Konuğumuz Dr. Albert Ali Salah. Konumuz data madenciliği. "Big Data" denilen büyük veri kümeleriyle yapılan hesaplamacı analizlerle, pek çok konuda şaşırtıcı tahminler yapmak mümkün oluyor. Bu teknoloji kim tarafından, ne gibi amaçlarla, nasıl kullanılıyor? Konunun etik boyutuyla ilgili ne gibi sorular sorabiliriz?
Açık Bilinç'te bu hafta, konuğumuz Prof. Dr. Raşit Tükel'le şirketleşen üniversite sistemini, YÖK tasarısını, üniversitelerde akademik ifade özgürlüğüyle yan yana var olan zaruri bir nitelik olan kurumsal özerklik konusunu konuştuk.
Prof. Dr. Cem Eroğul ile ülkemizde üniversitelerin tarihçesini ve durumunu konuşmaya devam ediyoruz.
Prof. Dr. Reşit Canbeyli ve Prof. Dr. Gençay Gürsoy'la Türkiye'de üniversitelerin durumunu konuşuyoruz.
Doç. Dr. Bilge Selçuk’la çatışma ortamlarında çocuk psikolojisinden ve akademisyenlerin barış çağrısından konuşuyoruz. Koç Üniversitesi Çocuk ve Aile Çalışmaları Laboratuvarı direktörü Bilge Selçuk, çocuklarımızın geleceği için barış şart diyor ve barış çağrısının “ama’sız” yapılmasının gerekliliğinin altını çiziyor.
Açık Bilinç’te Bilim Akademisi başkanı ve Sabancı Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Alpar'la dünyadan ve Türkiye'den örneklerle akademide ifade özgürlüğü konusunu konuşuyoruz..
Açık Bilinç'te "dokunma yoluyla görebilme"nin felsefi ve nörobilimsel sorularından söz edeceğiz. Bu haftaki tartışmamızın odağı: dokunma ile görme arasında köprü kuran "duyumsal değiştirim" (sensory substitution) teknolojileri ve beynin plastisite özelliği. Açık Radyo dinleyicisi olmaya aday bir kişi olan İrlandalı William Molyneux'nun bir mektup yazarak felsefeci John Locke'a sorduğu ve Locke'un 1690'da kitabında yanıtladığı soruyla başlayalım: Gözleri doğuştan görmeyen olan ama dokunma yoluyla...
Açık Bilinç'te gözleri olmayan ama ekolokasyon yöntemiyle "kulaklarıyla gören" Daniel Kish'in olağanüstü öyküsü var. Ekolokasyon, yarasaların karanlıkta ses sinyalleriyle yol bulma ve avlanmasını sağlayan bir biyo-sonar mekanizması. Yarasaların bazı balinalar ve yunusların da kullandığı ekolokasyonla avlandığını, hayvanlarda bilinç üzerine pek çok makalesi ve kitabı bulunan Harvard Üniversitesi'nden Prof. Donald Griffin kanıtlamıştı. Bir yaşındayken iki gözünü de kansere kaybeden D. Kish kendi g...
Açık Bilinç'te karbondioksit artışının insan kognisyonu üzerindeki olumsuz etkilerini tartışacağız. Haberler kötü: İklim değişikliğiyle gezegenimizi felakete sürüklerken, bir yandan da bununla baş etmek için gereken zihinsel yeteneklerimizi yitiriyoruz. Endüstri devriminden bu yana atmosferde giderek yükselen CO2, insanlık tarihinde en üst seviyelere ulaşmış durumda. Önlem alınmazsa atmosferdeki CO2 seviyesinin yüzyılın sonunda milyonda 900 parçacık seviyesine ulaşacağı öngörülüyor. Yüksek CO2 s...
Açık Bilinç'te, Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Dr. Cem Say'la, doğumunun 200. yılında George Boole'un mantık ve matematiğe katkılarından söz edeceğiz. Alan Turing'e kadar uzanan kuramsal hattın en önemli isimlerinden Boole'un "Düşünce Yasaları" (1854) kitabı mantık alanını dönüştürmekle kalmamış, bilgisayar biliminin kuramsal altyapısını da hazırlamıştır.
Açık Bilinç'te, eğitimci ve yazar Zelal Özgür Durmuş'la, bu hafta sonu, 19-20 Aralık'ta Boğaziçi Üniversitesi'nde gerçekleşecek olan "Evrim, Bilim, Eğitim Sempozyumu"ndan söz edeceğiz. Bu sene V. toplantısı yapılacak olan sempozyum herkese açık ve ücretsiz: http://www.evrimsempozyumu.org Yarınki programda Evrim Sempozyumu'nun tarihçesi ve içeriğine ek olarak, Üniversite Konseyleri Derneği'nin etkinliklerinden ve ülkemizdeki biyoloji müfredatından da konuşacağız. Zelal Özgür Durmuş'un çocuklar iç...
Murat Gülsoy'la 14-15 Aralık'ta Boğaziçi Üniversitesi'nde yapılacak olan "Vakıtları Yakalamak İstiyorum: Dünden Yarına Nazım Hikmet" sempozyumu hakkında konuşacağız. Akademisyen, yazar, yayıncı ve Açık Radyo'da halen yayınlanmakta olan "Türkiye Hikayeleri Anlatıyor" projesinin düzenleyicilerinden olan Prof. Dr. Murat Gülsoy, aynı zamanda Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi'nin kurucu direktörü. Yurtiçi ve ve yurtdışından konuşmacıların katılacağı Nazım Hikmet konferansı kısmen İngiliz...
Açık Bilinç'te Bilge Selçuk ile dindarlık ve paylaşımcılık ilişkisi üzerine önemli yeni bir çalışmayı tartışacağız. Geçen ay yayımlanan bu araştırma, Türkiye dahil 6 ülkenin çocuklarında din-ahlak-davranış ilişkisini sorguluyor. Kanada, Çin, Ürdün, ABD, ve G.Afrika'da da yapılan ve üç sene süren bu araştırmanın Türkiye bölümü Koç Üniversitesi Çocuk ve Aile Çalışmaları Laboratuvarı'nda gerçekleştirilmiş: https://cocukaile.ku.edu.tr Laboratuvar Direktörü Doç. Dr. Bilge Selçuk, çalışmayı BirGün Gaz...
Açık Bilinç'te Boğaziçi Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Enstitüsü'nden öğretim üyesi Dr. Esin Öztürk Işık'la beyin görüntülemede son gelişmeleri konuştuk. Geçtiğimiz ay, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli kampusunda, Boğaziçi ve Istanbul Üniversiteleri'nin TÜBİTAK ve Organization for Human Brain Mapping'le ortaklaşa düzenledikleri, nörodejeneratif hastalıklarda beyin görüntüleme tekniklerinin tartışıldığı bir çalıştay yapıldı. Yurtiçi ve yurtdışından araştırmacıların bir araya geldiği çalıştay...
Açık Bilinç'te Astroloji'nin bilimle imtihanını konuşmaya devam ediyoruz. Doğduğunuz andaki gök cisimlerinin birbirleriyle ilişkileri, sizin nasıl bir yaşam süreceğinizi, kişilik özelliklerinizi belirleyebilir mi? Gazetelerin Astroloji köşeleri her gün size sağlığınız, finansal durumunuz, aşk hayatınız konusunda gerçek bilgiler sunuyor olabilir mi? Astrolojinin bu tür iddiaları bilim dünyasında sınanıp, geçerlilikleri bilimsel yöntemlerle araştırıldığında nasıl sonuçlar oraya çıkmıştır? Astroloj...
Açık Bilinç'te "Astroloji'nin Bilimle İmtihanı: Yıldızlar Size Ne Söylemiyor?" kitabının yazarı Tevfik Uyar'la yıldızlardan, burçlardan, Astroloji'nin iddialarından söz edeceğiz. Astroloji nasıl ortaya çıkmış ve evrilmiştir? Bilim tarihindeki yeri nedir? İddiaları bilimsel olarak sınanmış, doğrulanmış ya da yanlışlanmış mıdır? Jüpiter'in veya Merkür'ün hareketleri bizim psikolojimizi etkileyebilir, hatta kişilik özelliklerimizi ve geleceğimizi belirleyebilir mi? Açık Bilim (www.acikbilim.com) si...
Açık Bilinç'te kısa bir seçim değerlendirmesinin ardından Freud'un "lapsus" savından söz edeceğiz. "Lapsus", konuşur veya yazarken yaptığımız kimi tür yanlışlar, Freud'a göre basit mekanik hatalar değil, gizli isteklerimizin dışa vurumudur. Freud, "lapsus" konusundaki savını zengin psikolojik örneklerle "Günlük Yaşamın Psikopatolojisi" kitabında anlatır. Kimi dil veya kalem sürçmeleri Freud'a göre bastırılmış bilinçdışı süreçlerin kendini ifade etmesini sağlar, insan ruhuna bir pencere açar. Hat...
Açık Bilinç'te seçmen karar ve davranışını etkileyen unsurlar üzerinde duracağız. Seçmen psikolojisinde, seçime katılımı arttıran ya da azaltan, statükoyu koruyan ya da değişimi tetikleyen temel faktörler neler olabilir? Programda, seçmen motivasyonu konusunda Ipsos MORI şirketinin Britanya'da yaptığı yeni bir çalışmaya da değineceğiz. http://valuesandframes.org/growing-the-electorate Bu çerçevede, yakın tarihteki anket şirketlerinin öngöremediği sürprizli seçim sonuçlarından ve bunun olası nede...
Açık Bilinç'te, ülkemizdeki Fütürist hareketin önde gelen isimlerinden Ufuk Tarhan (@futuristufuk) ile dünyada ve Türkiye'de Fütürizm'i konuşuyoruz. Fütürizm (Gelecekçilik) hareketi ilk 1909'da Gazzetta dell'Emilia'da yayımlanan bir manifestoyla adını duyurmuştu. İtalyan şair Marinetti'nin önderliğinde başlayan ve 2. Dünya Savaşı sırasında faşizan safta yer alan Fütürizm hareketi son yüz yıl boyunca dönüşümler geçirerek sürdü. Türkiye'de Fütüristler Derneği 2005'den bu yana "Sürdürülebilir Bir G...
Bu hafta konumuz, insan türünün geleceğini dönüştürmeye yönelik TransHumanism hareketi. TransHumanism (Aşkın İnsancılık), daha genel Futurism (Gelecekçilik) hareketinin bir alt kategorisi olarak görülebilir. Programın ikinci yarısındaysa, ülke gündeminden, 10 Ekim'de Ankara'da yaşanan katliamı konuştuk. Bu acı olay ve ardından gelen açıklamalar çerçevesinde sorumluluk, suç, utanç, ve yalan gibi kavramlar üzerinden küçük bir analiz yapmaya çalıştık.
Pelin Batu ile edebiyattaki canavar temsillerini konuşuyoruz. Geçen hafta masaya yatırdığımız Sapiens kitabı, insan türünün sonuna dair "Frankenstein Kehaneti"yle sona eriyordu. Bu hafta, kültür ve edebiyatta insan eliyle yaratılmış canavar imgeleriyle bu tartışmayı sürdürüyoruz.
Evrim serimize devam ederek, tarihçi Yuval Harari'nin Türkçe'ye Kolektif Kitap tarafından kazandırılan "Hayvanlardan Tanrılara – Sapiens" kitabını tartışıyoruz. Harari'nin "İnsanın yükselişini ne açıklayabilir?" başlıklı TED konuşmasından: "Yetmiş bin yıl önce, atalarımız önemsiz hayvanlardı. Tarih öncesi insanların en önemli özelliği önemsiz olmalarıdır. Dünya'ya etkileri denizanasından veya ateş böceklerinden veya ağaç kakanlardan daha fazla değildi. Bugün tam tersine, gezegeni biz kontrol edi...
Açık Bilinç 8 Eylül 2015 Bu hafta Açık Bilinç'te siborg teknolojisi temelli bir sosyal sorumluluk projesinden söz edeceğiz: RobotEl. RobotEl (www.robotel.org), günlerdir can yakıcı haberlerle boğulduğumuz ülkemizde güzel ve ümit verici bir çalışma -- 5dakika.com ekibinin ihtiyaç sahiplerine gönüllü olarak yapıp hediye ettiği protez 'Türkiye'nin Yardım Eli' projesi. 3D baskı teknolojisiyle gerçekleştirilen projenin kurucusu Zeynep Karagöz konuğumuz. Robotel Projesi'nde gönüllü olarak yer almak da...
Bu hafta Açık Bilinç'te konumuz siborglar! "Siborg" terimi, "Sibernetik Organizma"nın kısaltılmış hali. Programda, siborg biyo-teknolojileriyle insan bedenine sentetik arayüzler eklenmesi ve insan evriminin yönlendirilmesi ihtimalinden söz edeceğiz. Siborglar insan-makina füzyonuyla evrilecek yeni bir tür olabilir mi? Canlılar ve inorganik nesnelerde ortak iletişim ve kontrol ögeleri üzerine kurulan Sibernetik bilimi, çokdisiplinli bir çalışma alanıdır. En önemli kurucularının arasında, geri-bil...
Bu hafta Açık Bilinç'te cevap aradığımız soru: Canlılar niçin yaşlanır? Ömrümüzü 2 kat uzatmak mümkün mü? Diyete bağlı olarak ve kalori alımının kısıtlanmasıyla kimi canlılarda yaşam beklentisinin uzatılabildiği uzun yıllardır biliniyordu. UCSF'de biyoloji profesörü olan Dr. Cynthia Kenyon, 1993'de basit bir genetik modifikasyonla C. Elegans kurtçuğunun yaşamının 2 katına çıkartılabileceğini gösterdi. Benzer çalışmalar artık memelilerde de yapılıyor. Basit genetik değişikliklerle yaşlanma süreci...
Açık Bilinç'te birkaç ay önce yayımlanan ve bilim dünyasında sarsıntılar yaratan bir araştırmadan söz ettik. Çin Halk Cumhuriyeti'nde yapılan bir çalışmada, insan cenini üzerinde genetik modifikasyon yapıldığı açıklandı. Türünün yayımlanmış ilk örneği olan bu çalışma, insan evriminin yine insan eliyle genetik olarak yönlendirilmesinin ilk adımı olarak kabul edilebilir. Nature dergisinde yayımlanan aşağıdaki yazı, bu tür çalışmaların biyolojik ve etik sakıncalarına dikkat çekiyor: Chinese scienti...
Açık Bilinç'te, bu hafta da konuğumuz İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi'nden nörolog öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Gürvit'le geçen hafta kaldığımız yerden Alzheimer üzerine konuşmaya devam ettik.
İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi'nden nörolog öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Gürvit'le Washington DC'de yapılan Dünya Alzheimer Kongresi'ne dair izlenimlerini konuştuk.
Birkaç hafta önce de konuğumuz olan genetikçi biyolog ve antropolog Dr. Ömer Gökçümen'le (SUNY - Buffalo) insanlarda genetik çeşitliliğin nedenlerini ve kültür ve ekolojinin genlere etkisini konuşuyoruz.
Açık Bilinç'te, Açık Bilinç programı için bir blog oluşturulmasını ve programların deşifre edilmiş metinleriyle, görsellerle, her türlü medyayla ve kaynak önerileriyle zenginleşecek bir blog oluşturulması için çalışan Açık Bilinç Kolektifi canlı yayındaydı.
