Panda's zijn misschien wel net zo bezig met social media als wijzelf. Alleen in hun geval gebruiken ze er geen telefoon, maar hun neus voor. Bomen met geursporen afgaan is hoe zij in de gaten houden wat hun vrienden en familie allemaal uitspoken. Panda's vind je in het wild vaak in afgelegen dichtbeboste gebieden. Ze zijn zeldzaam en schichtig en daarom is er niet superveel bekend over hoe ze zich gedragen in het wild. Hun reputatie als een vrij op zichzelf levend dier, blijkt uit nieuw onderzoe...
Dec 22, 2023•2 min
Een witte kerst is in ons land ver te zoeken dit jaar, toch is er zeker actueel sneeuwnieuws te melden. Onderzoekers hebben namelijk ontdekt dat sneeuwvlokjes - ondanks dat ze allemaal anders zijn - behoorlijk eensgezind uit de lucht vallen. Of tenminste: wiskundig voorspelbaar. Met een flinke stapel high tech lukte het wetenschappers in Utah om een universeel patroon te ontdekken, iets wat zowel weersvoorspellingen als klimaatmodellen ten goede moet komen. Lees hier meer over het onderzoek: The...
Dec 21, 2023•5 min
Het staat gewoon in de bijsluiter: op een dag mag je maximaal zes paracetamol innemen. Maar wat gebeurt er als je er zeven neemt? Vanaf nu komt iedere woensdag de Universiteit van Nederland langs. Met vandaag: Tuur Verdonck. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 20, 2023•6 min
Louise had haar zusje en neefje al 26 jaar niet gezien, maar het moment dat ze op een computerscherm voorbijkwamen herkende ze haar familieleden meteen. Dat zou al heel wat zijn voor een mens, maar al helemaal voor Louise, want Louise is een bonobo. Het is een nieuwe ontdekking dat de meest met de mens verwante primaten de gezichten van vrienden en familie zo ontzettend lang kunnen onthouden. Iets waarvan hiervoor werd gedacht dat alleen mensen dit konden. Natuurlijk is het niet makkelijk om te ...
Dec 20, 2023•2 min
Het is onderzoekers gelukt om een biocomputertje gemaakt van hersencellen een vorm van spraakherkenning te laten uitvoeren. De hersenorganoïde bestaande uit zo'n 100 miljoen zenuwcellen kreeg - verbonden aan een elektrisch circuit - honderden geluidsfragmenten van 8 verschillende mensen binnen in de vorm van elektrische pulsjes. In reactie daarop genereerden de hersencellen verschillende patronen, die weer afgelezen werden door een algoritme. Zo zagen ze dat de 8 stemmen na twee dagen training m...
Dec 19, 2023•5 min
Zeehonden die leven in de Noordelijke IJszee hebben zich op allerlei manieren moeten aanpassen om met de extreem koude omstandigheden om te gaan. Sommige aanpassingen, zoals een dikke vacht, liggen voor de hand. Anderen zie je misschien minder snel aankomen. Zoals de aangepaste botten in hun neusholte die wetenschappers hebben bestudeerd aan de hand van computersimulaties. Dankzij deze bijna sponsachtige botstructuur blijken ze minder warmte en minder vocht te verliezen tijdens het ademhalen. Zo...
Dec 19, 2023•2 min
Welke gevolgen hebben jouw eigen keuzes voor anderen? Sommige mensen doen zoveel mogelijk hun best om hier rekening mee te houden. Maar soms houden we ons bewust van de domme, om zo zorgelozer egoïstische keuzes te kunnen maken. Naar dat fenomeen doen Linh Vu van de Universiteit van Amsterdam en haar collega's al een tijdje onderzoek. Wat zien ze als ze naar het gemiddelde resultaat kijken van de experimenten die al werden gedaan? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat de bewust onwetende groep klei...
Dec 18, 2023•7 min
Genetisch materiaal van Neanderthalers zou weleens de oorzaak kunnen zijn voor het feit dat sommige, maar niet alle moderne mensen vroege vogels zijn, zeggen onderzoekers. Het begon voor onze voorouders zo'n 300.000 jaar geleden in Afrika. Zo'n 70.000 jaar geleden trokken sommige van hen Eurazië in, wat heel Europa en Azië omvat. Deze mensen waren gewend aan het klimaat en dagritme van Afrika en moesten zich op sommige plekken dus flink aanpassen. Maar in Eurazië leefden al andere mensachtigen, ...
Dec 17, 2023•3 min
Toen een professor dierkunde uit Nieuw-Zeeland op vakantie in Colombia gewezen werd op een opvallende groene suikervogel in de bosjes kon hij zijn ogen niet geloven. Vrouwtjes van deze vogelsoort zijn heldergroen en de mannetjes diepblauw, maar dit beestje was half groen en half blauw, met een keurige verticale middenscheiding over de borst, rug en staart. Het dier heeft zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken, iets wat zelden voorkomt bij vogels. Bij insecten, spinnen, vlinders, hagedissen e...
Dec 16, 2023•1 min
Zeven op de tien vrouwen heeft er last van: misselijkheid tijdens de zwangerschap. Bij sommige vrouwen is het zelfs zo erg dat ze opgenomen moeten worden in het ziekenhuis. Onderzoekers van onder andere de universiteit van Cambridge zijn er nu achter waardoor die misselijkheid ontstaat. De boosdoener is een hormoon dat door de foetus wordt geproduceerd: een eiwit genaamd GDF15. Of en in welke mate een vrouw misselijk wordt van de aanwezigheid van dit hormoon blijkt af te hangen van de hoeveelhei...
Dec 15, 2023•2 min
Onderzoekers van de TU Delft hebben een techniek ontwikkeld waarmee zowel betere implantaten gemaakt kunnen worden, als sterkere telefoonopladers. Amir Zadpoor, hoogleraar Biomaterialen en Weefselbiomechanica aan de TU Delft, vertelt er meer over. Meer informatie over het onderzoek: Optimalisatie van harde-zachte materiaalovergangen: Een 3D-geprinte nabootsing van bot-peesverbindingen See omnystudio.com/listener for privacy information....
Dec 14, 2023•5 min
Vijftig jaar geleden werd het voor het eerst gezien. Gijzelaars die een bijzondere band met hun ontvoerders ontwikkelden. Maar bestaat dat eigenlijk wel? Iedere woensdag komt de Universiteit van Nederland langs. Met vandaag: Loes van Langen. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 13, 2023•6 min
Je denkt dat je het echt niet kan maken: afzeggen voor dat feestje waar je al ja tegen hebt gezegd. Want wat zal de host wel niet denken? Word je volgende keer dan niet meer gevraagd? Komt diegene dan misschien ook niet als jij een feestje geeft? Het zijn maar een paar van de vele zorgen die mensen hebben als ze zich afmelden voor sociale gelegenheden. Daar hebben Amerikaanse wetenschappers maar eens even een onderzoek aan gewijd. En wat zou daaruit blijken: de nadelige gevolgen van afzeggen zij...
Dec 13, 2023•2 min
Mannetjesvogels die niet elke dag oefenen met zingen, klinken anders en worden daardoor minder aantrekkelijk gevonden door vrouwtjesvogels, blijkt uit nieuw onderzoek. En je zou het misschien niet meteen denken, maar deze kennis is ook voor ons mensen van groot belang. In deze audio hoor je Coen Elemans van de University of Southern Denmark. Lees hier meer over het onderzoek: Daily singing workout keeps songbird males attractive See omnystudio.com/listener for privacy information....
Dec 12, 2023•6 min
In Alberta, Canada, is het fossiel opgegraven van een Gorgosaurus, een voorouder van de Tyrannosaurus Rex. Het is een bijzondere vondst omdat de maaginhoud van de nog jonge dino nog aanwezig is: twee kleine, vogelachtige dinosaurussen. Het is voor het eerst dat een dinosaurus met maaginhoud is gevonden. Paleontoloog Melanie During geeft tekst en uitleg. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 11, 2023•5 min
Meer dan 45.000 jaar geleden werden ze in Indonesische grotten op de muur getekend: poppetjes, wilde varkens, mini bizons en handafdrukken. Sommige van deze tekeningen, waaronder een jachttafereel, zijn de oudste ooit gevonden. Een onderzoeker heeft op één van de eilanden van Indonesië alleen al 654 grotten ontdekt, waarvan er veel gevuld zijn met de oeroude kunstwerken. Maar terwijl hij nog steeds regelmatig nieuwe tekeningen ontdekt, ziet hij ze tegelijkertijd voor zijn ogen verdwijnen. Iets z...
Dec 11, 2023•2 min
De vaak gebruikte temperatuurlimiet voor menselijk overleven bij extreme hitte moet naar beneden worden bijgesteld, zeggen wetenschappers van onder andere het Radboudumc. Vooral bij oudere volwassenen en met name oudere vrouwen zou de limiet aanzienlijk lager liggen dan tot nu toe werd aangenomen. In een jaar waarin niet normaal veel warmterecords werden gebroken en met stijgende temperaturen in het vooruitzicht is het belangrijk om te weten wat het menselijk lichaam aankan. En daarvoor is de lu...
Dec 10, 2023•2 min
Met een opblaasbare antenne onderzoek doen naar de oerknal: dat klinkt vrij onmogelijk. Toch denkt een onderzoeker van de TU Eindhoven dat het kan. Het opvouwbare lichtgewicht ontwerp dat hij maakte is inmiddels in het Engelse Sheffield aan een weerballon de lucht in gegaan. Rond de 20 kilometer moest de antenne zich uitvouwen en beginnen met metingen uitvoeren. Op 30 kilometer hoogte en na zo'n drie uur zou de weerballon vervolgens knappen en zou de hele constructie keurig aan een parachute wee...
Dec 09, 2023•2 min
Honingspeurders en honingjagers: het is niet zo gek dat deze twee goed samen kunnen leven. Maar de één is een wilde vogel en de ander een mens. Toch werken ze in het noorden van Mozambique succesvol samen in hun zoektocht naar honing. De Afrikaanse vogel leidt de lokale bevolking naar wilde bijennesten, de mensen breken het nest open en halen de honing eruit en de honingspeurder snackt van de bijenwas die achterblijft. Het is zelfs zo dat honingspeurders de unieke taal van de honingjagers in ver...
Dec 08, 2023•2 min
NEMO Science Museum bestaat deze week 100 jaar. We spreken directeur Géke Roelink over onderzoek doen naar nieuwsgierigheid en de toekomst van het museum. En natuurlijk doen we samen ook even een (knallend) experimentje. Lees hier meer over 100 jaar NEMO en wat er allemaal te doen is de komende tijd. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dec 07, 2023•6 min
Elke woensdag schuift de Universiteit van Nederland aan met het antwoord op een vraag waarvan je niet wist dat je hem had. In deze aflevering hoor je van longarts Marijke Rutten van Maastricht UMC wat er bij koolmonoxidevergiftiging gebeurt in je lichaam en hoe je het kunt voorkomen. Deze aflevering werd verzorgd door Tuur Verdonck van de Universiteit van Nederland . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Dec 06, 2023•6 min
De spiegeltest werd in 1970 voor het eerst gebruikt door een Amerikaanse psycholoog die onderzoek deed naar zelfherkenning bij chimpansees. Het werkt als volgt: je markeert een dier - zonder dat die het doorheeft - met een stip op een zichtbare plek. Vervolgens laat je het in een spiegel kijken. Probeert het dier de stip eraf te krabben of poetsen, dan betekent dit dat het dier snapt dat het naar zichzelf aan het kijken is. Sommige onderzoekers spreken zelfs van zelfbewustzijn en empathisch verm...
Dec 06, 2023•3 min
Onderzoekers van de Vrije Universiteit hebben ontdekt dat genetische aanleg zowel voor de werkhouding als de schoolprestaties van leerlingen bepalend is. Ze weerleggen daarmee ook dat kinderen dóór die goede werkhouding betere cijfers halen. Beiden hebben een genetische achtergrond. Het onderzoek werd uitgevoerd onder maar liefst 8000 tweelingen in groep 8. Ook werden leraren gevraagd om aan het geven hoe de werkhouding van de kinderen in de klas was. Weten hoe genen en omgeving schoolprestaties...
Dec 05, 2023•6 min
Onderzoekers willen met behulp van DNA-materiaal uit de voetsporen van ijsberen in de sneeuw beter in kaart gaan brengen hoe het met de dieren gaat. De techniek die ze hiervoor gebruiken kan ook door de lokale bevolking in afgelegen gebieden worden gebruikt. Zo moet het beter lukken om te bepalen hoe groot de populatie wereldwijd is en in de toekomst zal zijn. Ook andere diersoorten in afgelegen gebieden, zoals sneeuwluipaarden, kunnen op deze manier in de gaten worden gehouden. In deze audio ho...
Dec 04, 2023•6 min
Kinderliedjes kunnen vervelend lang in je hoofd blijven zitten en niet iedereen zal met evenveel plezier dertig keer achter elkaar ‘Slaap kindje slaap’ inzetten op een avond. Maar nu blijkt uit nieuw onderzoek van de Universiteit van Cambridge dat ritme en toonhoogte voor hele jonge kinderen veel belangrijker zijn bij het leren van taal, dan de uitspraak van de letters. Dit suggereert volgens hen ook dat dyslexie misschien deels of zelfs grotendeels een probleem met ritmeperceptie is en niet met...
Dec 04, 2023•2 min
Astronomen hebben tot hun eigen verbazing een planeet ontdekt die veel te groot is voor de zon waar hij omheen draait. Het gaat om de zwaarste planeet in een baan rond een ultrakoele dwergster die ooit is gevonden. Meer dan dertien keer zo zwaar is als de aarde. De vondst tart daarmee ook de modellen die bestaan voor de vorming van zonnestelsels en planeten. Sterren worden gevormd uit grote wolken van gas en stof. Nadat de ster is gevormd, blijven het gas en stof achter als schijven van materiaa...
Dec 03, 2023•2 min
Sorry als je nog het veld op moet, maar ik heb slecht nieuws voor fanatieke voetballers die ervan houden om hun hoofd te gebruiken: koppen is slecht voor je hersenen. Er zijn al wel langer zorgen voor hersenbeschadigingen als gevolg van sportimpact. Dit geldt ook voor sporten als rugby, of American football. Zeker in het geval van jonge spelers, waarbij de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn, zou dit de kans op hersenziekten later in het leven veel groter maken. Nu hebben wetenschappers een ...
Dec 02, 2023•2 min
De stormbandpinguïn houdt er een bijzondere slaapstrategie op na. Het dier slaapt in totaal wel 11 uur op een dag. Alleen niet aan één stuk. Hij verdeelt het over zo'n 10.000 microdutjes van zo'n 4 seconden. Onderzoekers kwamen hierachter door de pinguïns in het wild in Antarctica te bestuderen. Ze gebruikten hiervoor verschillende technieken, zoals EEG op afstand, zonder de dieren te storen. De tactiek van microslapen heeft ook een duidelijke functie: de ouder die op het nest zit moet dat nest ...
Dec 01, 2023•2 min
Drie sterrenkundigen uit Nederland hebben voor het eerst een belangrijk onderdeel van de gaskringloop rond een superzwaar zwart gat aangetoond. Ze laten zien hoe gas bij een superzwaar zwart gat eerst verwarmd wordt, hoe het vervolgens naar de buitenwijken van het sterrenstelsel stroomt, afkoelt en dan weer terug in de richting van het zwarte gat beweegt. Hoofdonderzoeker Tom Oosterloo, van ASTRON en de Rijksuniversiteit Groningen, vertelt meer over de ontdekking en legt uit hoe deze kennis ook ...
Nov 30, 2023•4 min
Baby’s blijken vlak na hun geboorte al de beat in muziek te kunnen waarnemen. Dat bevestigen onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam. Het onderzoek is een vervolg op eerder werk van 14 jaar geleden. We bespreken met onderzoeker Henkjan Honing, hoogleraar Muziekcognitie aan de UvA, hoe ze het hebben aangepakt en waar hij in de toekomst nog naar wil kijken. Lees hier meer over het onderzoek: Pasgeboren baby heeft natuurlijk talent voor beat in muziek See omnystudio.com/listener for privacy ...
Nov 30, 2023•7 min
