De ratten van de lucht zijn ze. Voederen verboden. Verspreiders van ziektes en ze trekken zwerfvuil aan. Zo kennen velen de (stads)duif. Met dank aan de stadsdiensten die deze mededelingen duchtig verspreiden. Maar het is niet de mening, noch de ervaring van Irwan Droog. Hij schreef het boek 'Duif', dat leest als een pleidooi voor onze gevederde stadgenoot.
Het leven achter de muren van de gevangenis kennen we alleen uit films of uit nieuwsberichten over stakende cipiers, overbevolking en de occasionele ontsnapping. Hoe gaat het er echt aan toe achter die hoge, dikke muren van de Begijnenstraat? Daar geeft Femke Brosens antwoord op in haar boek ‘Dagboek van een cipier’. Verhalen, indrukken, bespiegelingen opgedaan tijdens haar eerste jaar als penitentiair bewakingsassistent.
Flaneren: in Van Dale staat het als “drentelen, genoeglijk en doelloos rondslenteren”. Maar voor schrijver Christiaan Weijts is het veel meer dan dat. Het is een levenshouding en uit dat rondkijken en nadenken over de mensen, dingen, fenomenen en evoluties die hij ziet, puurt hij gedachten, meningen, mijmeringen en inzichten. Die essays – over traagheid, ChatGPT, carnaval, zelfscankassa’s, ... – zijn uitgezwermd en opnieuw bij elkaar aangekomen in het boek ‘Flaneren kun je leren’.
Arthur Schopenhauer (1788-1860) staat vooral bekend om zijn pessimisme, misantropie en vrouwonvriendelijke uitspraken, maar de kern van zijn denken blijft vaak onderbelicht. Centraal daarin staat de wil tot leven: een blinde, doelloze, tijdloze en universele kracht waarvan alles doordrongen is. Leni Franken legt in haar boek 'Arthur Schopenhauer. Dwarsdenker in mineur' legt uit waarom zijn werk nog het lezen waard is.
Vijftien jaar na de start van de Arabische Lente en ruim tien jaar na het ontstaan van Islamitische Staat hangt de schaduw van die periode nog over ons land. Er zijn alleen al uit België 500 strijders vertrokken naar Syrië of Irak. Sommige van hun vrouwen wonen intussen weer in ons land. Waarom zijn ze ooit vertrokken? Wat hebben ze daar gedaan? Zijn ze gevaarlijk en zijn ze dat ooit geweest? Philip Heymans heeft vier van hen kunnen spreken en het resultaat is de podcast ‘Vrouwen van IS’.
Wanneer de negentienjarige Bent Van Looy niet in het repetitiekot te vinden was, zat hij wel in de bibliotheek. Daar leende hij een boek uit dat hem toen recht in de ziel raakte: 'De Eeuwige Jachtvelden', het romantische debuut van cultschrijver Nanne Tepper. Intussen valt het met de Weltschmerz van Bent wel mee, maar Tepper bleef er een leven lang mee worstelen. Over dat tragische veel te korte leven schreef Lodewijk Verduin het boek 'Zo rijk en allesverpletterend'.
Wie aan een vioolbouwer denkt ziet misschien een gebogen grijsaard op een krakkemikkig zoldertje voor zich. Uit edele blokken hout zaagt, schaaft en vernist hij een instrument tevoorschijn dat beter kan zingen dan de meest uitgeslapen nachtegaal. Baptiste Argouarc’h is vioolbouwer. Of hij aan dit beeld beantwoordt kom je te weten in de podcast die zijn partner Rina Govers maakte. Ze volgt hem een jaar lang tijdens de restauratie van een Stradivarius. Om zijn passie en metier beter te begrijpen.
Iedereen kent de iconische silhouetten van Jip en Janneke. Ook Pluk van de Petteflet kunnen we ons in een handomdraai voor de geest halen. Of Otje. De vrouw die het geniale universum van Annie M.G. Schmidt met inkt en penseel nog dikker in de verf zette, heette Fiep Westendorp. Ze was een teruggetrokken mysterie, blijkt uit het boek 'FIEP. Leven en werk van Fiep Westendorp', waarin ook haar minder bekend illustratiewerk aan bod komt. Annette Portegies is een van de auteurs.
Welke keuzes heb jij vandaag gemaakt omtrent je lijf? Welke kleren heb je aangedaan? Heb je een afspraak gemaakt voor een botox-injectie? Ben je gaan sporten? Al die keuzes worden ingegeven door héél veel factoren en door heel dwingende schoonheidsidealen, dus misschien zijn we wel minder vrij dan we denken, én misschien moeten we daar dringend iets aan doen. Dat is waar Tatjana Almuli over schrijft in ‘Tot lijf gemaakt’. Een heel noodzakelijk boek.
In de podcast 'Vrouwen des Huizes' leren we twee vrouwen uit de nieuwe tijd van dichtbij kennen, hertogin Anna van Croy (1564–1635) en gravin Marie Catherine van Merode (1743–1794). Hun dagen waren zéér gevuld, en niet enkel met borduren in een torenkamer. Vooral ook met het beheren van een patrimonium en met familiezaken. Historici Mirella Marini en Freeke De Meyer vertellen er alles over. Met niet alleen aandacht voor upstairs voor ook voor downstairs: bedienden, keukenmeiden, kamervrouwen.
Hoe komt het dat we zo weinig weten over Afrika en er toch een uitgesproken mening over hebben? Hoe komt het dat veel van die aannames niet bepaald in het voordeel van de Afrikanen zijn? In hun boek 'Afrika: Het abc van het cliché' leggen Barbara Rottiers en Annick De Rop de bestaande clichés onder een vergrootglas. Is Afrika echt arm? Hebben alle Afrikanen nu echt zo'n geweldig gevoel voor ritme? Wil iedereen in Afrika naar Europa komen? En hoe kijken Afrikanen naar zichzelf?
In haar boek 'De pijnparadox' ontrafelt anesthesioloog en pijnspecialist Monique Steegers hoe pijn in het vrouwenlichaam ontstaat en werkt: hoe hormonen, het zenuwstelsel, de genen en het immuunsysteem een rol spelen, waarom pijn anders kan worden ervaren dan bij mannen, en waarom standaard medische kennis tekortschiet. Eeuwenlang gold het mannelijke lichaam als norm, met gevolgen die nog elke dag voelbaar zijn.
De 'Godmother van Nederland'. Als je die woorden hoort, ben je benieuwd. Misschien nog meer benieuwd dan wanneer je de 'Godfather' zou horen, toch? In de podcast 'Ze noemen haar de Godmother' zoekt Gabriella Adèr uit of de in 2024 in Colombia gearresteerde Aura C. wel degelijk één van de grote drugsbazen van Nederland is. En terwijl Adèr meer te weten probeert te komen over het leven van Aura, komt ze verschillende vrouwen in de onderwereld op het spoor.
Met vrachtwagens, fietsen, vliegtuigen, boten, riksja’s of motoren lappen ze vooroordelen, tradities en wetten aan hun laars. Overal ter wereld gaan moedige vrouwen op pad. Ze dagen rolpatronen uit, veranderen hun omgeving, verwerven onafhankelijkheid. Trui Hanoulle heeft deze 'Baanbreeksters' opgezocht, gefotografeerd en hun verhalen opgetekend. Zoals dat van Barbara, mecanicien bij het Britse leger in WO II, of Mahnaz, truckchauffeur in Iran.
Is de ruimte eindig of oneindig? Is het verschil tussen ons en God dat wij eindig zijn en God oneindig is? Of bestaat oneindigheid alleen in de fictie van wiskundigen die beweren dat je kan blijven tellen en nooit moet stoppen? Filosoof Victor Gijsbers schreef een boek over 'Oneindigheid' en noemt het 'een filosofische gids'. Waarom heeft het zin om na te denken over oneindigheid?
Schrijfster Kathleen Vereecken meent het begin van een historische roman in handen te hebben, met een voormoeder als inspirerende spilfiguur. Tot dat zorgvuldig opgebouwde verleden scheurt: een cruciale schakel in haar stamboom blijkt niet te kloppen. Verwondering slaat om in achterdocht. Wat is feit, wat is doorvertelde fictie? De roman werd een non-fictieboek: 'De beste families'. Over hoe familieverhalen ontstaan, worden doorgegeven en ons zelfbeeld vormen.
De biografie die historicus Vincenzo De Meulenaere schreef over Karel V, heeft als ondertitel: 'De machtigste man ooit in Vlaanderen geboren'. Hoe machtig was hij werkelijk? Hoe slaagde hij erin zijn grote rijk te besturen? En hoe 'Vlaams' was onze Keizer Karel, geboren in de latrines van het Gentse Prinsenhof en gestorven in een Spaans klooster? De Meulenaere vertelt zijn fascinerende levensverhaal met oog voor zijn merkwaardige kleine kanten.
Jotie T’Hooft wordt in de lessen Nederlands op school al te vaak gereduceerd tot de te snel opgebrande junkie van de neoromantiek. Maar de hardnekkige vonk van zijn uitzonderlijke talent en zijn groots en meeslepende leven kan nog steeds oplaaien in jonge zielen van vandaag. Dat blijkt uit de begeesterde podcast 'Joootie' van theatermakers en Jotieliefhebbers Winter De Cock, Hanna Mensink en Robbe Embrechts.
Dora Richter en Gerd Katter behoren tot de eerste trans mensen in de geschiedenis die fysiek van geslacht veranderden. Dat gebeurde bij het revolutionaire Institut für Sexualwissenschaft van de arts Magnus Hirschfeld in Berlijn. In zijn boek 'Transgender pioniers' vertelt Alex Bakker hun verhaal en dat van het instituut. Hoe was hun leven voor en na de transitie? En wat was de betekenis van het instituut dat in 1933 door de nazi’s werd verwoest?
In 1925 reisde schrijver en journalist Joseph Roth naar Zuid-Frankrijk en werd er verliefd op de streek. Op het feest van het eten in Lyon, de tragische ruïnes van Les-Baux-de-Provence, Marseille dat tegelijk aantrekt en afstoot. Honderd jaar later trekt Frankrijkcorrespondent Jolien de Bouw door de Midi met Roth als gids. In een brief aan Roth en de lezer beschrijft ze hoe het land de voorbije eeuw veranderd is maar nog altijd fascineert. Die brief werd een boek: 'Als Roth in Frankrijk'.
Onze nationale kunstgeschiedenis is een schatkamer van LGBTQ-kunst. Soms als krachtig statement, vaak subtiel versluierd. Jonas Roelens en Thijs Dekeukeleire verzamelen in hun boek 'Kunst uit de kast' vijftig queer kunstwerken. Van een perfect gepositioneerde pijloker bij Rubens tot een queerbewuste koekoek bij Kasper Bosmans. Van een middeleeuwse Vernietiging van Sodom tot een collage van Sofie Muller als verknipte genderidentiteit.
Een deurklink, een briefje van tien euro: we vinden geregeld iets vies, terwijl het in wezen onschuldig is. Ons verlangen naar een schoon en smetvrij bestaan kan het rationele overstemmen. Wie bepaalt wat vies en wat proper is? Luuk Vulkers ontleedt in 'Alles lekt' het fascinerende fenomeen dat hemzelf ook ontregelde: smetvrees.
In haar boek 'Erfzonde' verkent geneticus Kathryn Paige Harden de intrigerende wisselwerking tussen genetica, gedrag en moraal. Hoe verantwoordelijk zijn we voor onze daden, als zowel onze biologie als onze ervaringen ons vormen? Heeft de (genetische) wetenschap onze morele keuzes veranderd? Kunnen we anders leren kijken naar straf en vergeving? Geneticus Sonia van Dooren las het boek.
Na de laatste ijstijd warmde het klimaat weer op, veranderde het landschap en maakte de mens opnieuw zijn intrede in Europa. Waarom besloten die mensen naar hier te trekken en hier te blijven? En hoe zagen hun samenlevingen eruit? In zijn boek 'Wereldreizigers' beschrijft archeoloog Alexander van de Bunt de 'ontdekking' van Europa, vanaf de prehistorie tot en met de oudheid.
Al in de tiende eeuw wist wetenschapper Ibn Al-Haytham dat we niet met onze ogen, maar wel met onze hersenen kijken. Dat maakt hem de vader van de moderne optica. Maar toch blijft zien iets mysterieus. Mogen we onze oogbollen zomaar reduceren tot praktische lichtsensoren? Of spelen ze een grotere rol? Hoe sturen de woorden die we aan beelden geven onze waarneming van de wereld? Bernke Klein Zandvoort neemt ons zicht onder de loep in haar boek 'Oogsprong'. Een vertelling over zien en niet zien.
Na de veroveringen van Caesar drukten de Romeinen een onuitwisbare stempel op het gebied dat nu België en Nederland vormt. Ze organiseerden het bestuur, legden wegen aan, stichtten steden. Ze maakten de Lage Landen tot een sleutelregio van het West-Romeinse Rijk. Maar er was een keerzijde: de Gallische oorlogen kostten duizenden menslevens en de Pax Romana was een gewapende vrede. Robert Nouwen beschrijft 'onze' Romeinse tijd in zijn boek 'Rome en de lage landen. Van Caesar tot Clovis'.
Ieder van ons heeft een stel hersenen, maar niet iedereen gebruikt het even intensief. Professor Dick Swaab wel. Sterker nog, hij is een wereldautoriteit op het gebied van ons brein. En al sinds de publicatie van zijn boek ‘Wij zijn ons brein’ is hij uit de academische cocon gekropen en een stem in het publieke leven geworden. Nu, op zijn 81ste is zijn autobiografie klaar. Of beter zijn neurobiografie: 'Hersenonderzoeker bij toeval'.
In zijn nieuwe boek 'De tijdreiziger' reist historicus Philip Dröge door de tijd. Niet zoals in 'Suske en Wiske' of 'Back to the future' maar wel als een zoektocht naar het meten van iets ongrijpbaars als tijd. Van een Zweeds eiland waar Tycho Brahe als het ware de tijd uitvond over een tempel als een kalender in India, tot aan de internationale datumgrens, de plek waar vandaag gisteren wordt en waar niemand precies weet hoe laat het is.
Het oude Egypte spreekt al eeuwen tot de verbeelding, en de opening van het nieuwe Grand Egyptian Museum in Caïro gaf die belangstelling nog een extra impuls. Ook egyptoloog Marleen Reynders is al een leven lang gefascineerd door 'De wereld van de farao’s' en verzamelde haar kennis in een boek met bekende verhalen over piramides en hiërogliefen, maar ook met nieuwe inzichten over de rol van de Nijl en de macht van vrouwen.
Taiwan heeft vele bezetters gekend: de Portugezen, de Nederlanders, de Japanners en Chinezen. De afgelopen decennia heeft het eiland zich ontwikkeld tot een goed functionerende democratie en een technologische supermacht. Maar de onafhankelijkheid van Taiwan wordt al decennia betwist door China. Wordt Taiwan inderdaad het volgende geopolitieke brandpunt en wat zijn dan de gevolgen? Oost-Aziëspecialist Rien T. Segers onderzoekt het in zijn nieuwe boek.
