Resistentie van malariaparasieten tegen anti-malaria middelen wordt een steeds groter probleem. Onderzoekers gooien nu wiskunde in de strijd om die resistentie beter in de gaten te kunnen houden. Volgens de WHO waren er in 2020 wereldwijd nog altijd zo'n 241 miljoen gevallen van malaria. Meer dan 600.000 mensen stierven dat jaar aan de parasiet die door besmette muggen wordt overgedragen. In Afrika wordt preventief vaak gebruik gemaakt van het middel sulfadoxine pyrimethamine om de bevolking te ...
Aug 21, 2022•2 min
Pleisters en lijm worden allebei gebruikt voor wonden in onze huid, maar is die huid nat dan werken ze meestal slecht. Ook de hoeveelheid grip en hoelang die grip blijft laat nog wel eens te wensen over. Daar hopen onderzoekers nu wat aan te doen, met behulp van bubbels en geluid. Tot de verbazing van de onderzoekers zelf lukte het ze om de plakkerigheid en grip van pleisters op verschillende typen weefsel aan te passen door te spelen met de intensiteit van ultrasoon geluid. Dat lukte omdat het ...
Aug 20, 2022•1 min
We hoorden plankton-onderzoeker Dick van Oevelen van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee eerder al vertellen over het bestuderen van de wisselwerking tussen plankton en windmolenparken. We mochten ook nog even mee in het lab. Want ondanks dat er tegenwoordig nieuwe technieken zijn om ze te bestuderen, worden er ook nog gewoon soorten bestudeert onder de microscoop. En dat is geen gemakkelijke klus. Deel één van dit gesprek over de windmolenparken is hier terug te luisteren...
Aug 18, 2022•4 min
Er komen steeds meer windmolenparken bij op zee, maar wat doet dat met de lokale ecosystemen? Eén onderzoeker bestudeert plankton om daar het antwoord op te vinden. Dick van Oevelen van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee zit middenin een belangrijk onderzoek naar de wisselwerking tussen windmolenparken en plankton. Hij vertelt meer over hoe en waarom zijn team dit bestudeert, wat plankton ook alweer precies is en welke nieuwe high tech ze inmiddels gebruiken om de beestje...
Aug 18, 2022•7 min
De meeste fossielen bestaan uit hard materiaal als botten, schelpen of tanden, maar in sommige zeldzame gevallen blijft ook zacht weefsel bewaard. Hoe dat soms wel lukt en soms niet, was nog een aardig mysterie. Er bestaan fossielen waarin stukjes huid, spier, of zelfs oog bewaard zijn gebleven. Ook interne organen kunnen door mineralen fossiliseren. Maar dat lukt aanzienlijk beter bij het ene orgaan dan het andere. Hoe kan dat? Dat wilden onderzoekers van de universiteit van Leicester weten. Ze...
Aug 17, 2022•2 min
Jaarlijks gaat ruim een kwart van alle oogsten wereldwijd verloren aan ziektes en plagen. Hoe kunnen we nou gewassen maken die zichzelf daar beter tegen kunnen verdedigen? En hoe werkt die verdediging eigenlijk precies? Dat is waar Saskia van Wees van de Universiteit Utrecht in haar werk naar kijkt. Ze vertelt hoe planten het aanpakken als ze te maken krijgen met verschillende aanvallers, hoe ze via hun wortels de hulp in kunnen schakelen van bodemmicroben en wat ze met haar team in het lab prec...
Aug 17, 2022•7 min
Eerder hoorden we onderzoeker Kasper Hendriks van Naturalis en de Universiteit van Osnabrück alles vertellen over de plantenfamilie van de kruisbloemigen waar hij al jaren onderzoek naar doet. Maar hoe breng je een stamboom van zo'n familie eigenlijk in kaart? Meer lezen over zijn onderzoek? De evolutie van afgeleide houtigheid in de Brassicaceae-plantenfamilie . Deel één van dit gesprek is hier terug te luisteren: Biologie | Wat we kunnen leren van de houterige familie van de kool See omnystudi...
Aug 16, 2022•5 min
Sommige plantenfamilies hebben handige trucjes om met stressfactoren om te gaan. Van die vindingrijkheid kunnen wij mogelijk weer leren hoe we onze gewassen sterker maken. Onderzoeker Kasper Hendriks van Naturalis en de Universiteit van Osnabrück vertelt vanuit het depot van Naturalis - tussen zo'n 5 miljoen gedroogde plantjes - waarom hij al jaren onderzoek doet naar de stamboom van de plantenfamilie waar ook koolsoorten onder vallen. Dat hoor je in dit eerste deel van het gesprek. In deel twee...
Aug 16, 2022•6 min
Van sommige uitgestorven dieren weten we nog lang niet alles. Zo ook over de dodo. Weet jij bijvoorbeeld wat het precies voor dier is, of hoe hij is uitgestorven? Onderzoeker Leon Claessens van de Universiteit Maastricht besteed veel van zijn tijd aan het beantwoorden van dit soort vragen. Hij vertelt over de bijzondere dingen die hij heeft ontdekt en legt ook een belangrijke link met de huidige biodiversiteitscrisis. See omnystudio.com/listener for privacy information....
Aug 15, 2022•6 min
Een groot internationaal team van onderzoekers heeft met complexe modellen bekeken hoe potvissen en blauwe vinvissen zich binnen verschillende klimaatscenario's zullen gedragen rondom Nieuw-Zeeland in het jaar 2100. Wat ze zagen was dat beide soorten meer naar het zuiden trokken. Hoe warmer het oceaanwater, hoe zuidelijker. Het meest extreme klimaatscenario dat werd getest was eentje waarbij 61 procent van de huidige leefomgeving van de dieren - in de wateren ten noorden van Nieuw-Zeeland - verl...
Aug 14, 2022•2 min
De wereldwijde voedselproductie kent grote uitdagingen. Het klimaat verandert, goede grond is schaars en er blijft ontzettend veel nodig om iedereen van genoeg gezond eten te voorzien. Wat we produceren moet daarom zo goed mogelijk zijn. Alleen hoe check je hoe voedzaam je komkommer is? Het is al mogelijk om een product, zoals een komkommer, naar het lab te sturen om erachter te komen hoe voedzaam hij is. Alleen dat duurt dagen en kost veel. Nu wordt er door onder andere het bedrijf Yookr en de ...
Aug 13, 2022•1 min
De orde van de halfvleugeligen of snavelinsecten – waar onder andere de wants en bladluizen onder vallen – kent meer dan 80.000 soorten. Nu is daar weer eentje bij gekomen. Deze groep insecten kan zo klein zijn als 1 millimeter, of zo groot als 15 centimeter, maar allemaal hebben ze een vergelijkbaar zuigmondje. Dat geldt ook voor de nieuwe soort die werd gevonden in een 100 miljoen jaar oud stukje barnsteen. Het beestje heeft bijna tekenfilmachtige uitpuilende ogen waarmee hij een 360 graden zi...
Aug 12, 2022•1 min
Hoe kunnen bestaande ecosystemen en vegetatie ons helpen bij het beschermen van onze kust? Dat is één van de dingen waar ze bij het NIOZ naar kijken en wij gingen langs. Onderzoeker Jaco de Smit van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) laat zien wat ze allemaal onderzoeken in de verschillende soorten stroomgoten die ze in Zeeland hebben staan. In eentje kijken ze bijvoorbeeld hoe lang het duurt voor schorren - de stukken land die voor veel dijken liggen - afbrokkelen...
Aug 11, 2022•7 min
Neuronen, de cellen in ons zenuwstelsel die gespecialiseerd zijn in het versturen en ontvangen van informatie, zijn misschien wel de ingewikkeldste cellen ooit. Maar hoe zijn ze ontstaan? Daarover zijn de meningen verdeeld, maar onderzoekers uit Japan denken het antwoord nu te hebben gevonden. Ze doken daarvoor terug in de tijd en diep onderwater, waar ze keken naar oerdieren uit de lijn van de kwallen en anemonen en uit die van de ribkwallen. Van de vier afstammingslijnen waaruit complexere die...
Aug 10, 2022•2 min
De meeste mensen denken bij geografie misschien aan hoofdsteden stampen en hoogtekaarten bestuderen, maar geografen vind je bijna overal. En ze zijn hard nodig bij het oplossen van de grote vraagstukken van vandaag. Onderzoeker Michiel van Meeteren van de Universiteit Utrecht probeert de super diverse kennis die je in zijn vakgebied vindt zo bij elkaar te brengen dat er antwoorden komen op die belangrijke vragen. Hij vertelt meer over waar je geografie in het dagelijks leven tegenkomt (overal!),...
Aug 10, 2022•6 min
Om erachter te komen hoe mieren elkaar dingen leren, hebben onderzoekers een leraar-mier in robotvorm gemaakt. De opdracht voor de robotmier: leer de kolonie nieuwe routes. Als één van de mieren in een kolonie een beter nest heeft gevonden, haalt die mier één van zijn nestgenoten op, om hem vervolgens de route uit te leggen naar het nieuwe nest. Dat komt er eigenlijk gewoon op neer dat ie vooroploopt en de andere mier - de omgeving goed in de gaten houdend - volgt. Onderzoekers van de universite...
Aug 09, 2022•2 min
Op sommige plekken op aarde vind je biodiversiteit die niet door ligging of klimaat te verklaren is. Bijvoorbeeld op het eiland Nieuw-Caledonië, waar een geoloog nu gaat helpen zoeken naar de verklaring. Lydian Boschman van de Universiteit Utrecht is die geoloog. Ze is net terug van een bezoekje aan het eiland. Loop je er rond dan zijn vier op de vijf bloeiende plantensoorten die je er ziet uniek voor Nieuw-Caledonië. 80 procent dus! Veel soorten zijn ook nog eens gigantisch oud. Ouder dan de la...
Aug 09, 2022•6 min
We weten dat luchtvervuiling slecht kan zijn voor de gezondheid, maar heeft het ook een effect op onze cognitieve prestaties? Dat hebben ze onderzocht.... bij schakers. Onderzoeker Steffen Künn van de Universiteit Maastricht komt uit de economische hoek. Hij raakte dankzij een student geïnteresseerd in de vraag wat luchtvervuiling doet met onze cognitie. Want als daar een negatief effect te zien is, heeft dat dan wellicht ook een negatief effect op de gehele economie? Om daarachter te komen hadd...
Aug 08, 2022•7 min
Koraalvissen zijn er in alle soorten en maten. Die diversiteit hebben ze – denken onderzoekers van de Universiteit van Californië nu – voor een groot deel te danken aan de manier waarop ze naar eten happen. Ook al bestonden vissen met kaken zo'n 500 miljoen jaar geleden ook al, sommige van de eetgewoontes die ze vandaag de dag hanteren ontstonden pas zo'n 60 miljoen jaar geleden, blijkt uit onderzoek. Waarschijnlijk werd er vanaf het begin hier en daar al wel een beetje gebeten, maar eten binnen...
Aug 06, 2022•1 min
Onderzoekers van de TU Delft hebben de kleinste door stroming aangedreven motoren ter wereld ontwikkeld. Ze zijn gemaakt van DNA en 10.000 keer dunner dan een menselijke haar. In deze audio leggen onderzoeker Daniel Verschueren en TU Delft-onderzoeker Xin Shi uit waarom het zeven jaar duurde voordat het ze lukte om dit te maken, hoe het werkt en welke spannende ideeën er al zijn voor toepassingen. Meer lezen kan hier: Delftse onderzoekers maken DNA-motoren op nanoschaal . See omnystudio.com/list...
Aug 04, 2022•7 min
Door een MRI-scanner met een bestralingsapparaat te combineren lukt het onderzoekers van het UMC Utrecht om tumoren veel preciezer aan te pakken. Hierdoor zijn er vaak ook veel minder bestralingsrondes nodig. In deze audio leggen radiotherapeut Martijn Intven en hoogleraar Experimentele Klinische Fysica Bas Raaymakers uit hoe het werkt en waarom het niet makkelijk was om dit voor elkaar te krijgen. Meer lezen over het apparaat en de behandeling kan hier: MR-Linac behandeling in het UMC Utrecht ....
Aug 04, 2022•6 min
Hoe is het om met één van de nieuwste bestralingsapparaten te werken? Laborant Roel Bouwhuis neemt ons mee de behandelruimte in, waar we op veilige afstand moeten blijven staan om de microfoons niet kwijt te raken. Door in deze ruimte een MRI-scanner met een bestralingsapparaat te combineren lukt het onderzoekers van het UMC Utrecht om tumoren veel preciezer aan te pakken. Hierdoor zijn er vaak ook veel minder bestralingsrondes nodig. Meer lezen over het apparaat en de behandeling kan hier: MR-L...
Aug 04, 2022•6 min
Elk jaar zorgen plantenziektes voor een wereldwijd verlies van honderden miljarden. Nu denken onderzoekers met een nieuw soort sensor te kunnen bijdragen aan de vermindering daarvan. Hoe het zit: een nieuwe techniek moet licht gaan gebruiken om de organische stofjes te meten die de planten zelf uitstoten en die iets zeggen over de gezondheid van gewassen en de aanwezigheid van ziektes of plagen. Hiervoor werd al gebruik gemaakt van een elektronische neus als sensor, maar die zijn vaak niet gevoe...
Aug 03, 2022•2 min
Onderzoekers van het Wilhelmina Kinderziekenhuis - onderdeel van het UMC Utrecht - hebben een algoritme ontwikkeld waarmee ze heel nauwkeurig kunnen zien of een baby slaapt of niet. Wetenschapsredacteur Karlijn Meinders ging langs om van onderzoeker Jeroen Dudink en Digital Health-expert Annemarie van 't Veen te horen hoe het algoritme werkt en waarom het nodig is. En zouden andere leeftijdsgroepen hier niet ook wat aan kunnen hebben? Meer lezen over het project kan hier: UMC Utrecht - Sleep Wel...
Aug 03, 2022•7 min
Soms kan weefsel in ons lichaam zichzelf niet meer herstellen. Daarom wordt er hard gewerkt aan biomaterialen die hier een handje bij kunnen helpen. Alleen: hoe laat je dat materiaal praten in de juiste taal? Er is al heel wat mogelijk op dit gebied. Bijvoorbeeld patches voor de huid of voor botten die helpen bij schade die niet door ons eigen lichaam of met medicijnen te herstellen is. Om dit straks voor nog meer organen en weefsels mogelijk te maken moet het biomateriaal dat hiervoor wordt geb...
Aug 02, 2022•6 min
Twee derde van de wereldbevolking onder de 50 draagt het herpesvirus bij zich dat een koortslip kan veroorzaken. Nu is het wetenschappers eindelijk gelukt om het virus ver terug in de tijd te volgen. Ondanks dat het herpesvirus dat de koortslip veroorzaakt nu zoveel voorkomt onder mensen – varianten ervan zijn overigens ook te vinden in dieren, zoals vleermuizen en koraal – was oud materiaal van het virus amper bekend. Herpes is miljoenen jaren geleden ontstaan, maar van de huidige stam van het ...
Aug 01, 2022•2 min
Deze hele week gaat het in de zomerserie van deze rubriek over 'het lichaam'. En we beginnen helemaal bij het begin, namelijk bij de geboorte. Want wat blijkt: een zware bevalling heeft veel meer impact op een vrouwenlichaam dan eerder werd gedacht. Onderzoeker Chahinda Ghossein van de Universiteit Maastricht vond het vreemd dat al langer bekend was dat er een link is tussen zwangerschapsvergiftiging en hart- en vaatziekten op latere leeftijd, maar dat hier nog maar weinig aandacht voor is. In h...
Aug 01, 2022•7 min
Wij mensen gaan vaak slechter horen als we ouder zijn, maar krokodillen – die ook flink oud kunnen worden – houden hun hele leven een goed gehoor. Hoe kan dat? Ons gehoorverlies komt in de meeste gevallen omdat receptoren in onze oren het niet meer doen. Die receptoren groeien helaas niet meer terug. Tenminste: bij ons. Bij sommige dieren, zoals krokodillen, die wel 70 jaar oud kunnen worden, gebeurt dit wel. Krokodillen hebben zowel boven als onderwater een erg goed gehoor. Dat dit hun hele lev...
Jul 31, 2022•1 min
Luistertip van de redactie: een wonderlijke reis langs het ontstaan van de kosmos, geleid door wetenschapsjournalist Govert Schilling. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Jul 29, 2022•2 min
De beperkte hoeveelheid zuurstof in water is een steeds groter probleem voor vissen en andere waterdieren. Onderzoekers van de Radboud Universiteit wilde weten: voor welke vissen is het gevaar het grootst? Zuurstofarm water ontstaat onder andere door opwarming en vervuiling. Daar komt nog eens bij dat vissen in warmer water meer zuurstof nodig hebben om te kunnen leven. En stikstof in het water kan zorgen voor minder zuurstoftransport in het bloed. Om te voorspellen welke vissen bij welke verand...
Jul 28, 2022•2 min
