Dat Fake news een moderne uitvinding is, is fake news. Sterker nog: na een beetje onderzoek, kom je er snel achter dat dit fenomeen zo oud is als de weg naar Rome. Was Moeder Theresa wel zo’n lieverdje? En hoelang was Martin Luther King eigenlijk koning?
In Geschiedenis Inside gaan Gijs van Engelen en Thomas van Luyn met terugwerkende kracht op fake news-jacht om zo samen Nederland te behoeden voor historische leugens. Elke week staat één historisch figuur centraal. Hun levensverhaal wordt verteld, aan de hand van alles wat mensen op straat over hem of haar denken te weten. Kloppen de algemeen bekende verhalen wel, of zat het toch allemaal net iets anders?
Don't just listen to podcasts. Learn from them with transcripts, summaries, and chapters for every episode. Skim, search, and bookmark insights. Learn more
We pakken de draad op bij het einde van Den Uyl, en deze week volgen we de lijn van Van Agt naar Lubbers en Kok. Drie mannen die, elk op hun eigen manier, het politieke kompas verleggen van grote idealen naar een tijdperk van compromis, pragmatisme en voorzichtig individualisme. Terwijl de economie hapert, de Koude Oorlog piekt en het vertrouwen in oude zekerheden broos wordt, verandert dus ook de toon van de politiek en maken we daardoor een mini-uitstap naar Fortuyn. Gijs put voor deze decenni...
Deze aflevering duikt in de geschiedenis van Nederlandse premiers na de Tweede Wereldoorlog, beginnend bij Wim Schermerhoorn en de harmonieuze wederopbouw. Het belicht de invloedrijke periode van 'vadertje' Drees en de totstandkoming van de verzorgingsstaat, gevolgd door instabiele centrumrechtse kabinetten die leidden tot de komst van gastarbeiders. Centraal staat het kabinet-Den Uyl, dat ondanks een negatieve reputatie belangrijke stappen zette in emancipatie en milieu, de oliecrisis trotseerde en Suriname onafhankelijkheid verleende, voordat de politiek van overtuiging plaatsmaakte voor die van management.
Deze aflevering vervolgt het verhaal van Mohammed, beginnend met zijn vlucht uit Mekka en de succesvolle vestiging van een rechtvaardige moslimgemeenschap in Medina. Het bespreekt cruciale veldslagen tegen Mekka, zoals Badr en de Gracht, die Mohammeds legitimiteit versterkten. Daarnaast wordt dieper ingegaan op de progressieve aspecten van de vroege islam, de ware betekenis van Jihad, de poëtische kracht van de Koran en de controverses rond zijn privéleven. De episode eindigt met Mohammeds vreedzame inname van Mekka, zijn laatste lessen en de opvolging door Abu Bakr.
Deze aflevering duikt in het pre-islamitische Arabië en de oorsprong van de islam, beginnend met Mohammeds geboorte in Mekka. Er wordt kritisch gekeken naar de schaarse en vaak traditionele bronnen zoals de Hadith en Sira. De aflevering schetst de culturele, religieuze en economische context van de Arabische wereld, en bespreekt Mohammeds vroege leven, zijn huwelijk met Khadija en de impact van zijn eerste goddelijke openbaring. De spanning tussen zijn boodschap van monotheïsme en de gevestigde polytheïstische orde in Mekka komt ook aan bod.
“De wind huilde door de bergpassen, en de zwarte dennen wrongen zich alsof ze in pijn verkeerden.” Met zulke zinnen voert Bram Stoker zijn lezers het duistere Transsylvanië binnen. Maar achter de vampier die hij schiep, schuilt een echte man: Vlad Dracula Tepes. De vorst die zijn vijanden spietste en een mythe werd die al vijf eeuwen standhoudt. Gijs is nog steeds doodsbang voor Dracula, maar zet toch zijn angsten opzij om het verhaal te vertellen over de man die in de bergen van Wallachije angs...
Dit episode duikt diep in het leven van Leni Riefenstahl, een visionaire kunstenaar die film transformeerde, maar ook besmette door haar werk voor het Derde Rijk. Vanaf haar danscarrière in het decadente Berlijn van de jaren '20 tot haar beruchte propagandafilms zoals 'Triumph des Willens' en 'Olympia', wordt haar complexe relatie met het nazisme belicht. De discussie draait om de vraag of zij een geniaal kunstenaar was of een medeplichtige die haar eigen rol nooit echt onder ogen durfde te zien, en hoe haar werk de filmkunst blijvend heeft beïnvloed.
Harry Hopkins is geen naam die je direct in één adem noemt met Roosevelt, Churchill of Stalin. En toch stond Harry Hopkins midden tussen hen in. Hij was de stille architect van de New Deal, de man die miljoenen Amerikanen weer werk gaf, en de vertrouweling die tijdens de oorlog de lijnen trok tussen Washington, Londen en Moskou. Churchill noemde hem “Lord Root of the Matter”, Stalin liet hem toe in zijn meest paranoïde kring, en Roosevelt vertrouwde hem meer dan wie ook. Geert Mak ziet in Hopkin...
Als je vandaag de dag iemand een kenau noemt, is dit meestal niet als compliment bedoeld. Maar ooit was Kenau Simonsdochter Hasselaer de heldin van Haarlem. Tijdens het Beleg van Haarlem, in 1573, stond Kenau op de stadsmuren, gaf ze haar scheepshout op voor de verdediging en groeide ze uit tot hét symbool van verzet tegen de Spanjaarden. Maar achter dat stoere imago zat ook een ander verhaal: een weduwe die haar eigen scheepswerf runde, berucht was om haar nietsontziende optredens in de rechtba...
Toetanchamon regeerde nauwelijks, maar zijn graf maakte hem onsterfelijk. 3000 jaar bleef zijn tombe verzegeld, tot een Engelse archeoloog in 1922 een trap in het zand vond en door een scheur in de muur keek naar “wonderful things”: goud, maskers en duizenden voorwerpen die eeuwenlang verborgen waren gebleven. We vertellen het verhaal van zijn excentrieke vader Achnaton, die Egypte meesleepte in een religieuze revolutie, van de jongen die opgroeide tussen chaos en godenstrijd, van de ontdekking ...
Sint-Petersburg staat in lichterlaaie: wekenlang woeden er branden, pamfletten roepen op tot de val van de tsaar, en jonge nihilisten dromen van revolutie. Fjodor Dostojevski zit gevangen tussen generaties: links ziet hem als verrader, rechts als gevaarlijke radicaal. Ondertussen sterven zijn vrouw en broer, stapelen schulden zich op, en raakt hij verstrikt in een allesverwoestende gokverslaving. Toch is dit precies de periode waarin hij zijn beroemdste romans schrijft — Misdaad en Straf , De Id...
Duik in de dramatische jeugd van Fjodor Dostojevski, van armoede en een tirannieke vader tot zijn literaire doorbraak met 'Arme mensen'. De aflevering onthult hoe hij betrokken raakte bij revolutionaire kringen, leidend tot een schijnexecutie en verbanning naar Siberië. Dit alles wordt geplaatst binnen de bredere context van 19e-eeuws Rusland, een land in transitie dat worstelt met Europese invloeden en interne tegenstellingen.
Vorige week stond Malinche centraal: de jonge Nahua-vrouw die tegen haar wil in aan de zijde van Hernán Cortès belandde en dankzij haar talenkennis en politieke instinct een sleutelrol speelde in de Spaanse verovering van Mexico. Deze week richten we ons op de man met wie haar lot onlosmakelijk verbonden raakte: Hernán Cortès. Een product van zijn tijd misschien, maar ook de slager van Mexico. Met brute tactieken, verraad en een nietsontziende drang naar macht leidde hij de belegering en verniet...
Malinche was geen veldheer, geen conquistador, maar zonder haar had Hernán Cortés Mexico waarschijnlijk nooit veroverd. Geboren als dochter van een Nahua-edelman, als kind verkocht in slavernij, en uiteindelijk tolk, onderhandelaar én onmisbare spil in de Spaanse campagne tegen de Mexica (beter bekend als de Azteken). In deze aflevering duiken we in haar levensverhaal en in de wereld die ze doorkruiste: een beschaving met poëzie, filosofie en Tenochtitlán, misschien wel de mooiste stad die ooit ...
“Wat moet ik lezen?” Die vraag krijgen Gijs en Thomas vrij geregeld. Vandaar dat het tijd werd voor een special die ook nog eens goed van pas komt als je binnenkort op vakantie gaat. Gijs dook in zijn eindeloze stapel gelezen titels (voeg hem vooral toe op Goodreads!), Thomas plukte wat moois uit zijn eigen kast. Van middeleeuwse mysteries tot Russische grootheden en vergeten verhalen: deze aflevering zit vol leestips die je zomer nét wat interessanter maken. Het wordt overigens ook sterk aanger...
Citroengele maatpakken, Tommyguns en persinterviews aan het zwembad. Al Capone was geen gewone crimineel, hij was een meester in zelfpromotie. Terwijl zijn mannen de Beer Wars in Chicago uitvochten met de Ieren, glimlachte hij naar de camera’s, serveerde hij oneliners aan journalisten en liet hij zijn roem groeien tot ver buiten Amerika. Niet voor niets werd hij de blauwdruk voor alle fictieve maffiabazen na hem; van Scarface en The Godfather tot Tony Soprano. Maar achter het zorgvuldig geconstr...
Wat als we je vertellen dat Charlie Chaplin opgroeide in een Londense sloppenwijk, vaker op straat sliep dan in een bed, en op zijn zevende al in een weeshuis zat, terwijl zijn moeder in een gesticht werd opgenomen? Dat hij als kind optrad in vervallen theaters, als puber naar Amerika vertrok, en binnen een paar jaar de beroemdste mens op aarde was? En dat diezelfde Chaplin, die je kent van zijn komische stille films en charmante slapstick, ook werd beschuldigd van seks met minderjarigen, vrouwe...
Voor Elselina Versfelt stond het buiten kijf dat een jeugd in een Brabantse pastorie haar niet zou houden. Terwijl de wereld om haar heen kantelde dankzij revoluties, nieuwe republieken en vallende tronen, zocht zij haar plek in de geschiedenis. Wat begon in het Nederland van patriotten en Pruisen, leidde via liefdes, een poging tot acteren en een bijzondere voorliefde voor het leger naar Parijs, Milaan en misschien zelfs de slagvelden én het bed van Napoleon. Jaren later beschreef ze haar leven...
Verken de fascinerende reis van de pausen van Rome, beginnend bij Petrus en eindigend bij het Grote Schisma in 1054. Deze aflevering onthult hoe Romeinse bisschoppen zich opwerkten tot wereldlijke leiders, navigerend door keizerlijke inmenging, barbaarse invasies en interne corruptie, inclusief verhalen over gekidnapte pausen, pornocratie en de kroning van Karel de Grote. Het belicht de complexe evolutie van de pauselijke macht en de uiteindelijke splitsing van het christendom.
Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door AVROTROS Wat bezielt een man om zijn hele leven toe te werken naar enkel lijnen en vlakken? In deze aflevering ontrafelen we het leven van Piet Mondriaan, een kunstenaar die begon met keurig Hollands landschap en eindigde in het ritme van New York. We volgen hem van een stille jeugd naar de dansvloer van het bruisende Parijs, van penseelstreken naar strakke composities, van bewondering tot afwijzing. Waarom verliet hij Nederland? Wat vond hij in d...
In dit tweede deel volgen we hoe Johan de Witt veranderde van een bewonderde bestuurder in een zondebok van een wanhopige republiek. Terwijl de buitenlandse dreiging groeide, bleef Johan vasthouden aan rede, diplomatie en beheersing. Zijn weigering om zich in te laten met verdachtmakingen of propaganda kwam hem duur te staan. Pamfletten verspreidden leugens, complottheorieën deden de ronde, en het volk keerde zich tegen de broers. Zijn broer Cornelis werd gearresteerd, Willem III keek weg, en de...
Op veler verzoek beginnen we deze week met een tweeluik over Johan de Witt: het wiskundige wonderkind dat uitgroeide tot de machtigste man van de Republiek. Samen met zijn broer Cornelis groeit hij op in een streng en ambitieus gezin, onder leiding van hun vader, burgemeester van Dordrecht. Al vroeg in zijn leven toont Johan zijn uitzonderlijke talenten, maar met talent alleen red je het niet in een land waar de Oranjes altijd op de loer liggen. We volgen zijn bliksemcarrière, diplomatieke triom...
Wie was Jezus van Nazareth, los van geloof en wonderen? In deze aflevering ontrafelen we het leven van een man die de wereld voorgoed zou veranderen, bekeken door de ogen van de geschiedschrijving. We onderzoeken hoe historici zijn leven proberen te reconstrueren, want wat kunnen we echt weten, en wat blijft speculatie? Jezus werd geboren in een uithoek van het Romeinse Rijk, in een regio vol religieuze verwachting. Pas als volwassene treedt hij naar voren, na een doop door, what’s in a name, Jo...
In deze aflevering reizen we af naar de onderwereld. Daar waar Hades heerst over schaduwen en het onomkeerbare, daalt Orpheus af met muziek, verlangen en hoop. Van vroege voorstellingen van het hiernamaals in Mesopotamië en Egypte tot de Griekse mythen waarin leven en dood in elkaar grijpen. Hades’ macht wordt tastbaar wanneer hij Persephone aan zich bindt; niet alleen als bruid, maar als seizoenssymbool van verlies en terugkeer. Orpheus daarentegen probeert de regels te buigen, zijn geliefde Eu...
Pythagoras was een mysterieuze denker, een wiskundige avant la lettre en de stichter van een bijna religieuze school van kennis. Voor sommigen was hij een visionair die orde bracht in het universum, voor anderen een mysticus die wiskunde met rituelen vermengde. Zijn beroemde stelling legde de basis voor eeuwen aan meetkundige inzichten, maar zijn invloed reikte veel verder dan driehoeken. Hij geloofde dat getallen de sleutel tot het bestaan waren, en zijn volgelingen beschouwden hem als een prof...
Dit is deel twee van onze serie over de Troubles, waarin we dieper ingaan op Gerry Adams, een man die door sommigen werd gezien als een meedogenloze terrorist en door anderen als een visionaire vredestichter. De aflevering belicht zijn complexe jeugd, zijn razendsnelle opkomst binnen de IRA, zijn tactieken van ontkenning en zijn strategische verschuiving richting politiek door Sinn Féin. Het verhaal culmineert in zijn cruciale rol bij het sluiten van het Goede Vrijdagakkoord, terwijl de episode ook de prijs van vrede en de onopgeloste mysteries rondom zijn betrokkenheid bij geweld verkent, zoals de zaak van de 'verdwenen' mensen.
Ze was vastberaden, meedogenloos en tot veel bereid voor haar idealen. Dolours Price, de beruchte IRA-strijdster, is een naam die nog altijd verdeeldheid zaait. Voor sommigen een vrijheidsstrijder, voor anderen een terrorist, maar onbetwist een vrouw die de geschiedenis in haar greep hield. In deze aflevering duiken we in de turbulente jaren van de Noord-Ierse strijd, een tijd waarin overtuigingen sterker waren dan angst. Dolours Price was een vrouw van tegenstellingen: een revolutionair met een...
Mata Hari is een naam die je misschien kent, maar niet écht kent. De aflevering van vandaag neemt je mee op een reis door het Europa van de vroege 20e eeuw, langs de rokerige salons van Parijs, de balzalen van Berlijn en de schaduwen van de Eerste Wereldoorlog. Geboren als Margaretha Zelle in Leeuwarden, transformeerde ze zichzelf tot Mata Hari: een exotische danseres, muze, courtisane en als we de Fransen moeten geloven een spionne. Maar was ze echt een dubbelspion, of slechts een vrouw die te ...
De aflevering van vandaag neemt je mee op een stormachtige reis door de Vikingwereld. We trotseren de ijzige fjorden van Noorwegen, worden verbannen naar de ruige kusten van IJsland en wagen ons op onbekende wateren naar Groenland. Het is een wereld van bloederige vetes, genadeloze plunderaars en meedogenloze handelaren. Slechts weinigen overleven de woeste tijden waarin ze leven. Maar één man maakte deze wereld tot zijn speeltoneel: Erik de Rode. Hij was meer dan een woeste Vikingkrijger met ba...
De aflevering vertelt het tragische verhaal van Hypatia van Alexandrië, een gerespecteerde vrouwelijke filosoof, wiskundige en astronoom in de 5e eeuw. Ze was de laatste grote denker van de klassieke oudheid en een pleitbezorger voor tolerantie in een tijd van toenemend religieus geweld. Haar invloedrijke positie en haar pleidooi voor rede boven dogma leidden uiteindelijk tot haar brutale moord, die vaak wordt gezien als het symbolische einde van een tijdperk van kennis en openheid.
Van vuur maken in de prehistorie tot een mislukte ruimtevaart in 1970, van ridders en revoluties tot rampen en triomfen. In deze special van Geschiedenis Inside nemen Thomas en Gijs je mee in de wereld van historische films, van Hollywood tot aan arthouse. Maar wat maakt een historische film écht historisch? Hoeveel fictie mag er in de feiten sluipen? En hoeveel bloed is te veel? Bewapend met een filmlijst die tot ver boven de 1500 titels reikt, proberen ze zich te beperken tot hun drie favoriet...
