Een theorie uit de jaren 80 die stelt dat er dieren zijn die hun eigen urine kunnen recyclen is nu door onderzoekers van de universiteit van Montreal bevestigd. Het idee ontstond toen werd nagedacht over hoe het toch kan dat dieren na een winterslaap – waarin ze al hun reserves opmaken – geen spiermassa verliezen. Als je bedenkt dat sommige dieren dus negen maanden niet bewegen en niet eten, dan is dat behoorlijk bijzonder. Voor ons mensen zijn één a twee weken plat in bed al genoeg om grote ver...
Jan 31, 2022•2 min
Hoe voorkom je dat je tijdens het printen van druppeltjes inkt een koffiering-effect krijgt? Daar heeft een onderzoeker van de Technische Universiteit Eindhoven naar gekeken. Als een druppel op papier verdampt, dan doet hij dit sneller aan de buitenkant dan de binnenkant. Net als een bord met warm eten. Bij een druppel trekt de vloeistof die dan nog in het midden zit ook richting de buitenkant, waardoor - als er kleurstof in de druppel zit - de buitenrand uiteindelijk donkerder opdroogt dan de b...
Jan 31, 2022•6 min
Het mediterraanse dieet – met veel vezelrijk voedsel, vis en noten - heeft volgens veel onderzoeken grote voordelen voor onze gezondheid. Maar het heeft ook ongemakkelijke nadelen. Je gaat er een – laten we zeggen – luchtiger leven van lijden en de wc-bezoekjes zijn over het algemeen wat langer. In Spanje zijn onderzoekers gaan kijken of deze onhandige bijkomstigheid bij veel mensen voorkomt. Ze onderzochten het microbioom, maar ook de gasproductie – ja echt – en hoeveelheid ontlasting van een g...
Jan 30, 2022•2 min
In de science fiction blockbuster en remake Dune kunnen mensen op een waterloze hete woestijnplaneet rondwandelen dankzij een speciaal pak. Zou dat in het echt ook werken? Het stillsuit dat bewoners van de planeet Arrakis dragen recyclet al het vocht dat het lichaam van de drager produceert. Zweet wordt bijvoorbeeld opgevangen, gezuiverd en opgeslagen als watervoorraad om uit te drinken. Ook uit urine en andere afvalproducten van het lichaam wordt water gehaald om te bewaren voor later. De energ...
Jan 28, 2022•2 min
De James Webb ruimtetelescoop is na een maand reizen op zijn bestemming aangekomen en bevindt zich nu 1,5 miljoen kilometer van de aarde. Wat wordt de volgende stap? James Webb System engineer Maurice te Plate van ESA vertelt vanuit de controlekamer dat alles vrijwel volledig volgens plan loopt. Dat plan is een super strak geplande checklist, waarop per minuut en maanden vooruit staat aangegeven wat er moet gebeuren. We horen hoe de start nog net iets beter ging dan verwacht, welke uitdagingen z...
Jan 27, 2022•7 min
Een bedrijfje uit Noorwegen wil bubbelgordijnen gebruiken om orkanen te hinderen. Zou het echt werken? Orkanen ontstaan wanneer warme en koude lucht botst boven oceaanwater met een temperatuur boven de 26,5 graden. Hoe warmer het water, hoe krachtiger de orkaan kan worden. Water onder deze temperatuur heeft niet de hitte of verdamping om een orkaan te voeden. Een bedrijfje uit Noorwegen wil deze kennis gebruiken om orkanen te hinderen. Het idee is vrij simpel: op het juiste moment en de juiste p...
Jan 26, 2022•2 min
Wat zorgt er nou voor dat het ene dier maar een dag leeft en het andere tientallen jaren? En waarom worden sommige mensen heel oud en anderen niet? Het zijn geen makkelijke vragen om te beantwoorden, maar er vallen wel steeds meer puzzelstukjes op hun plek. Met grote interesse wordt bijvoorbeeld gekeken naar verschillen in levensduur binnen diersoorten. Waarom leeft een koningin van een mierenkolonie nou vele male langer dan een werkmier terwijl ze dezelfde genen delen? En van welke genen weten ...
Jan 26, 2022•6 min
Nijlpaarden kunnen elkaars stem herkennen en reageren nogal bijzonder als ze het geluid van een onbekend nijlpaard horen, blijkt uit onderzoek. Door opnames te maken van nijlpaarden in een natuurreservaat in Mozambique en die vervolgens weer te laten horen aan andere nijlpaarden, ontdekten wetenschappers dat de dieren anders reageren als het gaat om een nijlpaard dat ze niet kennen. De reactie is agressiever en gaat zelfs gepaard met het sproeien van poep. Bij het horen van een bekende, reageren...
Jan 25, 2022•6 min
Hoe groter het dier hoe sneller het kan vliegen, geldt vaak. Maar hoe kan het dan dat een piepklein kevertje sneller kan vliegen dan insecten die drie keer zo groot zijn? Insecten zijn in de afgelopen 300 miljoen jaar steeds kleiner geworden. Toch zijn ze daardoor niet minder hard gaan vliegen. Veervleugelkevers behoren tot de kleinste insecten die er nu zijn. Met hun lengte van 0,4 millimeter zijn ze ongeveer even groot als sommige eencellige organismen. Maar dit mini kevertje gaat gigantisch h...
Jan 24, 2022•2 min
Uit onderzoek naar hersenactiviteit tijdens het slapen blijkt dat ons brein sterker reageert op onbekende stemmen dan op bekende stemmen. Het geeft onderzoekers een interessant kijkje in hoe onze hersenen informatie verwerken. In een volgende stap willen ze kijken of onze hersenen tijdens het slapen ook stimuli kunnen voorspellen. Dat herkennen en voorspellen van patronen doet het brein als we wakker zijn continue, maar lukt dat ook als we slapen? In deze audio hoor je onderzoeker Mohamed Ameen ...
Jan 24, 2022•6 min
Een nieuw onderzoek laat zien dat de slurf van de olifant weleens het gevoeligste lichaamsdeel in het dierenrijk zou kunnen zijn. Duitse onderzoekers kwamen hierachter toen ze de zenuwen van enkele overleden dierentuin olifanten bekeken. De twee zenuwtakken in de slurf waar de zenuwcellen zitten wegen zo'n 50 gram per stuk. Dat is een verzameling zenuwen groter dan het brein van de gemiddelde aap. De zenuwtakken zijn zelfs dikker dan de ruggengraat van de olifant. Er lopen dus meer verbindingen ...
Jan 23, 2022•1 min
Een miersoort in India heeft een uitzonderlijke oplossing als de koningin van de kolonie plots sterft of verdwijnt: werkmieren die zichzelf transformeren tot koningin. In eerder onderzoek werd al ontdekt dat het brein van deze mier van grootte kan veranderen, afhankelijk van de positie in de kolonie. Als de koningin ontbreekt, ontstaat er een soort toernooi waarin de mieren met elkaar vechten om de vrijgekomen positie, waarna in de winnaar de transitie ingang wordt gezet. Daarbij verandert de gr...
Jan 21, 2022•2 min
Een micro-robotje dat van vorm kan veranderen en dat net als bot in ons lichaam eerst zacht is en dan hard wordt. Dat is waar onderzoekers aan hebben gewerkt. Deze robotjes zouden bijvoorbeeld opgevouwen door een naald passen, waarna ze zich openvouwen, een vorm aannemen en vervolgens hard en sterk worden. Dit is mogelijk door de combinatie van twee typen materiaal: eentje met daarin fragmenten van menselijke cellen die botgroei stimuleren en polymeer dat vervormt in reactie op elektrische ladin...
Jan 20, 2022•5 min
Hazen en konijnen zijn echte huismussen. Ze blijven over het algemeen binnen een paar kilometer van hun hol. Behalve één Canadese haas, die alle records heeft verbroken. Om te kijken hoeveel poolhazen in het noorden van Groenland zich verplaatsen, hebben biologen er in 2019 25 een volgbare tag gegeven. In de maanden die daarna volgden zagen ze de hazen zeker 100 kilometer afleggen in de richting van een meer aan de rand van de Arctische woestijn, waar het een stukje warmer was. Maar voor één poo...
Jan 19, 2022•1 min
Ze wordt gezien als één van de hardnekkigste invasieve diersoorten: de marmerkreeft. Nu proberen onderzoekers te ontdekken of het diertje - dat zichzelf razendsnel voortplant - ons ook kan helpen. Een behoorlijke plaag is het dier dat zich over de hele wereld heeft verspreid inmiddels. Terwijl het ooit begon met één oermoeder. Een afstammeling van de Noord-Amerikaanse rivierkreeft. Die moeder kwam in 1995 via een dierenmarkt in Duitsland in een aquarium terecht en daar begon ze aan haar leger va...
Jan 19, 2022•6 min
Onderzoekers van het Radboud UMC hebben ontdekt dat onvruchtbaarheid bij sommige mannen al voor hun eigen geboorte in hun DNA kan zijn ontstaan. Ze ontdekten dat nieuwe fouten in het DNA, die niet van vader of moeder zijn geërfd maar spontaan zijn ontstaan voor of tijdens de bevruchting, onvruchtbaarheid bij mannen kan veroorzaken. De ontdekking biedt hoop op betere behandelmogelijkheden voor deze groep patiënten. In deze audio hoor je onderzoekers Manon Oud en Liliana Ramos van het Raboud UMC. ...
Jan 18, 2022•6 min
De enorme uitbarsting van de vulkaan bij eilandengroep Tonga kan niemand zijn ontgaan. Wetenschappers weten nog lang niet alles over de situatie daar, maar wat er voor zo'n knal nodig is en wat de gevolgen kunnen zijn, daar valt al wel iets over te zeggen. Over wat voor type vulkaan hebben we het eigenlijk? Wat gebeurt er allemaal onder de grond om dit soort uitbarstingen te veroorzaken? We bespreken het met onderzoeker Janne Koornneef van de VU. Eerdere grote uitbarstingen hadden een effect op ...
Jan 17, 2022•7 min
Een internationaal team van onderzoekers heeft ontdekt dat op de huid van egels een schimmel te vinden is die antibiotica produceert. In reactie daarop worden bacteriën die daar ook zitten resistent. Deze specifieke superresistente bacterie is dus niet het gevolg van antibiotica gebruik door mensen, maar een gevolg van een biologisch proces dat al zeker 200 jaar geleden in gang is gezet. De bacterie werd gevonden in melkvee. Aangenomen werd dat hij resistent was geworden door het gebruik van ant...
Jan 16, 2022•1 min
Wormpjes in je lichaam hebben: dat klinkt niet als iets wat je moet willen. Toch zijn er onderzoekers die denken dat de kronkelende diertjes onze gezondheid juist beter kunnen maken. In 2020 infecteerde iemand zichzelf opzettelijk met een parasitaire rondworm door een paar larven met een pleister op zijn onderarm te plakken en te wachten tot ze zelf naar binnen gingen. De larven vonden vervolgens zelf hun weg naar zijn buik, waar ze uit konden groeien tot wormpjes van ongeveer een centimeter. De...
Jan 15, 2022•1 min
Uit een onderzoek naar het gedrag van zo'n 40.000 Amerikaanse volwassenen zou blijken dat de mensen die het meeste sporten ook de meeste alcohol drinken. De kans dat een fanatieke sporter een behoorlijke drinker is lijkt zelfs twee keer zo groot vergeleken met minder fitte mensen. Waarbij een behoorlijke drinker bij vrouwen iemand is die 4 tot 7 glazen alcohol per week drinkt en bij mannen iemand die tot 14 glazen drinkt. Het is niet de eerste keer dat de link is gevonden, maar het blijft toch w...
Jan 14, 2022•2 min
Onderzoekers hebben een nieuw nanodeeltje ontwikkeld waarmee het voor het eerst mogelijk wordt om cellen in de binnenwand van bloedvaten genetisch aan te passen. Voorheen lukte het niet om bijvoorbeeld het CRISPR-Cas-instrument in deze cellen af te leveren, omdat de gebruikelijke route met een virus als transportmiddel bij deze cellen niet werkt. In muizen hebben ze nu laten zien dat het met dit nieuwe nanodeeltje wel lukt. Nu kunnen ze in de toekomst ook in deze cellen - die betrokken zijn bij ...
Jan 13, 2022•4 min
We wisten al dat honden goed zijn in woorden leren, maar nu blijken ze het ook heel goed door te hebben als je even in een andere taal praat of onzinwoorden gebruikt. Honden zijn niet de enige dieren die chocola kunnen maken van de geluidspatronen in menselijke spraak, maar ze zijn er wel uitzonderlijk goed in. Dat is niet nieuw, we weten bijvoorbeeld al enige tijd dat ze een flink aantal woorden kunnen leren, maar nu blijkt dat ze - ook als er niet 'bal’ of ‘lig’ naar ze geroepen wordt - heel g...
Jan 12, 2022•1 min
De inspiratie voor een nieuwe mini-sensor die in je telefoon past en waarmee je eten en materialen kunt analyseren werd gevonden in de ogen van de bidsprinkhaankreeft. Dit diertje kan met zijn ogen namelijk veel meer zien dan wij mensen. In plaats van onze drie fotoreceptorcellen waarmee we optisch licht kunnen verwerken, heeft hij er zestien. Daarmee kan de bidsprinkhaankreeft ook ultraviolet licht en nabij-infrarood licht zien. Een sensor die dit kan is weer heel interessant voor toepassingen ...
Jan 12, 2022•6 min
Bomen hebben schimmels nodig voor het opnemen van voedingsstoffen en water, maar nu blijken die schimmels zelf nogal de touwtjes in handen te hebben. We kennen natuurlijk veel schimmels die slecht voor planten zijn, maar in dit geval gaat het juist om schimmels die een hele positieve samenwerking met planten aangaan. Om die samenwerking voor elkaar te krijgen, blijkt nu, gebruiken ze dezelfde strategie als hun ziekmakende collega's. Ze gebruiken kleine stukjes RNA in om in de plantencellen de ge...
Jan 11, 2022•6 min
Om te ontdekken welke diersoorten er te vinden zijn in het water gebruiken wetenschappers al lange tijd environmental DNA uit watermonsters en dat lijkt ook te lukken met eDNA uit de lucht. Als dat inderdaad werkt dan zou dat een extra tool zijn bij het monitoren van diersoorten op het land, zeker in het geval van dieren die moeilijk met andere middelen in de gaten gehouden kunnen worden. Het lukte onderzoekers eerder al om de techniek succesvol te testen in het lab met een kolonie naakte molrat...
Jan 10, 2022•2 min
De identiteit van bijvoorbeeld een zenuwcel wordt door een genetische schakelaar tijdens de ontwikkeling van de cel aangezet. Maar hoe blijft die schakelaar eigenlijk aanstaan? Het was al bekend uit eerder onderzoek dat deze alles bepalende schakelaar in bacteriën aan en uit kan. Maar hoe zit dat in onze cellen? Daar wil je natuurlijk niet dat bijvoorbeeld een zenuwcel ineens stopt met functioneren. Om hier meer over te weten te komen hebben onderzoekers gekeken naar de zenuwcel die verantwoorde...
Jan 10, 2022•6 min
Lange tijd was het onbekend waar in de hersenen sensaties werden verwerkt die rond de vrouwelijke geslachtsdelen worden gevoeld. Nu denken ze de spot te hebben gevonden. Het gaat om een deel van de somatosensorische cortex. Dit gebied is betrokken bij de verwerking van tast, pijn en temperatuur. Van veel lichaamsdelen is al langer bekend waar sensaties verwerkt worden in de hersenen. Zo heeft de voet een eigen plekje, en ook de knie, maar het gebied voor geslachtsdelen was moeilijker te vinden, ...
Jan 09, 2022•2 min
Onderzoekers denken dat een Amerikaanse vissoort in een school zwemt om zo gezamenlijk de ultrasone geluiden van dolfijnen beter te kunnen horen. De Amerikaanse elft is één van de weinige vissoorten die de ultrasone klikjes van dolfijnen kan opvangen. Hij weet daarmee grotendeels uit de magen van dolfijnen te blijven. Nou zijn er resultaten uit onderzoeken die suggereren dat één elft niet goed genoeg hoort om de geluiden te horen. Uit nieuwe computermodellen zou blijken dat dit verandert als de ...
Jan 08, 2022•1 min
In een club in Glasgow gebruiken ze straks een hele bijzonere manier om de temperatuur in de ruimte te regelen: een koel- en verwarmsysteem dat draait op lichaamswarmte. Dansen op een volle dansvloer is iets wat veel mensen lange tijd hebben moeten missen. In Glasgow hebben ze nu iets bedacht om te zorgen dat als er weer dicht op elkaar gezweet mag worden, dit niet alleen goed voor de geestelijke gezondheid van mensen is, maar ook voor het milieu. In de club, waar jaarlijks zo'n 250.000 mensen k...
Jan 07, 2022•2 min
Nederlandse onderzoekers hebben een belangrijke ontdekking gedaan over actieve materie, die ervoor kan zorgen dat we het gedrag van cellen in bijvoorbeeld tumoren beter kunnen voorspellen. In deze audio hoor je onderzoeker Vincent Debets van de Technische Universiteit Eindhoven. Lees hier meer over het onderzoek: Actieve materie geeft langzaam maar zeker zijn geheimen prijs . De paper vind je hier: Cage Length Controls the Nonmonotonic Dynamics of Active Glassy Matter . See omnystudio.com/listen...
Jan 06, 2022•5 min
