Dat de samenstelling van ons darmmicrobioom belangrijk is, dat weten we inmiddels. Maar hoe zit het met het microbioom van de vagina? Onderzoeker Sarah Lebeer van de Universiteit Antwerpen kijkt hier in haar werk uitgebreid naar. Zij en haar team krijgen daarvoor binnen het Isala-project - het grootste onderzoeksproject op dit gebied ter wereld - de hulp van duizenden burgers. Dat zorgde in de afgelopen tijd al voor een aantal hele interessante ontdekkingen. Je hoort er meer over in deze aflever...
Jun 16, 2023•9 min
Groot nieuws op een Amerikaans congres: het zou namelijk voor het eerst gelukt zijn om een synthetisch menselijk embryo te maken van stamcellen. Het gaat nu nog om een model, dat vooral voor onderzoek bedoeld is. We bespreken het nieuws met klinisch embryoloog in het Amsterdam UMC Sebastiaan Mastenbroek . Hij vertelt wat hieraan voorafging en waarom onderzoekers deze kunstmatige embryo's graag willen maken. Lees onder andere hier meer: Synthetic human embryos created in groundbreaking advance . ...
Jun 15, 2023•6 min
Onderzoekers uit de VS zeggen te hebben ontdekt hoe het kan dat vliegen die dode soortgenoten zien sneller ouder worden. Het zit hem in een specifieke reactie van de hersenen. Bij veroudering speelt natuurlijk van alles mee. Waaronder genen en leefomstandigheden. Hoewel we weten dat wat we meemaken en zien ook een rol speelt is niet bekend hoe dat precies werkt. Bij fruitvliegjes hadden dezelfde wetenschappers bijvoorbeeld al gezien dat wanneer ze andere dode fruitvliegjes zagen, ze sneller oude...
Jun 14, 2023•2 min
Diëten waarin veel rood vlees en gefrituurd eten voorkomt worden al lange tijd gelinkt aan ziektes als kanker. In een nieuw onderzoek hebben ze uitgezocht of het effect mogelijk iets te maken heeft met DNA-schade die tijdens het bereidingsproces ontstaat in het eten zelf. Lees hier meer over het Stanford-onderzoek: Stanford researchers discover that heat-damaged DNA in food cooked at high temperatures could pose cancer risk . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Jun 14, 2023•5 min
Wat kwam eerst: de kip of het ei? Onderzoekers die hebben gekeken naar hoe de allereerste reptielen en vogels hun jongen ter wereld brachten, denken het nu echt te weten. Al waren ze niet echt uit op het winnen van deze discussie. Uit het onderzoek, zou blijken dat de eerste reptielen, vogels en zoogdieren op aarde, waarschijnlijk geen eieren hebben gelegd, maar levende jongen ter wereld hebben gebracht. En dan zou je dus kunnen zeggen: dat ei, dat kwam later pas. Lees hier meer over het onderzo...
Jun 13, 2023•4 min
Een maagdelijke geboorte, wordt het ook wel genoemd: wanneer een dier wordt geboren zonder dat de moeder bevrucht is door een mannetje. Dat komt onder andere voor bij sommige vogels, maar nu is het voor het eerst ook bij een krokodil gezien. Het ei waarin het babykrokodilletje zat komt van een 18-jarige Amerikaanse krokodil die verblijft in een dierentuin in Costa Rica. In haar leven heeft ze nooit samen met andere krokodillen in hetzelfde verblijf gezeten en dus werden verzorgers nogal verrast ...
Jun 12, 2023•2 min
Naar schatting gaat het om zo'n 2000 kinderen per jaar die overlijden of ernstig letsel oplopen door het doorslikken van een knoopcelbatterij. Je vindt deze kleine batterijtjes onder andere in autosleutels of speelgoed. Onderzoekers uit Delft en Groningen hebben hard gewerkt aan een kindvriendelijke versie van deze batterij. Inmiddels is er een patent aangevraagd en zien eerste testen er goed uit. Het buiten handbereik bewaren van deze batterijen is gigantisch belangrijk, want komt er eentje vas...
Jun 12, 2023•6 min
Kan ChatGPT ook een robot ontwerpen? Vroegen ze zich bij de TU Delft af. Komt het model dan ook met iets nuttigs? En tegen welke problemen en risico's lopen we aan als we de aanwijzingen opvolgen? De onderzoekers wilden niet zomaar een robot ontwerpen, maar eentje waar we ook echt wat aan hebben. Ze kozen voedselvoorziening als uitdaging en in overleg met ChatGPT kwamen ze uit op een tomatenplukrobot. Samen met een Zwitserse onderzoeker gingen ze aan de slag en volgden ze alle ontwerpbeslissinge...
Jun 11, 2023•2 min
Onze hersengebieden zijn met elkaar verbonden via miljarden hele dunne zenuwvezels. Maar die verbindingen in kaart brengen is heel moeilijk. Ze zitten soms dicht op elkaar gepakt en kunnen in elkaar verstrikt zitten. Toch is het onderzoekers in Delft nu samen met collega's in Duitsland en de VS wel gelukt. Er wordt al gekeken naar dit soort structuren in de hersenen met – nu volgen wat moeilijke termen - dMRI en Small-angle X-ray scattering. Nu laat Miriam Menzel van de TU Delft zien dat een der...
Jun 10, 2023•2 min
Nanodeeltjes ontwikkeld door bio-ingenieurs van de Technische Universiteit Eindhoven en immunologen van het Radboudumc gaan een overreactie van het immuunsysteem eerst tegen, om het immuunsysteem vervolgens een boost te geven. Sepsis is een levensbedreigende conditie, waar alleen in Nederland al jaarlijks zo’n 3500 mensen aan overlijden. Bij sepsis taakt het immuunsysteem ontregeld door een infectie met een bacterie, schimmel of virus. Die ontregeling bestaat tegelijkertijd uit een te hevige imm...
Jun 08, 2023•2 min
Kan kunstmatige intelligentie inschatten wanneer we ons goed voelen? En kunnen we dat gebruiken om gezonder te leven? Aan die vragen wordt aan de TU Eindhoven gewerkt door Pieter van Gorp en zijn team. Vorig jaar september deed hij tijdens het Betweter festival een experiment om te kijken of ze met smartwatchdata konden voorspellen hoe iemand zich voelde op verschillende momenten op de avond. Inmiddels is die data geanalyseerd en weten ze het (voorlopige) antwoord. Uiteindelijk hoopt Van Gorp da...
Jun 08, 2023•5 min
Kunnen we in de ruimte, op plekken waar zonlicht altijd kan komen, zonne-energie opwekken? Met dat idee werd in januari een eerste test-satelliet van de technische universiteit Caltech gelanceerd en ze hebben goed nieuws: het is ze gelukt. De satelliet moest op zo'n 500 kilometer boven de aarde zonne-energie opvangen, dat omzetten in elektriciteit en het dan vervolgens als elektromagnetische straling weer verzenden. Waarom per se vanuit de ruimte: de opbrengst zou daar flink veel hoger moeten zi...
Jun 07, 2023•2 min
Naar de behoeftes van planten luisteren met slimme sensoren, of een bioptnaald geïnspireerd door de angel van een wesp: het zijn twee voorbeelden van projecten die uit het samenwerkingsverband van de vier technische universiteiten van Nederland zijn gekomen. We horen van Berend de Klerk hoe het er nu voor staat met zijn plantensensor die luistert naar hoe het met gewassen gaat (waar hij inmiddels vanuit TU Delft spin-off Plense Technologies aan werkt) en hoe ver Aimée Sakes van de TU Delft is me...
Jun 07, 2023•6 min
Kan het zo zijn dat niet wij moderne mensen, maar een andere mensachtige met veel kleinere hersenen de eerste ter wereld was die aan begrafenissen, het maken van werktuigen en kunst deed? Daarover wordt - naar aanleiding van nieuw onderzoek - nu druk gediscussieerd onder archeologen . We bespreken het met onderzoeker Gerrit Dusseldorp van de Universiteit Leiden. Hij kent de groep onderzoekers, is onder de indruk van wat ze hebben gevonden, maar is ook sceptisch over wat de ontdekkingen zeggen ov...
Jun 06, 2023•6 min
Engelse en Canadese onderzoekers hebben DNA-bewijs gevonden van meer dan 180 dier- en plantensoorten in de filters van twee systemen die bedoeld zijn om de luchtkwaliteit te monitoren. Al die tijd zat het er gewoon al: eDNA-data van vogels, bijen, teken, bomen, schimmels, insecten, planten en zoogdieren. Als bijproduct. Volgens het laatste Living Planet Report van het WNF is de wereldwijde omvang van populaties gewervelde dieren alleen al, in de afgelopen vijftig jaar afgenomen met 69 procent. 6...
Jun 05, 2023•2 min
Vandaag ontmoeten chef-koks en wetenschappers elkaar op Texel om het te hebben over vis. Met als doel: betere keuzes maken in welke vis er wanneer op ons bord terechtkomt. In deze audio hoor je onderzoeker Kees Camphuysen van het NIOZ . Meer over World Ocean Day in Nederland vind je hier: NIOZ celebrates World Oceans Day 2023 . See omnystudio.com/listener for privacy information....
Jun 05, 2023•5 min
Om eten en hun nestgenoten te vinden moeten woestijnmieren gigantische afstanden tot wel 2 kilometer afleggen door barre omstandigheden. En als het ze dan lukt om in die uitgestrekte brandende zandmassa iets van eten te vinden, dan staan ze voor een nog veel grotere uitdaging: het terugvinden van het nest. Eén specifieke miersoort, die leeft in de zoutvelden van Tunesië, trok de aandacht van onderzoekers vanwege zijn indrukwekkende navigatie skills. Deze mier past verschillende tactieken toe om ...
Jun 04, 2023•2 min
In hoeverre heeft licht invloed op de ontwikkeling van het brein van te vroeg geboren baby's? Met die vraag gaan ze in het UMC Utrecht aan de slag. Te vroeg geboren baby’s zijn enorm kwetsbaar. Ze lopen onder andere het risico een ontwikkelingsachterstand op te lopen. Elk voordeel dat artsen ze kunnen geven is dus van levensbelang. In de baarmoeder heerst een duidelijk dag-nachtritme, maar op een neonatale afdeling is dat soms anders. Onderzoeker Jeroen Dudink is ervan overtuigd dat het aanbiede...
Jun 03, 2023•2 min
Voor het eerst hebben onderzoekers laten zien hoe een extreem koude leefomgeving kan zorgen voor het ontstaan van socialer gedrag. Voor het onderzoek werden langoer-apen en neusapen bestudeerd. Deze soorten vind je in uiteenlopende leefgebieden. Van tropische regenwouden tot met sneeuw bedekte bergketens. Hoe hebben deze soorten zich aangepast aan die koudere omstandigheden? Om het antwoord op deze vraag te vinden werd naar een heleboel verschillende dingen gekeken. Ecologische data, geologische...
Jun 02, 2023•2 min
Zo'n 400 miljoen jaar geleden verplaatsen de eerste dieren zich van het water naar het land. Er was genoeg te eten voor ze, alleen was er één probleem: zonder tong en zonder water ging slikken nogal moeilijk. Inmiddels kan de tong gigantisch veel en komt hij in vele vormen voor. Een giraf kan z'n tong bijna een halve meter uitrekken om blaadjes te pakken. Vleermuizen gebruiken hem voor echolocatie. Een slang gebruikt z'n tong als neus en kan er prooi mee volgen zonder zicht nodig te hebben. Een ...
Jun 01, 2023•6 min
Astronomen van de Universiteit van Florida denken - op basis van de nieuwste gegevens van twee ruimtetelescopen – dat een derde van de meest voorkomende planeten in ons Melkwegstelsel weleens leven zou kunnen bevatten. Ons eigen zon is behoorlijk uniek in het Melkwegstelsel. De meest voorkomende sterren zijn een stuk kleiner - niet meer dan de helft van de massa van onze zon - en kouder. Om die kleinere koudere sterren - die rode dwergsterren worden genoemd - draaien in ons heelal miljarden plan...
May 31, 2023•2 min
Een maagverkleining leidt volgens nieuw onderzoek niet alleen tot gewichtsverlies, maar de ingreep heeft ook een positief effect op de prestaties van de hersenen. Een half jaar na de operatie scoorde 45 procent van de 146 deelnemers meer dan 20 procent beter op cognitieve testen. En die verbetering zette door als op een later moment weer werd getest. Ook kregen de deelnemers na de operatie een minder hoge bloeddruk, minder diabetes, lager cholesterol, minder depressieve symptomen en ging hun med...
May 31, 2023•6 min
Zo’n 1,5 miljoen Nederlanders hebben last van artrose. Nu zou uit onderzoek blijken dat een eeuwenoud plantenextract dat gebruikt wordt tegen jicht mogelijk ook effectief is tegen artrose. In deze audio hoor je Michelle Heijman, onderzoeker bij de Sint Maartenskliniek. Lees hier meer over het onderzoek: Eeuwenoud en goedkoop medicijn veelbelovend voor toekomst artrosepatiënten . De paper vind je hier: Association of Low-Dose Colchicine With Incidence of Knee and Hip Replacements . Meer over artr...
May 30, 2023•5 min
Als je erover nadenkt zijn zoogdieren best een beetje vreemd. Lang geleden ruilden we beschermende platen en schubben in voor een pluizig laagje haar. Of in ons geval: hier en daar een plukje. De enige uitzondering: het gordeldier. Tenminste, dat dachten we. Uit een nieuw onderzoek blijkt dat er nog een zoogdier bestaat dat nog steeds gebruikmaakt van platen: de Afrikaanse stekelmuis. De ontdekking werd gedaan toen in het Florida Museum of Natural History een CT-scan van één van deze muizen werd...
May 29, 2023•3 min
Wie twintig jaar geleden gedoken of gesnorkeld heeft op plekken als het Great Barrier Reef en dat nu weer zou doen zou meteen de enorme verschillen zien. Het gaat slecht met koraalriffen wereldwijd. Ze verbleken, veel soorten kunnen moeilijk omgaan met de huidige opwarming en verzuring van de oceanen en op sommige plekken zijn de riffen te erg beschadigd geraakt - door ons - om zelf te herstellen. Overal ter wereld werken wetenschappers dan ook aan het behouden en herstellen van koraal. Onderzoe...
May 28, 2023•2 min
De James Webb ruimtetelescoop heeft tijdens het bestuderen van Enceladus - één van de meer dan 80 manen van Saturnus - een enorme wolk van waterdamp gespot. De pluim is de grootste die daar ooit gezien is en bevat mogelijk de chemische ingrediënten die nodig zijn voor leven. De pluimen van waterdamp die ontsnappen vanonder het ijzige oppervlakte van de maan waren eerder gezien en de samenstelling ervan is ook al bestudeerd, maar nu lijkt het erop dat het materiaal veel verder de ruimte in gespot...
May 27, 2023•2 min
Of het nou komt door politieke voorkeur, het wel of niet vertrouwen hebben in de wetenschap, of iets als religieuze- of sociale overtuigingen: we lijken steeds vaker lijnrecht tegenover elkaar te staan. Een team van Britse psychologen heeft nu gekeken wat bepaalt of iemand zich in kan leven en kan begrijpen wat een ander denkt. Ze bestudeerden hiervoor een groep van 4000 mensen. Van deze mensen verzamelden ze gegevens over onder andere leeftijd, politieke voorkeur, opleiding, sociaaleconomische ...
May 26, 2023•2 min
Wil je zo lang mogelijk een goed geheugen houden, dan moet je vooral blijven rennen als je ouder wordt, zou blijken uit een nieuw onderzoek waarin muizen wel of geen loopradje in hun kooi hadden. Er was eerder al gezien dat muizen die veel bewegen - ten opzichte van muizen die minder of niet bewegen - meer neuronen hebben in bepaalde gebieden van de hersenen. Ook was al bekend dat muizen die bewegen een beter geheugen hebben. Maar hoe zit dat nou precies in de hersenen? Onderzoeker Henriette van...
May 25, 2023•6 min
Je zou denken dat de moderne mens - vergeleken met onze verre voorouders - een stuk beter is in gezond blijven. Toch wordt er de laatste tijd juist naar Neanderthalers gekeken als het gaat om onze toekomstige gezondheid. Zoals in een onderzoek van eerder deze maand, waarin Harvard-wetenschappers niet alleen het genoom van honderdduizend jaar oude micro-organismen in elkaar wisten te puzzelen die afkomstig waren uit Neanderthaler-tandplak, maar er ook nog in slaagden oeroude moleculen uit die tij...
May 24, 2023•6 min
In 2019 ontdekte een team van Engelse onderzoekers dat een zeldzame mutatie in het FAAH-OUT gen er - samen met een minder zeldzame mutatie in het FAAH-gen - bij een vrouw in Schotland voor zorgt dat ze vrijwel nooit pijn ervaart, zelfs niet bij operaties. Ook voelt ze vrijwel geen angst. In een nieuw onderzoek zijn ze nu gaan kijken hoe de biologie hierachter precies in elkaar steekt. De hoop is dat het leidt tot nieuwe pijnbehandelingen en belangrijke informatie over wondherstel. Ze zagen onder...
May 24, 2023•2 min
