29 Eanáir 2022 (Dún na nGall)

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall.

*

Inniu an 29 de Mhí Eanáir. Is mise Alanna Ní Ghallachóir.

Eisíodh fógra sábháilteachta muirí ag Roinn Iompair na hÉireann do lucht farraige ar fud na tíre, chun daoine a chur ar an eolas faoi dhruileanna míleata na Rúise ar an chósta thiar theas. Tuigtear go scaoilfidh cabhlach na Rúise airtléire mara agus roicéid le linn na gcleachtaí, a bheidh ag tarlú 240 ciliméadar ó chósta na hÉireann ar feadh cúig lá ón 3 Feabhra. Is cúis imní iad na cleachtaí seo d’iascairí agus tá sé de rún ag suas le 60 bád iascaireachta a bheith ag iascaireacht cóngarach don tsuíomh tástala.

Tháinig laghdú ar na srianta Covid-19 in Éirinn an deireadh seachtaine seo caite agus anois tá cead ag na bialanna agus na tithe tábhairne a bheith foscailte i ndiaidh a hocht a chlog san oíche. Chomh maith leis sin, thosaigh pilleadh céimnithe chun na n-oifigí agus tugadh cead athfhoscailte do chlubanna oíche. I Sasana, tháinig deireadh leis an mholadh chun cianobair a dhéanamh agus ní gá do dhaltaí cumhdaigh aghaidhe a chaitheamh i seomraí ranga. Tá srianta eile fós i bhfeidhm maidir le haonrú má bhíonn comharthaí ann nó má fhaightear tástail dhearfach.

Bhí lacáiste 10% ar fáil ó shiopa uachtar reoite an tseachtain seo do dhuine ar bith a rinne a n-ordú as Gaeilge. Tá Murphy's, atá lonnaithe ar Shráid Chill Mhantáin i mBaile Átha Cliath, ag iarraidh an Ghaeilge a chur chun cinn agus ceachtanna Gaeilge a thabhairt dá bhfoireann féin. Táthar ag súil go mbeidh níos mó deiseanna an Ghaeilge a úsáid san ardchathair i ndiaidh lainseáil scéim nua darb ainm Baile Átha Cliath le Gaeilge, comhpháirtíocht idir Conradh na Gaeilge agus Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath, le maoiniú ón Rialtas. Meascán spriocanna atá i gceist: an Ghaeilge a chur chun cinn ar chomharthaíocht, ar fhógraí, agus ar bhiachláir; Ceathrú Ghaeilge a bhunú i lár na cathrach; agus líonra gnólachtaí a fhorbairt mar pháirt den phlean teanga sa chathair.

*

Léirithe ag Conradh na Gaeilge i Londain. Tá an script ar fáil i d'aip phodchraolta.

*

GLUAIS

cabhlach na Rúise - the Russian navy

cúis imní - cause of concern

foscailte = oscailte - open (Gaeilge Dhún na nGall)

pilleadh = filleadh - return (Gaeilge Dhún na nGall)

lacáiste - discount

líonra gnólachtaí - network of businesses