(00:53) Precies 50 jaar geleden kwam het kookboek Eten van Moeder Aarde in Nederland op de markt. Met wereldwijd 3,5 miljoen verkochte exemplaren zou het voor een revolutie zorgen in hoe veel mensen over eten nadenken. Dirk-Jan Verdonk legt uit wat er zo bijzonder aan het boek is. (10:09) Het fijne aan schrijven voor kinderen, zegt Imme Dros, is dat je een groot probleem simpel kunt neerzetten. En dat doet ze in haar nieuwe jeugdboek Ada: Gevangen op twee eilanden. Imme Dros is te gast om over h...
Jun 23, 2024•54 min
(01:49) Of je nou zelf gelovig bent of niet; het idee van een God is te begrijpen. Maar waarom geloven mensen eigenlijk in de duivel? In het boek 'Satan', laten een aantal Belgische academici hun licht schijnen op deze vraag. Een van hen, Danny Praet, is te gast. (15:53) Marjolein Faber, raakte in opspraak door haar uitspraken over de 'omvolkingstheorie'. Hoewel de theorie al ongeveer twintig jaar in Nederlandse radicaal rechtse kringen circuleert heeft ze internationaal een langere geschiedenis...
Jun 23, 2024•54 min
(00:48) Afgelopen week luidde de noodklok over de gevaren van 'hairrelaxers', chemische middeltjes waarmee je kroeshaar kan ontkroezen. Er is bewezen dat ze de kans op kanker vergroten. Maar wat is eigenlijk de geschiedenis achter dat ontkroezen? Nelly Dos Reis is te gast. (10:00) Ballonnen met poep en mega luidsprekers waaruit K-pop blèrt. Het zijn de meest recente escalaties aan de grens tussen Noord- en Zuid-Korea. Het klinkt wellicht bizar, maar wanneer we K-Pop als cultureel paradepaardje z...
Jun 16, 2024•52 min
(01:55) In Duitsland, waar het EK dit jaar plaatsvindt, wordt rond ieder voetbaltoernooi traditiegetrouw gedebatteerd over hoeveel vlagvertoon gepast is. Dit jaar is de spanning daarover misschien zelfs wel groter dan het in decennia was, aldus Laurens Bluekens. Hij is te gast. (13:14) De ideologie van het christelijk-nationalisme, die stelt dat Amerika ten diepste een christelijke natie is, wint de laatste jaren aan invloed. Maar waar komt dat idee van Amerika als uitverkoren land eigenlijk van...
Jun 16, 2024•52 min
(01:06) Deze week werden in de UK nieuwe bankbiljetten gepresenteerd met daarop koning Charles. Maar waarom worden vorsten eigenlijk afgebeeld op geld en vanaf wanneer is dat het geval? Met historicus Pim Möhring, conservator van de Numismatische collectie van DNB. (12:56) Het laatste boek van socioloog Waldo Heilbron pleit voor andere perspectieven op koloniale geschiedenis. Wat kunnen we, tijdens het herdenkingsjaar slavernijverleden, leren van zijn nalatenschap? Miguel Heilbron, mede-oprichte...
Jun 09, 2024•54 min
(01:40) Confrontaties tussen mens en bizon komen regelmatig voor. Het dier verenigt het gehele politieke spectrum van de VS als nationaal symbool, terwijl het eerst tot aan het randje van uitsterven werd gebracht. Te gast is Casper Thomas over de roerige geschiedenis van de bizon. (14:00) Duitsland vormt een van de pilaren van de EU, en gaat zondag as naar de stembus. Voor de radicaal-rechtse AfD is een grote overwinning voorspeld. Waarom heeft de partij juist in de voormalige DDR zoveel aanhang...
Jun 09, 2024•55 min
(00:40) Tussen 1860 en 1996 boden de Zusters van de Goede Herder onderdak aan 'gevallen' meisjes. Het was een jeugd die bij veel vrouwen diepe littekens achterliet. Britta Hosman maakte een documentaire over oa. het verhaal van Roos te Riet. Ze zijn te gast. (20:05) “Mishandeld door man of vriend.. Je kunt weg, als je wilt”. Die tekst stond op het eerste affiche waarmee de stichting Blijf van m’n lijf zich 50 jaar geleden bekend maakte. Christianne Alvarado reconstrueert het begin van dit instit...
Jun 02, 2024•54 min
(01:20) Afgelopen maand trok de Verenigde Staten een rode lijn: geen aanval op Rafah. Toch ging Israël deze week in de aanval. Het is een ontwikkeling die naadloos past in de geschiedenis van de diplomatieke ‘rode lijn’, aldus historicus Ivo van de Wijdeven. Hij is te gast. (13:39) Sinds deze week is de film 'Maria Montessori' in de bioscoop. Daarin wordt een onderbelicht deel van haar leven getoond: wat deed ze voor ze haar revolutionaire onderwijsmethode ontwikkelde? Joke Verheul is te gast. (...
Jun 02, 2024•54 min
(00:46) Uit nieuw onderzoek blijkt dat er vroeger een rivier stroomde langs piramides die nu midden in de woestijn staan. Is dit het laatste puzzelstukje in het eeuwenoude vraagstuk; hoe zijn de iconische graftombes gebouwd? Egyptoloog Daniel Soliman is te gast. (08:53) Annelien de Dijn bespreekt 3 historische boeken en een website: - Joshua Livestro - Een volmaaktere unie - Hein de Haas - Hoe migratie echt werkt - Michael Wolff - De val (18:30) In 1668 trekt VOC-dienaar H. van Reede het binnenl...
May 26, 2024•51 min
(01:24) Deze week kondigde o.a. Ierland aan de Palestijnse staat te gaan erkennen. Ierland is al langer pro-Palestijns. Welke geschiedenis zit hier achter, en hoe ziet die solidariteit er uit? Hierover is Ierland-historicus Joost Augusteijn te gast. (13:23) Deze week werd aangekondigd dat nieuwe adopties uit het buitenland onmiddellijk worden stopgezet. Het is een nieuwe wending in een debat over adoptie dat al sinds de 19e eeuw loopt. Marlou Schrover is te gast om deze geschiedenis uiteen te ze...
May 26, 2024•52 min
(01:03) Het internationaal recht staat steeds meer onder druk in tijden van grote spanningen. Ex-diplomaat Benjamin Duerr schreef het boek 'De droom van Den Haag' over de eerste vredesconferentie. Hoe gaven ze vorm aan het idee om een einde aan alle oorlogen te maken? (14:56) Deze week Het Spoor Terug: Een portret van tuinarchitect Mien Ruys. Voor sommigen een onbekende, voor anderen een legende. Met haar vooruitstrevende ontwerpideeën inspireerde ze mensen binnen en buiten haar vakgebied. Gemaa...
May 19, 2024•52 min
(01:21 Een botsing tussen kamervoorzitter Martin Bosma en Volt-leider Laurens Dassen zorgde deze week voor ophef door hun verschillende definities van de term 'extreemrechts'. Wat valt er onder en hoe kunnen we de verwarring historisch verklaren? Koen Vossen vertelt. (12:40) De column is van John Jansen van Galen (17:16) Dat de natuur onder druk staat, kun je zo ongeveer elke dag in de krant lezen. Dat beseffen we allemaal. Maar dat besef is iets wat de afgelopen eeuwen maar langzaam doordrong. ...
May 19, 2024•52 min
(00:47) Veel te lang vertrouwden historici blindelings op verhalen die zijn opgetekend door mannen met macht, stellen Karwan Fatah-Black en Camilla de Koning in 'Ooggetuigen van de Nederlandse slavernij'. Hoe veranderen de perspectieven op slavernij in het nieuwe boek? (15.50) Deze week Het Spoor Terug: Van de Molukkers die hier in de jaren 50 aankwamen woont het merendeel nog in Nederland. Maar een deel is ook teruggegaan. Hoe is het ze vergaan? Jakob Koolschijn verbleef op de Molukse eilanden ...
May 12, 2024•53 min
(01:42) Amerika is al jaren de grootste wapenleverancier van Israël, maar deze week werden de leveringen stopgezet. Gaat Israël zelfs voor de Amerikaanse regering te ver? Zondag vertelt Peter Malcontent over de geschiedenis van het bondgenootschap. (17:48) In zijn nieuwe boek ‘Van appeljood tot zuurjood’ schetst Ewoud Sanders 40 portretten van joodse straatventers. Jarenlang waren ze niet weg te denken uit het straatbeeld, maar nu kunnen we ons er weinig bij voorstellen. Wie waren deze mensen? S...
May 12, 2024•53 min
(1:08) Hoe is het afgelopen met Joodse eigendommen die in bewaring werden gegeven tijdens de Duitse bezetting? Hierover gaat de documentaire ‘Bewariërs’. Regisseur Timon Moll is samen met nabestaande Sara Coster te gast. (19:07) Drop is typisch Nederlands. Toch? In het Spoor Terug spreekt verslaggever Marten Minkema met auteur van 'Het grote dropboek' Marieke Hendriksen over het ontstaan van de Nederlandse drop-mythe. Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/05-05-...
May 05, 2024•53 min
(1:20) Afgelopen dinsdagnacht heeft de politie van New York bijna 300 demonstranten opgepakt op de campus van Columbia University. De demonstraties nu worden steeds vaker vergeleken met de studentenprotesten in 1968, maar gaat deze vergelijking op? We vragen het aan Casper Thomas. (13:30) Nadat de oorlog wilde de Joodse Emile Pimentel weg uit Nederland. Naar Palestina. Hij werd onderschept door de Britse Marine en belandde voor twee jaar in een detentiekamp op Cyprus. Hierover schreven Vivian Be...
May 05, 2024•52 min
(00:44) Afgelopen week stelde de Europese Unie een verbod in op de rookaroma’s waardoor de meeste fabrieksworsten aan hun karakteristieke rooksmaak komen. Betekent dit het einde van het oer-Hollandse icoon? We vragen het aan voedselhistoricus Amber Striekwold. (09:10) Steeds vaker krijgt Nederland het onheilspellende label van 'narcostaat' opgeplakt. Micha Peters schreef het boek 'De Centrale' over het begin van het Nederlandse drugsbeleid en de allereerste narcoticabrigade. Hij is te gast. (19:...
Apr 28, 2024•53 min
(01:37) “Op 4 mei herdenken we de doden en dat doen we in stilte, bewaar je protesten voor een ander moment” zo riep Frans Timmermans op. Een breuk met de geschiedenis, want de Nationale Dodenherdenking is juist het product van protest, aldus historicus Maud van de Reijt. Ze is te gast. (20:53) Is antizionisme hetzelfde als antisemitisme? Dat idee getuigt van weinig kennis van de Joodse geschiedenis, zo vindt de in Nederland wonende Amerikaanse historicus Benjamin Moser. Hij is te gast. (37:29) ...
Apr 28, 2024•53 min
(01:10) De column van Abdelkader Benali (05:05) De orgasmekloof, slutshamen en brieven van een preutse Italiaanse markiezin; het komt allemaal voorbij in het nieuwe boek 'Seks in de Renaissance' van historicus Marlisa den Hartog. Hoe modern zijn onze hedendaagse seksuele opvattingen eigenlijk? (20:09) In Het Spoor Terug onderzoekt journalist Olivier van Beemen het heden en verleden van African Parks; een onbekende maar machtige organisatie met volledige zeggenschap over ruim 20 nationale parken ...
Apr 21, 2024•52 min
(01:13) Op 18 april is de winnende World Press Photo bekendgemaakt. Een aangrijpend beeld dat veel mensen deed denken aan de klassieke piëta-scène. Wat is een piëta? En gaat deze vergelijking wel op? Kunsthistoricus Wieteke van Zeil vertelt. (13:35) In de oorlog in Oekraïne zijn tenminste 50.000 Russische militairen omgekomen volgens de BBC. Het zou wijzen op de zogenaamde ‘gehaktmolentactiek’, en die kent een langere geschiedenis. Historicus en Ruslandkenner Hubert Smeets is te gast. (26:47) Do...
Apr 21, 2024•51 min
(00:50) De Coöperatie Laatste Wil vindt dat iedereen ‘baas over eigen sterven’ zou moeten zijn. Deze week staan 7 leden voor de rechter. Waarom ligt de CLW onder vuur? Wat verklaart de voortdurende verschuiving in denken over euthanasie? Met Bert Keizer & Annemarieke van der Woude. (18:03) Deze week in Het Spoor Terug: Stakende meisjes werden ze genoemd. Of, op zn Gronings: wichten. De jonge vrouwen die in 1969 staakten voor gelijker loon. Ze werkten in sigarenfabriek Champ Clark. En gelijk ...
Apr 14, 2024•52 min
(01:28) Bart Wallet is te gast om de ontwikkelingen tussen Iran en Israël in historisch perspectief te plaatsen. (08:30) Deze week werd er een nieuwe wet besproken die de Nederlandse democratie ‘robuuster’ moet maken. Nieuw voor Nederland, maar in Duitsland bestaat deze wetgeving al meer dan een halve eeuw. Wat kunnen we van Duitsland leren? Historicus Ton Nijhuis vertelt. (22:43) De column is deze week van Suzanna Jansen. (29:19) Afgelopen week werd de Mexicaanse ambassade binnengevallen door E...
Apr 14, 2024•52 min
(01:09) Meer dan 40 jaar na haar aftreden is de echo van de naam Margaret Thatcher nog steeds te horen in het Verenigd Koninkrijk. Opmerkelijk genoeg lieten veel leden van de Labour Party zich afgelopen weken positief uit over de ‘Iron Lady’. Lia van Bekhoven is te gast om dit te duiden. (12:32) In het Nederlands Openluchtmuseum staan gebouwen die bepalend zijn voor de vaderlandse geschiedenis. Deze week is de eerste doorzonwoning in gebruik genomen. Conservator Tim Smeets werkt bij het Nederlan...
Apr 07, 2024•52 min
(01:29) Deze week bestaat de NAVO 75 jaar, en dat jubileum wordt gevierd in roerige tijden. Maar dit is niet de eerste crisis die de NAVO heeft doorgemaakt. Historicus Ivo van de Wijdeven schreef in het Historisch Nieuwsblad een artikel over die roerige geschiedenis en is te gast. (13:56) De heilige Bernadette gaat op tournee. Op paaszondag begon dit relikwie aan een tocht langs de zeven bisdommen in Nederland. Waarom gaat het op reis en wat is de geschiedenis van rondreizende relieken? Te gast ...
Apr 07, 2024•52 min
(00:30) Het Antropoceen wordt geen nieuw geologisch tijdperk, zo werd onlangs officieel besloten door de commissie die zich de afgelopen vijftien jaar over dit vraagstuk heeft gebogen. Kim Cohen van de Universiteit Utrecht zat in de commissie en is te gast. (07:55) Polyamorie en open relaties riepen tot voor kort vooral associaties op met de jaren ’60 en ’70. Maar polyamorie is weer helemaal terug. Te gast daarover is Lotte Houwink ten Cate, die als historicus gespecialiseerd is in het feminisme...
Mar 31, 2024•52 min
(01:38) De vraag of de ultraorthodoxe bevolking vrijgesteld moet blijven van de dienstplicht legt fundamentele vragen bloot over wat voor land Israël is. Correspondent Midden-Oosten voor NRC David de Jong is te gast. (13:40) Als het in de geschiedenis over de bloeiperiode van Nederland gaat, dan gaat het eigenlijk altijd over de geschiedenis van Holland in de 17de eeuw. Louis Sicking stelde een bundel samen waarbij de verschillende bloeiperiodes van al onze 12 provinciën aan bod komen en is te g...
Mar 31, 2024•52 min
(00:33) Het is lente en daarmee tijd voor de grote voorjaarsschoonmaak. Overbodige spullen worden op straat gezet en zwerfvuil wordt opgeruimd van de straten. Maar wat zegt de manier waarop we omgaan met die grote hoeveelheid spullen over ons? Warna Oosterbaan is te gast. (13:53) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #8 van onze serie Mina & Mevrouw. Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/24-03-2024.html...
Mar 24, 2024•52 min
(01:19) De aanslag in de Moskouse concerthal wordt nu door IS opgeëist. De Amerikanen waarschuwden eerder al voor een aanslag van ISIS K. Wat is het voor groep? En waar liggen de wortels van de haat tegen Rusland? Gulnaz Sigbatullína van de Universiteit van Amsterdam, gespecialiseerd in taal en religie in Rusland, is te gast. (12:10) Vanaf aankomende maandag is de film Oppenheimer na veel onzekerheid toch in Japanse bioscopen te zien. Wat zegt de reactie op de film over de Japanse omgang met het...
Mar 24, 2024•52 min
(00:45) Toen Caroline de Gruyter naar Gaza verhuisde in 1994 heerste er optimisme. Nu kijkt ze met een kritische blik naar de verslaglegging van die periode; de wortels voor de huidige situatie waren toen alom aanwezig. Ze is te gast. (15:40) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #7 van onze serie Mina & Mevrouw. Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2024/17-03-2024.html...
Mar 17, 2024•53 min
(01:18) Het is chaos op Haïti. De roep om buitenlandse inmenging klinkt, maar de lange geschiedenis van internationale bemoeienis is juist ook een reden dat het land in de problemen is gekomen. Kan Haïti zich van deze geschiedenis bevrijden? Rosemarijn Hoefte vertelt. (12:59) De column is deze week van John Jansen van Galen. (17:36) Hij veranderde voor altijd de manier waarop wij naar de aarde kijken; de Voyager 1. Maar na meer dan 45 jaar begon de sonde afgelopen week incoherent te brabbelen. B...
Mar 17, 2024•52 min
