Patogeny to twory biologiczne, ciała obce lub mikroorganizmy odpowiedzialne za wywołanie choroby.Walka z nimi wydaje się więc być obiektem zainteresowań przede wszystkim biologów i lekarzy, którzy szukają sposobu na to, aby pomóc organizmowi zwalczać czynniki chorobotwórcze. Okazuje się jednak, że jest to również ciekawy przedmiot badań dla psychologów. Jakie znamy psychologiczne narzędzia do walki z patogenami? W jaki sposób działa behawioralny system odporności? Czy zagrożenie patogenami może ...
Mar 01, 2023•40 min•Ep. 354
Religia jest zjawiskiem powszechnym, którego wpływ na funkcjonowanie człowieka obserwujemy prawdopodobnie w każdej kulturze. Analizujemy jej dobroczynne, ale także negatywne efekty na poziomie społecznym, funkcjonowania jednostki czy państw. Rzadko jednak w rozważaniach o religii przyjmujemy perspektywę ewolucyjną, która pozwala nam poszukiwać odpowiedzi na pytania fundamentalne: skąd się wzięła religia? Jaka jest rola środowiska, a jaka genotypu w kształtowaniu zachowań czy przekonań religijnyc...
Feb 28, 2023•49 min•Ep. 357
Niewiele części ciała wzbudza tyle emocji co kobiece piersi. Chociaż ich podstawowe zadanie sprowadza się do możliwości wykarmienia potomstwa, częściej mówi się o nich w zupełnie innym kontekście. Czy faktycznie piersi to efekt doboru płciowego? Na ile rozmiar wpływa na ich atrakcyjność? Jak zbudowane są piersi i czy jest to unikatowa ludzka cecha? Czy kobiecy biust ma coś wspólnego z innymi cechami dysmorficznymi płciowo? A także czy piersi są biologicznie kosztowne? O hipotezie mechanizmów pow...
Feb 28, 2023•50 min•Ep. 355
Sex working to inaczej praca seksualna. Osoby świadczące takie usługi zmagają się z różnymi problemami takimi jak np. ograniczony dostęp do publicznej służby zdrowia. W dużej mierze są to migrantki, które nie posiadają dokumentów uprawniających je do przebywania na terenie danego kraju, a ze względu na swoją zależność od osób trzecich i trudną sytuację, są narażone na wyzysk i przemoc. Z czym na co dzień zmagają się osoby świadczące usługi seksualne? Jak zredukować szkody, z którymi spotykają si...
Feb 27, 2023•48 min•Ep. 359
W leczeniu depresji farmakoterapia często odgrywa ważną rolę. Zdarza się jednak, że pomimo przepisanych przez psychiatrę leków - choroba nie ustępuję. Z depresją lekooporną mamy do czynienia wówczas, gdy po co najmniej dwóch terapiach z zastosowaniem leków przeciwdepresyjnych, u pacjenta nie następuje poprawa. Skąd się bierze oporność na leki u niektórych osób z depresją? Jakie wówczas stosowane są metody leczenia i czy są one bezpieczne? Jak takie terapie wpływają na osoby z chorobą afektywną d...
Feb 27, 2023•53 min•Ep. 358
Klimat szkoły to sposób, w jaki społeczność szkolna postrzega środowisko swojej nauki lub pracy oraz jak to postrzeganie wpływa na ich zachowanie. Od tego, jaka atmosfera panuje w klasie i szkole, zależy funkcjonowanie dzieci i młodzieży. Dlatego tak ważne jest obserwowanie i dbanie o jak najlepszy klimat placówki. Jakie są wymiary klimatu szkoły i klasy? Jak wpływa na funkcjonowanie dzieci i młodzież? Jakie są sposoby skutecznych interwencji? Jak zapobiegać przemocy może środowisko szkolne i co...
Feb 15, 2023•57 min•Ep. 353
Przemoc wobec dzieci jest zjawiskiem wpływającym na wszystkie sfery rozwojowe dziecka. Rozróżnić możemy krzywdzenie fizyczne, psychiczne, zaniedbywanie i wykorzystywanie seksualne. Jest to podział teoretyczny, gdyż w praktyce wszystkie rodzaje krzywdzenia często występują łącznie i przenikają się. Należy zwrócić uwagę na fakt, że o maltretowaniu dzieci mówimy zarówno wtedy, gdy działania, a także zaniechania podejmowane są w sposób intencjonalny, jak i niezamierzony. Sprawcą może być jednostka, ...
Feb 08, 2023•56 min•Ep. 352
Psychoterapia egzystencjalna czerpie z kilku nurtów, jednak ich wspólnym mianownikiem jest traktowanie człowieka jako jednostki niepowtarzalnej. Głównym zadaniem terapeuty jest więc spróbować wejść do jego świata i zrozumieć to, co odczuwa. Wskazuje się, że terapia ta może być szczególnie skuteczna u osób samotnych lub wyobcowanych oraz tych, które nie mogą odnaleźć się po stracie bliskiej osoby. Jakie są dokładne założenia i czym charakteryzuje się psychoterapia egzystencjalna? Co na temat jej ...
Jan 25, 2023•47 min•Ep. 351
Bullying jest zjawiskiem znacznie bardziej złożonym i niebezpiecznym niż wielu osobom może się wydawać. Choć niektórzy postrzegają go jako „zwykłe dokuczanie”, w praktyce mamy do czynienia z przemocą rówieśniczą, której skutki mogą być widoczne przez wiele lat. Co więcej, jej konsekwencje często odczuwają dzieci w całej klasie, a także ich rodziny. Z jakimi mechanizmami neurofizjologicznymi mamy do czynienia w przypadku bullyingu? Z jakimi psychologicznymi konsekwencjami mogą mierzyć się cała kl...
Jan 20, 2023•56 min•Ep. 349
Nawet 40 proc. populacji dzieci i młodzieży w Polsce doświadczyło przemocy psychicznej lub fizycznej ze strony rówieśników lub bliskich dorosłych. Przemoc domowa to wszelkie działania lub ich brak, które mają powodować krzywdę i cierpienie fizyczne albo psychiczne członka rodziny. Z czym wiąże się sytuacja, w której panuje przemoc domowa i jaka jest jej specyfika? Czy instytucje publiczne powinny być gwarantem przestrzegania praw człowieka? O roli Samorządu Województwa Wielkopolskiego poprzez re...
Jan 18, 2023•41 min•Ep. 348
Bullying to przykra rzeczywistość wielu dzieci, dla których szkoła zamiast z beztroskim dzieciństwem, będzie kojarzyła się cierpieniem i samotnością. Przemoc rówieśnicza niesie za sobą nie tylko bezpośrednie konsekwencje, ale również w dłuższej perspektywie wpływa na samoocenę i relacje interpersonalne. Dlatego tak ważne jest zahamowanie i przeciwdziałanie temu zjawisku. Jak przebiega bullying i jaka jest w nim funkcja klasy jako grupy? Czy możliwe jest określenie charakterystyki ofiary i agreso...
Jan 18, 2023•1 hr 2 min•Ep. 347
Po podjęciu ważnej decyzji o pójściu na terapię, stajemy przed kolejnym zadaniem - wyborem odpowiedniego psychoterapeuty. Jednym z kryteriów może być nurt, w którym pracuje terapeuta. Każdy z nurtów charakteryzuje się danymi metodami i technikami, które mogą okazać się szczególnie skuteczne przy leczeniu konkretnych zaburzeń. Czym charakteryzuje się i jakie są główne założenia psychoterapii dialektyczo-behawioralnej? Co na temat skuteczności terapii DBT mówią badania naukowe? Do kogo skierowana ...
Jan 13, 2023•48 min•Ep. 346
Łączenie środków psychoaktywnych z kontaktami seksualnymi nie jest nowym zjawiskiem społecznym. Od wieków ludzie stosowali różne substancje psychoaktywne dla polepszenia jakości seksu, choć zmieniał się rodzaj i sposób ich zażywania. David Stuart jako pierwszy zdefiniował to zjawisko i ukuł pojęcie „chemsex” na określenie seksu uprawianego pod wpływem substancji psychoaktywnych przez środowisko MSM (ang. men who have sex with men, pol. mężczyźni mający kontakty seksualne z mężczyznami). Agata St...
Dec 22, 2022•49 min•Ep. 345
W każdej większej społeczności istnieje jakiś system sprawiedliwości. Określa, co się dzieje, kiedy jeden z członków społeczności narusza zasady i prawa panujące w grupie. Wiele systemów sprawiedliwości szkolnej opartych jest o założenie, że jeśli ktoś narusza zasady lub krzywdzi inną osobę – powinien ponieść karę, proporcjonalną do rodzaju przewinienia. Jej dolegliwość powinna być adekwatna do szkody, którą poniosła ofiara lub społeczność. Wydaje się, że sprawiedliwość zostanie przywrócona popr...
Dec 19, 2022•49 min•Ep. 344
Trafna diagnostyka jest podstawą skutecznego leczenia. Postawienie diagnozy bywa długim i żmudnym procesem, wymagającym dokładnego wywiadu i dużej uwagi specjalisty. Nierzadko zdarza się bowiem, że jednakowe objawy dają schorzenia o zupełnie różnym podłożu. Bywa tak m.in. w przypadku depresji i chorób somatycznych. Czym objawia się depresja i które choroby somatyczne dają podobne objawy? Jak często w wyniku tych podobieństw depresja jest diagnozowana niesłusznie? A także jak powinien wyglądać pr...
Dec 06, 2022•44 min•Ep. 343
Kiedy z impetem do naszego łóżka wchodzi ktoś trzeci – nasza pociecha – zapominamy o roli partnera lub partnerki i skupiamy się na byciu rodzicem. Seks odchodzi w kąt i czeka na swoją kolej, aż dzieci podrosną. Jak pogodzić rolę rodzica i partnera/partnerki? Jak cieszyć się wówczas intymnością i dbać o bliskość w związku? Na wszystkie pytania odpowiada Dawid Rzepecki, z wykształcenia filozof, prowadzi warsztaty wzmacniające naturalną zdrową seksualność z jednoczesnym doświadczeniem duchowości. R...
Nov 28, 2022•1 hr 1 min•Ep. 342
Przemoc rówieśnicza może mieć różne konsekwencje dla zaangażowanych w nią dzieci i nastolatków. Choć profilaktyka i minimalizowanie skutków bullyingu wymagają wielopoziomowego działania, to w wystąpieniu poruszona zostanie głównie problematyka oddziaływań psychoterapeutycznych w tym obszarze. Czym dokładnie jest przemoc rówieśnicza i jakie są jest konsekwencje? W jaki sposób wspierać terapeutycznie dziecko/nastolatka doświadczającego bullyingu? jak pracować z dzieckiem/nastolatkiem stosującym pr...
Nov 23, 2022•56 min•Ep. 341
This podcast discusses the interrelationship between perceived physical environments, group processes and well-being. It focuses on contexts where the physical environment is perceived to be (potentially) harmful or even destructive. These kinds of context can result from relatively rapid events such as natural, technological or natural hazard triggering technological disasters (natech disasters), but they can also cover contexts where the (potential) environmental threat is slow-moving and even...
Nov 14, 2022•42 min•Ep. 340
Dotychczas żyliśmy w przekonaniu, że kreatywność i abstrakcyjne myślenie są domeną ludzi. Kolejne obrazy, scenariusze czy powieści tworzone przez AI zaczynają podważać tę tezę. I choć niektórzy obawiają się, że sztuczna inteligencja stanie się dla nas rywalem, nowe technologie mogą okazać się sprzymierzeńcami, rozwijającymi nasze pokłady kreatywności. Warto więc dowiedzieć się, czym właściwie jest kreatywność oraz jaka jest jej rola w naszym życiu. Jak psychologowie definiują kreatywność i twórc...
Nov 04, 2022•49 min•Ep. 339
W ostatnich latach coraz więcej i głośniej mówimy o zdrowiu psychicznym. Korzystanie z pomocy psychologa przestało być powodem do wstydu i zarówno dzieci jak i ich rodzice decydują się skorzystać z jego wsparcia. Jednak ten sposób radzenia sobie z problemami wciąż nie jest popularny wśród osób starszych. A przecież oni w szczególności muszą radzić sobie z trudnymi emocjami spowodowanymi stratą, chorobą czy przemijaniem. Czym charakteryzuje się psychoterapia osób starszych? Z jakimi problemami na...
Nov 03, 2022•1 hr 3 min•Ep. 338
Na przestrzeni ostatnich lat nasza wiedza na temat depresji zdecydowanie wzrosła. Szybciej dostrzegamy jej objawy i rzadziej mylimy ze zwykłą chandrą czy przygnębieniem. Coraz lepiej potrafimy tę chorobę nie tylko leczyć, ale też jej przeciwdziałać. Jednak ludzka psychika jest niezwykle złożona, dlatego naukowcy nie poprzestają na dotyczasowych odkryciach. Co na temat depresji mówi współczesna nauka? Jaka jest jej najbardziej aktualna definicja? Jakich narzędzi używa się w badaniach nad nią? Któ...
Nov 02, 2022•57 min•Ep. 337
Systemy monitorowania bullyingu w szkole są kluczowe w planowaniu konkretnych działań prewencyjnych i interwencyjnych. Muszą być jednak oparte na rzetelnych badaniach społeczności szkolnej i samego zjawiska bullyingu ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy uczniów. Sposób, w jaki oni postrzegają zachowania przemocowe kolegów, system komunikacji z nauczycielami, ich działania oraz klimat szkoły, powinien stanowić bazę dla wszystkich projektów antybulyingowych. Wyniki badań prowadzonych przez ze...
Oct 19, 2022•48 min•Ep. 336
By seks w związku był udany, niezbędna jest sprawna komunikacja pomiędzy partnerami. Niestety - brak edukacji seksualnej i związane z tym tematem tabu nie sprzyjają swobodnej rozmowie. A przecież to dzięki temu jesteśmy w stanie lepiej poznać drugą osobę, zbliżyć się do niej oraz zrozumieć jej oczekiwania. Psycholodzy i seksuolodzy nieustannie namawiają do tego, by mówić o swoich potrzebach… ale od czego zacząć? Co stanowi przeszkodę w rozmowach o seksualności? Jak zachęcić partnera lub partne...
Oct 18, 2022•1 hr 2 min•Ep. 334
Judgments of moral character lay at the core of person- and self-perceptions, people make them incessantly and with great ease. People also widely and strongly believe in the objective nature of their moral judgment. However, the dual-process account of information processing posits that moral judgments are a joint product of two processes – automatic, affect-laden intuitions and controlled, rational decisions. Because the former are fast and continuously active, they may be expected to play a g...
Oct 14, 2022•44 min•Ep. 335
W Polsce rozmowy o seksualności wciąż stanowią temat tabu. Dlatego nikogo nie zaskakuje to, że nastolatki czerpią swoją wiedzę głównie z internetu. Niesie to za sobą wiele korzyści, ale i zagrożeń. Dużo słyszy się o wczesnej inicjacji seksualnej nastolatków, ale czy wszystko, co się na ten temat mówi, to prawda? Czym jest świadoma zgoda i dlaczego jest tak ważna? Jak edukować młodych ludzi, by unikali zagrożeń związanych z różnymi kontaktami seksualnymi? Odpowiedzi na te i inne pytania poznamy p...
Oct 11, 2022•1 hr 15 min•Ep. 333
Rozmowy o śmierci nie są łatwe - większość z nas boi się ostatecznego pożegnania z bliską osobą. Z perspektywy psychologicznej bardzo ważne jest, aby oswajać się z tematem śmierci i w jej obliczu zadbać o potrzeby emocjonalne osoby umierającej. W zależności od kraju czy kultury ludzie radzą sobie z tym tematem w bardzo różny sposób. Doskonałym przykładem jest Meksyk, w którym radośnie celebruje się połączenie z osobami z zaświatów, z kolei w Afryce często na pogrzeb wynajmuje się płaczki. W jaki...
Oct 10, 2022•47 min•Ep. 332
Zdrowie psychiczne jest podstawą prawidłowego funkcjonowania każdego z nas. Jednak silny stres, nieszczęśliwe wypadki czy bolesne wspomnienia z dzieciństwa mogą zaburzyć naszą równowagę psychiczną. W przypadku zachorowania na ChAD duże znaczenie mają czynniki genetyczne. Czym jest choroba afektywna dwubiegunowa? Co współczesna nauka mówi na jej temat? Jak się objawia? Z jakimi trudnościami najczęściej zmagają się osoby chore na ChAD? W jaki sposób wygląda leczenie choroby afektywnej dwubiegunowe...
Oct 07, 2022•1 hr 4 min•Ep. 331
Podstawowym prawem każdego człowieka jest prawo do ochrony przed wszelkimi formami przemocy i wykorzystywania. Mimo tego europejskie i amerykańskie badania pokazują, że niepełnosprawni intelektualnie od 2 do 5 razy częściej padają ofiarami przemocy seksualnej niż inne osoby. Do nieujawniania przestępstw seksualnych wobec osób niepełnosprawnych intelektualnie przyczynia się między innymi umniejszanie problemu oraz unikanie odpowiedzialności przez sprawujących opiekę. Co zrobić, by nauczyć o...
Oct 05, 2022•40 min•Ep. 330
Lęk, obniżona jakość życia, brak stabilizacji — to tylko kilka z rzeczy, z którymi na co dzień borykają się osoby przewlekle chore. Takie sytuacje zawsze wiążą się dla pacjenta z silnym stresem i koniecznością wprowadzenia zmian w życiu. Choroby te przerażają nie tylko możliwą utratą zdrowia, ale także ewentualnymi konsekwencjami poza chorobowymi. W wielu przypadkach z powodu choroby konieczne jest zrezygnowanie z hobby, zainteresowań i wykonywanych jak dotąd czynności. Czym zatem charakteryzuje...
Oct 03, 2022•56 min•Ep. 329
Traumatic experiences across the lifespan often lead to long-term negative consequences on mental health. Recent studies on trauma- and stress-related disorders reveal diverse trajectories of human responses to adverse life experiences. Various mental disorders associated with stress, such as adjustment disorder, prolonged grief, or complex posttraumatic stress disorder have been studied extensively providing novel knowledge, but also opening up new issues in how to better understand, prevent an...
Sep 28, 2022•1 hr 34 min•Ep. 328
