Już w październiku część Unii Europejskiej będzie decydować o secesji. Tyle, że wyborcy będą oddawać głosy 15 tys. kilometrów od kontynentu, bo chodzi o Nową Kaledonię, formalnie francuskie terytorium zamorskie na Pacyfiku. Jej mieszkańcy muszą zdecydować, czy wolą postawić na kulturową niezależność, czy ogromne dopłaty od Paryża, pozwalające im na stopę życiową rzadko spotykaną w regionie. O skomplikowanych relacjach społecznych Nowej Kaledonii opowiada Karolina Kania: prowadząca tam od lat bad...
Aug 27, 2020•52 min•Season 2Ep. 33
Rząd w Paryżu płaci za przerobienie 330 mln litrów wina na żel dezynfekujący, młodzi Francuzi piją dziś trzy razy mniej tego alkoholu niż ich dziadkowie, a globalne ocieplenie powoduje, że w Bordeaux nieuchronna będzie wymiana lokalnych szczepów, które są dziś zapisane w prawie jako jedna z podstaw przyznawania certyfikatów autentyczności. O wyzwaniach stojących przed francuskimi winnicami opowiada Tomasz Prange-Barczyński: redaktor naczelny magazynu "Ferment" i autor książki "Europa na winnych ...
Aug 20, 2020•45 min•Season 2Ep. 32
Czy Uzbekistan skończy z pracą przymusową na polach bawełny (Dział Zagraniczny Podcast#045) Władze w Taszkiencie ogłosiły, że z powodu koronawirusa 200 tys. tamtejszych obywateli spadło poniżej granicy ubóstwa, dlatego rząd apeluje do społeczności międzynarodowej o zakończenie wieloletniego bojkotu uzbeckiej bawełny. Ten rozpoczął się jednak z powodu zmuszania ludzi do niewolniczej pracy przy zbiorach: w szczytowym momencie przymusowo uczestniczyło w nich 3 mln osób. Czy niedawna zmiana władzy o...
Aug 13, 2020•42 min•Season 2Ep. 31
Juan Carlos, emerytowany hiszpański monarcha, opuścił na stałe ojczyznę. Jest podejrzewany o przyjmowanie łapówek, choć nic mu za to nie grozi, bo czynów dopuszczał się podczas zasiadania na tronie, gdy chronił go całkowity immunitet. Wyjeżdżając, próbuje ratować prestiż swojego syna i następcy, choć równocześnie pogrąża własną reputację. A wszystko z powodu zamiłowania do luksusu oraz kochanek nieroztropnie rozmawiających z byłymi pracownikami służb specjalnych. W odcinku wykorzystałem fragment...
Aug 11, 2020•42 min•Season 2Ep. 30
Przez trzy dekady niepodległości, Armenia była prywatną własnością zblatowanych z rządem oligarchów. Niespodziewanie dla wszystkich, ten układ został półtora roku temu obalony w pokojowej rewolucji. Ale co zmieniło się w kraju od tamtej pory, a co wydaje się być niezmienne bez względu na to, który lider akurat stoi na czele rządu? O ormiańskich nadziejach i rzeczywistości opowiada Ewa Polak, analityczka i antropolożka polityki krajów byłego ZSRR. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www....
Aug 06, 2020•1 hr 26 min•Season 2Ep. 29
W najmłodszym kraju świata arabskiego od dekady trwa wojna, z powodu której 80 proc. populacji potrzebuje jakiejś formy pomocy humanitarnej. Bombardowania zniszczyły zakłady utylizacji odpadów oraz kanalizację, ulice toną więc w śmieciach, ludzie chorują z powodu największej epidemii cholery w historii, a w szpitalach nie ma wody i leków. O stanie, w jakim znalazł się Jemen, opowiada Paula Gierak: założycielka misji Polskiej Akcji Humanitarnej w tym kraju. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: h...
Jul 30, 2020•35 min•Season 2Ep. 28
W niedalekiej przyszłości, gdy znikną kopalnie na Śląsku, otworzą się nowe - tyle, że w kosmosie. Banki inwestycyjne już kuszą klientów wizjami wydobywanych w przestrzeni pozaziemskiej ton złota, ale w rzeczywistości odwierty będą służyły przede wszystkim do pozyskania wody. Co jej zdobycie na Księżycu zmieni dla ludzkości? O górnictwie pozaziemskim opowiada Gordon Wasilewski: inżynier zasobów kosmicznych w firmie Astronika i doktorant w Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. Nagrania...
Jul 23, 2020•50 min•Season 2Ep. 27
Odradzanie się w kolejnych pokoleniach jest jedną z podstaw wiary tybetańskiego buddyzmu. Ale jego najwyższy przywódca duchowy Dalajlama, który właśnie skończył 85 lat, przygotowuje rodaków na przerwanie swojej trwającej od 600 lat reinkarnacji. Dlaczego zdecydował się zerwać z tradycją i co to oznacza dla przyszłości jego narodu? O tybetańskich wierzeniach opowiada Krzysztof Renik: wieloletni korespondent polskich mediów w Azji Południowej i autor książek o buddyzmie. Nagrania możesz odsłuchać ...
Jul 16, 2020•58 min•Season 2Ep. 26
Dominikana i Haiti współdzielą wyspę wielkości dwóch województw Mazowieckich. Ale dzieli je wszystko: język, sport narodowy, pieniądze. Żeby zarabiać te ostatnie, oba narody potrzebują siebie nawzajem, choć Dominikana woli się do tego nie przyznawać nawet przed samą sobą. O źródłach tej niechęci opowiada Marcin Wesoły: autor przewodników po Dominikanie i bloga caribeya.pl Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Po...
Jul 09, 2020•36 min•Season 2Ep. 25
Jeszcze sto lat temu kopanie w ziemi było w Mongolii kulturowym tabu, a dziś podstawą PKB jest górnictwo. Z jego powodu, tylko w tej dekadzie kraj zdążył być już najszybciej rozwijającą się gospodarką świata, żeby niedługo później niemal zbankrutować. Jak ta sytuacja wpływa na tożsamość kulturową dawnych nomadów, z których ponad połowa osiedliła się już na stałe i to w dodatku w mieście, które u swoich początków samo było ruchome? O górnictwie ninja opowiada Paweł Szczap: mongolista i ułanbatory...
Jul 02, 2020•1 hr 2 min•Season 2Ep. 24
Według badania Chińskiej Agencji Turystycznej, najpopularniejszym wakacyjnym kierunkiem w tym kraju jest obecnie Wuhan, gdzie zaczęła się pandemia koronawirusa. Podróżowanie w miejsca naznaczone śmiercią i cierpieniem mają swoją nazwę: dark tourism. Na przeciwległym krańcu jest wolonturystyka, czyli wakacje połączone z pracą humanitarną. Choć oba trendy wydają się ze sobą sprzeczne, to wyrastają z tej samej potrzeby i w równym stopniu przekraczają granice etyczne. O turystyce jako sprzedawaniu m...
Jun 25, 2020•50 min•Season 2Ep. 23
Koronawirus spowodował kilka zmian na rynku najbardziej luksusowego narkotyku świata. Kokaina w detalu znacznie podrożała, choć ceny jej głównego składnika koki, równocześnie poleciały na łeb. Za jej przemyt do Europy znów wzięli się Hiszpanie, którzy przed laty pierwsi sprowadzali ją tu w hurtowych ilościach. A narkotykowa trasa z Nowego Świata na Stary Kontynent wiedzie obowiązkowo przez Afrykę Zachodnią. Z powodu popieranej przeze mnie całym sercem akcji #Zostańwdomu i wyczerpania nagranych z...
Jun 18, 2020•51 min•Season 2Ep. 23
W ostatni weekend na Jamajce zamordowano 19 osób, w tym 2 dzieci. Mimo, że od zeszłego roku w kilku częściach wyspy obowiązuje stan wyjątkowy i od tamtej pory tymczasowo aresztowano już kilkuset podejrzanych, to przemoc w tym popularnym, wakacyjnym miejscu nie maleje. Zbrodnia nie omija nawet największych gwiazd tamtejszej muzyki: zarówno tych, które padają jej ofiarą, jak ich tych, które same są ich sprawcami. Z powodu popieranej przeze mnie całym sercem akcji #Zostańwdomu i wyczerpania nagrany...
Jun 04, 2020•1 hr•Season 2Ep. 22
Od wtorku w Kostaryce legalne są małżeństwa tej samej płci. To już 8. kraj w regionie, który uznał jakąś formę prawną takiego związku i to mimo, że Ameryka Łacińska jest dość konserwatywna. To częściowo zasługa latynoskich telenowel, w których jeszcze przed dekadą wycinano sceny pocałunków pomiędzy dwoma mężczyznami, a dziś bez problemu pokazuje się w nich bohaterów o różnej seksualności. Z powodu popieranej przeze mnie całym sercem akcji #Zostańwdomu i wyczerpania nagranych zawczasu rozmów, nas...
May 28, 2020•1 hr 4 min•Season 2Ep. 21
Prezydent Surinamu Dési Bouterse nie jest przykładem praworządności: przed laty został skazany przez sąd w Hadze za przemyt kokainy, a zaledwie kilka miesięcy temu usłyszał wyrok we własnej ojczyźnie za morderstwo kilkunastu osób. W dodatku niedawno okazało się, że jego rząd de facto ukradł z banków 100 mln dolarów. Mimo to polityk (a trzy dekady temu krwawy dyktator kraju) jest właśnie na najlepszej drodze, żeby w przyszły poniedziałek ponownie wygrać wybory. Z powodu popieranej przeze mnie cał...
May 21, 2020•55 min•Season 2Ep. 20
Bad Bunny właśnie wypuścił nową płytę. I to mimo, że poprzednia wyszła zaledwie dwa miesiące temu i wciąż bije rekordy na Spotify. Ale łamanie schematów to dla tego muzyka chleb powszedni: śpiewał gościnnie u najpopularniejszych artystów świata nim nawet wydał debiutancki album, przesunął granice seksualności w zdominowanym do tej pory przez machismo reggaetonie i pomógł przeprowadzić rewolucję na rodzinnym Portoryko. A to wszystko w zaledwie cztery lata, od kiedy zarabiał na życie pakując innym...
May 14, 2020•46 min•Season 2Ep. 19
Salwador, od lat na podium najniebezpieczniejszych państw świata, po raz kolejny próbuje rozprawić się z odpowiedzialnymi za tę sytuację krwawymi gangami. Choć na czele kraju stoi nowy prezydent, to sięga po starą politykę twardej ręki - mimo, że gdy próbowano jej ostatnim razem, to w walkach ginął średnio jeden człowiek na godzinę. Przemoc na taką skalę stosuje dziś ekipa, która pierwotnie powstała tylko dlatego, że grupa nastolatków ubierała się inaczej niż ich rówieśnicy i miała inny gust muz...
May 07, 2020•1 hr•Season 2Ep. 18
Nikaragua to jedyny kraj Ameryki Łacińskiej, który nie podejmuje żadnych działań w obliczu koronawirusa: prezydent Daniel Ortega twierdzi, że pandemia jest karą za grzech globalizacji, a jego ojczyznę ochroni Bóg. Na pewno nie zrobią tego setki lekarzy, którzy w ciągu ostatnich dwóch lat zostali zwolnieni ze szpitali za udzielanie pomocy rannym w ulicznych protestach - największych demonstracjach od rządów dyktatora, którego 40 lat wcześniej obalił sam Ortega. Dziś karykaturalnie upodabniający s...
Apr 30, 2020•59 min•Season 2Ep. 17
Czemu Argentyna ma najsilniejszy ruch feministyczny na kontynencie (Dział Zagraniczny Podcast – Odcinek Specjalny#004) Prezydent chodzący w krawacie o kolorze ruchu proaborcyjnego, 800 tys. osób na ulicach stolicy w Dzień Kobiet, aktorka rezygnująca z "Tańca z gwiazdami" dla kariery prawniczej i reprezentowania ofiar molestowania seksualnego. Jak to się stało, że Argentyna, gdzie jeszcze 2 lata temu można było w popołudniowym programie telewizyjnym opowiadać, że sposobem na gwałt jest "zrelaksow...
Apr 23, 2020•41 min•Season 2Ep. 16
Równo 30 lat temu przywódcą Peru został nikomu wczesniej nieznany człowiek, który zamienił kraj w dyktaturę. Po jego obaleniu, każdemu kolejnemu prezydentowi stawiano zarzuty korupcyjne: dwóch czeka na procesy w aresztach, jeden ukrywa się zagranicą, a inny popełnił samobójstwo. W takich okolicznościach na czele Peru stanął zupełnie przypadkowy człowiek, który dziś jest najpopularniejsza głową państwa w całej Ameryce Łacińskiej. Z powodu popieranej przeze mnie całym sercem akcji #Zostańwdomu i w...
Apr 16, 2020•53 min•Season 2Ep. 15
Właśnie minęły 2 lata od zabójstwa Marielle Franco, wschodzącej gwiazdy brazylijskiej polityki. To historia jak z filmu i to nie tylko dlatego, że jednym z jej bohaterów jest pierwowzór postaci w lokalnym hicie kinowym: mieszają się w niej futbol, muzyka, szwadrony śmierci i polityka. Śmierć Marielle jak w soczewce skupia wszystkie bolączki, z którymi boryka się jej ojczyzna. Z powodu popieranej przeze mnie całym sercem akcji #Zostańwdomu i wyczerpania nagranych zawczasu rozmów, następne kilka o...
Apr 09, 2020•40 min•Season 2Ep. 14
Obaj urodzili się w wielodzietnych rodzinach biednych rolników, obaj rzucili podstawówkę, żeby pracować na polu marihuany, obaj trafili do amerykańskich więzień. Z tym, że dotychczasowy król meksykańskiego półświatka El Chapo nigdy już z niego nie wyjdzie, a jego rywal El Mencho dopiero po takiej odsiadce rozpoczął kryminalną karierę, dzięki której jest dziś najpotężniejszym narkobaronem świata. Z powodu popieranej przeze mnie całym sercem akcji #Zostańwdomu i wyczerpania nagranych zawczasu rozm...
Apr 02, 2020•43 min•Season 2Ep. 13
20 lat temu stolica Czeczenii została zrównana z ziemią w brutalnej wojnie, międzynarodowa prasa ochrzciła ją "najbardziej zniszczonym miastem na świecie od zakończenia II Wojny Światowej". Dziś w centrum Groznego pną się nowoczesne wieżowce, po ulicach krążą luksusowe samochody, stadion miejscowej drużyny dorównuje wielkością Legii Warszawie. Jak w tej nowej rzeczywistości odnajdują się jego mieszkańcy? O strachu, religii oraz zapasach opowiada Iwona Kaliszewska z Instytutu Etnologii i Antropol...
Mar 26, 2020•45 min•Season 2Ep. 12
Według Banku Światowego, każdego dnia produkujemy 3,5 mln ton śmieci, aż 10-krotnie więcej niż na początku XX wieku. Najbardziej problematyczne odpadki były przez ostatnie lata eksportowane z bogatych krajów do biednych, głównie w Azji Południowo-Wschodniej, ale tamtejsze rządy zaczęły ostatnio odsyłać takie transporty. Co to za materiały i ile z nich jesteśmy w stanie ponownie przetworzyć wyjaśnia Michał Paca, ekspert z branży gospodarki odpadami. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://ww...
Mar 19, 2020•25 min•Season 2Ep. 11
Władze Indii obiecują świetlaną przyszłość swoim obywatelom - pod warunkiem, że ci nie należą do mniejszości. Te otwarcie się już dyskryminuje, odbiera szanse na obywatelstwo i nie broni w trakcie pogromów. Czy marginalizowane, choć łącznie liczące po kilkaset milionów ludzi, grupy są w stanie przeciwstawić się narracji rządu, że każdy Indus musi być hindusem? O skutkach szowinizmu elit w tym kraju opowiada Paulina Wilk, autorka książki "Lalki w ogniu. Opowieści z Indii". Nagrania możesz odsłuch...
Mar 12, 2020•44 min•Season 2Ep. 10
Gdy światowe media podały, że w Tanzanii za różne części ciała ludzi z albinizmem (które czarownicy skupują do produkcji eliksirów i amuletów) można dostać łącznie 75 tys. dolarów, ruszyła fala przemocy: w rekordowym 2008 r. zabito w tym kraju kilkadziesiąt osób, co zmusiło władze do działania i zwalczenia plagi morderstw. W rzeczywistości jednak ani ta suma nie jest prawdziwa, ani ludzie nie przestali ginąć z powodu koloru skóry. O przyczynach tej przemocy opowiada Filip Skrońc: fotoreporter i ...
Mar 05, 2020•34 min•Season 2Ep. 9
W styczniu Syrtę, rodzinne miasto Muammara Kaddafiego, zdobyły siły Khalify Haftara: dawnego podkomendnego dyktatora, który jest coraz bliżej wygrania libijskiej wojny domowej. Mimo, że oferuje rodakom nowe państwo policyjne, to w kraju gdzie młodzież zamiast do szkoły trafia do zbrojnych bojówek, wielu przysta po prostu na jakiekolwiek zakończenie konfliktu. O stanie psychicznym Libijczyków po 9 latach wojny opowiada dr Magdalena El Ghamari z Pracowni Bezpieczeństwa Kulturowego Collegium Civita...
Feb 27, 2020•37 min•Season 2Ep. 8
Tuż przed Bożym Narodzeniem, w stolicy Brazylii ograbiono i spalono świątynię umbandy. W całym kraju doszło w zeszłym roku do ponad 100 ataków na miejsca kultu tej afrolatynoskiej religii oraz pokrewnej jej candomblé, a bici i zastraszani kapłani obu wyznań zostali zmuszeni do zamknięcia 180 świątyń. Takich jak ta, w której w 1917 r. nagrano po raz pierwszy piosenkę samby - dziś ścieżki dźwiękowej słynnego karnawału w Rio. Kto stoi za tą falą napaści wyjaśnia Magdalena Walczuk z fundacji Terra B...
Feb 20, 2020•41 min•Season 2Ep. 7
Tajne bractwa, kręgi wtajemniczenia, służby mundurowe próbujące przejąć władzę. Brzmi jak scenariusz serialu sensacyjnego? Bo tak jest, tylko że w Turcji jego producenci sami zostali oskarżeni o uczestnictwo w prawdziwym puczu wojskowym sprzed czterech lat. Choć się nie udał, to od tamtej pory dziesiątki tysięcy osób padło ofiarami czystek politycznych, a polowanie na czarownice podsycają teorie spiskowe, np. wizja doradcy prezydenta, że zagraniczni kucharze w lokalnych programach telewizyjnych ...
Feb 13, 2020•43 min•Season 2Ep. 6
Po kontrowersyjnych wyborach prezydenckich w październiku, z Boliwii musiał uciekać jej wieloletni przywódca Evo Morales, a głosowanie zostanie powtórzone w maju. Teraz z jednej strony sceny politycznej padają zarzuty o rasizm, a z drugiej o satanizm. To pokłosie uśpionych przez lata, a teraz powracających ze zdwojoną siłą podziałów etnicznych, które przypominają, że Boliwia to w zasadzie dwa państwa wciśnięte w jedno. O trudnych relacjach społecznych tego kraju opowiada obserwator wyborów z ram...
Feb 06, 2020•1 hr 30 min•Season 2Ep. 5
