In de binnenzee Mar Menor in Spanje sterven dagelijks honderden vissen door vervuiling. Maar sinds kort is deze zee een rechtspersoon, waardoor zij rechtszaken kan aanspannen tegen haar vervuilers. Wat betekent het wanneer een natuurgebied rechtspersoon wordt? En welke gevolgen heeft dat voor mens en natuur? Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Sjoerd de Jong & Folkert Jensma Redactie en montage: Rosa van Toledo Shownotes: https://www.nrc.nl/nieuws/2022/05/20/komt-een-berg-bij-de-rechter-...
Sep 07, 2022•45 min•Season 4Ep. 202
Een migraineaanval als er onweer op komst is, of meer pijn van reuma bij koud en nat weer. Artsen horen het veel in hun spreekkamers, maar de wetenschap krijgt de vinger er maar moeilijk achter. Kan ons lichaam het weer echt voorspellen? Gast: Niki Korteweg Presentatie: Gemma Venhuizen Redactie en montage: Julia Vié Hier lees je Niki's artikel over het lichaam als weerman of -vrouw. En hier vind je de aflevering van Onbehaarde Apen over de Nobelprijs voor werk aan huidreceptoren voor aanraking, ...
Aug 24, 2022•19 min•Season 4Ep. 201
Als we aan de Noorse dondergod Thor denken, denken we aan zijn hamer, zijn spierballen en aan donder en bliksem. Maar als je de oude verhalen van Thor goed leest, valt op dat er helemaal geen onweer in voorkomt. Is Thor wel een echte dondergod? En waar komen die bliksemschichten dan wel vandaan? Presentator: Gemma Venhuizen Gast: Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/pri...
Aug 17, 2022•16 min•Season 4Ep. 200
Onweersbuien komen regelmatig voor in Europa, al worden heel weinig mensen daadwerkelijk geraakt door de bliksem. Maar wat gebeurt er in je lichaam als je toch wordt getroffen? En hoe blijf je veilig als je tijdens een bergwandeling wordt overvallen? Gast: Sander Voormolen Presentatie: Gemma Venhuizen Redactie en montage: Elze van Driel Muziek: Nozem audio Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ....
Aug 03, 2022•20 min•Season 4Ep. 199
De geschiedenis wordt gevormd door de mens, door heldendaden van Napoleon en Caesar en wetenschappelijke ontdekkingen van mensen als Newton en Oppenheimer. Dat denkt de mens graag, want zo staan wij in het middelpunt van de geschiedenis. Maar wat nou als die geschiedenis wordt bepaald door een storm of een regenbui? Gast: Bart Funnekotter Presentatie: Gemma Venhuizen Redactie en montage: Liz Dautzenberg Muziek: Nozem audio Lees meer verhalen over stormen die de geschiedenis bepaalden in dit arti...
Jul 20, 2022•24 min•Season 4Ep. 198
Deze week aflevering 1 van onze zomerserie over het weer: In 2000 vond een bloedstollende eindsprint plaats in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, waarbij Bush nipt won van de Democratische kandidaat Al Gore. Als het die dag niet had geregend, had Al Gore dan gewonnen? Heeft het weer invloed op de uitslag van verkiezingen? Gast: Sjoerd de Jong Host: Gemma Venhuizen Redactie en montage: Julia Vié Muziek: Nozem Audio Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van...
Jul 06, 2022•15 min•Season 4Ep. 197
Meer dan 65 miljoen jaar geleden sloeg een planetoïde van 12 km in op aarde. Met één klap stierven alle dinosaurussen uit. Kleine zoogdieren, vissen en vogels leefden wel voort. Waarom? En wat gebeurde er precies op de dag van de inslag? En niet onbelangrijk: hoe weten we dat eigenlijk allemaal? Host: Gemma Venhuizen Gasten: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering Audioredactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op htt...
Jun 29, 2022•51 min•Season 4Ep. 196
Na twintig jaar Napoleontische oorlogen was Europa een rokende puinhoop. Tijdens het Congres van Wenen tussen september 1814 en juni 1815 trachtte men de schade te herstellen. De kaart van Europa werd hertekend en er kwam een nieuwe veiligheidsstructuur voor ons continent. Wat gebeurde er tijdens het Congres, en wat kunnen we daar anno 2022 van leren? Host: Gemma Venhuizen Gast: Beatrice de Graaf en Bart Funnekotter Audioredacteur: Elze van Driel Montage: Gal Tsadok-Hai en Elze van Driel Zie het...
Jun 22, 2022•51 min•Season 4Ep. 195
Taaislijmziekte is een ernstige erfelijke ziekte die lange tijd moeilijk te behandelen was. Maar door nieuwe medicijnen en de darm-organoïde - een in het lab gekweekt mini-darmpje - zijn er ineens mogelijkheden om patiënten makkelijker te helpen. Wat zijn deze organoïden precies? En hoe helpen ze in de behandeling van de ziekte? Host: Lucas Brouwers Gast: Sander Voormolen Audioredacteur & editor: Rosa van Toledo Shownotes: https://www.nrc.nl/nieuws/2013/10/12/mini-orgaantjes-kweken-voor-een-...
Jun 15, 2022•37 min•Season 4Ep. 194
Het lijken sierlijke tekeningetjes, maar in werkelijkheid vormt het Chinese karakterschrift een uitstekend schriftsysteem, waarvoor je wel veel tekens uit het hoofd moet leren. Al millennia lang wordt het gebruikt in Oost-Azië. Toch had weinig gescheeld of de tekens waren in de vorige eeuw bij het grofvuil gezet. Wat zegt dit over de Chinese cultuur? En hoe kwam het zo ver? En waarom leeft het schrift nu als nooit te voren? Gast: Julie Blussé Host: Lucas Brouwers Co-host: Hendrik Spiering Redact...
Jun 08, 2022•53 min•Season 4Ep. 193
Kernfusie zou de mens in één klap van alle energieproblemen afhelpen. Grote overheidsprojecten proberen al tientallen jaren energie op te wekken met kernfusie, maar het einddoel is nog niet in zicht. Gaat het kleinere, commerciële kernfusiebedrijven lukken? Gast: Dorine Schenk Host: Lucas Brouwers Co-host: Hendrik Spiering Redactie: Julia Vié Vind hier de vorige aflevering, uit 2018, over kernfusie in het algemeen. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Ca...
Jun 01, 2022•37 min•Season 4Ep. 192
De koning onder de katachtigen - de tijger - is bezig met een comeback in de Nepalese jungle. Een feest voor natuurliefhebbers. Maar wat vindt de lokale bevolking ervan? Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .
May 25, 2022•44 min•Season 4Ep. 191
Veertig jaar lang lijdt Bart de Beurs aan een allesoverheersende angst- en dwangstoornis. De kwelling wordt zo erg dat hij het leven niet meer ziet zitten. Totdat zijn psychiater met een laatste redmiddel komt: diepe hersenstimulatie. Kan een apparaatje in zijn brein hem verlossen? Gast: Niki Korteweg Presentatie: Lucas Brouwers Redactie: Julia Vié Montage: Julia Vié en Jeroen Jaspers Lees hier het uitgebreide artikel over Bart de Beurs en de elektrodes in zijn hersenen. Zie het privacybeleid op...
May 18, 2022•42 min•Season 4Ep. 190
Ze zijn geel of grijs of radioactief groen. Je ziet ze op bruggen, oude bomen, op het terrastegels en vervallen muren, maar het liefst boent de mens ze met een borstel weg. Korstmossen, de lelijke eenden van de openbare ruimte. Maar dit onooglijke organisme is bezig met een comeback, want het korstmos blijkt van dichtbij bekeken een prachtige zwaan, waar wij alles van kunnen leren. Host: Lucas Brouwers Gasten: Gemma Venhuizen & Marcel aan den Brugh Producer: Rosa van Toledo Editor: Gal Tsado...
May 11, 2022•33 min•Season 4Ep. 189
Er komen nieuwe robots aan! En dan niet de harde, gemechaniseerde robots met schroefjes, boutjes en houterige bewegingen. De nieuwe robot is helemaal anders. Je vinger verdwijnt erin als in een pudding, hij manoeuvreert als de slurf van een olifant en kan voelen zoals je eigen handen. Althans: als de wetenschappers in dit jonge vakgebied erin slagen om antwoorden te vinden op fundamentele vragen. Hoe maak je een zachte robot? Waarom hebben we ze eigenlijk nodig? En waarom is falen zo belangrijk ...
May 04, 2022•43 min•Season 4Ep. 188
Hoe groot is de kans dat iemand twee keer de loterij wint? Best groot. We leven in een kansenmaatschappij, maar eigenlijk zijn we slecht in kansen begrijpen. Tijd om kansberekening onder de loep te nemen. Wat is een kans? En hoe bereken je die? Host: Gemma Venhuizen Gasten: Alex van den Brandhof & Hendrik Spiering Redactie: Rosa van Toledo & Céline Cornelis Montage: Julia Vié Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/pr...
Apr 27, 2022•43 min•Season 4Ep. 187
Als we de geschiedenisboeken mogen geloven hebben vooral mannen het grondwerk gelegd voor het moderne wetenschappelijke systeem. Toch hebben er ook altijd vrouwen aan bijgedragen. Hoe komt het dat wij hun namen en revolutionaire ontdekkingen niet kennen? En hoe inclusief is de wetenschap van vandaag? Host: Lucas Brouwers Gasten: Margriet van der Heijden & Hendrik Spiering Redactie & montage: Rosa van Toledo & Céline Cornelis Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de pr...
Apr 20, 2022•52 min•Season 4Ep. 186
Het is de grootste, krachtigste en zwaarste raket die ooit is gebouwd: Starship. En als de aanstaande testvlucht om de aarde slaagt, dan kan dit een ware revolutie ontketenen in de ruimtevaart. De ambities van miljardair Elon Musk zijn kristalhelder: hij wil met dit pronkstuk van zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX de ruimtevaart onherkenbaar veranderen. Hoe wil hij dat gaan doen? Kan Starship de hooggespannen verwachtingen waarmaken en hoe realistisch is een tripje naar Mars met deze raket? Host: Lu...
Apr 13, 2022•53 min•Ep. 169
Op de bodem van de Wedellzee, diep onder het zee-ijs van Antarctica, ligt de Endurance, het zeilschip van de ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton. Onlangs werd het scheepswrak teruggevonden. Hoe is het schip daar terecht gekomen? En hoe is het met Shackleton en zijn bemanning afgelopen? Host: Lucas Brouwers Gasten: Karel Knip en Hendrik Spiering Audioredactie en edit: Elze van Driel en Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op h...
Apr 06, 2022•46 min•Season 4Ep. 184
Geld was altijd macht. Dat werd de afgelopen weken scherp zichtbaar met de bancaire sancties tegen Rusland. Maar tegelijkertijd verandert geld van gedaante. Verschuift daarmee ook de macht? Host: Lucas Brouwers Gasten: Maarten Schinkel en Hendrik Spiering Redactie en montage: Céline Cornelis en Julia Vié Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ....
Mar 30, 2022•49 min•Season 4Ep. 183
Witte bloesemsneeuw dwarrelt naar beneden, en de bloemen van magnoliabomen komen langzaam uit. 's Ochtends en 's avonds klinkt een koor van vogelzang en de winterjassen kunnen de kast in. Deze week is de astronomische lente begonnen en dat weet de natuur ook. Maar vorige eeuw vroor het eind maart nog regelmatig. Welke invloed heeft het veranderende klimaat op de natuur en hoe kun je dat zien aan de boom in je achtertuin? Host: Gemma Venhuizen Gast: Marcel aan de Brugh Producer: Elze van Driel en...
Mar 23, 2022•54 min•Season 4Ep. 182
Aan een bergrots in Limburg bungelt de geelbloemige Berggamander, het zeldzaamste plantje van Nederland. De vraag is alleen: voor hoe lang nog? Één flinke regenbui en de soort gaat verloren. Twee biologen proberen daarom de plant te redden. Waarom zoveel moeite voor één soort? Host: Lucas Brouwers Gast: Anne van Kessel Producer: Rosa van Toledo Editor: Rosa Van Toledo & Bas van Win Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/...
Mar 16, 2022•39 min•Season 4Ep. 181
Verwonding, dood, seksueel geweld, of een dreiging daarvan - officieel kun je alleen van zulke extreme ervaringen een psychologisch trauma oplopen. Maar tegenwoordig wordt het begrip 'trauma' steeds vaker gebruikt. Ook wijst onderzoek uit dat elke nieuwe generatie meer risico loopt om een posttraumatische stress-stoornis te krijgen dan die ervoor. Worden we steeds gevoeliger? Of is er iets anders gaande? Host: Lucas Brouwers Gasten: Ellen de Bruin en Hendrik Spiering Producer en editors: Céline ...
Mar 09, 2022•39 min•Season 4Ep. 180
Het terugbrengen van echte wildernis in de natuur: herwilderen is dé rage in het Nederlands natuurbehoud, want: herwilderen zorgt voor meer biodiversiteit en een terugkeer van oude soorten. Maar naast het gejuich, is ook tegengeluid te horen. Wat is herwilderen precies? En waar zit de weerstand? Host: Lucas Brouwers Gasten: Gemma Venhuizen en Marcel aan den Brugh Producer: Rosa Van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.c...
Mar 02, 2022•47 min•Season 4Ep. 179
Oekraïne en Rusland zijn gedurende hun geschiedenis innig met elkaar verweven. Wat moet je daarvan weten om het conflict te begrijpen? Ruslandkenners Hubert Smeets en Bart Funnekotter duiken in de soms tragische geschiedenis van Oekraïne. Host: Lucas Brouwers Gasten: Hubert Smeets en Bart Funnekotter Producer: Rosa Van Toledo en Tessa Colen Edit: Bas van Win Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ...
Feb 25, 2022•40 min•Season 4Ep. 178
Vijfhonderd jaar geleden komen in Midden-Amerika twee werelden bij elkaar. De Spaanse conquistador Hernán Cortés staat oog in oog met Montezuma, heerser van de Azteken. Een paar jaar later ligt het Azteekse rijk in as. Bloeddorstige mensenofferaars: dat is het beeld van de Azteken dat vooral is blijven hangen. Maar welke verhalen vertelden de Azteken over zichzelf? En hoe kan de botsing van beschavingen ook verteld worden? Presentatie: Hendrik Spiering Gast: Lucas Brouwers Productie: Liz Dautzen...
Feb 23, 2022•1 hr 9 min•Season 4Ep. 177
Ze zorgen ervoor dat je lippenstift blijft zitten, dat je biefstuk niet aanbakt en dat je droog blijft bij een hevige regenbui: PFAS. Maar voortschrijdend inzicht wijst uit: PFAS is gevaarlijker dan we dachten. Hoe groot is dit gevaar? En komen we ooit nog van PFAS af? Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ....
Feb 16, 2022•48 min•Season 4Ep. 176
Non-binair, tot slaaf gemaakt, mansplainer. De Nederlandse taal lijkt steeds ‘woker’ te worden. Er komen niet alleen nieuwe woorden bij, maar ze veranderen ook van betekenis. Waarom omarmen we woorden en spugen we ze daarna weer uit? En wat zegt dat over onze samenleving? Host: Lucas Brouwers Gast: Julie Blussé en Hendrik Spiering Productie: Julia Vié Shownotes: Klik hier voor de vorige aflevering (#160) met Julie Blussé over het wakker kussen van een slapende taal. Wil je meer horen over de 'wo...
Feb 09, 2022•49 min•Season 4Ep. 175
Europa kampt op dit moment met de grootste uitbraak van de vogelgriep ooit. Wat is vogelgriep precies, wat doet het voor vogels én wat is het risico voor mensen? Host: Lucas Brouwers Gasten: Nienke Beintema & Gemma Venhuizen Producer & editor: Liz Dautzenberg Shownotes: Beluister hier de aflevering van Onbehaarde Apen over zoönose. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ....
Feb 02, 2022•49 min•Season 4Ep. 174
Als het niet lukt de opwarming van de aarde te stoppen, zou een zwerm satellieten zonnestraling kunnen tegenhouden: een parasol tegen de hitte. Hoe zou dat werken? En is het niet slechts symptoombestrijding? Host: Lucas Brouwers Gasten: Laura Wismans en Marcel aan de Brugh Producer: Julia Vié en Rosa van Toledo Editor: Julia Vié Overweeg een abonnement op NRC! Met een abonnement krijg je onbeperkt toegang tot al onze artikelen en podcasts. Ga naar: http://www.nrc.nl/apen Zie het privacybeleid op...
Jan 26, 2022•42 min•Season 4Ep. 173
