Nooit Geweten - podcast cover

Nooit Geweten

Nooit Geweten - Teun Duynsteepodcast.nooitgeweten.net
Nooit Geweten brengt verhalen uit de schatkamer van Wikipedia. Mooie verhalen, maar wel altijd met voetnoten en literatuurverwijzingen in de show-notes. Nooit Geweten is een hommage aan Wikipedia.
Last refreshed:
Follow this podcast in the Metacast mobile app to refresh it and see new episodes.
Download Metacast podcast app
Podcasts are better in Metacast mobile app
Don't just listen to podcasts. Learn from them with transcripts, summaries, and chapters for every episode. Skim, search, and bookmark insights. Learn more

Episodes

#109 Wikipedia hoaxes

Hoaxes - broodje-aap-verhalen - zijn niets nieuws. Maar wist je dat er ook op Wikipedia, toch onze beste bron voor "algemeen geaccepteerde waarheid", een heleboel hoaxes staan? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/fd/fdb4d42a13/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Gulliver%27s_Travels https://zapatopi.net/treeoctopus/ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:List_of_hoaxes_on_Wikipedia https://wikipediocracy.com/wikipedias-credibility-is-toast/ htt...

Apr 26, 202519 minSeason 8Ep. 10

#108 De moorden van Burke and Hare

De zegeningen van de wetenschap zijn talrijk. Maar soms gaat het ook helemaal mis. Zoals in de tijd dat de anatomie tot bloei kwam en de behoefte aan dode lichamen om in te snijden plotseling sterk groeide. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/1c/1ce544e22f/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Burke_and_Hare_murders https://en.wikipedia.org/wiki/Body_snatching https://en.wikipedia.org/wiki/Resurrectionists_in_the_United_Kingdom https://en.wikipedi...

Apr 12, 202521 minSeason 8Ep. 9

#107 Mummia

Waarom hebben we voor mummie eigenlijk zo'n eenvoudig, kort woord? En wist je dat aan vermalen mummie eeuwen lang een geneeskrachtige werking werd toegeschreven? Over de vele toepassingen van... mummie. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/7e/7ee46a6d0b/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Mummia https://en.wikipedia.org/wiki/Medical_cannibalism https://www.nationalgeographic.com/history/article/mummy-art-painting-delacroix-pigment-ancient-Egypt h...

Mar 29, 202519 minSeason 8Ep. 8

#106 Fordlândia

Wie vaardigheden heeft op gebied A, kan makkelijk gaan denken dat die overdraagbaar zijn naar andere gebieden. Zo dacht Henry Ford dat hij wel kon bedenken wat de beste manier was om rubber to produceren -- en om een betere maatschappij te organiseren --, aangezien hij toch ook de beste manier had weten te verzinnen om auto's van de lopende band te laten rollen. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/c3/c365cbe88d/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wik...

Mar 15, 202519 minSeason 8Ep. 7

#105 Weerstation Kurt

Over de enige militaire actie in Noord-Amerika van de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het plaatsen van een automatisch weerstation helemaal in het Noorden van Canada. https://en.wikipedia.org/wiki/Weather_Station_Kurt https://en.wikipedia.org/wiki/German_submarine_U-537 Verder vieren we natuurlijk het nieuwe Nooit Geweten Logo. Kijk hier voor alle inzendingen en de winnaar. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/38/38438ab2c2/index.html Leeslijst: Voor co...

Mar 01, 202515 minSeason 8Ep. 6

#104 HeLa

Over de enorme postume impact van Henrietta Lacks, die zelf door kanker niet oud werd, maar wiens kanker miljoenen levens hielp redden. ERRATUM: in deze aflevering vertel ik dat het vaccin tegen het HPV virus voor meisjes is. Dat is NIET Zo. Mijn schuld. Het vaccin is voor zowel jongens als meisjes opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma en is ook ook belangrijk dat zowel jongens als meisjes zich laten vaccineren. Ik vertel er in de volgende aflevering meer over. De fotopuzzel voor de volgende...

Feb 15, 202517 minSeason 8Ep. 5

#103 De hemelschijf van Nebra

Deel 2 van het tweeluik. Deze keer rekenen we af met het cliché "Toen liepen wij hier nog rond in berenvellen". De Hemelschijf van Nebra, gevonden in 1999 in Duitsland, wordt gezien als één van de belangrijkste archeologische vondsten van de 20e eeuw. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/45/451959ef71/index.html Lees hier meer over hoe je kan helpen door een nieuwe Cover Art tegel voor Nooit Geweten te ontwerpen. Leeslijst: De Pylos Agaat: https://en.wikipedia.o...

Feb 01, 202518 minSeason 8Ep. 4

#102 Het mechanisme van Antikythera

Meer dan honderd jaar geleden werden de resten van een mysterieus mechanisme opgevist uit de Middellandse Zee. Inmiddels weten we vrij precies wat het deed en dat veranderde onze kijk op de Oude Grieken en hun technologie. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/9a/9a23b3617d/index.html Lees hier meer over hoe je kan helpen door een nieuwe Cover Art tegel voor Nooit Geweten te ontwerpen. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Antikythera_mechanism Lezing: https:/...

Jan 18, 202516 minSeason 8Ep. 3

#100d: Nicaraguaanse gebarentaal

Hier het vierde en laatste verhaal van een luisteraar bij het Nooit Geweten 100 event. Verteld op 17 november 2024 in de Theaterzaal van de Bibliotheek aan de Neude in Utrecht door Nieske den Heijer. Fotopuzzel: https://wikipic.fun/puzzles/79/793d355cb8/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Nicaraguan_Sign_Language https://en.wikipedia.org/wiki/Language_isolate Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsk...

Jan 04, 20259 min

#100c: Karel Marang van Ysselveere

Hier weer een verhaal van een luisteraar. Verteld op 17 november 2024 in de Theaterzaal van de Bibliotheek aan de Neude in Utrecht door Vincent Wever. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Alves_dos_Reis https://isgeschiedenis.nl/reportage/portugese-bankbiljetten-affaire-valsmunter-veroorzaakte-val-portugese-republiek Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.fi...

Jan 04, 20257 min

Bonus: interview met Teun

Bij het Nooit Geweten 100 event werd Teun ook geïnterviewd over ALLES wat de echte fans graag zouden willen weten. Nog een opmerking achteraf: ik heb nog eens wat nagedacht over het onderwerp "geluidjes en muziekjes". Ik denk dat ik de achtergrondmuziek gewoon blijf doen, maar met geluidjes zal ik voorzichtiger zijn. De plaatjes die horen bij het stukje over statistieken en luistercijfers: 1. populairste aflevering 2. luistercijfers 3. onderwerpen Foto's van het event: https://podcast.nooitgewet...

Dec 28, 202431 min

#101 Alexine Tinne

Alexine Tinne was een Nederlandse ontdekkingsreiziger. En een steenrijke erfgename die wat met haar leven probeerde te doen. Die iets probeerde te bereiken. Nog best lastig als je geld hebt als water. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/dd/ddc61df7bf/index.html PS: in deze aflevering noem ik aan het eind wat kritische meningen die je over Alexine (vanuit hedendaags perspectief) zou kunnen hebben. De belangrijkste heb ik helaas niet genoemd: dat ze het kennelijk...

Dec 21, 202417 minSeason 8Ep. 2

Bonus: interview over Wikimedia/Wikipedia

Bij het Nooit Geweten 100 event ondervroeg Teun de penningmeester van het bestuur van Wikimedia Nederland, Bart Nieuwenhuis, over hoe Wikimedia eigenlijk werkt en hoe we er voor moeten zorgen dat Wikipedia een baken blijft van vrije, objectieve kennis voor iedereen. Foto's van het event: https://podcast.nooitgeweten.net/fotos/100/index.html Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: ht...

Dec 14, 202422 min

#100b: John Paul Stapp, welke versnelling kan een mens aan?

Het tweede verhaal van een luisteraar. Verteld op 17 november 2024 in de Theaterzaal van de Bibliotheek aan de Neude in Utrecht door Sjoerd Boleij. Fotopuzzel over het onderwerp van de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/28/281bd8ca06/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/John_Stapp https://en.wikipedia.org/wiki/Rocket_sled Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeo...

Dec 07, 202411 min

#100a: Axolotls, de verborgen schat van Mexico

Hier het eerste verhaal van een luisteraar. Verteld op 17 november 2024 in de Theaterzaal van de Bibliotheek aan de Neude in Utrecht door Indigo Beers. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Axolotl https://nl.wikipedia.org/wiki/Neotenie https://en.wikipedia.org/wiki/Chinampa Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40...

Dec 07, 20247 min

#100 Honderd / Johannes Gutenberg

De honderdste aflevering. Een registratie van de opname voor live publiek in de Theaterzaal van de Utrechtse Bibliotheek aan de Neude. Foto's: https://podcast.nooitgeweten.net/fotos/100/index.html Over de oorsprong van ons woord 'honderd' EN over Gutenberg en wat hij nou precies uitvond. Nagekomen opmerking van een luisteraar: het Koreaans heeft een schrift (Hangul, https://nl.wikipedia.org/wiki/Hangul ) dat ook maar uit een beperkt aantal tekens bestaat. Maar dat schrift werd pas later geïntrod...

Nov 23, 202419 minSeason 8Ep. 1

#99 Herpesvirussen

Bijna alle volwassenen hebben er wel één onder de leden: een herpes virus. En je komt er nooit meer helemaal van af. En dat komt door de speciale truuk die alle herpes virussen kunnen: verstoppen. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/a4/a4068a28ce/index.html Nooit Geweten Live : De voorstelling is helemaal uitverkocht. Je kan nog een kaartje winnen door de foto-puzzel voor woensdag 13 november op te lossen en in het commentaarveld je e-mail adres achter te laten...

Nov 09, 202417 minSeason 7Ep. 27

#98 Bananen

Er zijn heel veel soorten bananen in de wereld, maar ALLE bananen in onze supermarkt zijn hetzelfde. Echt genetisch identiek. Waarom? Commercie en logistiek. En nu gaat onze soort banaan ook nog uitsterven! De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/5f/5f2ce7bbd4/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Banana https://en.wikipedia.org/wiki/Cavendish_banana https://en.wikipedia.org/wiki/Panama_disease https://fruitfaves.com/why-do-bananas-get-brown-spots-exp...

Oct 26, 202414 minSeason 7Ep. 26

#97 Japanse auto's in Japan

Japanse auto's in Japan zijn niet de Japanse auto's die we hier op de weg zien. Er zijn super-luxueuze Rolls Royce-achtige Toyota's, maar ook kei cars: micro-autootjes in leuke speelgoedauto-vormen. Waarom hebben we die hier niet? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/ea/ea746d040a/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Toyota_Crown https://en.wikipedia.org/wiki/Toyota_Century https://en.wikipedia.org/wiki/Kei_car Voor contact of opmerkingen: Twitter...

Oct 14, 202414 minSeason 7Ep. 25

#96 Lady Godiva

Misschien ken je de naam Godiva van doosjes bonbons of uit een liedje. Maar wie was die lady eigenlijk en hoeveel is er waar van de legende over haar protest tegen hoge belastingen? Het wikipedia spel waarover ik vertelde in de intro vind je hier: https://wikiwiskwis.be Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Lady_Godiva https://en.wikipedia.org/wiki/Leofric,_Earl_of_Mercia https://en.wikipedia.org/wiki/Domesday_Book Een ding dat deze aflevering NIET uitlegt is de betekenis van de Lady Godiva v...

Sep 28, 202413 minSeason 7Ep. 24

#95 De emoe oorlog

Hoe het Australische leger de oorlog verklaarde aan een van hun meest zachtaardige inheemse diersoorten en... verloor. Ik vergat het in de uitzending te melden, maar dit onderwerp werd getipt door Thijs Kokken. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/ba/ba11a61933/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Rabbits_in_Australia https://en.wikipedia.org/wiki/Australian_and_New_Zealand_Army_Corps https://en.wikipedia.org/wiki/Cane_toads_in_Australia https://e...

Sep 14, 202416 minSeason 7Ep. 23

#94 De Tybee bom: Broken Arrows

Je zou zeggen: hoe kan je een gevaarte van 3500 kg vol radioactief materiaal ooit kwijtraken? Toch slaagde het Amerikaanse leger er al best vaak in om een kernbom zoek te maken. Vermist. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/7d/7d51034f37/index.html Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tybee-bom https://en.wikipedia.org/wiki/1958_Tybee_Island_mid-air_collision https://web.archive.org/web/20040606092554/http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2001918...

Sep 01, 202417 minSeason 7Ep. 22

#93 Balloonfest '86

Wat kan er vrolijker zijn dan een heleboel kleurige ballonnen? Nog meer kleurige ballonnen? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/63/63036a5e27/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Balloonfest_'86 6 minuten documentaire: https://www.youtube.com/watch?v=n0CT8zrw6lw Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io...

Aug 17, 202414 minSeason 7Ep. 21

Extra: De meest Olympische sport

Ter gelegenheid van de Olympische Spelen in Parijs, een aflevering over de meest Olympisch der Olympische sporten. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hink-stap-springen https://en.wikipedia.org/wiki/Triple_jump https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1896/ATH/mens-triple-jump.html https://exarc.net/issue-2017-3/at/reconstruction-ancient-greek-long-jump-opportunity-multidisciplinary-collaboration Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com A...

Aug 03, 202413 min

#92 Laudatio Turiae

Uit de klassieke oudheid hebben we eigenlijk maar verrassend weinig primaire bronnen over. Bijna alles is een kopie van een kopie door censurerende monniken. Een van de langste echt oorspronkelijke teksten uit de klassieke wereld is een grafrede voor een vrouw. Een heldhaftige vrouw. Waarvan we dus best veel weten, maar niet haar naam... De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/ce/ce95d4c26a/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Laudatio_Turiae https:/...

Jul 20, 202415 minSeason 7Ep. 20

#91 Louis vs. Schmeling: Match of the Century

De eerste keer dat een zwarte sporter de vertegenwoordiger was van heel Amerika. In een directe tweestrijd tegen Nazi-Duitsland. Over sport, racisme en vriendschap. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/1a/1a64dfd1ee/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Joe_Louis https://en.wikipedia.org/wiki/Joe_Louis_vs._Max_Schmeling https://en.wikipedia.org/wiki/Max_Schmeling https://www.thenation.com/article/society/joe-louis-ford-racism/ Kettingsteek: https:/...

Jul 07, 202416 minSeason 7Ep. 19

#90 Het jaar zonder zomer: Frankenstein

We duiken in het verhaal Frankenstein zoals Mary Shelley het schreef in de zomer van 1816. De allereerste science-fiction roman. Een verhaal met zoveel diepgang en lagen dat we het blijven gebruiken om ons punt te maken, terwijl we het verhaal niet eens zo goed kennen. Oh, naast de vier die ik in de aflevering noemde werd de fotopuzzel vlak voor sluitingstijd (en dus nadat ik de aflevering had ingesproken) ook nog opgelost door Jos en door Wilko. Ook voor jullie: Respect. De fotopuzzel voor de v...

Jun 23, 202421 minSeason 7Ep. 18

#89 Het jaar zonder zomer: Tambora

De grootste vulkaanuitbarsting uit de opgetekende geschiedenis had vele gevolgen. Van hongersnoden aan de andere kant van de wereld tot prachtige kunst. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/9b/9b35cf725a/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/1815_eruption_of_Mount_Tambora https://nl.wikipedia.org/wiki/Jaar_zonder_zomer https://en.wikipedia.org/wiki/Laki https://en.wikipedia.org/wiki/2010_eruptions_of_Eyjafjallaj%C3%B6kull https://en.wikipedia.org/w...

Jun 08, 202419 minSeason 7Ep. 17

#88 De kleur van bloed

Over het hoe en waarom van de kleur van bloed. En waarom we degenkrabben kwellen om ze hun prachtige baby-blauwe bloed af te pakken. RECTIFICATIE: In deze aflevering vertel ik dat rode bloedcellen zo vol met hemoglobine zitten dat 95% van hun droge gewicht daaruit bestaat. Dat klopt. Maar ik zei ook dat in die resterende 5% alles zit wat alle cellen hebben, een celkern, mitochondriën, enzovoort. Dat is NIET waar. Rode bloedcellen BEGINNEN WEL als een volledige cel, maar als de cel eenmaal vol ge...

May 25, 202417 minSeason 7Ep. 16

#87 Winnen in de lotto

Het verhaal van Jerry en Marge Selbee, die een manier vonden om in de Lotto structureel winst te maken en daar miljoenen dollars aan over hielden. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/7c/7cf2007bbb/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_%26_Marge_Go_Large https://highline.huffingtonpost.com/articles/en/lotto-winners/ https://www.youtube.com/watch?v=TTYnHr_-wcY https://en.wikipedia.org/wiki/Joan_R._Ginther Voor contact of opmerkingen: Twitter: ...

May 11, 202420 minSeason 7Ep. 15
For the best experience, listen in Metacast app for iOS or Android