Kerstbomen, cadeautjes, poffertjes op de kerstmarkt en feeststress… Clara en Sander zijn helemaal in kerstsfeer. En daar hoort een echte Christmas classic bij – sorry Mariah Carey – Stille Nacht van Franz Gruber. De Oostenrijkse componist kribbelde deze muziek nog net voor kerstavond bij elkaar. Hoe komt het dat dit dan toch zijn bekendste hit werd? En wie ging met zijn muziek lopen?
Carmina Burana: you hate it or love it. In welk kamp zitten Clara en Sander? Het geluk grijpen was het pleidooi van de Duitse componist Carl Orff met deze bombastische muziek. Maar hoe komt het dat we enkel het begin van dit muziekwerk kennen en wat hebben Mariah Carey en een gebraden zwaan met Carmina Burana te maken? Disclaimer: Sander zingt ultrahoog in deze aflevering – sorry voor de tinnitus, Clara!
Clara en Sander kiezen een werk dat helemaal op 1 vel papier past: In C van de Amerikaanse Terry Riley. Een man die timmerde aan zijn weg als componist, want hij werkte eerst op de luchthaven en als chauffeur. Clara vindt het lijken op een plaat die blijft hangen, terwijl Sander helemaal zot is van deze minimal music waar muzikanten zelf de patronen mogen kiezen. Een aflevering die spacey voelt, vol woordmopjes en fails van klassieke muzikanten op YouTube.
Eindelijk kunnen onze bloemetjes Clara en Sander samen zingen, gelukkig want Sander kon nog geen enkele keer zingen dit seizoen (echt nooit, hè... niet gelogen). Maar gaat dit duet gewoon over rozen en tulpen of zit er een donkerder verhaal achter? En hoe komt het dat dit duet simpel lijkt om te zingen, maar eigenlijk aartsmoeilijk is? Een boeket aan vragen, waar Clara en Sander vrolijk induiken… tot Clara een schokkende bekentenis doet.
Hold your tears want dit Adagio for Strings van Samuel Barber is het droevigste werk ooit geschreven. Houden Clara en Sander het droog? Gelukkig biedt het liefdesleven van Barber afleiding (al loopt dit - spoiler -ook niet al te gelukkig af). Waarom snijdt deze muziek zo diep en hoe ongelukkig was Barber nu echt?
Een jaar voor haar dood schreef de Franse componiste Lili Boulanger haar D’un matin de printemps. Ze was 23 en hoe vrolijk en licht deze muziek klinkt, deze muziek was toen eigenlijk al een afscheid van het leven. Gelukkig noteerde haar zus Nadia de muziek die Lili vanuit haar ziektebed dicteerde. Hebben Clara en Sander een even goede band met hun siblings? Wat zou Lili Boulanger nog allemaal gedaan hebben als ze langer had geleefd? En wat heeft deze muziek met schrijnwerkers en bijen te maken?
Hoezo schreef György Ligeti deze muziek niet voor instrumenten, maar wel voor 100 metronomen? Verloor hij helemaal zijn verstand of kan een metronoom als muziek klinken? Een XL-aflevering vanop Iedereen Klassiek, waar Clara al koude rillingen krijgt zodra die metronoom aangaat en Sander smult van de partituur. Intens of prachtig, een publiek van meer dan 100 man is wel ideaal voor een live uitvoering.
Mahler beschreef zijn symfonie zelf als 'de wereld samengevat in één symfonie'. En hij heeft niet overdreven, deze symfonie in 5 delen is een emotionele rollercoaster. Een XL-aflevering vanop Iedereen Klassiek, vol waanzinnige muziek en over hoe Mahler dan wel een geweldige componist was, maar als echtgenoot tegelijk super romantisch en toxisch was. Clara spoilt tussendoor filmplots en Sander wil op huwelijksreis naar VRT.
Eindelijk duiken Clara en Sander nog eens in de muziek van een componist van bij ons. De West-Vlaming Peter Benoit trok naar Parijs om daar aan zijn operacarrière te timmeren, maar keerde terug met zijn prachtige Derde Fantasie voor piano waar alle Parijzenaars oh la la bij uitschreeuwden. Daar bleef het niet bij, de componist leerde zijn volk zingen in het Nederlands toen Frans de voertaal was. Verder zoeken we nog steeds naar de link tussen puree en Peter Benoit.
Second time is a charm en dat geldt zeker voor het Vioolconcerto van Sibelius. Na een eerste versie af te haspelen om geld in het laatje te krijgen, zette de Finse componist zich opnieuw aan de partituur en die keer werd het een groot succes. Wat heeft deze muziek met een polonaise voor ijsberen te maken? En de hamvraag: zal Clara hoofdpijn krijgen van deze vioolmuziek?
Clara en Sander zijn terug, met een echte meezinger: de monsterhit Nessun Dorma van Giacomo Puccini. En meezingen dat moet je Sander geen twee keren zeggen. Clara kan wel een ijskoud shotje gebruiken bij al dat gekweel. Eerste hulp bij klassiek, over hoe Puccini de Harry Styles van zijn tijd was, zijn grote begrafenis in Brussel en hoe niemand zal slapen in de opera Turandot – en nee, niet omdat het een steamy, wilde nacht is.
Voor de laatste aflevering halen Clara en Sander nog één keer alles uit de kast met Richard Wagner en zijn indrukwekkende Walkürenritt. Laat het duidelijk zijn, de Duitse componist leefde volgens het motto ‘more is more’. In zijn muziek, maar ook zijn eigen leven was er één van excessen en grootste uitgaven. Verder razen deze aflevering vooral de stoere Walküren lustig in het rond op hun briesende paarden. In galop met deze filmische muziek! PS We komen terug! xoxo Clara en Sander
Ethel Smyth: componiste, activiste en queer feministe. En dan ook nog eens Dame, want ze werd als eerste muzikante ooit geridderd in Engeland. Clara en Sander geraken niet uitgepraat over deze vrouw die nooit ‘zomaar’ iets deed. Ze componeerde heel wat meesterwerken bij elkaar, met als één van de hoogtepunten haar serenade. Haar eerste grote orkestwerk. Een aflevering vol power én het verhaal achter haar bijnaam ‘de componiste met haar tandenborstel’.
Giuseppe Verdi – La donna è mobile uit Rigoletto 1851, Verdi schreef op 40 dagen tijd een nieuwe opera: Rigoletto met de beroemde aria La donna è mobile. De Italiaanse componist wist meteen dat hij een dikke hit had geschreven. Clara en Sander zingen deze oorwurm luid mee, tot ze de tekst eindelijk eens opzoeken. Want blijkbaar zingt het personage nogal wat vrouwonvriendelijke vuilbekkerij bij elkaar. En dan is er nog dit grote vraagstuk: wat is de link tussen Verdi en tomate-crevettes?
1772, Joseph Haydn schrijft tijdens een lange zomer zijn 45e symfonie, de Afscheidssymfonie. Muziek waar een plan achter zat, Haydn wou de muzikanten van zijn orkest zo eindelijk naar huis laten gaan. Dus schreef hij muziek als een echte vakbondsman! Clara en Sander zoeken uit hoe dat masterplan nu precies in elkaar zat. En ook wat het verhaal is achter de twee schedels in het graf van Hadyn en waarom zijn bijnaam papa Haydn is - sexy daddy of niet?!
1976. De Amerikaanse componist Steve Reich zet een nieuwe stap in zijn carrière met Music for 18 Musicians en breekt ermee helemaal door bij het grote publiek. Een heerlijke trip en monument van de minimal music! Al twijfelt Clara toch nog of dit ook muziek is voor tijdens haar barbecue en ze heeft zeker niet genoeg stoelen voor Sander zijn 18 vrienden. Geen probleem voor Sander, hij vindt wel een andere manier om Clara helemaal te overtuigen van de kunst van deze muziek.
Deze aflevering van Eerste Hulp bij Klassiek verkent het Eerste Pianoconcerto van Franz Liszt in de context van de Koningin Elisabethwedstrijd. Er wordt dieper ingegaan op Liszts fenomeen als de eerste klassieke muziek superster, zijn ongeëvenaarde virtuositeit en de 'Listomania' die hij teweegbracht. De discussie omvat ook zijn lange compositieproces, afwijzing door het conservatorium, en zijn revolutionaire bijdragen aan podiumpresentatie en compositie, zoals het gebruik van de triangel en attacca-structuur.
Deze aflevering duikt in "Goyescas", het bekende pianowerk van de Spaanse componist Enrique Granados, sterk beïnvloed door schilder Francisco de Goya. De bespreking omvat de complexe pianotechniek, zoals het gebruik van pedalen, en de levendige Spaanse volkse invloeden. De episode belicht ook Granados' succes in Amerika en zijn dramatische, noodlottige einde.
1689, de Engelse componist Henry Purcell is nog geen dertig wanneer hij misschien wel de ontroerendste aria ooit schrijft: When I am laid in earth. Een klaaglied gezongen door de mythologische koningin Dido die achtergelaten wordt door de knappe held Aeneas. Ook al was Purcell componist in Westminster Abbey, toch schreef hij deze tearjerker voor een amateurkoor op een kostschool. Clara kan haar tranen niet bedwingen bij deze muziek, maar waarom begint Sander te roepen als het emotioneel wordt?
1943, de Hongaarse componist Béla Bartók vindt nieuwe levenskracht wanneer hij de opdracht krijgt om een werk voor het Boston Symphony Orchestra te componeren. Het resultaat is een enorme tour de force, zijn Concerto voor orkest. Muziek waar heel het orkest een belangrijke rol speelt. Maar wat heeft dit met wedstrijdpaarden te maken? Clara moet een beurs aanvragen om volksmuziek op te nemen en Sander strooit deze aflevering kwistig in het rond met levenslessen.
Deze aflevering verkent Paul Dukas's "De Tovenaarsleerling", een meeslepend symfonisch gedicht dat de beroemde scène uit Disney's Fantasia inspireerde. We ontleden het verhaal over een ambitieuze, maar onervaren leerling die magische spreuken misbruikt, resulterend in een wateroverlast. De bespreking omvat Dukas's perfectionisme en de vier muzikale thema's die het verhaal vertellen, tot aan de onverwachte flop van de film Fantasia.
1925. Pianiste en componiste Amy Beach schrijft het prachtige kleine pianowerkje By The Still Waters. Minder groots dan haar Eerste Symfonie waar ze bekend mee werd, maar Clara en Sander worden er helemaal stil van. Het leven van Beach was daarentegen minder rustig, van haar relatie met een rijke topdokter uit Boston, tot een lege erfenis… spannend genoeg om heel wat roddelboekskes mee te vullen. En doet Beach haar muziek jou ook zo denken aan die van Satie? Hoe zou dat komen?
1680, Johann Pachelbel componeert de ultieme one-hit wonder van de klassieke muziek: zijn Canon en gigue voor drie violen en basso continuo. Maar wat is die basso continuo nu eigenlijk? Hoe heeft prinses Diana ervoor gezorgd dat deze muziek dé hit tijdens huwelijksceremonies werd? En herkennen Clara en Sander nu echt de Canon en gigue in de muziek van Maroon 5?
1957, Leonard Bernstein componeert de ultieme musical: West Side Story. Een hartverscheurend liefdesverhaal over Tony en Maria, gevangen tussen twee rivaliserende bendes in NY. Tijdens deze XL live-opname duiken Clara en Sander in de musical, samen met relatietherapeut en grote fan Rika Ponnet. Welk liefdesadvies zou zij Tony en Maria geven? En waarom is de hit Maria zo moeilijk om te zingen? Over niet geleefde liefdes, de swingende ritmes in West Side Story en het vurige karakter van Bernstein.
1573, de Engelse componist Thomas Tallis schrijft Spem in Alium, een koorwerk voor 40 stemmen. Niet toevallig 40 want hij schreef het voor de 40e verjaardag van Queen Elisabeth I. Clara en Sander stressen over wie wanneer dan precies moet invallen tijdens deze indrukwekkende muziek. En wat heeft dit muziekwerk met knoflook te maken? Er wordt alleszins al gefantaseerd over scampi’s in knoflooksausje door deze twee foodies.
1829, Felix Mendelssohn vaart naar de Hebriden, een eilandengroep voor de Schotse Westkust. Hij is zo onder de indruk van dit natuurwonder dat hij meteen zijn zus een bericht stuurt met de eerste maten van wat zijn Hebriden Ouverture zou worden. Muziek die golft, klotst én naar gezouten kabeljauw smaakt. De zeeziekte nam Mendelssohn er maar bij en ook Sander voelt al een golf misselijkheid opkomen bij deze muziek. Clara daarentegen plant haar volgende vakantie al, richting de Hebriden.
1977, de Poolse componist Henryk Górecki schrijft zijn derde symfonie, oftewel de Klaagsymfonie. Hij baseert zich op drie klaagliederen, over moeders die hun kind missen en omgekeerd. Een herkenbaar verdriet voor Górecki want hij verloor zijn moeder zelf al vroeg. Zijn muziek is breekbaar, minimalistisch en snijdt recht door je hart. Vooral het tweede deel van de symfonie werd een megahit na het vallen van het IJzeren Gordijn. Zo’n succes dat Górecki niet wist wat hij aan moest met al het geld.
1874, Offenbach componeert zijn eerste operette Orphée aux Enfers. Eentje waar hij meteen mee tegen de schenen van het publiek schopt. Maar slechte reclame is gelukkig ook reclame: iedereen in Parijs wil de operette gezien hebben. Ook Clara en Sander werpen de beentjes in de lucht. Een verhaal van dronken goden en Orpheus die het liefst zijn vrouw Eurydice helemaal niet wil redden. Maar ook: hoe dans je die Can Can nu? Sander heeft nog steeds spierpijn en Clara doet auditie als Crazy Girl.
1873. De Russische componist Modest Moessorgski krijgt het droevige nieuws te horen dat zijn goede vriend en kunstenaar Viktor Harmann plots is overleden. Een grote postuum overzichtstentoonstelling met schilderijen brengt Moessorgski op ideeën voor een nieuw pianowerk: de Schilderijententoonstelling. Een aflevering vol kabouters en kuikens maar ook een prachtig eerbetoon van Moessorgski aan zijn bestie.
Dit moet de stilste aflevering van Eerste hulp bij klassiek ooit zijn. De Amerikaanse componist John Cage schrijft in de jaren 50 van de vorige eeuw zijn compositie 4’33’’, vier minuten 33 seconden – nu ja – stilte. De een vindt het geniaal, de andere een grap. Sander is enthousiast, maar hoe spannend kan 4’33’’ stilte echt zijn? En wat is dat met John Cage en zijn paddenstoelen, zitten die hier voor iets tussen? Moeilijke woorden: prepared piano, aleatorische muziek.
