Boğaziçi Üniversitesi'nden Dr. Nesrin Özören "Türk Genomu" projesini anlatıyor: Türkler genetik olarak en çok hangi coğrafyanın insanlarına benzer? Bir kişinin genom dizilişine bakarak Türk olup olmadığı anlaşılabilir mi? Türkler ne kadar Asyalı, ne kadar Avrupalı sayılabilir?
İnsanin evrimi konusunu tartışmaya devam ederek, SUNY Buffalo'da öğretim üyesi olan Dr. Ömer Gökçümen'i konuk ediyoruz. İnsanı evrim tarihi süreci içinde insan yapmış olan özellikler nelerdir, ırk kavramının biyolojik bir temeli var mıdır, kendine özgü bir "Türk Genomu"ndan söz edilebilir mi gibi sorulara cevap arıyoruz.
Evrim serimizin bu bölümünde konuğumuz Boğaziçi Üniversitesi Biyoloji Bölümü'nden öğretim görevlisi Dr. Arzu Çelik'ti. Evrim Teorisi'nin genel kavramları ve genetik bilimler hakkında konuştuk.
Devam eden evrim serimizde Dr. Özlem Çevik meyve sinekleriyle yapılan araştırmaları anlatıyor. Dr. Çevik'in duyuların evrimini anlattığı TEDxTunalı konuşmasını izlemeyi de ihmal etmeyin: Duyuların ve Dikkatin Evrimi: Munire Ozlem Cevik at TEDxTunali
Önce, Sorites (öbek) Paradoksu diye bilinen bir paradoks formu çerçevesinde oy kullanmanın rasyonel olmadığını iddia eden bir felsefi soruna değiniyoruz. Ardından, seçmen psikolojisi kuramlarının son yüz yıllık tarihçesinden kısaca söz edeceğiz, ve akıl-duygu karşıtlğı ve "olumsuzluk eğilimi" ("negativity bias") hakkında konuşuyoruz. En son da "bilişsel uyumsuzluk"("cognitive dissonance") kuramı ışığında Başbakan'ın balkon konuşmasının küçük bir analizine de yer veriyoruz..
Sürmekte olan evrim serisinin önümüzeki haftalarda yayınlanacak programlarının bir özetinin yanısıra, bellek konusunda birkaç gün önce Science dergisinde yayımlanmış, kayıp anılar ve hafıza hakkında çok önemli bir araştırmaya değiniyoruz: http://newsoffice.mit.edu/2015/optogenetics-find-lost-memories-0528
Evrim serisinin 3. programında, Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Ergi Deniz Özsoy konuğumuz. Türkiye, Avrupa ülkeleri arasında evrim kuramına en az inanılan ülke. Bu evrim karşıtlığının 1980 darbesine giden şaşırtıcı bir sebebi var. Ülkemizdeki evrim karşıtı ideoloji büyük ölçüde ABD'deki "Akıllı Tasarım" fikrini savunan köktendinci Hristiyan gruplardan kopyalanmış ve eğitim sistemimizdeki ideolojik dönüşüm, 1980'den sonra darbe rejimi tarafından bilinçli bir şekilde gerçekle...
Bu hafta önce evrim kuramının temel unsurlarından, sonra da evrimci biyolojinin bilim tarihi içinde karşılaştığı engellerden bahsediyoruz. Evrim kuramını savunan "seküler modernler" ile, Eski Ahit'te yer alan Yaradılış Hikayesinin bugün özellikle A.B.D.'de savunulan "literalist" yorumunu benimseyen köktendinci Hristiyanları kamu önünde ve hukuksal alanda karşı karşıya getiren ünlü "Scopes Maymun Davası'na da (Tennessee, 1925) değiniyoruz.
Açık Bilinç'te Evrim Kuramı'nı çeşitli yönleriyle ele alacağımız yeni bir seriye başlıyoruz. Yaklaşık 10 haftalık evrim dizisinde, sirke sineklerinden insana kadar çeşitli türlerin evrimini genetik bilimler ışığında inceleyeceğiz. Dizinin ilk programında "tür ayrımcılığı"ndan söz ettik. "Tür ayrımcılığı", tarih boyunca, Afrika kökenli insanları vahşi hayvanlarla birlikte kategorize eden ırkçılıkla yakından ilişkili olmuştur.
Daha önce de konuğumuz olmuş olan Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ ile, Türk Nöropsikiyatri Derneği'nin 100. yıl kongresinde yapmış olduğu sunumdan yola çıkarak, ülkemizde nöropsikiyatrinin tarihçesini konuşuyoruz.
Açık Bilinç'te ırkçılığın psikolojik kökenlerini bilim tarihi içinde tartıştık. "Cultural Psychiatry" dergisinin Nisan 2015 sayısında Dr. Steven Moffic ırkçılığın ruhsal bir hastalık olarak teşhis edilebileceğini öneriyor. Aynı makalede, ırkçılık konusunda bilim tarihinden ilginç bir sayfanın sözü geçiyor. Dr. Samuel Cartwright 1851'de "New Orleans Medical and Surgical Journal" dergisinde yayımladığı makalede "Drapetomania" ismini verdiği bir hastalık tarif eder. Cartwright'e göre Drapetomania A...
Geçen hafta Açık Bilinç'te, çocuklarda bilişsel ve beyin gelişiminde yoksulluğun etkilerini araştıran yeni bir çalışmayı aktarmıştık. Bu hafta benzer bir tartışmayı kız ve erkek çocuklarda cinsiyetten kaynaklanan ne gibi farklar var sorusuyla ve cinsiyet ayrımcılığının etkileriyle sürdüreceğiz. Cinsiyet ayrımcılığı temelde ırkçılıkla benzer bir kaynaktan besleniyor. Geçen hafta medyada kendine yer bulan Uğur Işılak isimli AKP milletvekili adayının "fıtrat'a dayalı" kadın-erkek doğasına ilişkin s...
Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan geniş kapsamlı bir araştırmaya göre, çocukların ve gençlerin beyin gelişimiyle, ailelerinin sosyo-ekonomik statüsü (anne-babanın eğitim ve gelir düzeyi) arasında belirleyici olduğu düşünülen bir bağlantı var. Çocukların yaşamlarında, yoksulluğun yanısıra, bilişsel performans farklarına yok açan unsurlardan bir diğeri de, kız çocuklarının geride kalmasına yol açan cinsiyete dayalı ayrımcılık. Bu hafta Açık Bilinç'te bu çalışmayı ele aldık. Makalenin bir ö...
Ülkemizin önde gelen nörologlarından Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ ile nörobilimden ve nörobilimci olmaya giden yolun nasıl bir yol olduğundan konuşuyoruz.
Turing üzerine yaptığımız dizinin 4. ve son programında, günümüzdeki Turing Testi yarışmalarından söz edeceğiz.
ODTÜ Felsefe Bölümü'nden Doç. Dr. Aziz Zambak'la Alan Turing'in Yapay Zeka çalışmalarından söz ediyoruz.
Alan Turing serimize kısa bir ara vererek, Cuma günü hayata veda eden aktör Leonard Nimoy anısına, çocukluk kahramanlarımızdan, Uzay Yolu'nun bilim subayı, bilimsel düşünce ve mantıksal akıl yürütmenin temsilcisi Mr. Spock hakkında konuşacağız. Konuğumuz, Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nden, Mr. Spock uzmanı, Prof. Dr. Cem Say.
Boğaziçi Üniversitesi'nden Prof. Dr. Cem Say konuğumuz. Alan Turing dizimizin 2. programında Turing'in hesaplama kuramlarını ve "Turing Makinası" modelini anlatıyor. Alman matematikçi David Hilbert, matematik için tutarlı ve noksansız bir aksiyomlar kümesi olduğunu düşünüyordu. Avusturya'lı mantıkçı Kurt Gödel bunun mümkün olamayacağını göstererek matematik dünyasını temellerinden sarstı. Hilbert'ten Gödel'e oradan da Turing'e uzanan bir eksende 20. YY matematik ve mantık dünyasını sarsan sonuçl...
"The Imitation Game" filminde hayatı konu edilen İngiliz matematikçi ve bilgisayar bilimcisi Alan Mathison Turing'den (1912-1954) söz ediyoruz.
Uyudukları odada ışık açık bırakılan çocuklarda niye daha sıklıkla miyop görülüyor? Gece ışığı miyopa neden olur mu? İki olay arasındaki bir ilişkinin yalnızca bir korelasyon (bağıllık) olup olmadığı sorusu, bilim felsefesinde önemli yer tutuyor. Bilimsel veriler ışığında "korelasyon mu, nedensellik ilişkisi mi?" sorusu nasıl cevaplanabilir?
Cep telefonu ve telsiz ev telefonu kullanımının, yetişkinlerde ve çocuklarda "glioma" adı verilen kötü huylu bir tür beyin tümörünün oluşmasına etkisini inceleyen kapsamlı yeni bir araştırmayı tartışıyoruz. Konuğumuz Dr. Şenol Ayla.
Psikoloji tarihi konuşmayı sürdürüyoruz ve noktayı koyuyoruz.
Bu hafta psikoloji tarihi tartışmasına devam ederek, davranışçılık okulunun ardından ortaya çıkan yapay zekanın ve ona bağlı olarak bilişsel bilimin doğuşunu konuşuyoruz.
2015'in ilk programında "Türkçe Felsefe ve Bilim yapılabilir mi?" sorusuna eğiliyor ve "Ex contradictione sequitur quodlibet" ilkesi üzerinde duruyoruz.
Doktora çalışmasını işkence mağdurları ve travma üzerine yapmış olan ve Bilgi Üniversitesi Travma Çalışmaları Programı'nın koordinatörlüğünü yürüten Dr. Murat Paker'le, üzerinde geçen hafta da konuştuğumuz CIA raporu, işkence, ve psikologların rolü konularını tartışmayı sürdürüyoruz.
Açık Bilinç'te ABD. Senatosunun geçen hafta hazIrladığı raporda sözü geçen ve CIA sorgulama yöntemlerinden olan "öğrenilmiş çaresizlik" kuramından ve bunları geliştiren psikologlardan söz ediyoruz.
Psikiyatrist Prof. Dr. Yankı Yazgan'la psikolojideki Davranışçılık Okulu'nun tarihçesi tartışmasının uzantısı olarak ebeveynlik ve mükafat/ceza/motivasyon konuları çerçevesinde çocuklarda davranış modifikasyonu hakkında konuştuk.
"Why are Americans to easy to manipulate and control?" (Bruce Levine, 2012) başlıklı makaleden yola çıkarak davranış modifikasyonu meselesini konuşmaya devam edeceğiz ve çocuklarda bazı mükafata dayalı davranış değişikliklerinin sakıncalarına değineceğiz. Gelecek hafta da bu konuyu daha derinlemesine tartışmak üzere Psikiyatrist Prof. Dr. Yankı Yazgan'ı konuk edeceğiz.
1910'lardan 1970'lere kadar egemenliğini sürdüren "Davranışçılık Okulu"nu ve B. F. Skinner'ın düşüncelerini konuşuyoruz, ve "Why are Americans to easy to manipulate and control?" (Bruce Levine, 2012) başlıklı makaleye değiniyoruz.
Fenomenal Bilinç tartışmasına devam ederek, deneysel Psikoloji Tarihi'ne göz atıyoruz ve "İçgörü Okulu"nun ("Introspectionism") çalışmalarından bahsediyoruz.
