اعدام دو نفر از افرادی که پس از شروع اعتراضهای اخیر دستگیر شدهاند، آغاز شده است و مقامات ایران میگویند، اتهام آنها محاربه بوده است. ما نیز در پادکست این هفته، ابتدا ادعای نادرست عبدالله گنجی را درباره اینکه در ایران به کودک ۱۵ ساله محارب گفته نمیشود بررسی میکنیم و بعد به سراغ هفت ابهام و ایراد حقوقی به روند محاکمه متهمان پرونده روحالله عجمیان میرویم؛ یک بسیجی که در جریان درگیریهای اخیر کشته شده است` . ادعای شاخدار دریادار تنگسیری درباره تلفات ایران در جنگ نفتکشها، ارتباط فرزند انسیه خز...
Dec 16, 2022•49 min•Ep. 90
این هفته در پادکست فکتنامه درباره خبری صحبت کنیم که با تیتر نادرست «گشت ارشاد تعطیل شد» هم در رسانههای ایرانی و هم در رسانههای دیگر کشورها منتشر شد. توضیح میدهیم که منبع این خبر چه بود و چگونه یک اظهارنظر در قم، زمینه بازتاب جهانی خبری نادرست شد. در ادامه از تجارت پرسود ویپیان در ایران میگوییم و توضیح میدهیم که چرا این ادعا که نیروهای امنیتی و انتظامی در ایران از ماده مخدر کاپتاگون استفاده میکنند، ادعایی بیاساس است. ادعای شاخدار هزینه ۵۵ هزار میلیارد دلاری رسانهای آمریکا در حمایت از ...
Dec 09, 2022•37 min•Ep. 89
این هفته در پادکست فکتنامه، رشتهتوییتی را بررسی میکنیم که یک مستندساز طرفدار حکومت ایران نوشته است؛ رشتهتوییتی درباره نحوه کشتهشدن کیان پیرفلک، کودک ۱۰ ساله اهل ایذه. توضیح میدهیم که چرا این رشتهتوییت، قابل استناد نیست و چه ابهامهایی درباره روایت آن وجود دارد. در ادامه نیز بررسی میکنیم که در هفتههای گذشته، چگونه روایتهای موازی درباره نحوه کشتهشدن جانباختگان در ایران منتشر شد. نقلقولهایی درباره پوشش زنان اروپایی و همچنین نقل قولی از سفیر عربستان درباره توصیه محمدرضا شاه درباره دامن...
Dec 02, 2022•56 min•Ep. 88
این هفته در پادکست هفتگی فکتنامه به سراغ ویدیوها و شواهدی میرویم که از جوانرود منتشر شدهاند؛ تصاویری که در آنها دود سبزرنگ وجود دارد و این سوال را به وجود میآورد که این دود میتواند ناشی از چه موادی باشد. ابتدا توضیح میدهیم که چگونه اشتباه فکتنامه در یک توییت باعث انتشار باوری نادرست شد و در ادامه توضیح میدهیم که این دود میتواند از چه چیزهایی باشد. در ادامه پادکست این هفته، ویدیوهای مربوط به درگیریهای خوزستان را مرور میکنیم و کمی از ادامه خبرها و ادعاهای نادرست درباره شرکت ابرآروان می...
Nov 25, 2022•47 min•Ep. 87
در این قسمت از پادکست فکتنامه ابتدا به سراغ سوژهای میرویم که هفتههاست درباره آن صحبت میکنیم؛ روایت مقامات جمهوری اسلامی درباره نحوه برخورد و کشتهشدن معترضان. ابتدا ادعای شاخدار استفادهنکردن از تیر جنگی علیه معترضان را بررسی میکنیم و در ادامه فکتهایی را درباره کشتهشدن مهدی حضرتی در خرمدشت کرج و خدانور لجهای در زاهدان مرور خواهیم کرد. تحریم ابرآروان، دیگر سوژه اصلی این قسمت است و به غیر از آن فکتچکهایی را درباره راهپیمایی ۱۳ آبان، رفراندوم جمهوری اسلامی، نامه نمایندگان درباره برخورد ...
Nov 18, 2022•57 min•Ep. 86
این هفته پادکست فکتنامه را با ادعایی شاخدار درباره تعداد ونهای گشت ارشاد تهران آغاز میکنیم و از دلیل شادینکردن بازیکنان استقلال بعد از دریافت سوپرجام میگوییم. بررسی واقعیبودن ویدئوی زلینسکی و پهپاد ایرانی، سهم اینستاگرام از تجارت الکترونیک ایران و آمارهای مربوط به اشتغال هم، دیگر موضوعاتی است که در قسمت ۸۵ از پادکست فکتنامه به آن پرداختهایم. 00:01:45 تعداد ونهای گشت ارشاد 00:16:52 نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی در گشت ارشاد 00:20:36 خوشحالینکردن بازیکنان استقلال 00:24:21 زلینسکی و پهپاد...
Nov 11, 2022•46 min•Ep. 85
قسمت ۸۴ پادکست فکتنامه نیز همچون چند قسمت گذشته، به وقایع این روزهای ایران میپردازد؛ اعتراضهای سراسری مردم در پی کشتهشدن مهسا امینی در تهران و خبرهایی که مربوط به هفتههای پس از آن است. ابتدا کمی درباره جزئیات بیشتر تیراندازی در شاهچراغ و بیانیههای داعش صحبت میکنیم و بعد از آن به سراغ سوژه اصلی این قسمت یعنی استفاده نهادهای رسمی و رسانههای نزدیک به حکومت از عبارتهایی چون «پلیسنما» و «کشتهسازی» میرویم؛ تلاش برای انکار اینکه یگان ویژه به معترضان شلیک میکند و اموال آنها را در خیابان از ...
Nov 04, 2022•1 hr 8 min•Ep. 84
قسمت هشتاد و سوم پادکست هفتگی فکتنامه نیز مانند چند قسمت قبلی، متاثر از روزهای پرالتهاب در ایران است. ابتدا کمی درباره حمله مسلحانه شاهچراغ و همچنین آتشسوزی و درگیریها در زندان اوین صحبت میکنیم و بعد از آن به سراغ ادعاهای خبرگزاری فارس درباره راهپیمایی ۲۲ اکتبر در برلین خواهیم رفت. خبرهای نادرست درباره ربودن علی دایی در سقز، اعتراضهای دانشآموزان در ایران، خبرهای نادرستی که به سنتکام درباره اعتراضهای ایران نسبت داده میشود و همچنین موضوع فروش پهپادهای ایرانی به روسیه، دیگر موضوعاتی هستند ک...
Oct 28, 2022•1 hr 15 min•Ep. 83
مثل این چند هفته بیشتر سوژههای این اپیزود پادکست فکتنامه هم مربوط به اعتراضهای سراسری در ایران است. ابتدا کمی درباره یکی از روشهای پخش دیساینفورمیشن صحبت کردیم که توسط روسیه زیاد استفاده میشود و اخیرا در ایران هم دیده شده است. منسوب کردن اطلاعات نادرست و گافهای ساختگی به طرف مقابل یکی از شیوههای پخش دیساینفورمیشن روسیه است که اخیرا موارد مشابه آن را در ایران هم میبینیم. جعل زیرنویس تلویزیون ایران اینترنشنال و تیتر ساختگی به نقل از بیبیسی فارسی که توسط مدیر روزنامه همشهری منتشر شد نم...
Oct 21, 2022•54 min•Ep. 82
این هفته هم در پادکست فکتنامه، به سراغ موضوعاتی میرویم که همه آنها به نوعی مربوط به اعتراضهای سراسری در ایران است. ابتدا کمی درباره دیساینفورمیشن و روشهای پخش آن صحبت میکنیم. یکی از این راهها تولید سناریوهای موازی و جایگزین درباره یک واقعه است. به همین بهانه ماجرای نیکا شاکرمی را توضیح میدهیم. دختر جوانی که ابهامها درباره مرگش در هفته گذشته بسیار خبرساز شد. در این قسمت برخی از روایتهای متعدد و بعضا متناقض منابع حکومتی را مرور میکنیم; از صدا و سیما و تسنیم تا روایت یک فعال سیاسی. بعد ا...
Oct 14, 2022•1 hr•Ep. 81
این هفته در پادکست فکتنامه، به سراغ سوژههایی میرویم که همه آنها به نوعی مربوط به اعتراضهای سراسری در ایران است. ابتدا از استارلینک میگوییم و توضیح میدهیم که اینترنت ماهوارهای این شرکت چگونه کار میکند و چه موانع فنی و قانونیای بر سر راه استفاده از آن در ایران وجود دارد. در ادامه هم کمی درباره اتحادیه بینالمللی مخابرات و وضعیت عضویت ایران در ایران صحبت میکنیم. فکتچکهای دیگری که در این قسمت به آنها میپردازیم، به نوعی مربوط به تصاویری هستند که این روزها در شبکههای اجتماعی منتشر میشون...
Oct 07, 2022•41 min•Ep. 80
این هفته در پادکست فکتنامه، از اعتراضات ایران میگوییم و در ابتدا توضیح میدهیم که چرا در این روزها که صدها و خبر و ادعا منتشر میشود، اهمیت درستیسنجی و همچنین نشر خبرهای درست، بیشتر از همیشه است. از ادعای شاخدار ابراهیم رئیسی درباره وضعیت مردمسالاری در ایران میگوییم و دو پرونده مهم این هفته را مرور میکنیم؛ پروژه اینترنت ماهوارهای استارلینک و همچنین پرونده حدیث نجفی، دختر جوانی که در کرج جان خود را بر اثر شلیک ماموران از دست داده است. در ادامه به سراغ اسناد مربوط به حضور آمبولانس در خدمت...
Sep 30, 2022•1 hr 6 min•Ep. 79
این هفته در پادکست فکتنامه، از مهسا امینی صحبت میکنیم؛ زن جوان ۲۲ سالهای که ماموران گشت ارشاد او را در تهران دستگیر کردند و ساعاتی بعد در حالی که در بازداشت بود، به کما رفت و سه روز بعد جان خود را از دست داد. ابتدا بررسی میکنیم که چرا ادعای نیروی انتظامی مبنی بر «مرگ ناگهانی» او، قابل استناد نیست و باید در آن تردید کرد. در ادامه، توضیح میدهیم که چرا ادعای فرمانده انتظامی تهران بزرگ مبنی بر اینکه لباس مهسا امینی بعد از بازداشت تغییر کرده است، ادعایی شاخدار است. فکتچک دیگری که به آن میپردا...
Sep 23, 2022•48 min•Ep. 78
سوژه اصلی قسمت ۷۷ پادکست هفتگی فکتنامه، ملکه الیزابت و خاندان سلطنتی بریتانیاست. ابتدا کمی درباره اختیارات قانونی پادشاهی در بریتانیا صحبت میکنیم و در ادامه توضیح میدهیم که چرا شایعه نسبت خونی بین ملکه الیزابت و پیامبر اسلام، شایعهای نادرست است. فکتچکهایی درباره یک ویدیو که به اشتباه منسوب به ملکه الیزابت شده و ماجرای تعلیق یک گزارشگر رادیویی به خاطر انتقاد به سوگواری برای ملکه هم دو فکتچک دیگر این هفتهاند. در این قسمت به غیر از ماجراهای مربوط به درگذشت ملکه بریتانیا، درباره تعداد شرکتک...
Sep 16, 2022•52 min•Ep. 77
موضوع اصلی قسمت ۷۶ پادکست فکتنامه، «پادمانها» و نگاهی به اصلیترین ابهامهایی است که درباره فعالیتهای هستهای ایران وجود دارد؛ قرارگاهها و سایتهایی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگوید در آنها نشانههایی از فعالیتهای غیرقانونی وجود دارد و ایران هم همواره وجود این فعالیتها را تکذیب کرده است. گزارشهای گمراهکننده و نادرست ابراهیم رئیسی و رسانههای دولتی درباره عملکرد دولت هم، بخش دیگری از پادکست فکتنامه است. ایجاد شغل، گسترش فیبر نوری، سرعت اینترنت و زیرساختها و تماشاگران سینما از جمله...
Sep 09, 2022•1 hr 6 min•Ep. 76
قسمت ۷۵ پادکست هفتگی فکتنامه، مرور مهمترین فکتچکهایی است که در هفته گذشته در سایت فکتنامه منتشر کردهایم. در این قسمت ابتدا ادعاهای نادرست ابراهیم رئیسی را درباره وضعیت تورم در ایران بررسی میکنیم و پس از آن به سوژهای میپردازیم که مربوط به مصاحبه فرح پهلوی، شهبانوی سابق ایران است؛ او در این مصاحبه گفته است اگر در ایران قانون مشروطه وجود داشت، ولایتعهدی بعد از پسرش، به نور پهلوی، نوه او میرسید؛ گفتهای که مطابق با متن قانون مشروطه نیست. فکتچکهایی درباره ادعای پاکسازی چاکراها، ادعای ناد...
Sep 02, 2022•48 min•Ep. 75
در قسمت هفتاد و چهارم پادکست هفتگی فکتنامه، مثل هر هفته، فکتچکها و مقالههایی را که در سایت فکتنامه منتشر کردهایم مرور میکنیم. ابتدا توضیحی درباره پرونده فولاد مبارکه میدهیم و بعد به سراغ مساله فقر کودکان در شهر کلیولند آمریکا میرویم؛ موضوعی که در تلگرام فارسی به آن پرداخته شده بود. فکتچکهایی درباره یک بروشور جعلی که ادعا میشود در بریتانیا برای تبلیغ پدوفیلیا منتشر شده و همچنین توضیحاتی درباره ماهواره خیام، دیگر سوژههای این هفتهاند. فرهاد هم در این قسمت ماجرای فکتچکی را تعریف میکن...
Aug 26, 2022•49 min•Ep. 74
در قسمت هفتاد و سوم پادکست هفتگی فکتنامه، پیش از آنکه چند سوژه درستیسنجی روز را پیگیری کنیم، توضیح میدهیم که چگونه با انتشار عکسهای هوایی از نقشههای مربوط به دهه ۴۰ شمسی، ابهامها در زمینه تخریب منازل در روستای روشنکوه از بین رفت؛ نقشههایی که نشان میداد در حدود شش دهه گذشته، تصرفی از سوی ساکنان بهایی این روستا انجام نشده و روستای آنها جزو مستثنائات به شمار میرود. بعد از این توضیح، دو فکتچک قدیمی را مرور میکنیم؛ فکتچکهایی مربوط به ماه محرم که بحث درباره آنها دوباره در شبکههای اجتماعی...
Aug 19, 2022•1 hr 6 min•Ep. 73
این هفته در قسمت ۷۲ پادکست فکتنامه، ابتدا به سراغ پرونده تخریب خانه ساکنان بهایی روستای روشنکوه در مازندران میرویم؛ پروندهای که چند ابهام مهم درباره آن وجود دارد. ما در فرایند بررسی این سوژه به عکسها، سندها، مدارک قضایی، استشهادیههای محلی و نقشههایی درباره این روستا برخوردیم که در پادکست، بیشتر درباره آنها صحبت میکنیم. سوژه بعدی، ادعای نادرستی است که درباره جداسازی دختر و پسر در دانشگاههای دنیا مطرح شده است و این گفته که چنین کاری، باعث افزایش رشد میانگین نمرات بوده است. فکتچک پایانی هم...
Aug 12, 2022•45 min•Ep. 72
این هفته در قسمت ۷۱ پادکست فکتنامه سوژههای مختلفی را بررسی میکنیم؛ ابتدا به سراغ ادعای شاخداری میرویم که در شبکههای اجتماعی پخششده و میگوید در برزیل دولت به مردم اجازه داده زورگیرها را زیر بگیرند و بکشند. در ایران، ابتدا به این ادعای نادرست میپردازیم که میگوید «در ایران گشت ارشاد نداریم» و سپس به سراغ آمارهایی میرویم که درباره پدیده تنفروشی در ایران وجود دارد؛ پدیدهای که یافتن اعداد دقیق دربارهاش دشوار است و یکی از مسئولان ایران گفته در ایران به نسبت بقیه کشورها، صفر است. در ادامه ...
Aug 05, 2022•52 min•Ep. 71
این هفته در اپیزود شماره ۷۰ پادکست فکتنامه به این ادعای نادرست میپردازیم که از سوی مقامات رسمی ایران مطرح شده است: «سه میلیون نفر در گردهمایی غدیر شرکت کرده بودند». توضیح میدهیم که با چه ابزارها و راهها و با چه سناریوهایی میتوان حداکثر تعداد افرادی که از چهار راه پارک ولی تا چهار راه ولیعصر تهران جا میشوند را محاسبه کرد و چرا این عدد بسیار کمتر از «سه میلیون نفری» است که اعلام شده است. فکتچک دیگری که مرور میکنیم هم رشتهتوییتی است که ادعا میکند زینب ابوطالبی، مجری تلویزیون دختر حمید ابو...
Jul 29, 2022•56 min•Ep. 70
قسمت ۶۹ پادکست فکتنامه، نسخه صوتی مستندی است که چندی پیش با عنوان «خامنهای و توطئه کرونا» منتشر شد. در این مستند که نتیجه ماهها مطالعه و بررسی است، توضیح میدهیم که چگونه ذهنیت تئوری توطئه آیتالله خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ایران از همان ابتدای ورود کرونا به ایران، بر سرنوشت سلامت مردم تاثیر گذاشت و تحلیلها و تئوریهای او چگونه در ادامه باعث به وجود آمدن مشکلات جبرانناپذیر شد؛ از دستور برای جلوگیری از ورود واکسن فایزر و مدرنا تا تصمیمهایی که در زمینه واردات و تولید واکسن در ایران گرفته ش...
Jul 22, 2022•1 hr•Ep. 69
مساله حجاب اجباری، مهمترین سوژهای است که در قسمت ۶۸ پادکست هفتگی فکتنامه به آن میپردازیم. ابتدا مروری میکنیم بر چند فکتچکی که در سالهای گذشته با این موضوع منتشر کردهایم و بعد هم سخنان سروش دباغ، پژوهشگر دین را فکتچک میکنیم که گفته بود حجاب اجباری، آرمان انقلاب نبوده و از سال ۱۳۶۲ در ایران تبدیل به قانون شده است. توضیح میدهیم که چرا این گفته، گمراهکننده است. بررسی فکتهایی درباره تلسکوپ جیمز وب هم بخش دیگری از پادکست این هفته است. یک فکتچک درباره وضعیت امنیت زنان در ایالات متحده و هم...
Jul 15, 2022•34 min•Ep. 68
اپیزود ۶۷ پادکست هفتگی فکتنامه را با باربی آغاز میکنیم؛ عروسکی که حسن رحیمپور ازغدی در سخنرانی خود گفته است از سوی پنتاگون ساخته شده. توضیح میدهیم که چرا این گفته شاخدار است و تاریخچه ساخت این عروسک را مرور خواهیم کرد. دو فکتچک آمریکایی دیگر هم داریم که هر دو را موسی غضنفرآبادی، نماینده مجلس ایران گفته است؛ یکی درباره آمار فقرا در آمریکا و دیگری درباره آمار بیخانمانها در این کشور. فکتچک یک عکس از میرزارضای کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه و یک ویدئو که به اشتباه ادعا میشود مربوط به کتکزدن ز...
Jul 08, 2022•33 min•Ep. 67
بخش ابتدایی اپیزود ۶۶ پادکست هفتگی فکتنامه، گزارش فرهاد از نهمین کنفرانس سالانه فکتچکرها در اسلوی نروژ است. او درباره مهمترین اتفاقهایی صحبت میکند که در طول این کنفرانس چهار روزه مشاهده کرده است و کمی ما را با حال و هوای فکتچکینگ در دنیای امروز آشنا خواهد کرد. کنفرانس تلویزیونی ابراهیم رئیسی و حاشیههای آن، چند فکتچک این هفته را به خود اختصاص داده است و مرور فکتچکهایی درباره یک «تونل اضافی» در جاده سرچم به اردبیل، پوشش سخنگوی وزیر امور خارجه روسیه در تهران، مقایسه قیمت خانه در تهران و ل...
Jul 01, 2022•1 hr 2 min•Ep. 66
این هفته در اپیزود ۶۵ پادکست فکتنامه، به سراغ مجموعهای از خبرهای نادرست درباره کریستیانو رونالدو و اسرائیل میرویم. خبرهای نادرستی که از منابع مختلفی تولید شدهاند اما صداوسیمای ایران، همه آنها را در این سالها به عنوان حقایقی درباره این ستاره پرتغالی مطرح کرده است؛ از ادعای نادرست رد کردن درخواست بازیکن اسرائیلی برای تعویض لباس تا دستندادن با نخستوزیر اسرائیل و خبر عکسی دستکاری شده که ادعا میکند رونالدو در آن از کودکان فلسطینی حمایت کرده است. سوژه دیگری که این هفته در پادکست فکتنامه به آ...
Jun 24, 2022•47 min•Ep. 65
این هفته در اپیزود ۶۴ پادکست فکتنامه پیش از مرور فکتچکهایی از دیگران، ابتدا به سراغ خودمان رفتیم و جملهای را فکتچک کردیم که هفته گذشته درباره رابطه بانک پاسارگاد با ستاد اجرایی امام گفته بودیم. یکی از مخاطبان در توییتر از ما درباره منبع این حرف سوال کرده بود و ما هم با مطالعه بیشتر درباره موضوع، ابتدا توضیح دادیم این تصور که بین این دو نهاد رابطهای وجود دارد از کجا آمده و بعد هم توضیح دادیم که چرا بهتر بود با احتیاط بیشتری در این باره صحبت کنیم. سوژه دیگری که این هفته به آن پرداختیم، مساله...
Jun 17, 2022•45 min•Ep. 64
شرکت رایانهای ابر آروان که ارائهدهنده سرویسهای ابری (Cloud) در ایران است، در ماههای گذشته یکی از سوژههای اصلی خبری در فضای مجازی بوده است؛ شرکتی که با اتهام همکاری در محدودسازی اینترنت روبروست و مسئولان این شرکت، این اتهام را رد میکنند. در این قسمت از پادکست فکتنامه، بررسی میکنیم که نقش ابر آروان در محدودیت اینترنت در ایران چیست و به طور کلی، فعالیت و خدماتی که این شرکت ارائه میکند در چه بخشی از حکمرانی فضای مجازی در ایران قرار دارد. به جز این، از شایعه جیرهبندی شدن مواد غذایی در اروپا...
Jun 09, 2022•1 hr•Ep. 63
در این قسمت از پادکست فکتنامه، درباره موضوعات مختلفی صحبت میکنیم. ابتدا کمی درباره «وبینار آموزشی فکتنامه» که جمعه ۱۳ و ۲۰ خرداد برگزار میشود توضیح میدهیم و از متروپل آبادان و مستند جدید فکتنامه با نام «خامنهای و توطئه کرونا» صحبت خواهیم کرد. در ادامه به فکتچک بازی فوتبال ایران و کانادا، ویروس جعلی فانوکس و همچنین وضعیت امنیت غذایی در ایران خواهیم پرداخت و پس از آن به سراغ یکی از سوژههای مهم روز یعنی فیلم سینمایی «عنکبوت مقدس» خواهیم رفت؛ فیلمی که روزنامه کیهان ادعا میکند حامی مالی صه...
Jun 03, 2022•1 hr 3 min•Ep. 62
این هفته در پادکست فکتنامه ابتدا درباره سوژه اصلی خبری این روزها، یعنی فاجعه فروریختن ساختمان متروپل در شهر آبادان صحبت میکنیم؛ اتفاقی که دهها کشتهوزخمی برجای گذاشت. اظهارنظرها، فیلمها، عکسها و خبرهایی که در این باره منتشر میشوند، مجموعهای از ابهامها را به وجود آوردهاند. توضیح میدهیم که این ابهامها چیست و چرا دسترسی نداشتن به اسناد و اطلاعات درباره مجوزهای ساخت این ساختمان، کار فکتچکینگ را برای ما دشوارتر میکند. در ادامه به سراغ سوژه اصلی این قسمت یعنی ویدیویی میرویم که مربوط به د...
May 27, 2022•49 min•Ep. 61
