هفتاد و هفتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب زندگی سیاسی مصدق در زمان محمدرضاشاه و داستان جنگ سرد در ایران را روایت میکند. مصدق در مجلس چهاردهم سخنگوی فراکسیون منفردین بود. این فراکسیون شامل ۳۰ نماینده بود که وابستگی به روحانیت، بریتانیا، شوروی و دربار نداشتند. اما سیاست خارجی محمد مصدق نقطه مقابل قوام بود. محمد مصدق به موازنه منفی در سیاست خارجی اعتقاد داشت. او عقیده داشت که سیاست موازنه مثبت مثل کسیه که یک دستش رو از دست داده و برای مرهم دردش، اون یکی دست خودش رو هم قطع میکنه. اما با شروع مذا...
Apr 20, 20240
هفتاد و ششمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب زندگی مصدق تا پایان دوران رضاشاه را روایت میکند. مصدق در پیایان سده نوزدهم در خانواده اعیان قدیمی وابسته به قاجار متولد میشه. او از اوایل قرن بیستم جزو مطرحترین سیاستمدار ایرانی شناخته شد. او برخلاف صحبت مخالفانش ثروتمند نبود و صرفا مالک دهکده احمدآباد و دو منزل مسکونی در تهران بود. مصدق پس از تحصیل در اروپا و در آستانه جنگ جهانی اول به ایران باز میگردد. مصدق بعد از جنگ جهانی اول و در زمانیکه عمر کابینهها کمتر از ۴ ماه بود سمتهای مختلفی داشت. اما ...
Apr 13, 20240
هفتاد و پنجمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب سرگذشت انگلیس، امریکا و نفت ایران که زمینه ساز کودتای مرداد شد را روایت میکند. پای انگلیس به صنعت نفت ایران با امتیاز دارسی باز میشود. انگلیسیها خواب این قرارداد رو هم نمیدیدند. اما شاههای نالایق ایران این امتیاز رو به قیمت اندکی به دارسی منتقل میکنند. ایران در پایان جنگ جهانی دوم چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت در جهان بود. شرکت نفت انگلیس و ایران توی سال ۱۹۳۵ مهمترین شرکت برای دولت بریتانیا به حساب میآمد. اما در همان دوران شرکتهای امریکایی با کشو...
Apr 06, 20240
هفتاد و چهارمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب ماجرای زندگی قوام در دوران پهلوی و تاثیرش در خصوص نفت را روایت میکند. قوام پس از نخست وزیری کلنل پسیان را به فرماندهی ژاندارمری خراسان منصوب میکند. اما پسیان سر ناسازگاری میگذارد و والی خراسان را زندان میکند. در نهایت با کشته شدن پسیان در یکی از شورشهای داخلی خراسان، قائله تمام میشود. قوام قائله جنگل را هم با سیاست خود پشت سر میگذارد. در نهایت قوام قبل از قدرت گرفتن رضاخان از ایران میرود. قوام با پذیرش شرط رضاشاه مبنی بر عدم دخالت در مسائل سیا...
Mar 30, 20240
هفتاد و سومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت زندگی قوام السلطنه بعد از عزل محمدعلی شاه و قدرت گرفتن احمد قوام در سپهر سیاست ایران میپردازد.اختلاف سردار اسعد و سپهدار تنکابنی آغاز قدرت گرفتن قوام در سپر سیاست ایران میشود. نتیجه این اختلاف، نخست وزیری مستوفی الممالک و البته وزارت داخله قوام السلطنه هست. قوام بعد از سرکوب شورش مجاهدان در تهران، برای حل بحران خراسان یک دستور ویژه از مجلس میگیرد و به عنوان فرمانروای کل خرسان منصوب میشود. اما پس از کنترل اوضاع با نخست وزیری سیدضیا، قوام توس...
Mar 23, 20240
هفتاد و دومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به زندگی قوام السلطنه (به عنوان فردی اثرگذار در ملی شدن صنعت نفت) تا پیروزی مشروطه میپردازد. اهمیت زندگی افراد اثرگذار در رخدادهای مهم معاصر در این نکته هست که این افراد سبب رقم خوردن این اتفاقات شدهاند. او با حضورش به عنوان دبیری حضور در کنار مظفرالدین شاه توانست تاثیر خیلی مهمی در پیروزی انقلاب مشروطه داشته باشد. قوام السلطنه با دادن اطلاعات مهم دربار به مبارزان مشروطه و همچنین با کمک پزشک مظفرالدین شاه اهرم فشاری برای امضای فرمان مشروطه بودند. قوام...
Mar 16, 20240
هفتادویکمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به مسئله تاثیر نفت در جامعه، سیاست و اقتصاد در جهان میپردازد. این اپیزود یه پیش درآمد برای ویژه برنامه ملی شدن صنعت نفت هست. این اپیزود سه قسمت دارد. توی قسمت اول به اهمیت نفت توی وقایع اجتماعی و حاکمیتی کشورهای نفتی می پردازد. این بخش از نقالهای از آقای جف کلگن روایت شده است. اما توی قسمت دوم نگاهی گذرا به تاریخ صنعت نفت ایران تا حکومت محمدرضا شاه داریم. این بخش از اپیزود هم از کتاب تاریخ ایران در دوره پهلوی دانشگا کمبریج روایت شده است. اما توی قسمت سو...
Mar 09, 20240
هفتادمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به مسئله ماهیت و چیستی بوجود آمدن حزب در جهان میپردازد. ما در اپیزود شصت و دوم اولین دلیل مطالبه گری و تشکیل حزب در جهان را رنسانس معرفی و بررسی کردیم. اما در ادامه در این اپیزود به معرفی و بررسی سایر دلایل میپردازیم. اگر میخواهیم بدانیم چرا حزب در ایران نتوانسته نقش خود را در توسعه ایران ایفا کند ابتدا باید ماهیت حزب در جهان را درک کنیم. در این اپیزود به نقش یک نظریه و تاثیر آن در جهان میپردازیم. نظریهای که باعث ایجاد انقلاب در همه انواع علم در جهان شد...
Mar 02, 20240
شصت و نهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به نقش و تاثیر اقوام مختلف در قدرتگیری حزب توده و نقش حزب توده در رشد و شکست فرقه دموکرات میپردازد. حزب توده به عنوان یک حزب طبقاتی موفق عمل کرده بود اما در جذب اقوام مختلف چندان موفق نبود. در بین ادیان فقط مسیحیها به حذب توده پیوستند و آسوریها، یهودیها و اهل تسنن به این حزب گرایش نداشتند. اما در اقوام مختلف حزب توده توانست در آذری زبانها جایگاه خوبی پیدا کند. این حزب با اینکه به خواستههای قوم آذری زبان در تبریز و سایر شهرها توجهی نمیکرد اما توانس...
Feb 24, 20240
شصت و هشتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت شکست حزب توده در ایجاد پایگاه اجتماعی در طبقه متوسط مرفه یا مالک و توده روستایی میپردازد. حزب توده با امید جذب حمایت طبقه خرده بورژوای بازار، تجار کوچک و بازرگانا در کنار طبقه روشنفکر و کارگران کار خودش را شروع کرد. روزنامههای حزب در همین راستا عنوان کردند که بورژوازی ملی را بورژوازی کمپرادور، فئودال و ژنرالهای سلطنتی تهدید میکند. اما حزب توده توی سازماندهی بازار به دو دلیل عمده موفق نشد. اول تضاد اقتصادی بین کارگرا و کارفرماها و دوم نفوذ رو...
Feb 17, 20240
شصت و هفتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت تاثیر پایگاههای اجتماعی در نفوذ نهادها و افراد سیاسی در اجتماع و همچنین نقش طبقه کارگر در حزب توده میپردازد. شورای متحده کارگران با حمایت حزب توده توانست اعتصابات زیادی را براه انداخت. مهمترین اعتصابات در صنایع نساجی اصفهان شکل گرفت. اما شورای متحده و حزب توده از اعتصابات صنایع مرتبط با جنگ و نفت حمایت نکرد. اما پس از اتفاقات سال ۱۳۲۴، روسای ایل بختیاری و قشقایی و ایلات عرب علیه حزب توده ائتلاف کردند. سخنرانان هم علیه حزب توده انتقاد کردند و ...
Feb 10, 20240
شصت و ششمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت تاثیر پایگاههای اجتماعی در نفوذ نهادها و افراد سیاسی در اجتماع و همچنین نقش طبقه متوسط حقوق بگیر در حزب توده میپردازد. حزب توده ابتدا خودش رو نماینده عموم مردم معرفی میکنه، اما پس از پایان کنگره اول از حقوق کلی مردم چشم پوشی کرد. ایدئولوژی حزب توده محدودتر میشه تا جایی که توی سال ۱۳۳۲ خودشو نماینده پرولتاریا و دهقانان بیزمین معرفی میکنه. اما کتاب میگه چهره واقعی حزب توده با چیزی که معرفی میکرد فاصله زیادی داشت. کتاب اثبات میکنه که کشاورز...
Feb 03, 20240
شصت و پنجمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت توسعه حزب توده در جنوب ایران و همچنین قدرت نمایی این حزب با اعتصابات کارگری و تجمعات میپردازد. در ماههای ابتدایی بعد از نخستین کنگره حزب، توسعهی حزب در جنوب کشور ادامه پیدا کرد. مهمترین موفقیت حزب توده در واقع برگزاری راهپیمایی روز کارگر یعنی اول ما می یا ۱۱ اردیبهشت سال ۱۳۲۳ بود. اوج قدرت حزب در راهپیمایی روز کارگر سال ۱۳۲۵ بود که حتی توی شهرهای محافظهکار و استان خوزستان برگزار شد. حزب همزمان با توسعه جغرافیایی، فعالیتهای سیاسی خود را نیز...
Jan 27, 20240
شصت و چهارمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت توسعه حزب توده بعد از سازماندهی در شمال ایران میپردازد. حزب توده بلافاصله پس از کنفرانس تهران، برنامه توسعهاش را روی استانهایی که صنعت نساجی در آنها فعال بود متمرکز میکند. پس توی شهرهای مشهد، تهران، اصفهان و رشت اولین اتحادیههای خود را تشکیل میدهد. توی انتخابات مجلس چهاردهم حزب توده موفق میشه ۷۰% آرادی حوزههای انتخابی که شرکت کرده بود و ۱۳% کل آرا رو به خودش اختصاص بده. در نتیجه حزب توده به یک حزب بیرقیب سیاسی تبدیل شده بود. حزب توده ...
Jan 20, 20240
شصت و سومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت تشکیل حزب توده ایران میپردازد. حزب توده ایران بلافاصله بعد از تبعید رضاشاه در تهران تشکیل میشود. ۲۷ نفر از اعضای جوان ۵۳ نفر مارکسیست معروف، ۱۷ روز پس از تبعید رضاشاه توی تهران یه سازمان بلندپروازانه رو تاسیس میکنند. این سازمان، حزب توده ایران نام گذاری شد. حزب توده ایران ۴ هدف اصلی داشت. آزادی بقیه اعضای ۵۳ نفر، رسمیت دادن به حزب، تاسیس روزنامه و تدوین یه برنامه جامع اولین اهداف این حزب بودن. حزب توده ابتدا یک برنامه موقت با هدف همراهی قشر کث...
Jan 13, 20240
شصت و دومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به تحلیل موضوع چگونه حزب بوجود آمد می پردازد. برای اینکه بفهمیم چطور حزب در ایران بوجود آومد رفتیم سراغ ریشه تشکیل حزب. پس ابتدا بررسی کردیم که چی شد جامعه غرب به این نیاز رسید که ما حزب می خواهیم. انسان چه مسیری رو طی کرد و اصلا به چه چیزی نیاز داشت که حزب را تشکیل داد. جامعه غرب بعد از رنسانس به این نتیجه رسید که باید قانون داشته باشد. بعد از تدوین قانون برای سنگین شدن کفه حق در برابر قانون احزاب را تشکیل داد. هرچقدر جدل و جنگ در نوک هرم قدرت بیشتر باشد...
Jan 06, 20240
شصت و یکمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب داستان نمایندگان منفعت طلب مجلس چهاردهم را روایت میکند. این اپیزود به وقایعی می پردازد که منجر به شروع فرآیند ملی شدن صنعت نفت می شود. نمایندگان مجلس با دیدن قائله اصفهان از ترس اینکه کارگران بعد از کارخانه ها به سراغ املاک آن ها می آیند. پس پشت ارتش و شاه پنهان میشن تا املاکشون حفظ بشه. اما آتش صنعت ملی نفت وقتی روشن میشه که ساعد به صورت پنهانی در حال دادن امتیاز نفت به امریکا و انگلیس بود. روسیه هم که به نفت ایران نیاز نداشت از ترس اینکه نفوذ خودش رو تو...
Dec 30, 20230
شصتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت رخدادهای مجلس چهاردهم با نگاهی به ساختن استبداد و یا دموکراسی میپردازد. مچلس چهاردهم از فراکسیون های مختلف با قشرهای متنوع تشکیل شد. شاه ترس زیادی از بازگشایی مجلس داشت پس تلاش زیادی برای ابطال انتخابات و بستن مجلس کرد. مجلس در تلاش کاهش نفوذ شاه در ارتش بود که یه اتفاق سبب میشه که دربار و شاه یه نفس راحت بکشن. اشراف نوکیسه یا همون صاحبان صنایع نساجی با خواسته اتحادیه های کارگری رادیکال مخالفت می کنند. آشوب شروع میشه و پس از حکومت نظامی مردم برای سیر...
Dec 23, 20230
پنجاه و نهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت رقابت احزاب برای کسب کرسی های بیشتر در مجلس چهاردهم و رقابت تمام احزاب با حزب توده می پردازد. در ادامه روند پادکست، نحوه تششکیل ۲ حزب دیگر وطن و عدالت و مانیفست آن ها روایت می شود. حزب عدالت که از نسل روشنفکران قدیمی که در نابسامانی های اوایل سال ۱۳۰۰ شرکت داشتند تشکیل شده بود. اما حزب وطن توی شهریور ۱۳۲۲ پس از بازگشت سیدضیا از تبعید تشکیل میشه. یکی از مهمترین اهداف سیدضیا اقدام علیه کمونیست الحادی حزب توده بوده، اما حمایت قشر مذهبی رو همراه خو...
Dec 16, 20230
پنجاه و هشتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان تاریخچه تشکیل احزاب در ایران می پردازد. از ۴۲ حزبی که پس از سقوط رضاشاه تشکیل شده بودند فقط ۶ حزب تونستند باقی بمونند و تشکیل سازمان بدن. بیشتر اون احزاب منحل شدند و یا دامنه فعالیت خود را به یک منطقه کوچک محدود کردند. در این اپیزود به داستان دو حزب همراهان و ایران می پردازیم. حزب همراهان در واقع روشنفکران رادیکالی بودند که با حزب توده یک اختلاف نظر عمده داشتند. اعضای حزب همراهان مخالف وابستگی شدید حزب توده به شوروی بود. پس مصطفی فاتح یکی از ...
Dec 09, 20230
پنجاه و هفتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان نخست وزیری مجدد علی سهیلی و انتخابات مجلس چهاردهم می پردازد. سهیلی بعد از بدست آوردن اکثریت مجلس سراغ سران مذهبی میره. سهیلی با مخالفت از دخالت پلیس در مسئله حجاب ، وعده میده که بساط مدارس مختلط را جمع خواهد کرد. از طرف دیگه سهیلی در ارتباطش با محمدرضا شاه دچار ۳ بحران میشه که کار رو برای اون سخت تر میکنه. پیش بینی امریکایی ها، شرکت نفت ایران و انگلیس و دیگران در مهندسی انتخابات توسط روس ها اشتباه از آب درمیاد. در مناطق تحت اشغال روس ها، نفوذ...
Dec 02, 20230
پنجاه و شمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب در ادامه روایت ساختار مجلس سیزدهم، به بررسی ۲ فراکسیون باقی مانده و کابینه فروغی، سهیلی و قوام می پردازد. قوام جوری به سیاست برگشت که آشکارا خاندان پهلوی رو به قطع ارتباط با ارتش تهدید می کرد. یه مورخ تاریخی هم اذعان میکنه که قوام قصد ایجاد جمهوری در ایران با ریاست جمهوری خودش را داشته است. اما فراکسیون آذربایجان که اشراف قاجار بودند از نامزدی قوام حمایت می کردند. از طرفی فراکسیون عدالت باقیمانده روشنفکران قدیم بودند. اما فراکسیون عدالت علی سهیلی رو به ع...
Nov 25, 20230
پنجاه و پنجمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان بازسازی ارتش در ابتدای حکومت محمدرضا شاه می پردازد. شاه با مجلس مصالحه کرد که ارتش را داشته باشد اما در سیاست های اجرایی دخالت نکند. پس او دو رکن اصلی از سه رکن سلطنت رضاشاه یعنی بروکراسی و دربار رو از دست داده بود. حالا باید پایه سوم و ستون اصلی سلطنت رو محکم می کرد و اون تقویت ارتش بود. بقای ارتش و سلطنت پهلوی بسیار بهم وابسته بود اما… ۴ فراکسیون اصلی مجلس سیزدهم را تشکیل می دادند و این گروه ها با هم اختلافات زیادی هم داشتند. پس مصالحه شاه ...
Nov 18, 20230
پنجاه و چهارمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان ستیزهای مذهبی و قومی و زبانی سال های ابتدایی حکومت محمدرضا شاه می پردازد. اختلافات مذهبی به قدری زیاد شده بود که نمایندگان انگلیس و امریکا هشدار داده بودند با خروج نیروهای متفین جوی خون به راه خواهد افتاد. مسلمانان در کرمان به زرتشتیان حمله کردند و دو نفر از آن ها را کشتند و ۸۰۰ مسلمان در اهواز برای آتش زدن کنیسه یهودیان تلاش کردند. اما بعد از روایت ستیزهای مذهبی و داستان آن، به سراغ ستیزهای قومی می رویم. در تبریز این ستیزها در زبان بسیار مش...
Nov 11, 20230
پنجاه و سومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان ستیزهای طبقاتی و قبیلهای در ۱۳ سال ابتدایی حکومت محمدرضا شاه می پردازد. رضا شاه روی ساختارهای اجتماعی و کنترلشون کاملا مسلط بود. اما پس از سقوط رضا شاه و پس از به قدرت رسیدن محمدرضا، توازن قدرت بهم می خورد. روسای قبیله ای که از زندان فرار کرده و جان سالم به در برده بودند حالا برای اعاده قدرت به سمت قبیله خودشون برمیگردند. آبراهامیان معتقد است که اختلافات ما ناشی از خودبزرگ بینی ایرانی نیست. بلکه ما اختلافات عقلانی و شدیدی رو در مسائل سیاسی و ...
Nov 04, 20230
پنجاه و دومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان گذار از سلطنت رضاشاه به حکومت محمدرضا شاه می پردازد. آغاز حکومت محمدرضا شاه شرایط سیاسی خاصی را تجربه می کرد. جامعه و سیاست پس از یک دوره خفقان و استبداد وارد یک دوره جدید میشه. روشنفکران جامعه، جوانانی بودند که وقایع ۱۲۹۶ تا ۱۳۰۴ را ندیده بودند و می خواستند با تشکیل حزب کشوری جدید بسازند. از طرف دیگه احزاب شرایط را برای فعالیت مساعد می بینند و کار خودشون رو شروع می کنند. با شروع فعالیت احزاب، بجای اتحاد و تشکیل دو حزب ملی حسابی، رقیب هایی شکل...
Oct 28, 20230
پنجاه و یکمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به تحلیل تاریخی وقایع حکومت رضاشاه می پردازد. این اپیزود خلاصه ای از روایت تاریخی وقایعی است که در زمان حکمرانی رضاشاه اتفاق افتاده است. در این اپیزود به مسائلی پرداخته شده است که در روایت پادکست ایران و انقلاب به آن نپرداختیم. چرا رضاشاه هیچ پایگاه سیاسی و اجتماعی در ایران نداشت؟ با وجود توسعه های اقتصادی، آیا دولت در زمینه سیاسی هم توسعه پیدا کرده بود؟ روشنفکران چه کسانی هستند و چرا از رضاشاه حمایت نکردند؟ رضاشاه پس از تثبیت قدرت شروع به حذف حامیان خو...
Oct 21, 20230
پنجاهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به تحلیل تاریخی وقایع جنبش جنگل و رخدادهای پیش از نخست وزیری رضاخان می پردازد. جنبش جنگل بزرگترین جنبش مسلحانه ایران است. میرزا کوچک خان به کشورهای محور یعنی اتریش، آلمان و عثمانی گرایش پیدا می کند. او در قدم اول خواستار اخراج خارجی ها از ایران می شود وتبلیغ علیه دین را ممنوع می کند. علیه قوام پرونده سازی میشه و رضاخان دستور دستگیری او را صادر می کند. اما مشیرالدوله مخالفت می کند و رضاخان با شرط استعفای او، قوام را زندانی نمی کند. مجلس تصمیم به استیضاح رضاخا...
Oct 14, 20230
چهل و نهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به صورت مفصل داستان سقوط رضاشاه و اشغال ایران در جنگ جهانی دوم را روایت می کند. آلمانی ها در تابستان سال ۱۳۲۰ به شوروی حمله می کند. مقاومت مردم شوروی در مقابل ارتش آلمان برای انگلیس مهم بود. پس تامین تسلیحات برای تثبیت این مقاومت ضروری به نظر میرسید، اما دریای سیاه و مدیترانه امن نبود، پس ایران و خلیج فارس تنها راه پیروزی به نظر می رسید. دو کشور روسیه و انگلیس طی دو یادداشت از دولت ایران درخواست اخراج نیروهای آلمانی را می کنند. اما رضاشاه این رفتار رو دخا...
Oct 07, 20230
چهل و هشتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به وقایعی می پردازد که منجر به عبور از رضاشاه می شود. ارتش ایران در کمتر از ۳ روز در مقابل حمله متفقین فرو میپاشد. فروغی در روز چهارم به عنوان نخست وزیر معرفی می شود. انگلیس که دنبال پشتیبانی عمومی مردم بود طی ده روز شروع بهانتقاد صریح از رضاشاه کرد.سفیر انگلیس میگه ایرانیان انتظار داشتند که ما آن ها را از دست شاه مستبد نجات دهیم. اما وقایع بعد از استعفا خیلی دراماتیک بود. رضاشاه فورا به سمت بندرعباس حرکت می کند و از آنجا به سمت بمبئی حرکت می کند. اما دو...
Sep 30, 20230
