Een programma dat wiskundige bewijzen kan leveren, een digitale assistent die meekijkt met ploeterende wiskundigen. Kunstmatige intelligentie betreedt met rasse schreden het terrein van de wiskunde. Wat kan AI eigenlijk toevoegen aan mathematisch onderzoek? En waar liggen de grenzen? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl . Host: Gemma Venhuizen Gasten: Alex van den Brandhof en Ellen de Bruin Redactie en montage: Rosa van Tole...
Jun 25, 2025•43 min•Season 5Ep. 351
We zien DNA meestal als onze vaste kern – iets wat we van onze ouders krijgen en doorgeven aan onze kinderen. Vroeger dacht ook de wetenschap zo. Maar dat idee klopt al lang niet meer. Het gen is zelfs een van de meest misleidende begrippen in de wetenschap geworden. Dus: als we onze genen niet zíjn, wat dan wel? En hebben we ze eigenlijk nog nodig? Shownotes: https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/08/natuurlijk-ben-je-niet-je-genen-maar-wie-ben-je-dan-wel-a4892325 https://www.nrc.nl/nieuws/2017/02/2...
Jun 18, 2025•43 min•Ep. 171
Tien jaar na de terugkeer van de wolf woedt het maatschappelijk debat over zijn plek in Nederland heviger dan ooit. Sommigen zijn verrukt dat de wolf hier weer is, anderen zien het beest als een serieuze bedreiging van mens en dier. Hoe zijn die wolven hier eigenlijk terechtgekomen? Waarom hebben wij hier zo veel last van het dier en een land als Duitsland veel minder? Welke toekomst heeft de wolf in Nederland? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze reda...
Jun 11, 2025•41 min•Season 5Ep. 350
In een tijd waar veel medische aandoeningen worden gedeeld, voelen de chronische darmziektes colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn als het laatste taboe. Poepen houden we het liefst privé. Maar erover praten is wél belangrijk. In deze speciale aflevering van Onbehaarde Apen gaat Gemma in gesprek met arts Nanne de Boer, Crohn-patiënte Jane van der Vloodt én haar eigen moeder Olga Lohman (78), die al bijna een halve eeuw colitis ulcerosa heeft. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze jour...
Jun 04, 2025•47 min•Season 5Ep. 349
Bijna 90 procent van de wereldbevolking draagt herpes bij zich, soms zichtbaar als koortslip of gordelroos, soms sluimerend diep in het lichaam. Onderzoeken laten zien dat er een mogelijk verband is tussen herpes en alzheimer. En uit nieuw onderzoek blijkt een vaccin tegen gordelroos de kans op alzheimer kan verkleinen. Hoe gaan herpesvirussen in het lichaam te werk? Op welke manier spelen ze een rol bij het ontstaan van alzheimer? En wat doet dat vaccin precies? Correctie (maandag 2 juni 2025):...
May 28, 2025•31 min•Season 5Ep. 348
Alcohol is bijna net zo oud als het heelal zelf. De consumptie door zoogdieren begon een stuk recenter - zo’n zestig miljoen jaar geleden, in de vorm van gistend fruit. Hoe werd de stap gezet van zulke ‘natuurlijke’ alcohol naar bier, wijn en whisky? Wat doet drank met je sociale skills en met je lijf? En kun je aangeschoten raken van alcoholvrij bier? Een speciale live aflevering opgenomen vanuit de Wageningen University and Research (WUR). In het eerste deel bespreken Hendrik Spiering en Bart ...
May 21, 2025•46 min•Season 5Ep. 347
Ze leven op totaal verschillende plekken — van Zuid-Afrikaanse rotskusten tot het ijs van Antarctica — maar overal wankelt hun bestaan. De vis raakt op, het ijs smelt en hun leefgebied verdwijnt. Terwijl de ene pinguïnsoort juridische bescherming krijgt, glipt de andere stilletjes weg. Meer dan de helft van alle pinguïnsoorten staat wereldwijd onder druk. Wat wordt er gedaan om uitsterven te voorkomen? Is de vogel die niet kan vliegen nog te redden? Presentatie: Laura Wismans Gasten: Marcel Haen...
May 14, 2025•46 min•Season 4Ep. 306
Ze laten je eerst lachen – en dan nadenken. De Ig Nobelprijzen zijn de vrolijke tegenhangers van de échte Nobelprijzen, voor onderzoek dat op het eerste gezicht absurd lijkt, maar bij nader inzien vaak verrassend diepgaand is. Wat zegt deze humoristische kant van de wetenschap over hoe onderzoek werkt – en waarom is dwaze nieuwsgierigheid soms precies wat de wetenschap vooruithelpt? Presentatie: Laura Wismans Gasten: Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering Redactie & montage: Liz Dautzenberg Op wo...
May 07, 2025•45 min•Season 5Ep. 346
Sommige mensen zien de wereld door een roze bril, terwijl anderen altijd uitgaan van het ergste. Waarom is de één optimist en de ander een pessimist? Hoe ontstaat zo'n houding ten opzichte van het leven? Bestaat er zoiets als een optimistische of pessimistische tijdsgeest en wat zien we ervan terug in de biologie en de psychologie? Op woensdagavond 14 mei om 20.00 nemen we een interactieve live-aflevering op, met quiz, blindproeverijen én drunken monkeys, in café The Spot op de campus in Wagenin...
Apr 30, 2025•47 min•Season 5Ep. 345
De Romeinen gebruikten al beton in veel van hun bouwwerken, bijvoorbeeld het Pantheon in Rome. Tegenwoordig zit beton in bijna alle bouwconstructies. Maar cement, het bindmiddel dat het zand en grind bij elkaar houdt, is enorm vervuilend. Chemisch gezien zijn er mogelijkheden om de cement- en betonsector verduurzamen. Maar zullen die ook doorbreken? Host: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Wismans en Milo van Bokkum Redactie en montage: Jeanne Geerken Zie het privacybeleid op https://art19.com/privac...
Apr 23, 2025•48 min•Season 5Ep. 344
Onbehaarde Apen ging wadlopen in het grootste droogvallende getijdengebied ter wereld en zag er de constante beweging van water en zand. Prachtig, maar die beweeglijkheid leidt ook tot praktische problemen. Zo moet er bij Ameland dagelijks gebaggerd worden om de razendsnel dichtslibbende vaargeul open te houden. De kosten lopen in de miljoenen. In hoeverre moeten we het woeste wad zijn gang laten gaan? Kunnen we eigenlijk wel ingrijpen tegen de constante verzanding? Heb je vragen, suggesties of ...
Apr 16, 2025•53 min•Season 5Ep. 343
Veel in de Nederlandse natuur is eetbaar, maar sommige soorten kun je beter niet opeten. Wat gebeurt er precies wanneer je een giftige plant hebt gegeten? Of wanneer je op de hei net op die ene adder trapt? Op welke giftige soorten moeten we in Nederland letten? En als je toch bent vergiftigd, is er dan nog wat aan te doen? Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gasten: Karlijn Saris en Sander Voormolen R...
Apr 09, 2025•34 min•Season 5Ep. 342
Sinds de mens op twee benen is gaan staan, zijn we in wezen altijd onderweg. Maar wandelen, lopen voor plezier en ontspanning, is pas een recente ontwikkeling. Waarom zijn we gaan wandelen? Wie waren deze eerste wandelaars? En wat maakt wandelen zo aantrekkelijk voor zoveel mensen? Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Laura Wismans Gasten: Titia Ketelaar en Gemma Venhuizen Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het p...
Apr 02, 2025•45 min•Season 5Ep. 341
Ze warmt ons op, onze zon, onze ster, die we zo graag zien. Toch weten we maar weinig van haar af. Twee onbemande onderzoeksschepen zijn onlangs dichtbij de zon geweest, dichterbij dan ooit tevoren. Daarmee hopen wetenschappers antwoord te krijgen op fundamentele vragen over de werking van die voor ons zo belangrijke energiebron. Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Bergshoef en Bruno van ...
Mar 26, 2025•32 min•Season 5Ep. 340
Octopus wordt op allerlei plekken in de wereld gegeten. Zelfs in de Nederlandse supermarkt liggen er nu tentakels in het koelvak. Niet gek dus, dat er ook plannen zijn om octopus te gaan kweken. Maar hoe kun je een dier fokken dat liever alleen is? En hoe kun je zo’n intelligent en gevoelig dier eigenlijk pijnvrij doden? Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Laura Wismans Gasten: Martine Kamsma en Nienke Beintema Redact...
Mar 19, 2025•46 min•Season 5Ep. 339
In veel landen lijkt het steeds krachtiger op te spelen: xenofobie. Waar komt deze angst voor de ander vandaan? En hoe wortelen deze gevoelens in de samenleving? En, kun je ook weerstand bieden tegen deze primaire reflex? Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gasten: Bart Funnekotter en Sjoerd de Jong Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyver...
Mar 12, 2025•38 min•Season 5Ep. 338
Onderzoeksbeurzen die worden bevroren, datawebsites die op zwart gaan en een lijst met verboden woorden: Donald Trump is nog geen honderd dagen aan de macht of hij haalt al flink de bezem door de Amerikaanse wetenschap. Waar komt dit ingrijpende beleid vandaan? Hoe groot zal de permanente schade zijn? En wie trekt er uiteindelijk aan het kortste eind? Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gasten: Karlijn...
Mar 05, 2025•33 min•Season 5Ep. 337
De aarde warmt op, en rap. En dat wordt erg zichtbaar op de Noordpool. Volgens klimaatmodellen ligt er binnen tien jaar 's zomers al geen ijs meer op de Noordpool. Onderzoekers en start-ups hebben een plan om water op het noordpoolijs op te spuiten. Dat zou het smelten tegen moeten gaan. Zou dat echt werken? Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Wismans en Marcel aan de Brugh Redactie en mo...
Feb 26, 2025•42 min•Season 5Ep. 336
Donald Trump zei in zijn inauguratiespeech dat hij de stars and stripes wil planten op de planeet Mars. Het is een droom die techbaas Elon Musk en met hem al vele anderen al langer hebben. Hoe heeft dit idee zich de afgelopen decennia ontwikkeld? Wat zou er praktisch moeten gebeuren als de mens naar Mars reist? En waarom zou je eigenlijk naar Mars willen? Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl . Host: Laura Wismans Gasten: Brun...
Feb 19, 2025•42 min•Season 5Ep. 335
Een bolderend korhoen is al decennialang een waar Nederlands natuurspektakel, alleen te zien en te horen in de lente, bij zonsopgang, op de heide van de Sallandse Heuvelrug. Maar hoe lang is dit spektakel nog te zien? Van de tienduizend korhoenders die Nederland ooit had, zijn er nog maar enkele exemplaren over. Is deze vogel nog wel te redden voor Nederland? Heb je vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl . Host: Laura Wismans Gasten: ...
Feb 12, 2025•42 min•Season 5Ep. 334
Jojo-en, veel mensen die diëten hebben er last van. Waarom is het zo moeilijk om op gewicht te blijven als je bent afgevallen? Wat gebeurt er in het lichaam? En waarom jojoot de één wel en de ander niet? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Laura Wismans Gast: Martine Kamsma Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Getty Images/ Bewerking NRC Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring ...
Feb 05, 2025•26 min•Season 5Ep. 333
Het is een snelgroeiend onderzoeksgebied, maar werd lang met argusogen bekeken: astro-biologie, het wetenschappelijk onderzoek naar buitenaards leven. Hoe doe je onderzoek naar iets wat volgens velen niet eens bestaat, of zelfs kán bestaan? Hoelang wordt hier al naar gezocht? En aan welke regels zou complex buitenaards leven volgens biologen moeten voldoen? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl Host: Laura Wismans Gasten: ...
Jan 29, 2025•43 min•Season 5Ep. 332
In Nederland worden voor biomedisch onderzoek proefdieren gebruikt. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke verontwaardiging over dit type testen. Heeft onderzoek met proefdieren nog wel toekomst? Wat zouden de alternatieven zijn? En kan de wetenschap eigenlijk wel zonder deze dieren? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Sjoerd de Jong en Niki Korteweg Redactie en montage: Rosa van Toledo F...
Jan 22, 2025•40 min•Season 5Ep. 331
Genocide is de zwaarste misdaad tegen de menselijkheid. Tegelijkertijd is het moeilijk genocide te bewijzen. Welke criteria zijn er? Hoe lang vinden genocides al plaats? En wat is er mogelijk wanneer genocide eenmaal bewezen is? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Bart Funnekotter en Sjoerd de Jong Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Paulo Amorim/Sipa USA Zie het privacybeleid op http...
Jan 15, 2025•39 min•Season 5Ep. 330
Het is winter. Planten en bomen lijken dood of in diepe slaap. Toch gebeurt er van alles, onder en boven de grond. Wie goed kijkt, ziet ontluikende, groene, en zelfs bloeiende bomen en planten. Hoe kan dat? En maakt klimaatverandering dat we nu andere dingen zien dan decennia geleden? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl Host: Laura Wismans Gasten: Harold Timans en Gemma Venhuizen Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto...
Jan 08, 2025•41 min•Season 5Ep. 328
Je komt hem tegen in kinderboeken, stripverhalen, tekenfilms: Reinaert de Vos. Het oorspronkelijke dertiende-eeuwse dierenverhaal 'Van den vos Reynaerde' is de bekendste en misschien wel de meest moderne tekst uit de Nederlandse Middeleeuwen. Historici en taalkundigen raken niet uitgepraat over dit complexe gedicht dat vol staat met vileine humor en geniale listen. En over de schrijver bestaat niets dan mysterie. Hoe moeten we deze vos zien? Is hij een sadist of een held van het individualisme? ...
Jan 01, 2025•43 min•Season 5Ep. 327
We drinken thee, gebruiken oordopjes en kopen een duur matras. We doen alles voor een goede nachtrust. Maar wat gebeurt er precies in onze slaap? En is die 8 uur eigenlijk wel nodig? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl Host: Lucas Brouwers Gasten: Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen Producers: Celiné Cornelis en Rosa van Toledo Shownotes: Brahm's Lullaby gespeeld door Michelle Masumune op piccolo en Matt Keating op cello...
Dec 25, 2024•42 min•Season 5Ep. 326
Ze had alles tegen om wereldberoemd wetenschapper te worden: ze was arm, immigrant én leefde in een tijd waarin vrouwen nauwelijks toegang kregen tot de universiteit. Toch deed Marie Curie baanbrekend onderzoek naar radioactiviteit en won hiermee twee Nobelprijzen. Waarom werd ze dan toch door half Frankrijk gecanceld? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Margriet van der Heijden en Laura Wis...
Dec 18, 2024•51 min•Season 5Ep. 325
Het poolijs smelt door de klimaatopwarming. Lastig voor de ijsbeer, want die heeft ijs nodig om op zeehonden te kunnen jagen. Toch zijn er véél meer ijsberen dan 50 jaar geleden. Hoe erg is ijsverlies nu echt voor ijsberen? Gaan ze de klimaatverandering overleven? En hoe onderzoek je dat eigenlijk? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Nienke Beintema & Sander Voormolen Redactie en montage...
Dec 11, 2024•38 min•Season 5Ep. 324
Ieder kind kent het alfabet en ook de herkomst ervan leek altijd zo simpel. Maar kleicilinders in Syrië zorgen nu voor verwarring. Wanneer is het alfabet echt ontstaan? En hoe is het verspreid? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Bart Funnekotter en Hendrik Spiering redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Getty Images Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklar...
Dec 04, 2024•42 min•Season 5Ep. 323
