“Wilk ludojad”, “pies zagryziony przez wilki”, “wilki wróciły - strzeżcie się” - wyłaniający się z nagłówków gazet (ale i bajek czy legend) wilk jest spragnioną krwi bestią, której należy się bać lub - jeśli jesteśmy w stanie - pozbyć się na zawsze. A jak jest naprawdę? Czy wilki są tak groźne, jak maluje je popkultura i ludzka wyobraźnia? Wilkom warto przyjrzeć się im z innej perspektywy - przekonuje gość dzisiejszego odcinka, dr Korneliusz Kurek, pracownik Mazurskiego Centrum Bioróżnorodności ...
Mar 20, 2024•1 hr 1 min
Naukowcy szacują, że co roku w Polsce ofiarą kotów pada 631 mln ssaków i niemal 144 mln ptaków! A to niestety nie jedyne konsekwencje wypuszczania ich samopas… Właściciele często nie mają pojęcia, na ile niebezpieczeństw narażony jest ich spacerujący swobodnie kot: choroby, urazy, samochody… - wymienia Agnieszka Cholewiak-Góralczyk, koci i psi zoodietetyk, behawiorysta oraz technik weterynarii, specjalizujący się w dietetyce psów i kotów. Rozmawiamy o tym, co grozi kotom wychodzącym swobodnie, c...
Mar 13, 2024•22 min
Okazuje się, że oprócz przechodzenia “testu lustra” czy rozłupywaniu orzechów z pomocą… przejeżdżających samochodów, ptaki są w stanie pozytywnie wpływać na nasze zdrowie psychiczne! W jaki sposób? O tym opowiada prof. dr hab. Piotr Tryjanowski, który w swojej pracy zajmuje się m.in. badaniem powiązań między obserwacjami zwierząt a ludzką psychiką. Gwarantujemy, że to odcinek, który sprawi, że sformułowanie „ptasi móżdżek” nabierze zupełnie innego znaczenia ;) Z rozmowy dowiesz się też: skąd wzi...
Mar 06, 2024•41 min
“Chiny wychodzą z każdego możliwego miejsca. Więc jak możemy poczuć się dobrze poinformowani, jeśli nie interesujemy się Chinami?” - mówi moja gościni Sylwia Czubkowska, wieloletnia dziennikarka ekonomiczna i technologiczna, autorka książki “Chińczycy trzymają nas mocno” i twórczyni magazynu Spider’sWeb+. Rozmawiamy o wpływach, które Państwo Środka roztacza w Europie i świecie, o zakupach na rosnących w siłę chińskich platformach e-commerce, o social mediach i bezpieczeństwie danych. Oraz o tym,...
Feb 28, 2024•1 hr 11 min
“Post odmienił moje życie” . “Pozbyłem się zapalenia stawów/problemów z żołądkiem/trądziku” . “Wyleczyłam wszystkie choroby, zrzuciłam wagę, ciśnienie i parametry zdrowotne idealne” - to tylko kilka z komentarzy, które znaleźć można na głodówkowych grupach i pod filmami poruszającymi tematykę postów. Czym są post przerywany i „mityczna głodówka”, jak działają i czy naprawdę działają - o tym rozmawiam z Damianem Parolem, doktorem nauk o zdrowiu, dietetykiem i psychodietetykiem. Poruszamy tematykę...
Feb 21, 2024•1 hr 6 min
Po co nam praca głęboka? Jakie daje korzyści? Co zmienia? Czy pozwala nam pracować szybciej? Co się dzieje w naszym mózgu, kiedy codziennie chcemy wykonywać zadania w pracy? O tym wszystkim rozmawiam z Piotrem Buckim, psychologiem biznesu i ekspertem od komunikacji, wykładowcą i autorem wielu książek, m.in. “Sapiens na zakupach”. Z odcinka dowiesz się też: jak walczyć z iluzją produktywności? jakie nawyki wspierają wchodzenie w stan pracy głębokiej? skąd w nas skłonność do uciekania od zadań, kt...
Feb 14, 2024•1 hr 19 min
Pierwszym krajem na świecie, które właśnie dało zielone światło na górnictwo głębinowe i to mimo ogromnych protestów aktywistów i badaczy, została Norwegia. Jakie były powody tej decyzji? Czym jest górnictwo głębinowe (deep sea mining), co obiecuje, czym grozi i dlaczego to temat, o którym w niedalekiej przyszłości będziemy najprawdopodobniej słyszeć wszyscy? O tym rozmawiam z Agatą Rzędowską, dziennikarką i jednym z wiodących głosów w tematach elektryfikacji i zielonych transformacji. Zobacz te...
Feb 07, 2024•23 min
Na jednego człowieka przypada ich 2.5 MILIONA. Niektóre z nich chowają swoich zmarłych, inne wytwarzają kwas, którym spryskują swoich wrogów. Jeszcze inne biegają tak szybko, że w ciągu sekundy pokonują 100-krotność długości swojego ciała! Znajdziemy je w glebie, orzechu, który upadł, na drzewie i na łące, a ich obecność to także… mniej szczurów w mieście! Mowa oczywiście o mrówkach, w których fascynujący świat wprowadza nas Igor Siedlecki, mykomyrmekolog, doktorant Wydziału Biologii i Ogrodu Bo...
Jan 31, 2024•40 min
Fermentacja towarzyszy nam od 9 tysięcy lat - jednak dopiero od stosunkowo niedawna jesteśmy w stanie precyzyjnie kontrolować warunki, w których jest przeprowadzana i z pomocą mikroorganizmów tworzyć nowe produkty. Proces ten nazywamy fermentacją precyzyjną. Na czym polega? Jakie możliwości oferuje? Co (kto?) i dlaczego blokuje jej rozwój? O tym opowiada dr Bogna Borowiec - biolożka molekularna oraz genetyczka, liderka projektu ReBoot Food, który dotyczy szeroko pojętej produkcji białek w sposób...
Jan 24, 2024•41 min
Jak funkcjonują spalarnie? Jakie odpady w nich spalamy? Co dzieje się z powstałymi w wyniku spalania produktami ubocznymi (które czasem wcale tak “uboczne” nie są)? Przez cały proces związany ze spalaniem odpadów przeprowadza nas Monika Michalska-Szulc, zawodowo związana z branżą gospodarki odpadami edukatorka odpadowa, którą z social mediów możecie znać jako @paniododpadów. Z odcinka dowiesz się też: czy spalarnie śmierdzą? dlaczego spalarnie “nie mają dobrego PRu” czy możemy uniknąć stawiania ...
Jan 17, 2024•31 min
Wokół soi nadal krąży wiele mitów: od wywoływania nowotworów do powodowania wzrostu piersi u mężczyzn. A jak jest w rzeczywistości? Czy soja naprawdę jest tak straszna, jak ją malują? O tym opowiada Iwona Kibil, dietetyczka, autorka książek, która specjalizuje się w diecie roślinnej i od lat udowadnia, że może być ona zdrowa i smaczna oraz odpowiednia dla ludzi na każdym etapie rozwoju - także dla dzieci i kobiet w ciąży. Z odcinka dowiesz się też: ile soi to za dużo soi? które tofu ma najwięcej...
Jan 10, 2024•42 min
Krowa wytwarza tysiąc razy więcej metanu niż człowiek. Ale jak to się dzieje? I w jaki sposób metan przyspiesza ocieplenie klimatu bardziej niż dwutlenek węgla? Na te i wiele więcej moich pytań odpowiada Anna Sierpińska, popularyzatorka nauki, od 7 lat związana z portalem Nauka o Klimacie . Z odcinka dowiesz się też: - od czego zależy ilość wytwarzanego przez krowy metanu? - kto wytwarza więcej tego gazu - wszystkie krowy świata czy Unia Europejska? - czy ludzie też generują metan? Realizacja: J...
Jan 03, 2024•26 min
Czy segregacja odpadów w Polsce ma sens? Czy to prawda, że posegregowane odpady są wrzucane do jednego kontenera? Dlaczego pojedyncze ogórki pakowane są w plastik? Czy tetrapaki to naprawdę “samo zło”, a szklane opakowania są zawsze lepsze od plastikowych? Ten odcinek rozwiewa wątpliwości związane z segregacją, recyklingiem i opakowaniami. Z Martą Krawczyk, manager ds produktów środowiskowych w firmie zajmującej się certyfikacją i badaniami laboratoryjnymi i ekspertką ekoprojektowania opakowań p...
Dec 27, 2023•50 min
Zderzasz się z bliskimi i ludźmi w social mediach w tematach związanych z ekologią, klimatem i osobistymi wyborami, np. wegetarianizmem? Nie wiesz, jak dyskutować? Jak rozmawiać, aby się dogadać? Ten odcinek jest dla Ciebie. Naszym przykładem będzie symboliczny “wujek” przy świątecznym stole. A moją rozmówczynią jest dr Marzena Cypryańska-Nezlek, psycholożka społeczna, kierująca Centrum Działań dla Klimatu i Transformacji Społecznych na SWPS. Zajrzyj też do: - polecanego przez Marzenę filmu "Nar...
Dec 20, 2023•1 hr 12 min
Zamknięcie kopalń to kwestia czasu w Polsce. Co to jednak oznacza dla prawie 75 tysięcy górników i ich rodzin? Jak transformację energetyczną przeprowadzić w sposób sprawiedliwy? Na to ważne pytanie odpowiada Patryk Białas ( http://patrykbialas.pl/ ), aktywista, samorządowiec, jeden z założycieli Śląskiego Ruchu Klimatycznego, który - jak sam mówi - transformacji energetycznej doświadcza od dziecka (pochodzi z rodziny górniczej, a jego dziadek był sztygarem na kopalni). Z odcinka dowiesz się: cz...
Dec 13, 2023•46 min
O pierwiastkach ziem rzadkich i pierwiastkach krytycznych (nie mylcie ich ze sobą!) opowiada w tym odcinku Agata Rzędowska, dziennikarka i jeden z wiodących głosów w sprawie elektryfikacji i zielonych transformacji. Rozmawiamy o tym, dlaczego o pierwiastkach krytycznych mówi się, że to “ropa i gaz XXI wieku”; o kobalcie i Demokratycznej Republice Konga, w której wydobywa się go najwięcej, o kwestii pracy dzieci, ale i o tym, czy dałoby się wydobywać kobalt w Polsce, skoro jego złoża są na Śląsku...
Dec 06, 2023•48 min
„Świat stanął na głowie” - mówi gościni dzisiejszego podcastu, dr hab. Paulina Kramarz, profesora nadzwyczajna Uniwersytetu Jagiellońskiego w Instytucie Nauk o Środowisku. Tłumaczy, jak wygląda współczesna produkcja żywności, dlaczego społeczeństwo musi być stać na dobrej jakości jedzenie i co każdy z nas może w obecnej sytuacji zrobić. Z odcinka dowiesz się też: Kto kontroluje nasze jedzenie? Ile powinna kosztować żywność, jeśli jej cena miałaby odzwierciedlać faktycznie poniesione koszty, w ty...
Nov 28, 2023•57 min
To odcinek o tym jak kupujemy i czy możemy kupować lepiej i bardziej świadomie oraz o tym, jak identyfikować i bronić się przed niebezpiecznymi zabiegami ze strony marketerów, których celem jest sprzedać nam jak najwięcej. W trakcie rozmowy przechodzimy przez konkretne przykłady pojawiające się na pewnej znanej wam zapewne platformie zakupowej, analizujemy je “na żywym organizmie” i omawiamy tak, abyście mogli po wysłuchaniu zastosować zdobytą wiedzę w praktyce. Moją "przewodniczką" po zwodniczy...
Nov 22, 2023•47 min
Produkcja czekolady to mnóstwo wyzwań - społecznych i środowiskowych. Część tych wyzwań rozwiązują certyfikaty, jak np. Rainforest Alliance. Jednak czy jesteśmy w stanie ponosić wyższe koszty certyfikowanych produktów? Jaki wpływ zmieniający się klimat wywiera na uprawę kakao i produkcję czekolady? Jak firma Wedel - sponsor dzisiejszego podcastu, który niedawno wydał swój drugi raport zrównoważonego rozwoju - adresuje te i inne środowiskowe wyzwania? O tym opowiada Aleksandra Kusz vel Sobczuk, k...
Nov 15, 2023•42 min
Jeszcze kilka wieków temu Polska nazywana była “krajem bagien”. Dziś osuszyliśmy 85% torfowisk, a suma uwalnianych z tych terenów emisji CO2 to 35 milionów ton rocznie. Tyle samo emituje elektrownia Bełchatów - największy emitent CO2 w Unii Europejskiej. Jak do tego doszło? I - co najważniejsze - jak to naprawić? O to pytam dr hab. Wiktora Kotowskiego, prof. UW, ekologa, współzałożyciela Stowarzyszenia Centrum Ochrony Mokradeł. Z rozmowy dowiesz się: czym różni się torfowisko od bagna? co dzieje...
Nov 07, 2023•1 hr 4 min
Co roku w Polsce umiera około 400 tysięcy osób. Do pochówku w ziemi wykorzystujemy rokrocznie 280 tysięcy trumien, a co za tym idzie ogromne ilości stali, cementu, drewna i chemikaliów. Wydawałoby się, że rozwiązaniem jest kremacja - niestety według Natural Death Centre, pojedyncza kremacja zużywa tyle samo gazu i energii elektrycznej, co ponad 800 km podróż samochodem i emituje nawet 113 kg CO2. Czy istnieje sposób na bardziej ekologiczne pożegnanie się z doczesnym światem? Okazuje się, że owsz...
Nov 01, 2023•53 min
W 2022 roku na świecie wyrzucono 844 MILIONY jednorazowych e-papierosów. Zawarty w ich bateriach lit (gdyby został odzyskany) mógłby zasilić akumulatory 15 TYSIĘCY samochodów elektrycznych. Niestety, o urządzeniach tak małych jak e-papierosy często nie myślimy w kategorii elektrośmieci. A gdyby tego było mało, 80% Polaków nadal trzyma w domu, piwnicy lub garażu stary sprzęt elektroniczny. To błąd - według szacunków ONZ, w 2023 r. na Ziemi wygenerujemy średnio 8 kg elektrośmieci na osobę. Daje to...
Oct 30, 2023•43 min
The Lancet zapytało 10 tysięcy młodych ludzi (16–25 lat) z 10 krajów o to, co czują i co myślą o katastrofie klimatycznej i tym, jak radzi sobie z nią rząd. Wynik? Respondenci we wszystkich krajach byli zaniepokojeni zmianami klimatu. Ponad 50% zgłaszało każdą z następujących emocji: smutek, niepokój, złość, bezsilność, bezradność i poczucie winy, a niemal tyle samo stwierdziło, że ich odczucia dotyczące zmian klimatycznych negatywnie wpływają na ich codzienne życie i funkcjonowanie. Tymczasem J...
Oct 27, 2023•28 min
O smogu i innych zanieczyszczenia powietrza na zewnątrz mówi się coraz więcej. Nie dziwią już komunikaty w stylu: “Zła jakość powietrza, zostań w domu”. I byłoby to w pełni zasadne, gdyby nie fakt, że jakość powietrza wewnątrz budynków potrafi być... nawet o 70% gorsza niż ta na zewnątrz! A to właśnie w budynkach spędzamy średnio 80-90% naszego czasu... Roztocza, wirusy, bakterie i inne stworzenia tak małe, że z ich istnienia nie zdajemy sobie sprawy, mogą negatywnie wpływać na nasz szeroko poję...
Oct 25, 2023•40 min
To odcinek nie tylko dla rodziców! :-) Wiedzieliście, że dzieci rodzą się z preferencją do smaku słodkiego? Słodki smak ma mleko matki, którego noworodki potrzebują, aby przeżyć. Słodki smak to też duża wartość kaloryczna i energetyczna, który u nowonarodzonych dzieci może wykazywać nawet działanie uśmierzające ból! Nie oznacza to bynajmniej, że powinniśmy fundować dzieciom dietę składającą się z żelków i ciastek, ale z drugiej strony, czy całkowita rezygnacja ze słodyczy to dobre rozwiązanie? J...
Oct 18, 2023•1 hr 27 min
Wełna to fantastyczny materiał: jest trwała, ma właściwości antybakteryjne i termoregulacyjne, nie absorbuje zapachów i plam, można ją prać rzadziej niż inne tkaniny, co oszczędza wodę, prąd i detergenty. Jest także naturalna, biodegradowalna i nie uwalnia mikroplastiku do mórz i oceanów. ALE wełna to materiał odzwierzęcy, co niesie ze sobą ryzyka natury etycznej. Jednym z poważnych problemów jest mulesing - brutalny zabieg stosowany nadal np. w Australii, polegający na odcinaniu owcom fałd skór...
Oct 11, 2023•1 hr 8 min
Jesteśmy otoczeni narracjami o klimacie - czy nam się to podoba, czy nie, denializm klimatyczny nadal ma się dobrze. Poza tym przecież “zabiorą nam samochody i każą jeść robaki". Po drugiej stronie narracje straszące lub pełne wiary w technologię czy biznes, które na pewno uratują świat przed zagładą (jeśli wcześniej oczywiście same do tej zagłady nie doprowadzą). Pojawia się więc pytanie - jak opowiadać o klimacie, żeby: a) angażować, ale nie tworzyć sensacji; b) motywować, ale nie straszyć; c)...
Oct 04, 2023•1 hr 14 min
O wpływie hałasu na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne, o innowacyjnych materiałach wygłaszających, o perspektywach na cichszą przyszłość i konieczności “wyłączania się” rozmawiam z Jo Jurgą, neuroarchitektką i projektantką synestetyczną, która na co dzień zajmuje się poczuciem bezpieczeństwa w przestrzeni i badaniem działania ludzkich zmysłów. A temat ważny, bo Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaklasyfikowała hałas drogowy jako drugą najważniejszą przyczynę złego stanu zdrowia w Europie Zach...
Sep 27, 2023•47 min
Weź do ręki książkę, notes, opakowanie chusteczek lub papierową torbę na zakupy i przyjrzyj się im dokładnie. Bardzo możliwe, że na odwrocie znajdziesz symbol drzewka - to certyfikat FSC, Forest Stewardship Council - jeden z najbardziej współcześnie rozpoznawanych certyfikatów. Co zmienia w przemyśle drzewnym? Jakie warunki należy spełnić, aby go uzyskać? W jaki sposób przekłada się na ograniczenie wylesiania? I w końcu - w czym produkt z certyfikatem FSC jest lepszy od tego bez certyfikatu? Na ...
Sep 25, 2023•57 min
Niedawno w Polsce lekarz zdiagnozował 11-letniego Maćka, za przyczynę choroby uznając smog. To pierwsza tego typu diagnoza w naszym kraju. Czy będą kolejne? Czy - skoro prawo do czystego powietrza jest już jednym z praw człowieka - możemy spodziewać się, że wkrótce zaczną pojawiać się pozwy, oskarżające organy o niewypełnianie obowiązków? Kto w ogóle jest odpowiedzialny za dobrą jakość powietrza? Na te wszystkie pytania odpowiada Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego, od lat związa...
Sep 20, 2023•1 hr 5 min
