Kim jest etnograf?
- Odpowiedź na pytanie, kim jest etnograf, wcale nie jest taka oczywista - w "Abecadle etnografa" zastanawiała się dr Maria Małanicz-Przybylska.
Jun 15, 2019•7 min
Abecadło Etnografa
Tradycja, post, gościnność, autentyczność, magia. Między innymi te pojęcia tłumaczą etnografia i antropologia, dziedziny nauki opisujące kulturę ludową i grupy etniczne, a przede wszystkim - człowieka. Nasza współczesna i dawna rzeczywistość to nie tylko kalendarz obrzędowy, a w nim Adwent, Zielone Świątki i karnawał, czy pojęcia takie jak obcość, tożsamość i tabu, ale i drzewa, słońce, ptaki, pory roku. Dzięki opowieściom antropologów i etnografów oraz sięgnięciu do ich prac, możemy poznać podstawowe pojęcia tworzące te dwie nauki. To okazja, żeby poznać nasz świat z trochę innej perspektywy. Prowadzi Hanna Szczęśniak.
Last refreshed: ⓘ
Follow this podcast in the Metacast mobile app to refresh it and see new episodes.
Podcasts are better in Metacast mobile app
Don't just listen to podcasts. Learn from them with transcripts, summaries, and chapters for every episode. Skim, search, and bookmark insights. Learn more
Episodes
Chrzest i chrzciny
- Najważniejszym momentem recepcyjnym w życiu dziecka i niemowlęcia był obrzęd kościelny chrztu - mówiła w "Abecadle etnografa" dr Barbara Ogrodowska. - Dopiero wtedy dziecko zostawało przyjęte w świetle prawa zwyczajowego i kościelnego oraz przyjętego obyczaju do społeczności.
Jun 08, 2019•5 min
Dziecko, czyli dar życia
Dziecko było radością, dumą i szczęściem swoich rodziców - mówiła z okazji Dnia Dziecka w "Abecadle etnografa" dr Barbara Ogrodowska. - Jego narodziny jako akt biologiczny wskazywały na trwałość całej rodziny i społeczności.
Jun 01, 2019•6 min
Świat duchów
- Duchy, jak wierzono w wielu regionach naszego kraju to bezcielesne i niewidzialne istoty, które najczęściej z boskiej woli penetrowały świat ludzi aby go porządkować - nie zawsze zgodnie z interesami jego mieszkańców - pisała w książce "Świętowania polskie. Przewodnik po tradycji" prof. Anna Zadrożyńska. Czytała Marzena Trybała.
May 20, 2019•6 min
Szamanizm
- Szamanizmem nazywa się zespół praktyk i wierzeń, które charakteryzują się tym, że praktykujący je szaman wchodzi w odmienny stan świadomości - w "Abecadle etnografa" tłumaczyła dr Ewa Klekot.
May 11, 2019•5 min
Dyskurs
- Słowo dyskurs nie jest wyłączną własnością etnologii. Korzystają z niego przedstawiciele nauk społecznych, humanistycznych, studiów kulturowych i językoznawcy - mówiła w "Abecadle etnografa" dr Maria Małanicz-Przybylska. - Słowo to pojawia się w publicystyce i języku potocznym. W ramach tych różnych dyscyplin używane jest w różnych znaczeniach.
May 05, 2019•5 min
Kult
- Cultus po łacinie oznacza cześć, hołd, uwielbienie przedmiotu kultu. Pokazuje to relacje podmiotowo-przedmiotową, czyli jest ktoś lub coś, co jest przedmiotem kultu i musi być ktoś, kto jest podmiotem ten kult uprawiającym - mówiła w "Abecadle etnografa" dr Ewa Klekot.
May 01, 2019•5 min
Wielka Sobota
- Dzień ten to przedświecie Wielkanocy, Wigilia Paschalna - ma ona bardzo bogatą obrzędowość. W Polsce jest to dzień błogosławieństw - mówiła dr Barbara Ogrodowska. - W Wielką Sobotę święci się wodę, ogień, ciernie - ważne symbole męki i chwalebnego zmartwychwstania Chrystusa. Święci się również pokarmy.
Apr 20, 2019•5 min
Niedziela Palmowa
Niedziela Palmowa w Polsce jest nazywana Niedzielą Kwietną albo Wierzbną i jest bardzo uroczystą niedzielą Wielkiego Postu, obchodzoną na tydzień przed Wielkanocą - tłumaczyła dr Barbara Ogrodowska.
Apr 14, 2019•5 min
Systemy wartości
- Bardzo długo w antropologii mówiono o zjawisku, które nazywano wartościami kulturowymi. Oznaczały one wartości współdzielone przez grupę, oznaczały również wartości zewnętrzne w stosunku do ludzi - mówiła w "Abecadle etnografa" dr Ewa Klekot.
Apr 08, 2019•4 min
Kosmos
- Kosmos postrzegano w opozycji do świata ludzi: tego, co nieskończone, bezkresne, wobec tego, co skończone, ograniczone - pisała w swoim "Przewodniku po tradycji" prof. Anna Zadrożyńska.
Mar 30, 2019•6 min
Powitanie wiosny
- Zima była dawniej bardzo trudna do przeżycia nawet dla zamożnych, bo mróz, brak żywności żywności i choroby zbierały wtedy swoje żniwo - mówiła dr Barbara Ogrodowska.
Mar 25, 2019•5 min
Gender – płeć kulturowa
- Czym jest płeć w sensie biologicznym wszyscy wiemy. Każdy z nas ma swoją płeć. Rodzimy się najczęściej jako kobiety lub mężczyźni i różnimy się między sobą pod względem anatomicznym, to kwestia bezsprzeczna i uniwersalna - tłumaczyła dr Maria Małanicz-Przybylska.
Mar 17, 2019•6 min
Tajemna moc kobiecości
Kobieta - jednocześnie symbol obcości i swojskości, zagrożenia i bezpieczeństwa - zajmuje szczególne miejsce w ludowych mitach i przekonaniach - pisała prof. Anna Zadrożyńska.
Mar 09, 2019•5 min
Ostatki, czyli pora kobiet
Kiedyś karnawał, czyli czas między Bożym Narodzeniem a Wielkim Postem, był czasem niezwykłym, w całej Europie upływał pod znakiem zabaw, wesołości, uczt - tłumaczyła w "Abecadle Etnografa" dr Barbara Ogrodowska.
Mar 05, 2019•6 min
Księżyc, gwiazdy i komety
- Księżyc to dziwaczny wędrowiec po nocnym niebie o zmiennym obliczu i niepokojącym, zimnym świetle, wkradający się podstępnie do ludzkich domostw. Budził więc dwojakie uczucia - pisała w książce "Świętowania polskie. Przewodnik po tradycji" prof. Anna Zadrożyńska.
Feb 23, 2019•4 min
Emic i etic - dwa sposoby badania kultury
- Emic i etic to para terminów, która podkreśla podejście badawcze, ale też sposób analizy i interpretacji wybrany przez badacza kultury. Terminy te wywodzą się z językoznawstwa, w latach 50. XX wieku stworzył je amerykański lingwista Kenneth Picke - tłumaczyła dr Maria Małanicz-Przybylska.
Feb 18, 2019•6 min
Taniec, czyli ruch niezwykły
- Ruch jest dla człowieka czymś naturalnym. Taniec to też ruch, ale jednak niecodzienny, specyficzny - opowiadała w "Abecadle etnografa" dr Ewa Klekot.
Feb 09, 2019•6 min
Matki Boskiej Gromnicznej
- W tradycji ludowej gromnica bronić miała ludzi i ich domostwa przed groźnymi żywiołami, a przede wszystkim przed burzą, uderzeniem pioruna i ogniem - opowiadała dr Barbara Ogrodowska. - Uważano, że posiada moc odwracania gromów i błyskawic i stąd wzięła się jej ludowa nazwa.
Feb 02, 2019•5 min
Ciąża i narodziny w kulturze ludowej
To, że kobieta zachodzi w ciążę, to ewidentny dowód na to, że zadała się z zaświatami, bo życia człowiek nie moża stworzyć, a tylko je odnowić - mówiła w "Abecadle etnografa" prof. Anna Zadrożyńska.
Jan 28, 2019•6 min
Potoczność w "Abecadle etnografa"
- Najprościej można powiedzieć, że potoczność to wszystkie nasze oczywistości, rzeczy, działania i sposoby myślenia, nad którymi się nie zastanawiamy, które są dla nas oczywiste, ponieważ wszyscy tak robią - opowiadała dr Maria Małanicz-Przybylska.
Jan 20, 2019•7 min
Wesele
- Wesele rozpoczynało się osobno w grupach dziewcząt, nie kobiet, od wieczoru panieńskiego. Jednocześnie drugi nurt obchodów rozpoczynał się u młodego, który zbierał kawalerów - mówiła prof. Anna Zadrożyńska.
Jan 13, 2019•6 min
Trzech Króli – święto objawienia się Boga światu
- Święto Trzech Króli, święto Objawienia Pańskiego, zwane Epifanią, jest jednym z najstarszych świąt chrześcijańskich, starszym niż Boże Narodzenie - opowiadała dr Barbara Ogrodowska.
Jan 05, 2019•4 min
Nowy Rok
Dr Barbara Ogrodowska opowiada o polskich zwyczajach noworocznych.
Dec 29, 2018•5 min
Wigilijne potrawy
O tym, co zwyczajowo stawiano niegdyś na polskich stołach wigilijnych, opowiada dr Barbara Ogrodowska.
Dec 22, 2018•6 min
Słońce, symbol wszystkiego
W "Abecadle etnografa" Marzena Trybała czytała fragment książki "Świętowania polskie. Przewodnik po tradycji" prof. Anny Zadrożyńskiej dotyczący Słońca.
Dec 15, 2018•5 min
Czym jest dar?
- Najbardziej podstawową formą wymiany między ludźmi była gospodarka towarowo-pieniężna. Dar też jest formą wymiany, ale bardzo specyficzną, więziotwórczą - tłumaczyła w "Abecadle etnografa" dr Ewa Klekot.
Dec 01, 2018•5 min
Jesień - czas celebracji życia
- Kiedyś, gdy ludzie żyli bliżej przyrody, na wsi, z nadejściem jesieni robiło się mniej zajęć, zwłaszcza na roli. Ludzi wracali wtedy do domów, dużo bardziej doceniali kontakt z innymi - tłumaczyła w archiwalnym nagraniu prof. Anna Zadrożyńska.
Nov 24, 2018•5 min
Obcość w życiu i w antropologii
- Kategoria obcości jest jedną z najstarszych w antropologii. Każdy z nas potrzebuje kogoś "obcego", bo w ten sposób się określa - mówiła w audycji dr Maria Małanicz-Przybylska.
Nov 17, 2018•5 min
Rodzaje i źródła tożsamości
W "Abecadle etnografa" dr Maria Małanicz-Przybylska rozjaśniała antropologiczne zawiłości pojęcia "tożsamość".
Nov 10, 2018•5 min
For the best experience, listen in Metacast app for iOS or Android