Honden lijken precies te weten wanneer ze hun onweerstaanbare puppy dog eyes moeten inzetten. Nu weten we ook meer over de wetenschap achter deze schattige gezichtsuitdrukkingen. Van al onze gezelschapsdieren kan een hond het best ons eigen gezichtsuitdrukkingen nabootsen. Dat ze dat kunnen heeft veel te maken met het type spieren in hun gezicht. Om te zien hoe die zich hebben ontwikkeld hebben onderzoekers samples van de gezichtsspiervezels van moderne honden vergeleken met samples van dezelfde...
Apr 07, 2022•6 min
Zijn er genen die invloed hebben op hoe ons brein zich in de loop der tijd ontwikkelt? Utrechtse wetenschappers zochten het uit in een enorm groot internationaal onderzoek. Maar liefst 40 instituten, 200 onderzoekers en meer dan 15000 deelnemers deden mee aan het onderzoek waarbij gezocht werd naar een link tussen genen en veranderingen in de hersenen. En die link werd ook gevonden. Onderzoeker Rachel Brouwer van het UMC Utrecht en neurowetenschapper aan de Universiteit Utrecht Hilleke Hulshoff ...
Apr 06, 2022•6 min
Astronomen hebben het begin van de geboorte van een gigantische gasplaneet gezien. En die geboorte verliep anders dan ze hadden verwacht. Deze nieuwe planeet zit op 508 lichtjaren van de aarde. Ter vergelijking: onze zon zit op zo'n 8,3 lichtminuten van de aarde. Het gaat om een gasreus die negen keer zo zwaar is als Jupiter. De ster waar de planeet omheen draait werd in 2016 voor het eerst gespot met de Subaru-telescoop. Onderzoeker Nienke van der Marel van de Leidse Sterrenwacht, onderdeel van...
Apr 05, 2022•5 min
Onderzoekers zijn druk bezig met het beantwoorden van grote vragen over de binnenkern van onze planeet. Mogelijk hebben we meer te danken aan deze kern dan we eerder dachten. Onderzoeker Arwen Deuss van de Universiteit Utrecht vertelt meer over waar het binnenste van de aarde nou precies uit bestaat en hoe je daar onderzoek naar kunt doen. Ook hebben we het over de link tussen de kern en het magneetveld van de aarde. 565 miljoen jaar geleden was daar een enorme dip in te zien, het herstel van de...
Apr 04, 2022•6 min
Wetenschappers hebben iets ontdekt over waarom de wortels van een merkwaardige plant die maar op één plek in de wereld groeit nooit de grond raken. Zamia pseudoparasitica is een plant die alleen voorkomt in het westen van Panama. Hij behoort tot een oeroude plantenfamilielijn waarin soorten zitten die wel 1000 jaar oud kunnen worden. De planten in deze familie hebben iets weg van palmbomen en varens, maar zijn het niet. Deze specifieke plant wijkt af van zijn soortgenoten. Als enige groeit hij n...
Apr 02, 2022•2 min
Prachtig, zo'n verlichte boulevard. En met ledlampen ook nog eens duurzaam. Maar nu blijkt modern kunstmatig licht de camouflage tactiek van zeedieren te hinderen. Als je een klein zeediertje bent, een slakje bijvoorbeeld, dan bestaat een groot deel van je leven uit het ontwijken van roofdieren die je als lunchgerecht willen nuttigen. Ben je niet snel of sterk, dan moet je slim zijn. Veel zeedieren gebruiken daarom camouflage om uit de bek van hun vijanden te blijven. Maar ja, dan moet er niet i...
Mar 30, 2022•2 min
Er bestaan zo'n honderdduizend soorten schelpdieren. En sommigen houden er een nogal merkwaardige levensstijl op na. Koos Dijksterhuis schreef er een boek over. We praten met hem over zoeken naar de heilige graal (de Noordkromp) en over orgies van oesters en slakken met twee geslachten. Nog veel meer van dit soort verhalen vind je in zijn boek: Noordkrompen, zeeengelen en koffieboontjes . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Mar 30, 2022•6 min
Komende zondag is het de Utrechtse Dag van de Filosofie van Studium Generale. Waarop onder andere wordt besproken hoe het ervoor staat met onze vooroordelen. Want hoe verantwoordelijk zijn we voor iets waarvan wordt gedacht dat het vooral onbewust gebeurt? Bestaat er zoiets als onbevooroordeeld zijn? En hoe kun je hier zelf in verbeteren? Daarover hebben we het met filosoof Jeroen Rijnders van de Universiteit Utrecht, één van de sprekers op de Utrechtse Dag van de Filosofie . See omnystudio.com/...
Mar 29, 2022•7 min
Het 1 millimeter lange rondwormpje C. elegans is als modelorganisme sinds jaar en dag hoofdrolspeler in menig biologisch onderzoek. Nu blijkt het zelf ook een instrument te zijn. Het zo vroeg mogelijk detecteren van ziektes als kanker kan voor een patiënt van levensbelang zijn. Alleen zijn beginnende tumoren met de meeste methodes nog niet goed op te sporen. Nou is al bekend dat honden met hun geweldige reukvermogen kanker kunnen detecteren bij mensen, een klein wormpje blijkt hier ook een neusj...
Mar 28, 2022•1 min
Bij 30 procent van de patiënten met epilepsie werken medicijnen niet goed genoeg. Met een nieuwe check kan voor deze groep veel eerder en beter dan voorheen bepaald worden of chirurgie wél kan helpen. In deze audio hoor je Kempenhaeghe-neurologen Guido Widman en Louis Wagner. Lees hier meer over hun werk: Binnen vier weken zicht of chirurgie kansrijk kan zijn . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Mar 28, 2022•6 min
Met de pulp die overblijft na het maken van een kopje koffie wordt al aardig wat geëxperimenteerd, maar nu denken onderzoekers dat het ook gerecycled kan worden in hersenonderzoek. Er wordt al een tijdje gekeken hoe koffieprut uit de prullenbak gehouden kan worden. Zo ontstonden al ideeën voor methaanfilters van koffiedik en materialen voor energieopslag van koffiedik. Nu hebben wetenschappers daar nog een idee aan toegevoegd: een nieuw type elektrode waarmee processen in de hersenen nog beter g...
Mar 27, 2022•2 min
Als je denkt aan dieren die in groepen jagen, dan kom je waarschijnlijk uit bij de leeuw, of hyena. Maar nou blijken spinnen het ook te doen. Ben je bang voor spinnen, dan moet je deze even overslaan. Want terwijl je in het gemiddelde web één spin vindt, zijn er spinnensoorten die in sociale groepen leven. Dit geldt maar voor enkelen van de 50.000 soorten die bekend zijn. En die groepen gaan dus ook gezellig met elkaar op jacht. Onderzoekers hebben bij een Zuid-Amerikaanse soort eens even goed b...
Mar 26, 2022•2 min
Wij maaien ons gras vooral omdat we vinden dat het er dan netjes uitziet. De steppewoelmuis houdt ook van een strak gazon, maar heeft daar hele andere redenen voor. Dit zandkleurige kleine knaagdier komt voor in China, waar het in kolonies in gangen en holen onder de grond leeft. Vaak in steppengebied. Met veel gras dus. Een dier dat door ook te vinden is, maar dan hoog in de lucht, is de klauwier. Een vleesetende zangvogel met de bijnaam de slagersvogel. Waarom? Omdat het de gewoonte heeft proo...
Mar 25, 2022•2 min
Sommige vissen in de diepzee houden er bijzondere voortplantingstechnieken op na. Zo is er één soort waarbij het mannetje volledig opgenomen wordt door het vrouwtje. En dat is interessant voor immunologen. Lees meer: For Mates to Fuse Bodies, Some Anglerfish Have Lost Immune Genes . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Mar 24, 2022•5 min
Wetenschappers hebben iets bedacht dat moet helpen in de strijd tegen een vliegende indringer die je liever niet in je nek wilt hebben. De giant hornet, of: Aziatische reuzenhoornaar, is een vrij heftig beestje. Hij ziet er wespig uit, maar is een stuk donkerder met een gelige kop, en het insect kan wel 6 centimeter lang worden. Groot dus. Gigantisch. Wil je niet in je nek. Een steek doet niet alleen pijn, het kan – zeker als het er meer dan één is – zelfs flink gevaarlijk worden. Dit reuzeninse...
Mar 23, 2022•2 min
Meer dan 2.5 miljoen Nederlanders lijden aan een chronische ontstekingsziekte van de huid, maar het duurt vaak enorm lang voor de juiste behandeling gevonden is. Daar moet nu verandering in komen. Dat is het doel van het nieuwe onderzoeksproject Next Generation ImmunoDermatology (NGID). Hierin zal op nanoschaal gekeken worden naar de biomarkers van zes veelvoorkomende chronische huidziektes. Dat is nodig om de verschillende vormen van de ziektes beter te begrijpen, maar ook om vervolgens te kunn...
Mar 23, 2022•6 min
Een dier met een spanwijdte van twee meter, dat bijna niet te vinden is tussen de diepe sneeuw en het krakende ijs van Oost-Rusland. Dat leek deze bioloog een uitstekend onderzoeksobject. Bij uitgeverij Atlas Contact is de Nederlandse vertaling van het boek Owls of the Eastern Ice van de Amerikaanse bioloog Jonathan Slaght uitgekomen. ' Uilen van het eeuwige ijs ', heet het boek hier en het leest als één grote avontuurlijke zoektocht. Een zoektocht naar de zeldzame en bedreigde Blakistons visuil...
Mar 21, 2022•7 min
Het herstel van DNA-schade in onze cellen is enorm belangrijk voor onze gezondheid. Nou blijken we een essentieel eiwit in dit proces lange tijd over het hoofd te hebben gezien. DNA-schade is iets waar we allemaal dagelijks mee te maken krijgen. Een gemiddeld mens heeft naar schatting zo'n 30 tot 40 biljoen cellen in het lichaam en elk van die cellen krijgt per dag zo'n 10.000 tot 100.000 DNA-schades voor de kiezen. Die schades ontstaan bijvoorbeeld door de zon, dat zijn vooral de cellen in onze...
Mar 14, 2022•5 min
Op kinderen en een paar mensen die aan stokpaardrijden doen na – dat is echt een ding – zijn het vooral dieren die galopperen. Nou blijken ze dit 472 miljoen jaar geleden al te hebben gekund. De meesten zullen bij galopperen meteen moeten denken aan een paard, maar ook kamelen, leeuwen en giraffen kunnen er wat van. Het is een vorm van bewegen die valt onder de asymmetrische gangen, waarbij de voeten van het dier in een onregelmatig patroon de grond raken. Ook konijnen, reptielen en sommige over...
Mar 13, 2022•2 min
De megalodon: een enorme prehistorische haai, werd het gelukkigst – of in ieder geval het grootst – van lekker koud water. Het enorme dier leefde 15 tot 3.6 miljoen jaar geleden op verschillende plekken ter wereld en speelde - niet verrassend – met zijn indrukwekkende voorkomen de hoofdrol in boeken en films. Ondanks dat niet veel meer is gevonden dan wat fossielen van tanden en ruggenwervels, is men het over z'n enorme grootte – van zo'n 15 tot 20 meter - over het algemeen wel eens. In een nieu...
Mar 11, 2022•2 min
Vergeet de mammoet: onderzoekers waren benieuwd of het mogelijk zou zijn om de uitgestorven Christmas Island rat uit de dood te doen herrijzen. Het leerde ze meer over belangrijke beperkingen. Voordat je denkt: waarom wil je per se dat die ene rat weer bestaat? Het ging ze vooral om het bekijken van de mogelijkheid. Kan het überhaupt? Want als je dat wilt weten kun je toch echt beter beginnen bij een rat dan bij een mammoet, sabeltandtijger of dodo, meenden deze onderzoekers. Het antwoord is wel...
Mar 10, 2022•7 min
Zelfs als je niet veel weet over dino's, dan moet de stegosaurus bekend klinken. Misschien kun je zelfs nog bedenken hoe hij eruitziet. Onderzoekers hebben nu één van de oudste ooit gevonden. 168 miljoen jaar geleden moet dit 2.8 meter lange dier hebben geleefd: een planteneter die stevig op vier rechte poten staat en van kop tot staart een herkenbare rij puntige platen heeft. Met aan het puntje van die staart een paar gemene grote stekels. Over hoe deze dino evolueerde is nog maar weinig bekend...
Mar 09, 2022•2 min
Ontdekkingsschip The Endurance zonk 107 jaar geleden na een gevecht met zee-ijs ten noordwesten van Antarctica. Afgelopen weekend werd het scheepswrak eindelijk gevonden The Endurance was het schip van ontdekkingsreiziger Sir Ernest Shackleton. Meer dan 100 jaar ligt het al meer dan 3000 meter diep onder het water en ijs van de Waddle Sea, ten noordwesten van Antarctica. De route die het schip destijds in 1915 had gevaren was bekend, ook waar het ongeveer was gezonken, maar die plek is vrij meed...
Mar 09, 2022•6 min
Australische onderzoekers hebben een nieuwe DNA-test ontwikkeld waarmee sneller en nauwkeuriger een groot aantal genetische ziektes in één keer kan worden gedetecteerd. Het gaat om degeneratieve ziektes, zoals spierziektes, maar ook aandoeningen die iets als balans beïnvloeden en sommige vormen van epilepsie. De ziekte van Huntington is één van de bekendere uit het lijstje. Sommige ziektes zijn zeldzaam, sommige komen wat vaker voor, maar ze hebben met elkaar gemeen dat ze worden veroorzaakt doo...
Mar 08, 2022•5 min
Als je weleens een mossel van een onderwaterrots af hebt proberen te peuteren, dan weet je: dat gaat zo maar niet. Niet zo gek dus dat wetenschappers dolgraag willen weten hoe het kan dat die mossel zo goed plakt. Natuurlijk: zodat we dat vervolgens lekker van ze af kunnen kijken. Jaren wordt er al geprobeerd om de plakkerige substantie die de mosselen produceren in het lab na te maken. In de hoofdrol: acht eiwitten die in deze mossellijm te vinden zijn. Nu is het onderzoekers van Northwestern U...
Mar 07, 2022•2 min
Een team van internationale onderzoekers heeft met behulp van meer dan 7000 opnames van varkensgeluiden een algoritme ontwikkeld dat de geluiden kan onderscheiden op basis van emotie. Het idee achter dit uitgebreide onderzoek: een instrument en app ontwikkelen dat in varkensstallen kan hangen. De boer zou zo een seintje kunnen krijgen als er iets aan de hand is, of kunnen meten of verbeteringen aan de stal ook een effect hebben op het welzijn van de dieren. Natuurlijk zou je ook kunnen denken aa...
Mar 07, 2022•6 min
De bacterie C. difficile is een veroorzaker van diarree en darminfecties, vooral in zorginstellingen. Een groep wetenschappers heeft nu het beschermende jasje van deze superbacterie ontrafeld. Eén van de redenen waarom de bacterie moeilijk te doden is, is een beschermende laag dat als een soort harnas de hele bacterie bedekt. Dit jasje houdt zowel immuunstoffen van ons lichaam als de moleculen in medicijnen tegen. Het maakt deze bacterie immuun voor alle medicijnen die er zijn, op drie na en dat...
Mar 05, 2022•1 min
Zeeoren zijn een familie van slakken. Ze komen vooral in warme wateren voor en kunnen zo groot worden als je hand. Onderzoekers hebben nu iets bedacht om deze bedreigde diersoort te helpen. Er wordt al een tijdje geprobeerd om de populatie van deze enorme zeeslakken te laten groeien door ze te fokken. Maar dit is geen gemakkelijke klus. Het is moeilijk om te bepalen of een zeeoor klaar is om zich voort te planten. Om daarachter te komen moeten de plakkerige dieren van hun plekje worden losgepeut...
Mar 04, 2022•2 min
Zo'n 60 miljoen jaar geleden gingen mieren en schimmels onder de grond een samenwerking aan die ze tot de dag van vandaag volhouden. Waarom? Onderzoeker Pepijn Kooij vertelt vanuit Brazilië waarom de twee soorten in deze samenwerking niet zonder elkaar kunnen, hoe de mieren als transporttrucks worden ingezet en de schimmel het zelfs laat weten als hij niet blij is met de blaadjes die worden gebracht. Er is al heel wat bekend over de samenwerking, maar nog lang niet alles. Zo is deze schimmel fam...
Mar 03, 2022•6 min
Zeeolifantenvrouwtjes zijn enorm goed in het bepalen van hun route. Hoe ze het ook nog voor elkaar krijgen om de timing van hun reis perfect op het paringsseizoen te laten aansluiten, is een raadsel. Een raadsel dat onderzoekers van de universiteit van California hopen op te lossen. Elk jaar leggen zwangere zeeolifanten vrouwtjes een tocht af van ongeveer 240 dagen en zo'n 10.000 kilometer door de Stille Oceaan om vervolgens op tijd aan te komen op het strand waar hun jongen geboren worden. En m...
Mar 02, 2022•1 min
