Śmierć była wydarzeniem ważnym, na które każdy człowiek musiał zwrócić uwagę. W chwili odchodzenia ten, kto umierał, stawał się najważniejszy dla całej okolicy, bo przekraczał próg życia. Trzeba go było odpowiednio pożegnać - mówiła o dawnych obrzędach pogrzebowych prof. Anna Zadrożyńska.
Śmierć była wydarzeniem ważnym, na które każdy człowiek musiał zwrócić uwagę. W chwili odchodzenia ten, kto umierał, stawał się najważniejszy dla całej okolicy, bo przekraczał próg życia. Trzeba go było odpowiednio pożegnać - mówiła o dawnych obrzędach pogrzebowych prof. Anna Zadrożyńska.
"W mitach o stworzeniu świata zawsze obecne były trzy strefy: niebo, ziemia i podziemie. W ten sposób człowiek jako mieszkaniec ziemi zajmował w mitologiach należne mu miejsce między Bogiem a Diabłem" - antropologiczne teksty prof. Anny Zadrożyńskiej czyta Marzena Trybała.
W "Abecadle etnografa" razem z drem Łukaszem Sochackim zgłębialiśmy kulisy powstawania i funkcjonowania języków.
W "Abecadle etnografa" dr Ewa Klekot tłumaczyła, skąd w atnropologii wzięło się pojęcie "kultura masowa" i co ono dzisiaj oznacza.
- Pierwszym, który zbadał obrzędy przejścia, był francuski antropolog Arnold van Gennep. Pokazał, że takie obrzędy obecne są w każdej grupie i każdej kulturze - tłumaczyła w audycji etnolog dr Maria Małanicz-Przybylska.
Mówi się, że pojęcie autentyczności wzięło się z romantycznej opozycji do oświeceniowego podmiotu i ma dzisiaj kilka znaczeń. Jakich? O tym opowiadała w "Abecadle etnografa" dr Ewa Klekot.
W "Abecadle etnografa" dr Łukasz Sochacki wyjaśniał rożne sposoby rozumienia pojęcia "naród".
Drzewa w tradycyjnej kulturze wyobrażały prawie cały wszechświat, korzeniami łączyły świat podziemny z ziemią ludzi, sięgając aż do nieba. Poszczególne gatunki pełniły różne funkcje w duchowym życiu człowieka. Jakie? Fragmenty książki Anny Zadrożyńskiej czytała Marzena Trybała.
Drzewa w tradycyjnej kulturze wyobrażały prawie cały wszechświat, korzeniami łączyły świat podziemny z ziemią ludzi, sięgając aż do nieba. Poszczególne gatunki pełniły różne funkcje w duchowym życiu człowieka. Jakie? Fragmenty książki Anny Zadrożyńskiej czytała Marzena Trybała.
- Dożynki były wielkim świętem urządzanym po zakończeniu najważniejszych prac polowych, w nagrodę za dobrze wykonaną ciężką pracę i za zbiór zbóż, które decydowały o losach ludzkiej egzystencji - mówiła w "Abecadle etnografa" dr Barbara Ogrodowska.
- Kategorie te są znane i używane przez wszystkie społeczności na świecie. Pewni ludzie, niektóre czynności albo substancje mogą być w czasem postrzegane jako nieczyste, groźne lub oczyszczające - tłumaczyła w kolejnym odcinku "Abecadła etnografa" dr Maria Małanicz-Przybylska.
Święto Matki Boskiej Zielnej przypada 15 sierpnia, w Dzień Wniobowstąpienia, a w dawnej nomenklaturze - zaśnięcia Matki Boskiej. To wyjątkowo malowniczy i radosny obrzęd.
Na ogół uważano je za dobroczynne i wykorzystywano w wielu aspektach życia. Wiedza zielarska, wspierana magicznymi zabiegami, fabularyzowała właściwości wielu roślin. W jaki sposób? W "Abecadle Etnografa" fragmenty książki prof. Anny Zadrożyńskiej czytała Marzena Trybała.
- Wyraz "symbol" pochodzi z greki, gdzie oznaczał cechę albo znak rozpoznawczy. Wzięło się to z antycznego zwyczaju łamania płytki na pół i rozdawania części osobom po to, żeby mogły się rozpoznać - opowiadał dr Łukasz Sochacki.
- Jesli chcemy się zorientować, co jest tabu, to powinniśmy pomysleć o tym, co nas brzydzi, co wydaje nam sie wstrętne. Tabu nakłada się na miejsca, w których nie należy grzebać - opowiadała w "Abecadle etnografa" dr Ewa Klekot.
- Mimo przedrostka "kontr-", kontrkultura wcale nie jest zaprzeczeniem kultury. Wiąże się za to z przełomowymi momentami historycznymi - opowiadał w "Abecadle Etnografa" dr Łukasz Sochacki.
- W świecie zachodnim nigdy nie cieszyła się szczególną aprobatą, kojarzona raczej z szarlatanerią, herezją i szatańskimi sztuczkami - mówiła dr Maria Małanicz-Przybylska.
- W świecie zachodnim nigdy nie cieszyła się szczególną aprobatą, kojarzona raczej z szarlatanerią, herezją i szatańskimi sztuczkami - mówiła dr Maria Małanicz-Przybylska.
23 czerwca, w wigilię św. Jana obchodzono Sobótkę, Kupałę, Kupalnockę - na polanach leśnych i na miedzach rozpalano wtedy ogniska, wokół których bawili się młodzi ludzie. W jaki sposób? O tym opowiadała dr Barbara Ogrodowska.
- W społecznościach tradycyjnych mit należał do kategorii opowieści świętych, niepodważalnych i prawdziwych, które traktowano z wielką powagą - tłumaczyła dr Maria Małanicz-Przybylska.
- W każdej kulturze, w klasach czy grupach zawsze zachowywało się jakieś normy i sposoby niewrogiego zachowania. W tym sensie konwenanse zawsze istniały - mówiła w "Abecadle Etnografa" prof. Anna Zadrożyńska.
- Wieś i miasto w potocznym rozumieniu wiążą się z dychotomią co do bogactwa ich kultury. Przekonanie o wsi jako sferze, gdzie nie ma kultury, nadal pokutuje w języku - opowiadała dr Ewa Klekot.
Antropolodzy do dziś spierają się, na ile istnieje coś takiego jak "kultura". Dlaczego? To tłumaczyła znawczyni tematu dr Ewa Klekot.
- Między 10 maja a 12 czerwca obchodzi się uroczystość Zesłania Ducha Świętego na apostołów. To ważne święto w tradycji ludowej - w "Abecadle Etnografa" tłumaczyła dr Barbara Ogrodowska.
- Obserwacja, zdobywanie wiedzy poprzez uczestniczenie w życiu badanych i uczenie się świata obcych, tak na świat patrzy małe dziecko i entolog - mówiła dr Ewa Klekot.
- Bardzo lubię markety - mówiła w archiwalnym nagraniu etnolog prof. Anna Zadrożyńska - bo cenię sobie uczucie bezpieczeństwa, które dają.
"Zwierzęta dla człowieka reprezentowały świat pełen magicznych i symbolicznych możliwości" - pisała prof. Anna Zadrożyńska. Dlaczego?
- Postaci te w kulturze słowiańskiej, a także na Bałkanach mają szczególny status. 23 kwietnia przypada ich święto - mówiła w "Abecadle Etnografa" dr Barbara Ogrodowska.
- Tradycja jest jednym z pojęć, na których współczesny człowieka opiera swój światopogląd. Jest częścią kilku bardzo ważnych par opozycyjnych znaczeń - mówiła dr Ewa Klekot.
