Meeklappen, of in de maat dansen: het voelen en horen van de beat kunnen we niet allemaal even goed, maar het is in ieder geval een unieke vaardigheid in het dierenrijk, toch? Nou, nee. We wisten al wel dat dieren ritmisch geluid kunnen produceren. Ook zijn dieren te trainen om op muziek te reageren. Maar dit is niet hetzelfde als de complexe neurale en motorische processen die mensen gebruiken om een beat in een nummer te herkennen, er op te reageren of hem zelfs te voorspellen. Toch zijn er fi...
Nov 14, 2022•2 min
Een vrouwenlichaam verandert op allerlei manieren door een zwangerschap. Nu hebben onderzoekers ook aanwijzingen gevonden dat het wel eens blijvend impact zou kunnen hebben op de samenstelling van onze botten. Het vinden van dit verschil in samenstelling is op zichzelf al interessant, maar het levert mogelijk ook een methode op waarmee aan de hand van alleen botten kan worden bepaald of iemand kinderen heeft gehad of niet. Dat is zowel voor antropologisch onderzoek interessant, bijvoorbeeld als ...
Nov 14, 2022•6 min
Luizen: we hebben ze bijna allemaal een keer gehad en dat was niet anders voor rijke mensen die zo'n 1700 jaar voor de gangbare jaartelling leefden. Dat weten we dankzij een ivoren kammetje met daarop een zin in het oudst bekende alfabet. Het kammetje is gevonden tussen overblijfselen van de stad Lachis in zuid-centraal Israël in 2017. Pas december vorig jaar werden de inscripties op het kammetje ontdekt. Analyse van de inscripties laat nu zien dat het gaat om het oudste alfabet, dat 3800 jaar g...
Nov 12, 2022•2 min
Als het aankomt op losgaan op de dansvloer, is het de bas die het hem doet. Zelfs als de tonen zo laag zijn dat we ze niet kunnen horen of voelen, blijkt uit onderzoek. Neurowetenschappers hebben in een experiment bezoekers van een echt optreden met elektronische muziek in de gaten gehouden op de dansvloer, terwijl ze op sommige momenten extra lage tonen (very low frequency sound) door de muziek heen mixten. Bezoekers werd gevraagd of ze een hoofdband wilden dragen tijdens het optreden. Die hoof...
Nov 11, 2022•2 min
Bacteriën planten zich voort via groei en celdeling. Tijdens elke ronde van groei en deling, de zogenaamde celcyclus, moet de cel alle celcomponenten precies één keer kopiëren. Hoe dit de cel lukt zonder fouten, is een vraag die het wetenschappelijke veld al lange tijd bezighoudt. Onderzoekers van AMOLF hebben nu een wiskundig model ontwikkeld dat hiervoor een verklaring geeft. Want hoe ‘weet’ een bacterie wanneer het tijd is om zijn DNA te kopiëren? En hoe zit dit bij verschillende groeisnelhed...
Nov 10, 2022•2 min
Het smelten van de ijsplaat van Groenland klinkt misschien als iets wat ver weg gebeurt, maar hints voor het toekomstige smeltgedrag van dat ijs zouden wel eens op de bodem van de Noordzee kunnen liggen. Lees hier meer over het onderzoek naar de Noordzee-bodem: Ice age valleys give clues to future ice sheet change . Het onderzoek over het sneller smelten van het ijs bij Groenland vind je hier: Rapidly thinning Northeast Greenland ice sheet could add more to sea-level rise than thought . Over de ...
Nov 10, 2022•6 min
Wetenschappers van de Universiteit Utrecht hebben nauwkeurig in kaart gebracht wat de gevolgen zullen zijn van een stijging van de zeespiegel. In deze uitzending vertelt fysisch geograaf Dr. Kim Cohen dat de gevolgen van een 2 of 5 meter hoger zeeniveau gigantisch zullen zijn: de drinkwatervoorziening komt in gevaar, de landbouw wordt onmogelijk door verzilting van de polders en ook de kustbescherming komt onder druk. See omnystudio.com/listener for privacy information....
Nov 09, 2022•6 min
Een Nederlandse satelliet, de TROPOMI , heeft wereldwijd gekeken naar grote bronnen van methaan. Vandaag, op de COP27 in Sharm El Sheik, werden de nieuwste methaankaarten gepresenteerd. Vooral vuilnisbelten zijn boosdoeners. Methaan is een broeikasgas, maar blijft, in tegenstelling tot CO2, vrij kort in de atmosfeer. Als we methaanuitstoot kunnen verminderen, dan heeft dat al binnen 10 jaar een positief effect op het klimaat. De TROPOMI zag enorme uitstoot van vuilnisbelten in India, Egypte maar...
Nov 08, 2022•5 min
Tim van Hattum , programmaleider klimaat aan de WUR schreef een boek met de titel: 'Only Planet, zeven natuurlijke routes naar een hoopvolle toekomst voor planeet.' De centrale gedachte van van Hattum in zijn boek is dat we vergeten om de hulp van de natuur te gebruiken om klimaatverandering te stoppen. Hij schrijft over oplossingen als elektrisch rijden, aardwarmte, zon- en wind, voedsel verbouwen op water in plaats van grond en hij besteedt veel aandacht aan de stad van de toekomst: een totaal...
Nov 07, 2022•6 min
We blijven ernaar zoeken: de beste manier om gezond te blijven. Sport en spierkracht zijn daarbij belangrijke factoren en nieuw onderzoek laat zien dat we die spierkracht misschien wel met veel minder moeite kunnen creëren. Of je nou thuis met gewichten traint of in de sportschool: de meeste mensen kiezen voor bekende basisoefeningen, zoals het optillen en weer laten zakken van bijvoorbeeld een dumbbell. Nou liet eerder onderzoek al zien dat het verlengen, of strekken van aangespannen spieren - ...
Nov 06, 2022•2 min
Wetenschappers kunnen steeds dieper inzoomen op de cellen in ons lichaam. Dat maakt allerlei belangrijk onderzoek mogelijk. Alleen op dat niveau is het moeilijk om tegelijk ook de interactie tussen cellen en de samenstelling van het weefsel in z'n geheel te bestuderen. Een groep onderzoekers wilde daar verandering in brengen. Kunnen we weefsel niet zo in kaart brengen dat het allebei mogelijk is? Overzicht en detail. Je zou handmatig de data van de individuele cellen op de data van een groter be...
Nov 05, 2022•2 min
Vuurvliegmannetjes knipperen in indrukwekkende patronen met hun lichtgevende buik om partners aan te trekken. Sommige soorten doen dit synchroon als groep. Hoe krijgen ze dat voor elkaar? Wiskundigen van de universiteit van Pittsburgh gebruikten voor het beantwoorden van die vraag een model dat normaal gebruikt wordt om de activiteit van hersencellen in kaart te brengen. Daarmee werkten ze eerst het knippergedrag van één vuurvlieg uit, toen van twee en toen van een hele zwerm. Ze bekeken wat het...
Nov 04, 2022•2 min
Er wordt al enige tijd gekeken of psilocybine - de werkzame stof in sommige paddenstoelen en truffels - kan helpen bij het behandelen van zware depressie. Eerdere onderzoeken hiernaar waren vaak te klein of verkeerd van opzet om er echt iets over te zeggen, maar nu zijn de resultaten binnen van een veel groter, internationaal onderzoek. Daarin hebben ze onderzocht of een dosis van het stofje in combinatie met psychologische begeleiding mensen met een behandelingsresistente depressie zou kunnen h...
Nov 03, 2022•7 min
Wij mensen gebruiken ons zicht en tast voor een heleboel dingen, zonder dat we daar echt bij stilstaan. Het vasthouden van een beker bijvoorbeeld, of... het opvouwen van de was. Voor robots is dat een stuk minder vanzelfsprekend. Er komt gigantisch veel data kijken bij het verwerken van tast-feedback en daarnaast werken de meeste robots alleen met visuele informatie om te bepalen waar iets is en hoe het moet worden vastgepakt. Stel dat we ooit onderdelen van het huishouden, bijvoorbeeld ook in i...
Nov 02, 2022•2 min
Onderzoekers uit Zwitserland hebben iets ontdekt dat - in combinatie met bestaande therapie - kan helpen tegen ernstige en terugkerende nachtmerries: het C69 piano-akkoord. In een experiment waaraan mensen meededen die last hebben van een nachtmerriestoornis, combineerden de wetenschappers bestaande therapie met een tweede therapie. De eerste therapie (Imagery Rehearsal Therapy) laat mensen hun nachtmerries opschrijven en vervolgens herschrijven. Dat positieve scenario moet vervolgens overdag in...
Nov 02, 2022•6 min
Uit nieuw onderzoek zou blijken dat de hoorns van neushoorns kleiner zijn geworden in de afgelopen eeuw. En de reden daarvoor is hoogstwaarschijnlijk (en niet geheel verrassend): de jacht. Dit onderzoek was mogelijk dankzij een enorme database aan neushoorn-kennis. Verzameld door de Nederlandse onderzoeker Kees Rookmaker. Hij richtte daarvoor het het Rhino Resource Centre op. Daar vind je onder andere een gigantische hoeveelheid beelden van neushoorns - foto's maar ook tekeningen en schilderijen...
Nov 01, 2022•5 min
Het is al lange tijd een discussie onder psychologen: kun je nou wel of niet door het vormen van een lach op je gezicht je stemming positief beïnvloeden? Waar begon dit allemaal? In de jaren 80. Toen kregen proefpersonen in een experiment de opdracht stripboeken te lezen terwijl ze een pen tussen hun tanden klemden zonder dat hun lippen de pen mochten raken. Deze geforceerde glimlach zorgde er volgens de wetenschapper voor dat ze het verhaal als grappiger ervaarden. Maar na meerdere onsuccesvoll...
Oct 31, 2022•2 min
Een studententeam uit Eindhoven heeft met hun idee voor slimme cellen meerdere prijzen binnengehaald. Dat gebeurde tijdens de finale van een belangrijke synthetische biologie-wedstrijd. Voor deze wedstrijd - de iGEM Grand Jamboree - moeten honderden teams uit heel de wereld proberen vanuit de synthetische biologie de complexe vraagstukken van vandaag op te lossen. Het iGEM team van de Technische Universiteit Eindhoven doet sinds 2012 elk jaar mee en dit jaar wilden de studenten iets bedenken voo...
Oct 31, 2022•6 min
Een opvallende ontdekking over de tijd waarin Engeland nog onderdeel was van het Europese vasteland. Dat was 18,000 jaar geleden: de periode na de laatste ijstijd. Lange tijd werd gedacht dat de nieuwe gewoontes die bij mensen na die ijstijd werden gevonden, simpelweg te maken hadden met het veranderen van hun omgeving. Natuurlijk was die omgeving ook echt totaal anders. Nadat het ijs, dat twee derde van Europa duizenden jaren had bedekt, smolt, maakten kale steppes plaats voor dikke, groene bos...
Oct 30, 2022•2 min
Als je kunt voorspellen wanneer een nest schildpadjes uit het ei gaat komen, kun je ze veel beter beschermen. Een speciale sensor in de vorm van een ei moet hierbij gaan helpen. Het gaat wereldwijd slecht met de zeeschildpad. Op verschillende manieren wordt daarom geprobeerd de diverse soorten te beschermen. Zo is er een gps-ei dat gevolgd kan worden als stropers een nest leeghalen en wordt al bijgehouden wanneer eieren ongeveer uit zullen komen, zodat de babyschildpadjes geholpen kunnen worden....
Oct 29, 2022•2 min
De langstlevende bomen op aarde kunnen duizenden jaren oud worden. En hoewel de totale bebossing op sommige plekken op aarde groeit - op dit moment is 30 procent van de aarde bedekt door groen - verdwijnt het aandeel oude reuzenbomen. In het nieuwe boek ‘ Elderflora’ bespreekt schrijver Jared Farmer hoe een kruistocht naar deze reuzen, van Libanon tot Nieuw-Zeeland, in de laatste 300 jaar heeft geleid tot hun vernietiging. Eén van de voorbeelden waarbij een gigant aan het kortste eind trekt is d...
Oct 28, 2022•2 min
Een onderzoeker heeft ontdekt dat 53 zeedieren waarvan niet werd gedacht dat ze geluid maken, tóch geluid gebruiken om te communiceren. Onderzoeker Gabriel Jorgewich-Cohen van de universiteit van Zürich gebruikte onderwatermicrofoons om uit te zoeken of verschillende shildpadsoorten, maar ook een hagedisachtige en een wormachtig amfibie, geluid gebruikten om te communiceren. Allemaal bleken ze dat te doen. Het zegt volgens de onderzoekers onder andere iets belangrijks over de evolutionaire gesch...
Oct 27, 2022•5 min
Hoe houden we steden groen, gebruiken we de ruimte op onze daken beter en zorgen we dat we genoeg eten hebben? Door de lucht die uit ventilatiesystemen komt slimmer te gebruiken, menen onderzoekers uit de VS. Daktuinen bestaan natuurlijk al wel, maar de planten die er groeien hebben te maken met meer straling van de zon, meer wind en minder vocht vanwege de ondergrond waarin ze zitten. Dat levert minder gezonde en kleinere planten op. Daarom werd op het dak van de universiteit van Boston gekeken...
Oct 26, 2022•2 min
Bijna iedereen heeft ze wel eens: opdringerige gekke gedachten die uit het niets lijken te komen. In sommige gevallen kunnen dit soort gedachten vast komen te zitten en dan worden ze een probleem. In hun boek ' Opdringerige gedachten overwinnen ' schrijven Sally Winston en Martin Seif dat het in zo'n geval gaat om ongewenste opdringerige gedachten. Verontrustende gedachten die steeds weer terugkomen, zorgen voor angst en voelen als iets waartegen gevochten moet worden. Ze leggen uit wat volgens ...
Oct 26, 2022•8 min
Hoe ontwikkel je en bestudeer je materiaal dat uit laagjes bestaat van één atoom? Materiaal dat mogelijk eigenschappen heeft die nog nergens voorkomen in de natuur? Dan schiet je er 'gewoon' een heleboel elektronen op af. Dat sjoelen met elektronen, dat is waar hoogleraar Sense Jan van der Molen van de Universiteit Leiden zich onder andere mee bezighoudt. In Leiden hebben ze daar technieken voor ontwikkeld die nergens anders te vinden zijn. In deze aflevering hoor je wat je daar precies mee kunt...
Oct 25, 2022•6 min
Onderzoekers uit Zweden hebben een glijmiddel ontwikkeld dat de overdracht van hiv en herpes grotendeels kan tegengaan. En één van de bestanddelen van het middel is nogal opmerkelijk. Onder andere in ons neus zit slijm dat virusdeeltjes kan vangen en wegwerken. Een trucje dat deze wetenschappers in glijmiddel hebben weten na te maken. Voor de gel werd namelijk een bestanddeel van koeienslijm gebruikt en daarmee bleek de gel in lab-testen voor 70 procent te beschermen tegen hiv en voor 80 procent...
Oct 24, 2022•2 min
Naast de klimaatcrisis, hebben we ook steeds meer te maken met een materiaalcrisis. Ook bij de productie van groene waterstof gaat dat voor problemen zorgen. Onderzoekers van TNO proberen daarom nu al met een oplossing te komen. Het lukte ze om 200 keer minder van het schaarse materiaal iridium te gebruiken in elektrolysers die nodig zijn om - met gebruik van stroom uit zon en wind - groene waterstof te maken. De efficiëntie moet nog wel omhoog, die kwam uit rond de 30 procent van wat nu wordt g...
Oct 24, 2022•6 min
Sommige dieren zetten hun opvallende kleuren in voor het aantrekken van partners, anderen juist voor het afschrikken van vijanden. Hoe kan de functie van felle kleuren nou zo verschillen tussen soorten? Dat hebben onderzoekers van de universiteit van Arizona proberen uit te zoeken. Ze bestudeerden kleurenpatronen van gewervelde landdieren om erachter te komen hoe die waren geëvolueerd. Wat ze vonden was een sterke link tussen de functie van de felle kleuren en het dag/nachtritme van hun vooroude...
Oct 23, 2022•2 min
We gaan op bezoek bij de Metronoom van de Universiteit Utrecht: een gigantische bak met zand en water waarin allerlei water- en bodemsystemen kunnen worden nagemaakt. Onderzoeker Eise Nota vertelt waar allemaal naar gekeken wordt in deze unieke opstelling. Iets wat bijvoorbeeld nergens anders kan, maar hier wel: een eb- en vloedsysteem namaken (water stroomt bij vloed de rivier in en bij eb vanuit de rivier naar zee), waarbij de krachten van het water ook echt representatief zijn voor een natuur...
Oct 22, 2022•15 min
Tijdens een bezoekje aan het Tektoniek Modelleer Laboratorium van de Universiteit Utrecht krijgen we uitgebreid uitleg over het onderzoek dat daar plaatsvindt naar de aardkorst. Hoe bewegen platen en gedragen breuken zich? Wat gebeurt er in Groningen allemaal in de ondergrond? Kunnen we ook voorspellen hoe de aardkorst in de toekomst gaat veranderen? Ernst Willingshofer en Maureen van den Bosch vertellen meer over hoe ze in hun onderzoek deze vragen proberen te beantwoorden. See omnystudio.com/l...
Oct 21, 2022•16 min
