော့ "စစ်တပ်ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို ဘယ်သူက အရေးယူမှာလဲ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဧရာဝတီ မြန်မာပိုင်း အယ်ဒီတာ ကျော်ခနဲ့ အယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဇော် တို့က ဆွေးနွေးထားပါတယ်။
အာဏာသိမ်းပြီးခါစ CDM မလုပ်ခင် ဝါဒဖြန့်ချိရေး တာဝန်တွေ ထမ်းဆောင်ခဲ့ရပြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဆက်သွယ်ရေးတပ်က ဗိုလ်ကြီး ဘုဏ်းသိုက်ရဲ့ စွန့်စားခန်းတွေအကြောင်း ကိုယ်တွေ့ပြောပြတာ ဒီတပတ် နားဆင်နိုင်ပါတယ်။