Altijd gezellig als ze in een groepje voorbijtrekken in je tuin: De staartmezen. Maar een goed verborgen geheim is het nest dat ze maken. Dat is een koepelvormig kunstwerkje van mos, korstmos, spinrag en berkenbast dat in een struik hangt. En we hebben het weer even over de bijen. Met de honingbij gaat het heel goed in de stad. Maar dat dreigt ten koste te gaan van de wilde bij. B.v. de rosse metselbij. En die maakt dus geen honing!
Een spectaculaire aflevering waarin Bart zijn relatie met een zwarte kraai moest beëindigen om een huwelijkscrisis af te wenden. En waar diezelfde Bart naast zijn voordeur een plant vond, rechtstreeks afkomstig uit Jurassic Park! Ter geruststelling draagt deze plant de oerhollandse naam 'heermoes'. En met dit heermoes schuurden onze voorouders ook hun hout en pannen op.
Dankzij de foto die Barbara van Schaik ons opstuurde van een witte meerkoet, bespreken Bart en Geert de wereld van deze temperamentvolle watervogel. In de regel toch alleen met zwarte veren bekend. Geert legt uit hoe hij aan die witte veren komt. Over de meerkoet is zelfs een heel boek verschenen, Geert noemde het al: De meerkoet , van Remco Daalder. Maar ook een inspirerend onderwerp in deze aflevering is de paardenbloem. Wat een bijzondere plant is dit toch. Je blijkt hem helemaal te kunnen et...
Toen Bart op koningsdag in een buitengebied aan het wandelen was, hoorde hij ze voor het eerst; de gierzwaluwen. Dat is eigenlijk een gekke plaats voor deze vogels. Want in de stad voelen zij zich het meest thuis en broeden ze allemaal. Ieder jaar op dezelfde plek. En dan weer terug naar Afrika... En de waterlelie zetten we even in het zonnetje. Een bescheiden, maar elegante verschijning in vijvers en grachten. Maar het is ook een heel kieskeurig plantje! En hier informatie over het gierzwaluw-b...
Twee onopvallende onderwerpen in de schijnwerpers: De kleermot, een stadsdier dat zich liefst vestigt in de kasten waar we ons schapen- en geitenhaar opbergen. Maar dan in de vorm van truien en shawls. Ook hebben we het over het groen dat onmerkbaar wortelt in de kieren van de stad. Soms getolereerd en uitgroeiend tot volwassen exemplaar, maar meestal verwaarloosd en verdorrend tot compost...
Bart vindt het toch geen fijn gezicht, zo'n zilvervisje, wegschietend op een bord dat je uit de kast haalt. Is het een voorbode van meer hygiënisch onheil? Is het een soort kakkerlak-light? Wat spookt hij daar allemaal uit in die kast? Geert stelt hem gerust. Tot het papiervisje ter sprake komt... En ergens in de binnentuin hoorde Bart een raar geluid als van een piepend speelgoedbeestje. Het geluid bleek afkomstig van een bruine kikker. En die bevond zich in een benarde positie....
Toen Bart een merkwaardig blaadje op de grond zag liggen, raapte hij het op en maakte er een foto van (nu op Instagram @Vos & Lommer!). Het was het blad van de Ginkgo. Een boom die niet vanzelf in de stad is gekomen. Ook in deze aflevering ook aandacht voor de heggenmus. Een onopvallende vogel met een opvallend polyamoureus liefdesleven.
Een ernstige reprimande kreeg ik na de aflevering 'Paddenstoelen en vlinders'. Hoe we het in ons hoofd haalden om in één aflevering twee van zulke grote onderwerpen te proppen. Een volkomen terecht verwijt dat we hier proberen goed te maken. We beloven voortaan niet meer zulke brede onderwerpen tekort te doen: de straatchampignon die groeit rond bomen langs de weg en de atalanta. De trekvlinder die duizenden kilometers aflegt om bij ons de zomer door te brengen.
In de stad hoor je wel eens een vogel midden in de nacht een klaaglijk lied aanheffen ergens hoog in een boom. Ook in de winter. Geert zegt dat dat in de meeste gevallen een roodborstje is. We gaan in op het bijzondere gedrag van deze gewone vogel. En de vlaamse gaai -of is het gaai?- verbijstert ons met zijn soms wrede gedrag en prachtige zang. Ja, zang! Wist je dat?
De bever, toch een bewoner van onherbergzamer streken dan de stad -denk aan de Biesbosch- wordt steeds dichter bij de steden gezien. Ook Geert denkt dat het een kwestie van tijd is dat de bever zich vestigt in grotere stadsparken met veel water. En dan de pestvogel. Wat een plaatje... Bart heeft hem nog nooit gezien en lijkt daar bijna in te berusten. Maar Geert heeft goed nieuws voor mensen met een lijsterbes of een gelderse roos in de tuin!
Zie voor je een klas vol vijftienjarige scholieren. Op de dag dat deze scholieren geboren werden, werd ook een palinkje geboren. Ergens 6000 km hier vandaan. Toen de scholieren 2 jaar oud waren kwam hij aan in IJmuiden en zwom naar een sloot. Daar groeide hij verder. En nu, vijftien jaar later, maakt hij zich op om terug te zwemmen naar waar hij geboren werd... Luister hier naar het verbijsterende verhaal over de paling. En naar de imitaties van de spreeuw. Ook verbijsterend!
Een beetje ruime onderwerpen, 'paddenstoelen en vlinders'. Maar ze bieden genoeg aanknopingspunten om in andere 'Vos en Lommers' over door te praten. Mooi verhaal over de Groene knolamoniet. Een paddenstoel die je beter kunt laten staan. Of de werking van de witte puntjes op de rode vliegenzwam. En over de vlinders; iedereen houdt van vlinders. Maar, vragen we ons af, moeten we dan niet ook de rupsen omarmen. Want dat vraatzuchtige rupsje wordt ooit... Precies!
Bart kon op z'n bezoek geen indruk maken door de roofvogel die boven de stad vloog te herkennen. waaraan herken je roofvogels in de lucht? Waarom noemen we een havik een roofvogel en een ooievaar niet? Ze eten allebei levende beesten. En, beste tuiniers, omarm de terrorplanten! Want b.v. zevenblad en Japanse duizendknoop zijn heel lekker om zelf op te eten.
Hoe maak je tuin en balkon ook winterklaar voor de dieren? Nu de bladblazers weer door de tuinen razen, is het goed om eens stil te staan bij het woord 'winterklaar'. Dat staat voor veel tuin- en balkonbezitters gelijk aan harken, snoeien en de boel opruimen. Volgens Bart is dit niet erg diervriendelijk. En Geert legt uit waarom niet.
Ging het nou goed of slecht met de bijen? Dat hangt ervan af. Heb je het over de wilde bijen of de honingbijen? In de stad leven zo'n 120 soorten. Dat zijn er meer dan in het buitengebied. Dat komt doordat er in de stad meer verschillende bloemen bloeien. Ook door de vele geveltuinen. Kijk, en laat dát nu het andere onderwerp zijn dat we bespreken. Een verrijking voor de stad!
De steenmarter en de boommarter zie je niet iedere dag voor je fietswiel wegrennen. Maar ze leven wel in de stad. Autobezitters weten er over mee te praten als hun kabels onder de motorkap weer eens doorgebeten zijn.... En de ekster was een tijdje een trouwe gast bij Bart op het balkon. Hij kwam daar zo'n drie keer per dag om een hapje vragen. Vreemd eigenlijk voor deze schuwe vogel waaromheen ook allerlei mythes leven en die als brenger van onheil gezien wordt.
In het voorjaar maakte een vriendin van Bart een pesto van daslook dat zij had geplukt in het park. Je kunt dus allerlei planten maar ook dieren eten die in de stad groeien en leven. Geert weet daar veel over te vertellen want die schreef ooit mee aan een boek ' De eetbare stad '. Samen met Ellen Mookhoek en Anneke Blokker. Een special dus over eten uit de stad!
Bart zag op een boom een papier geplakt met daarop geschreven: "Deze boom wil de gemeente kappen!" En daaronder een oproep van bezorgde omwonenden om deze kap te voorkomen. Eerlijk gezegd zag hij niet zoveel bijzonders aan die boom. Dus aan Geert de vraag: Hoe erg is het eigenlijk als een boom in de stad gekapt wordt? En verder aandacht voor de mussen. De sperwer heeft de stad ontdekt en is een ware schrik voor deze gezelligerds...
Groot nieuws! De otter is terug in Amsterdam. Sinds 1963 was hij niet meer in Amsterdam gezien. En verdween uiteindelijk helemaal uit Nederland. In 2006 is hij weer uitgezet in Overijssel. Met resultaat, want van daaruit rukte hij gestaag op naar het westen. Een ander roofdier dat zich al langer thuisvoelt in de stad is de slechtvalk. Hij beziet de stedelijke hoogbouw als grote rotsen waarop hij kan broeden en van waaruit hij andere volgels op topsnelheid kan bejagen.
"Nee, onze kat pakt geen vogels. Die ligt de hele dag sloom binnen..." Hoe het echt zit met dit magistrale huis-roofdier vertelt Geert in deze aflevering. En waarom broedt de merel het liefst aan de voorkant van je huis? In Vos en Lommer kom je het te weten!
Als de mens uitsterft, is het ook gedaan met de treurwilg. En dat heeft niks met zijn naam te maken. Over vrouwtjeswilgen en mannetjeswilgen en hoe de wind hen bindt. Verder over de huwelijkse trouw bij de kauwtjes. En waarom ze wel dicht bij je komen in de stad, maar niet buiten de stad.
Nog in 1983 zag Bart in ARTIS de enige ooievaar van Amsterdam een beetje beduimeld achter een hekje staan. Maar laat nu juist dit exemplaar ervoor gezorgd hebben dat er weer overal in de stad ooievaars broeden! Luister naar spectaculaire verhalen over de ooievaar. En naar verhalen over de onvermoede kanten van de ringslang. Wanneer en waar kun je ze zien? Geert ontdekte een exemplaar van 15 jaar oud! Maar hoe wist hij hoe oud die was? En hoe broedt dit koudbloedig dier haar eitjes uit?
Waar mensen zijn, zijn ook ratten. Toch is die liefde niet wederzijds. We bestrijden ze waar het maar kan, maar aan de andere kant leggen we zoveel voedsel voor ze neer, dat ze massaal ons gezelschap kiezen. Hetzelfde bij de stadsduif. Er is bij ons zoveel te eten, dat hij niet weg te krijgen is. Soms is dat voedsel wel te eenzijdig. Wist je dat teveel patat hem zelfs een paar tenen kan kosten?
Ze zijn vaste gast in films waar het wat spannender kan. Het geluid van de bosuil betekent steevast dat we ons in het holst van de nacht bevinden. Maar er is meer te vertellen over deze prachtige vogel. Hij eet bijvoorbeeld ook mollen. De mol is ongevoelig voor de schoonheid van een strak gazonnetje. Dat maakt hem soms minder geliefd. Maar hij houdt de bodem gezond. Wat Bart niet wist was dat dit schattige beestje een moorddadige territoriumdrift heeft...
Het zijn schichtige neuroten, de eekhoorns. Maar dat was niet altijd zo. Geert heeft ze nog uit de hand gevoerd vroeger. Wat is er met ze gebeurd? En laat Bart nu altijd gedacht hebben dat ze tot de marterachtigen behoren. Nee dus. En wist je dat er eekhoorn oversteekplaatsen zijn, hoog boven de weg? En nog veel meer tunnels en FUP-pen. FUP-pen? Je hoort het allemaal in deze aflevering.
Hoe doen egeltjes het? Precies! Geert legt uit dat stekels daarbij geen bezwaar zijn. Ook hoor je hoe de ideale egeltuin er uitziet. En de afgelopen vorstperiode was zwaar voor de ijsvogels. Er zullen heel wat exemplaren verhongerd zijn. Toch blijken ze vrij snel weer op hun oude aantal terug te komen. Wil je deze 'blauwe schichten' eens zien vissen? Ga dan kijken in de stadsparken.
Tot zijn spijt heeft Bart nog nooit een vos gezien in de stad. En dat terwijl ze er best vaak gespot worden. Geert legt uit hoe dat komt. En jawel: ze komen inderdaad per spoor! Reigers zie je veel vaker in de stad. Als er voedsel te vinden is. En als je ze zelf op gezette tijden eten geeft, dan zitten ze al op je te wachten Maar wordt niet te vertrouwd met ze. Dat kan gevaarlijk zijn...
Dat was schrikken toen Bart een blok hout voor de haard uit de tuin haalde. Er lag een winterslapende vleermuis op! Hij legde hem voorzichtig terug. Overleeft hij deze verstoring? Geert zag dat het een ruige dwergvleermuis was. En dat blijkt een bijzonder beestje. Een gast die veel meer kabaal maakt is de halsbandparkiet. Het zijn er nu 4000 in Amsterdam en daar blijft het bij. Geert legt uit waarom.
