(00:43) De oma van Reggie Baay werd nadat zijn vader was geboren bruut weggestuurd. Waarschijnlijk is ze als contractarbeider naar Sumatra vertrokken. Daarover schreef hij het boek 'De contractarbeiders van Deli'. Reggie is te gast. (14:00) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #6 van onze serie Mina & Mevrouw. Op Berkenbosch koesterde Mina een innige vriendschap met de tuindersvrouw van een landgoed verderop. Of was het meer dan dat? Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/...
Mar 10, 2024•52 min
(01:21) Deze week reed een Israëlische organisatie met vrachtwagens vol hulpgoederen richting Gaza. Wat voor plek is er in Israël nog voor dit soort organisaties en welke positie hadden dit soort groepen eerder? Te gast is over dit onderwerp is Peter Malcontent. (16:10) Het wordt gezien als hét voorbeeld van de moderne kunst: het wereldberoemde urinoir met handtekening van kunstenaar Marcel Duchamp. Maar was hij wel de echte bedenker? Regisseur Barbara Visser maakte de documentaire 'Alreadymade'...
Mar 10, 2024•52 min
(00:35) Binnenkort opent in Amsterdam het Nationaal Holocaustmuseum zijn deuren. Nu lijkt het niet meer dan logisch dat er zo’n museum is, maar dat was lange tijd niet vanzelfsprekend. We spreken erover met Emile Schrijven en Judith Belinfante van het Joods kwartier. (15:36) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #5 van onze serie Mina & Mevrouw. Maartje’s familie vond bij Mina warme armen en een luisterend oor, maar de dagboeken vertellen ook een ander verhaal: een van ziekte en depressie...
Mar 03, 2024•52 min
(01:19) Vrijdag werd Aleksei Navalny een kerkelijk begraven. Waarom heeft de Russische regering nu toch een officiële begrafenis toegestaan? En wat is de rol van de Russisch-Orthodoxe kerk als het gaat om vijanden van het regime? Ruslandkenner Hubert Smeets is te gast. (15:03) De column is van Suzanna Jansen. (20:05) Kan een Zwarte vrouw countrymuziek maken? Het klinkt als een vreemde vraag, maar in Amerika is daar op het moment veel discussie over. En dat terwijl countrymuziek juist een diepe c...
Mar 03, 2024•52 min
(00:42) Vluchten voor het geweld van de 80-jarige oorlog, naar een wereld vol grote schilders, denkers en geestelijken om daar een beter leven op te bouwen; hierover gaat de nieuwe roman Dieven van het licht van Philipp Blom. (14:20) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #4 van onze serie Mina & Mevrouw. Maartje Duin buigt zich over het dagboek van haar overgrootmoeder en ontdekt een uniek vrouwelijk perspectief op het dagelijks leven tijdens de oorlog. Meer info: https://www.vpro.nl/prog...
Feb 25, 2024•52 min
(01:08) Amerikaanse inlichtingendiensten maken zich zorgen over de ontwikkeling van een nieuw Russisch ruimtewapen. Wat is er bekend over dit vermeende nieuwe wapen? En wat weten we over wapens in de ruimte vanuit de geschiedenis? Historicus en analist Ivo van de Wijdeven is te gast. (10:58) Tegenwoordig staat Volendam niet bekend als bruisend kunstenaarsoord; eind 19de eeuw was dit heel anders. Zo'n 1400 kunstenaars streken er neer, waaronder 200 vrouwen. Jan Brokken schreef hierover het boek D...
Feb 25, 2024•52 min
(00:40) Onderwater-archeologen hebben een spectaculaire vondst gedaan op de bodem van de Oostzee: een kilometer lange muur van ongeveer 10.000 jaar oud. Waar diende die muur voor? En wat leert de vondst ons over onze verre voorouders uit de steentijd? Luc Amkreutz is te gast. (07:48) Nadat klimaatontkenners wetenschapper Michael Mann jarenlang onterecht voor fraudeur hadden uitgemaakt, zijn ze door de rechter voor smaad veroordeeld. Komt met deze zaak een einde aan de jarenlange acties van klima...
Feb 18, 2024•52 min
(01.17) In het Tweede Kamerdebat over de kabinetsformatie deze week was het grootste onderwerp de vorm. Al sinds de verkiezingscampagne benoemd de partij NSC een ‘zakenkabinet’ als heilige graal. Wanneer duikt de droom van een zakenkabinet op, en wat zegt die droom over de politieke realiteit? Henk te Velde is te gast. (13:23) De column van Sana Valiulina. (19:09) De Britse overheid is van plan een tunnel aan te leggen nabij het beroemde, maar een kleine groep opstandige druïdes stelt alles in h...
Feb 18, 2024•52 min
(00:47) De column van Sana Valiulina (04:44) Oppositiekandidaat Boris Nadezjdin mag niet deelnemen aan de Russische verkiezingen. Waarom houdt Rusland nog vast aan de stembusgang, als de uitkomst al vast lijkt te staan? En welke rol speelde verkiezingen in de autocratische Sovjet-Unie? Ivo van de Wijdeven is te gast. (14:54) Deze week in Het Spoor Terug: aflevering #2 van onze serie Mina & Mevrouw. Maartje Duin verdiept zich in de jeugd van Mina en Mevrouw en ontdekt dat beide meisjes op hun...
Feb 11, 2024•53 min
(01:12) Afgelopen week overleed oud-premier Dries van Agt op 93-jarige leeftijd. Roomser dan Van Agt kreeg je het niet, dat schrijft Jos Palm deze week in De Groene Amsterdammer. Was hij de laatste katholieke politicus van Nederland? Jos Palm, kenner van het katholicisme, is te gast. (12:59) Bart bespreekt drie boeken: · Robin Waterfield - Plato van Athene · Ned Blackhawk - De herontdekking van Amerika · Masters of the Air (en de nieuwe gelijknamige serie!) (26:51) De Groene Amsterdammer, onderz...
Feb 11, 2024•54 min
(00:40) Historicus gespecialiseerd in dadertrauma Bart Nauta keek voor ons de nieuwe speelfilm The Zone of Interest en las hierbij de memoires van kampcommandant Rudolf Höss. (15:36) Een halve eeuw waren de levens van ‘Mina en Mevrouw’ innig met elkaar verstrengeld. Maar kan er wel liefde zijn, als er zo’n grote ongelijkheid is? In de eerste aflevering van deze achtdelige serie in Het Spoor Terug stuit podcastmaker Maartje op een ongelofelijke bron: haar overgrootmoeders dagboeken. Meer info: ht...
Feb 04, 2024•54 min
(01:30) Waarom lopen de gemoederen zo hoog op rond een project om een Giza-pyramide ‘in glorie te herstellen’? Egyptoloog en conservator van het Rijksmuseum van Oudheden Daniel Soliman geeft duiding. (09:05) Homoseksuele gevoelens en gedrag hebben altijd al bestaan, maar het idee van homoseksuele identiteit niet. Literatuurwetenschapper Mary Kemperink schreef hier een boek over en is te gast. (23:06) De column van Micha Wertheim. (26:55) Dat Nederland als eerste het homohuwelijk invoerde, dat zi...
Feb 04, 2024•53 min
Deze zondag bespreekt Fresco Sam-Sin drie historische boeken: - Pierre Jacques Benoit - Reis door Suriname - Veerle de Vos - Alles onder de hemel - Rick Honings - De ontdekking van insulinde (…) Vrouwelijke verzetsstrijders zijn in tegenstelling tot hun mannelijke collega's vaak anoniem gebleven. Wie zijn zij en waarom bleven hun namen in nevelen gehuld? Historicus Rianne Oosterom deed onderzoek naar de vrouwen van de verzetsgroep Trouw. (…) Deel 4 van ‘Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en ik'...
Jan 28, 2024•52 min
(…) Op 26 januari velde het Internationaal Gerechtshof het tussenoordeel dat Israël maatregelen moet treffen om de genocide in Gaza te voorkomen. Waar komt die term genocide eigenlijk vandaan? Daarover historicus Thijs Bouwknegt. (…) De Indiase premier heeft recentelijk een nieuwe hindoetempel geopend. De tempel is omstreden; op dezelfde plek stond meer dan 500 jaar een Moskee. Wat vertelt het ons over de roerige geschiedenis van India? India-kenner Devi Boerema vertelt meer. (…) De column van N...
Jan 28, 2024•52 min
(01:07) Kunsthistoricus Sanne Frequin bespreekt drie boeken: - Dan Jones - Een bloedige zomer - Joren Vermeersch - Vlaanderens waanzinnigste eeuw - Josephine Rombouts - Opmerkelijke Vrouwen (11:20) De edele ridder op zijn nobele ros komt in talloze verhalen voor. Maar veel ridderromans zijn ook verloren gegaan; beschadigd, vernietigd of simpelweg zoekgeraakt. Hoeveel pareltjes moeten wij missen? Mike Kestemont en Folgert Karsdorp zochten het uit. (22:24) In De Spanjestrijders en ik aflevering 3 ...
Jan 21, 2024•52 min
(01:25) 'De kolonie mept terug. Over witte arrogantie en voortschrijdend inzicht', schrijft Adriaan van Dis over zijn veranderende blik op de koloniale erfenis van Indonesië. Hij en Lara Nuberg, die over haar Indische roots schreef, zijn te gast. (24:34) Op het Writers Unlimited Festival wordt de in 2022 overleden schrijver en dichter Remco Campert geëerd. Kleindochter Frederique van Rijn brengt samen met samen met Frans van Deursen, Frank van Bommel en Mark Nieuwenhuis een muzikale ode (uit voo...
Jan 21, 2024•52 min
(00:54) In ‘De opera die Bach nooit schreef’ van OPERA2DAY wordt het verhaal van Jan van Leiden verenigd met de muziek van Bach. In de 16e-eeuw stichtte de polyamoureuze Van Leiden een theocratie met het idee dat de wereld snel zou vergaan. Regisseur Serge van Veggel vertelt meer. (16:13) In Het Spoor Terug: De Spanjestrijders en ik #2 gaat Laura op zoek naar mensen die, net als Spanjestrijders Jaap en Jenny, de keuze maakten om te vechten voor vrijheid in een onbekend land. Meer info: https://w...
Jan 14, 2024•52 min
(01:05) Zondag brachten honderden Italianen de Hitlergroet tijdens de herdenking van drie neofascisten die in '78 door links geweld om het leven kwamen. Premier Meloni zwijgt over het incident. Hoe verhoudt ze zich tot het fascistische verleden? Historicus Arthur Weststeijn geeft duiding. (14:53) Voor praktisch advies kunnen we vertrouwen op Google. Maar hoe deden Middeleeuwers dat? In 'De Inventieve Middeleeuwen' lees je wijze raad over hoe je nep-sieraden laat fonkelen, wolven verjaagt en een ...
Jan 14, 2024•52 min
(01:05) Maakt de zeppelin een comeback? Deze vliegende sigaar leek ooit de toekomst van de luchtvaart, maar na een aantal dramatische ongelukken waagde niemand zich meer aan het zeppelin-avontuur. Journalist Maarten van Gestel schreef erover in Trouw en vertelt meer. (12:50) 100 jaar geleden overleed Lenin. Zijn gebalsemde lichaam wordt goed onderhouden en ligt opgebaard in Moskou. Hoe kijken Russen naar de communistische leider? En hoe wordt hij nog altijd politiek ingezet? Oud-Ruslandcorrespon...
Jan 07, 2024•54 min
(01:14) Op 13 januari gaan Taiwanezen naar de stembus. Het zal een belangrijke strijd worden tussen de pro-China partij KMT en de DPP, die streeft naar meer autonomie. Hoe werd werd het kleine eiland Taiwan een geopolitieke splijtzwam? Historicus Ivo van de Wijdeven vertelt meer. (12:51) Is het gerechtvaardigd om een enorm bedrag te besteden aan een Rembrandt in tijden van culturele bezuinigingen? Die discussie laaide op toen De Vereniging Rembrandt 'De Vaandeldrager' aankocht. Oeke Hoogendijk m...
Jan 07, 2024•52 min
(00:40) Kunsthistoricus Sanne Frequin bespreekt drie historische boeken” - Kees Nieuwenhuijsen - Moord ende doodslag - Bob Pierik - Zo veel leven voor de deur - Frans Willem Verbaas - Suster Bertken (18:26) Astrologie is het zoeken betekenis in de sterren; “Zo boven, zo ook hier beneden”, luidt het principe al honderden jaren. Waarom blijft de astrologie nieuwe generaties aanspreken? In Het Spoor Terug: Sterrenbeelden ontrafelen Christianne Alvarado en Katinka Baehr deze geschiedenis. Meer info:...
Dec 31, 2023•55 min
Het is oudjaarsdag, een dag bij uitstek om terug te kijken op het afgelopen jaar. Nu doet OVT natuurlijk niet anders dan terugkijken op wat er gebeurd is, maar in de laatste uitzending van het jaar doen we dat traditiegetrouw door aandacht te besteden aan bijzondere mensen die ons het afgelopen jaar ontvallen zijn. Met Nadia Bouras, Wim Berkelaar en Nelleke Noordervliet als gasten. Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2023/31-12-2023.html#...
Dec 31, 2023•53 min
Op het platteland is carbidschieten (het opblazen van melkbussen) dé manier om het nieuwjaar te vieren. Het is nu zelfs uitgeroepen tot nationaal immaterieel erfgoed. Waarom is het zo bijzonder? Historicus Jonn van Zuthem en politiechef Johan Ekkel vertellen. In Het Spoor Terug: Het Hongaarse danshuis. Een docu van Marian Pluijm over Hongaarse folkmuziek, die in de jaren 80 en 90 een heropleving doormaakte. Een verhaal over hoe volksliedjes nieuwe generaties inspireren en mensen bij elkaar kunne...
Dec 24, 2023•52 min
(01:01) De column van John Jansen van Galen. (05:04) De Surinaamse oud-president Desi Bouterse is woensdag definitief veroordeeld tot 20 jaar cel voor zijn rol in de Decembermoorden. De uitspraak is een overwinning voor de Surinaamse rechtsstaat, zo wordt gezegd. Bestuurskundige Bharti Girjasing legt uit waarom. (18:22) In Colorado mag Trump niet meedoen aan de presidentiële voorverkiezingen. Zo oordeelde het Hooggerechtshof aldaar, met een grondwetsartikel uit de tijd van de Burgeroorlog. Waaro...
Dec 24, 2023•52 min
(01:02) Als je homo was, was je ziek. Dat dachten psychiaters lange tijd. 50 jaar geleden werd de kwalificatie 'psychiatrische stoornis' geschrapt. Psychiater (in opleiding) Lars van Dee en Henk Brouwer, die in de jaren '60 conversietherapie onderging, vertellen meer. (19:47) In Het Spoor Terug: Manusama, vriend of vijand? Over de president in ballingschap van de Republiek Zuid-Molukken die langdurig in de gaten werd gehouden door de BVD. Olaf Oudheusden van Argos dook in deze roerige geschieden...
Dec 17, 2023•53 min
(01:22) Israël wordt de laatste maanden steeds vaker koloniaal genoemd. Waar komt dat vandaan? En in hoeverre klopt deze typering? Te gast is Erella Grassiani, als antropoloog gespecialiseerd in de Israëlische veiligheidsindustrie. (17:23) In Pompeï vonden archeologen recent sporen van slavernij: bij een bakkerij troffen ze een kleine ruimte aan waar tot slaaf gemaakte mensen graan moesten malen. Wat leert dit ons over hoe slavernij eruitzag bij de Romeinen? Historicus Coen van Galen vertelt. (2...
Dec 17, 2023•52 min
(01:02) De column van Sana Valiulina (04:53) Hoogleraar Henk Buck is afgelopen dinsdag overleden. In 1990, te midden van de Aidsepidemie, claimde hij een medicijn tegen de ziekte te hebben gevonden. Het bleek te mooi om waard te zijn. Hoogleraar farmaceutische geschiedenis Toine Pieters vertelt meer. (17:40) Journalist Nicole Terborg confronteert haar moeder: waarom mocht ze in haar tienerjaren niet bij haar wonen en werd ze door haar tante opgevoed? Dat en meer in de laatste aflevering van ‘Kwe...
Dec 10, 2023•53 min
(01:07) De relatie tussen de VN en Israël is verslechterd. Secretaris-generaal António Guterres deed een beroep op de Veiligheidsraad omdat er “een ernstig risico bestaat dat het humanitaire systeem in Gaza instort”. Historicus Internationale betrekkingen Peter Malcontent geeft historische duiding. (13:45) Maria Callas was dé opera-diva van de 20ste eeuw. Wat maakt haar zo'n icoon? Sopraan Francis van Broekhuizen is te gast om te praten over Callas haar leven, haar legendarische optreden voor on...
Dec 10, 2023•52 min
(00:51) De column van Nelleke Noordervliet. (04:12) Stoïcijn zijn is hip. De eeuwenoude filosofie wordt aangehangen door diverse topsporters, zelfhulpgoeroes en miljardairs. Maar wat heeft deze antieke filosofie ons eigenlijk te bieden? Classicus Gerard Boter en ervaringsstoïcijn Floris Leest vertellen meer. (20:55) In Kweekje #5 gaat maker Nicole Terborg naar Suriname. Ze treft een onrustig land in economische crisis waar veel mensen in de overlevingsstand zitten. Ze duikt dieper het verleden v...
Dec 03, 2023•54 min
(01:22) De PVV pleit al jaren voor een 'asielstop'. Daarvoor zou Nederland moeten breken met internationale verdragen en wetten die de opvang van vluchtelingen verplichten. Hoe zijn die verdragen ontstaan? Hoogleraar migratiegeschiedenis Marlou Schrover geeft uitleg. (17:10) De Romeinse keizer Elagabalus wilde volgens de overlevering als vrouw worden aangesproken. Is dit een queer icoon avant la lettre? Het Britse North Hertfordshire Museum meent van wel, en paste de bordjes aan. Is dat historis...
Dec 03, 2023•53 min
