Wat is het zelf? Bestaat het zelf eigenlijk? Zo ja, hoe kunnen we er dan over nadenken? Zo nee, waar hebben we het dan eigenlijk over? Zowel westerse als niet-westerse denkers trachten deze vragen te beantwoorden. Peter Huijzer, docent van de filosofieweek 'Het zelf tussen oost en west', bespreekt het zelf binnen verschillende filosofische tradities in de ISVW podcast. Wil je meepraten over het zelf? Kom naar de filosofieweek 'Het zelf tussen oost en west' van 20 t/m 24 februari 2023....
Dec 21, 2022•36 min•Season 1Ep. 61
What can philosophy and literature contribute during wartime? Volodymyr Yermolenko says wartime is a time of rethinking. How do we shape our relationship with the past? How do we assess our identities? Moreover, how do we deal with reality? In the ISVW podcast Yermolenko speaks about the current situation in Ukraine, the history that precedes it, and their fight against Russia. | Wat kunnen filosofie en literatuur betekenen in tijden van oorlog? Volgens Volodymyr Yermolenko is oorlog een tijd wa...
Dec 01, 2022•38 min•Season 1Ep. 60
Wat is een filosofisch practicus? Hoe verschilt een filosofisch practicus van een psychotherapeut? Wie komen er eigenlijk over de vloer bij een filosofisch practicus? Harm van der Gaag, docent van de opleiding Filosofisch practicus en ontwikkelaar van de Gilde-methode, presenteert het filosofische 1-op-1-gesprek in de ISVW podcast.
Nov 11, 2022•40 min•Season 1Ep. 59
In de late jaren 60 kwamen Nate Shaw en Theodore Rosengarten elkaar voor het eerst tegen. Nate Shaw, een zwarte pachtboer, kon niet lezen en schrijven, maar was een uitzonderlijke verhalenverteller. Theodore zette Nates woorden op papier, met als resultaat De kleur van katoen (ISVW, 2022). Hoe kwam het boek oorspronkelijk tot stand? Wat zijn de levenslessen van Nate Shaw? En hoe kunnen we het boek inzetten in de strijd tegen ongelijkheid? Frans Kooymans, vertaler van de Nederlandse versie, verte...
Oct 28, 2022•42 min•Season 1Ep. 58
Wie als een Socrates de markt op gaat speelt hoog spel. Je hebt lef en overtuiging nodig om mensen uit te dagen tot een filosofisch gesprek. Waarom is de grot van Plato zo'n goed symbool voor het socratisch gesprek? Wat staat er op het spel in een socratisch gesprek? Hoe kunnen we het toepassen op de werkvloer? Jos Kessels, co-samensteller van het boek Hoog spel , benadrukt het belang van het socratisch gesprek in de ISVW podcast.
Sep 30, 2022•45 min•Season 1Ep. 57
Rainer Maria Rilke (1875-1926) is de filosofische dichter bij uitstek. In De elegieën van Duino toont hij op weergaloze wijze wat de zin van het leven is. Waar was hij toen hij de Elegieën schreef, en wat voegt onze kennis daarvan toe aan het lezen van zijn werk? Florian Jacobs, uitgever bij ISVW Uitgevers en auteur van Blijven is nergens. Het Europa van Rilke (Boom, 2022), leidt ons door de wereld van Rilke in de ISVW podcast....
Sep 13, 2022•45 min•Season 1Ep. 56
In het (post-)Trumptijdperk en tijdens de coronapandemie werden we met de neus op de feiten gedrukt: we leven in tijden van waarheidsverval. De grens tussen meningen en feiten vervaagt, de impact van meningen neemt toe, en het vertrouwen in feitelijke informatie neemt af. Hoe kunnen we hier tegenwicht aan geven? Hoe kunnen we ons wapenen tegen desinformatie? Tim De Mey, Vrienden van de ISVW Fellow 2022, gaat op zoek naar antwoorden in de ISVW podcast. Volg ook de MOOC 'Voor zover we weten' en be...
Sep 01, 2022•55 min•Season 1Ep. 55
In verschillende sectoren van de samenleving – zoals de gezondheidszorg, het onderwijs, de politiek en het bedrijfsleven – is er een groeiende behoefte aan ethische reflectie. Met moreel beraad kun je morele kwesties en vragen onder ogen zien, openhartig bespreken en dialogisch onderzoeken. Hoe kun je die dialoog het beste aangaan, vooral wanneer je gesprekspartner zichzelf ingegraven heeft? En hoe kunnen we moreel beraad toepassen in de maatschappij? Margreet Stolper en Froukje Weidema, docente...
Jul 28, 2022•46 min•Season 1Ep. 54
We beleven een wooncrisis, een klimaatcrisis, een coronacrisis, een politieke crisis. Maar wat is dat eigenlijk, in tijden van crisis leven? Voor antwoorden kunnen we terecht bij de Spaanse filosoof José Ortega y Gasset. Hij leefde van crisis naar crisis en schreef naar aanleiding daarvan een filosofie. Onno Zijlstra, auteur van Het leven als schipbreuk (ISVW, 2022), bespreekt Ortega y Gasset in de ISVW podcast.
Jul 22, 2022•47 min•Season 1Ep. 53
Waarom voelen we ons schuldig? Waarom laten we ons zo leiden door dat schuldgevoel? Is het mogelijk om van ons schuldgevoel verlost te zijn? Jannah Loontjens, hoofddocent van de summerschool Schuldig, ging op persoonlijk onderzoek uit en ging te rade bij de filosofie. Hoe dachten filosofen als Kierkegaard, Freud en Arendt over schuld? Loontjens spreekt erover in de ISVW podcast.
Jul 08, 2022•38 min•Season 1Ep. 52
Marcus Aurelius (121-180) staat weer volop in de belangstelling in de Nederlandse media. Aurelius heerste over het Romeinse Rijk in een rumoerige politieke periode én tijdens een pandemie. Tijdens zijn keizerschap beroepte hij zich op het stoïcisme. Hoe ging het stoïcisme samen met het keizerschap? Wat stond centraal in het stoïcisme van Aurelius? En wat kunnen wij vandaag leren van Aurelius over stoïcisme in de politiek en in de maatschappij? Dennis de Gruijter, hoofddocent van de Stoïcijnse we...
Jul 01, 2022•50 min•Season 1Ep. 51
Waar lieten Erasmus en Spinoza zich door inspireren? Hoe dachten filosofen in de Lage Landen over gender, mensenrechten en kolonialisme? En wanneer kwam er voor het eerst echt aandacht voor publieksfilosofie in de Nederlandse academie? Erno Eskens, auteur van Denkers en dwalers (ISVW, 2022) spreekt in deze extra lange aflevering van de ISVW podcast over de geschiedenis van de filosofie in de Lage Landen.
Jun 17, 2022•57 min•Season 1Ep. 50
Tijdens de coronapandemie kwamen we er opeens achter dat zelfs in veilige, vaste bubbels mensen het met elkaar oneens waren. Soms kwamen we zelfs lijnrecht tegenover elkaar te staan. Eén ding hebben we hoe dan ook gemeen: onze roep om verstaan te worden. Hoe kunnen we elkaar begrijpen in plaats van elkaar bij voorbaat buitensluiten? Wat drijft ons uiteen en wat verbindt ons? Corrie Haverkort, hoofddocent van de summerschool 'De kunst van het verstaan' spreekt over een ethiek van gelijkheid en ve...
May 31, 2022•37 min•Season 1Ep. 49
Wat zegt de manier waarop wij andere diersoorten benaderen over ons? Wat zorgt ervoor dat juist de kat en de hond het perfecte gezelschapsdier voor ons is? Wat hebben filosofen eigenlijk gezegd over de verhouding dier-mens? En wordt het tijd dat de mens zichzelf weer als een klein onderdeel van de natuur beschouwt? Maarten Reesink, universitair docent DierMens Studies, geeft zijn antwoorden in de ISVW podcast.
May 11, 2022•55 min•Season 1Ep. 48
Onttovert de wetenschap of betovert ze? Is de wetenschap vriend of vijand voor een zinvolle wereld? Het leven is veel bijzonderder dan we denken. Ons doodnormale doen en laten wordt bijzonder wanneer we het bekijken door een wetenschappelijke bril. Nanda van Bodegraven schreef hierover Het gedachtendier (ISVW, 2021). Ze presenteert het boek in de ISVW podcast.
Apr 21, 2022•40 min•Season 1Ep. 47
Wat kan ik weten? Wat moet ik doen? Waarop mag ik hopen? Wat is de mens? Dit zijn de grote filosofische vragen die Immanuel Kant (1724-1804) stelde. Hoe kwam Kant tot deze vragen en op welke antwoorden kwam hij? Wat is de relevantie van zijn denken voor vandaag de dag? En welke fabeltjes gaan nog altijd rond over Kant als persoon? Jabik Veenbaas, auteur van De essentie van Kant , introduceert Kant in de ISVW podcast.
Apr 06, 2022•44 min•Season 1Ep. 46
Hoe kan een filosoof bijdragen aan de lokale politiek? Wat is de rol van dankbaarheid in de politiek? Hoe kunnen we de filosofie van oude Grieken en middeleeuwse denkers toepassen in de maatschappij van nu? In deze aflevering van de ISVW podcast geeft Denker des Vaderlands Paul van Tongeren antwoord op deze en andere vragen. Paul van Tongeren is ook in 2023 op de ISVW: van 21 t/m 25 augustus dompelt hij je onder in Nietzsches Zarathoestra; Zarathoestra lezen ....
Mar 16, 2022•46 min•Season 1Ep. 45
Het levensverhaal van Anna J. Cooper is al een boek waard. Geboren in slavernij werd ze een pionier en geleerde van de hoogste soort: ze was de vierde zwarte Amerikaanse vrouw met een PhD, schooldirecteur en bevlogen docent tot haar 95e, en een vooraanstaand activist. In Een stem uit het Zuiden (vertaling ISVW, 2021) voert Cooper strijd voor gelijke rechten en stelt ze racistische en seksistische praktijken aan de kaak. Hoe wilde ze burgerrechten verwezenlijken? Welke argumenten gebruikte ze teg...
Feb 08, 2022•45 min•Season 1Ep. 44
Hoe kunnen we een weloverwogen oordeel vormen? Wanneer kun je zeggen dat iets mooi is? En wat doen we eigenlijk wanneer we kijken naar kunst? Voor antwoorden kunnen we terecht bij de kunst zelf. Beeldende kunst geeft niet alleen iets te zien, maar bevat bovendien een visueel antwoord op filosofische vragen. Dompel je onder in de kunstfilosofie met Arthur d' Ansembourg, auteur van Er zit iets achter in de ISVW podcast....
Jan 11, 2022•53 min•Season 1Ep. 43
Dit jaar verscheen het kinderboek De kinderen van Chronos van Erno Eskens met illustraties van Marthe Kerkwijk. In het verhaal belanden twee kinderen, Laura en Bruno, in het oude Griekenland. Wie is Chronos, de God van de tijd, en van welke mythe is hij bekend? Welke delen van het boek zijn echt gebeurd? En waarom heeft Socrates een aardbei als neus? Erno en Marthe presenteren De kinderen van Chronos in de ISVW podcast....
Nov 24, 2021•40 min•Season 1Ep. 42
Eeuwen voor de eerste feministische golf vroegen vrouwen zich hardop af wat redelijkheid inhoudt in een cultuur gebaseerd op genderverschillen. In Pen, bed en habijt presenteert Joyce Pijnenburg drie protofeministen: Christine de Pizan vocht tegen de dubbele moraal voor mannen en vrouwen in de liefde, Tullia d'Aragona daagde haar mannelijke gesprekspartners uit om hun aannames te betwijfelen, en Sor Juana Inés de la Cruz gaf een stem aan de ongehoorde Mexicaanse vrouw. Joyce spreekt over hen en ...
Nov 12, 2021•51 min•Season 1Ep. 41
Wanneer is het juiste moment om een kind iets te leren? Wanneer kun je het beste de brug slaan tussen een thuissituatie en de maatschappij? En in hoeverre moet een kind onderwijs genieten op hun eigen niveau en tempo? In De verweesde school beschrijven onderwijsexperts Jan Dirk Imelman en Jos de Mönnink de contouren van goed onderwijs en van een verstandige onderwijspolitiek die het algemeen belang dient. Jan Dirk Imelman legt in deze aflevering van de ISVW podcast zijn onderwijsfilosofie alvast...
Oct 29, 2021•55 min•Season 1Ep. 40
Is het werkelijk zo dat samenwerken op zich het antwoord is voor al onze problemen? Het tegendeel is soms waar: samen maken we enorm grote fouten. We denken namelijk heel veel dingen te weten, terwijl ze eigenlijk niet kloppen. Om ons naar een oplossing te sturen kijkt Eric Koenen, auteur van Samen slim naar de collectieve intelligentie. Collectieve intelligentie beperkt zich niet tot individuen, maar ontstaat zorgvuldig geregisseerd vanuit een diversiteit van denkers en doeners op vele niveaus....
Sep 14, 2021•43 min•Season 1Ep. 39
Waarin schuilen de verlokkingen van het nationalisme en het fascisme? Wat kun je doen om je eigen schrijfstijl te verbeteren? En hoe zet je de beste kop thee? Op al deze vragen heeft George Orwell een antwoord. Wat dreef Orwell om essays te schrijven over zulke uiteenlopende onderwerpen? En welke lessen kunnen we leren van de wijsheid van deze alom bekende schrijver? Thomas Heij, vertaler van Tegen totalitarisme , presenteert Orwell in de ISVW podcast....
Aug 11, 2021•39 min•Season 1Ep. 38
De stoïcijnse filosofie is een deugdethiek, waarin het ontwikkelen van een wijs, rechtvaardig, moedig en zelfbeheerst karakter centraal staat. De stoa helpt je om antwoord te geven op essentiële, universele levensvragen. Denk bijvoorbeeld aan: Wat ben ik verplicht aan mezelf en aan anderen? Wat is mijn plek in het grotere geheel? En wat ligt binnen mijn controle en wat niet? Dennis de Gruijter leidt zijn leven aan de hand van stoïcijnse wijsheid. Hoe je leeft als stoïcijn legt hij uit in de ISVW...
Jun 29, 2021•47 min•Season 1Ep. 37
De levende, niet-menselijke natuur verdient net als wij rechten. Sterker nog, de rechten van de natuur zijn essentieel voor onze overleving. In Rechtsgelijkheid voor de natuur vergelijkt Erik Kaptein de huidige situatie van de natuur met die van boeren, burgers en buitenlui tijdens de Franse Revolutie. Ook nu lijkt een revolutie nodig om de rechten voor de natuur af te dwingen. Hoe komen we tot de rechten van het dier en de plant? Erik spreekt erover in de ISVW podcast....
Jun 15, 2021•46 min•Season 1Ep. 36
In de wetenschap ligt de nadruk op het idee dat we leven in een materialistische wereld. We zouden een verzameling van atomen zijn, volledig bepaald door vastgezette natuurwetten. Maar is dat alles? Arthur Veenstra beschrijft in Het primaire waarom aan de hand van Sartre de essentie van ons bewustzijn: wij zijn betekenisgevende structuren die fundamenteel vrij zijn. Wat bedoelt Sartre wanneer hij zegt dat we vrijheid zijn? Wat zou Sartre zeggen over identiteit? En wat heeft dit allemaal te maken...
Jun 01, 2021•49 min•Season 1Ep. 35
Moeten we de wens tot euthanasie van mensen met dementie verwezenlijken? Wanneer zien we iemands lijden als groot genoeg om euthanasie of zelfdoding toe te laten? En mag een arts dat überhaupt wel, iemand assisteren op de weg naar zelfdoding en euthanasie? Klaas Rozemond, auteur van Het zelfgekozen levenseinde (ISVW, 2021), vindt dat het zelfbeschikkingsrecht het uitgangspunt moet zijn voor beslissingen over euthanasie, ook bij mensen met dementie. Waarom? Dat hoor je in deze aflevering van de I...
May 18, 2021•48 min•Season 1Ep. 34
'If you want to go fast, go alone. If you want to go far, go together.' - Nelson Mandela. In de westerse wereld ligt de nadruk vaak op eigenbelang. Wat levert het mij op? Waarom zou ik iets doen voor een ander? In de ubuntu-filosofie bekijkt men dat anders: ik ben omdat wij zijn. Annette Nobuntu Mul van Ubuntu Society leeft en werkt vanuit deze filosofie. Hoe kunnen we ubuntu vandaag nog toepassen op ons (werk)leven en onze gedachtepatronen omdraaien? En hoe heeft deze filosofie zich al bewezen ...
Apr 28, 2021•40 min•Season 1Ep. 33
Jan Flameling viert in 2021 zijn 25-jarig jubileum bij de Internationale School Voor Wijsbegeerte! Hoe kwam hij op Landgoed ISVW terecht en hoe zag deze er op dat moment uit? Welke filosofie is volgens hem belangrijk voor het heden? Wat is narratieve systeemtherapie en hoe kunnen wij hier ons voordeel mee doen? Dit alles en meer komt langs in deze aflevering van de ISVW podcast.
Apr 06, 2021•41 min•Season 1Ep. 32
