In het openbaar bestuur – en in de polder – vinden we consensus ontzettend belangrijk. Maar het verlangen naar overeenstemming kent ook schaduwkanten: het kan spanningen dempen die gehoord móéten worden. Omwille van de lieve vrede gaan we het conflict uit de weg, terwijl het soms juist nodig is om het conflict aan te gaan. Niet om te polariseren, maar om iets open te breken. In deze aflevering van Uit de School spreken we met Meta Knol en Tom Lubbers over de kunst van het conflict. Meta is kunst...
Jul 07, 2025•36 min•Season 2Ep. 16
Wat als grootschalige veranderplannen bij complexe maatschappelijke vraagstukken juist bijdragen aan gevoelens van onmacht? In deze aflevering duiken we in een veranderkundig perspectief op taaie thema’s zoals de energietransitie, landbouwhervorming en woningmarkt. Thema’s die zo groot en verweven zijn, dat ze vaak voelen als van iedereen én van niemand tegelijk. We verkennen een alternatief voor de neiging tot centrale regie en grootschalig handelen: de logica van de lappendeken. Vanuit dit net...
Jun 02, 2025•49 min•Season 2Ep. 15
Stel: je voelt aan dat er in jouw overheidsorganisatie iets niet helemaal pluis is, en je wilt het melden aan een externe autoriteit.Waar kan je dan terecht? Dat kan bijvoorbeeld bij een toezichthouder, maar misschien ook wel bij het Huis voor Klokkenluiders. Maar om wat voor meldingen gaat het eigenlijk en wat is een klokkenluider dan precies? In deze aflevering hebben we het over het Huis voor Klokkenluiders en hun onderzoeken naar misstanden binnen de publieke sector. Vaak gaat het om persoon...
May 05, 2025•40 min•Season 2Ep. 14
Van een eigen chocoladefabriek tot een grand café bij Naturalis of de productie van compacte portemonnees. De sociale werkplaats van weleer zijn vandaag de dag grote organisaties die mensen op allerlei plaatsen passend werk bieden en begeleiden in hun ontwikkeling. Hoe komen mensen bij zo’n bedrijf terecht? En wat houdt het werk van die werkontwikkelbedrijven eigenlijk in? In deze aflevering duiken we in de wereld van werkontwikkelbedrijven. We bespreken hoe zij mensen in de samenleving die wel ...
Apr 07, 2025•38 min•Season 2Ep. 13
Afgelopen maand lanceerde de NSOB het Atelier! Een plek waar wetenschap en praktijk samenkomen om op een frisse, onderzoekende manier te werken aan complexe vraagstukken in het openbaar bestuur. Naast de School en de Denktank biedt het Atelier een nieuwe manier om met taaie thema’s aan de slag te gaan. In deze aflevering duiken we dieper in wat het Atelier precies is en wat het kan betekenen voor bestuurders, beleidsmakers en onderzoekers. Hoe helpt het Atelier om niet alleen vragen te verkennen...
Mar 03, 2025•31 min•Season 2Ep. 12
Heb je vandaag in het openbaar vervoer gezeten, of op sociale media gekeken? De kans is dan, en eigenlijk sowieso, groot dat je al te maken hebt gehad met kunstmatige intelligentie (AI), en de big tech bedrijven die AI beheren en produceren. AI doet ook rap haar intrede in het openbaar bestuur met chatbots en algoritmes. De ontwikkelingen gaan zelfs razendsnel, maar hoe staan we er eigenlijk tegenover? Want, naast de belofte van gemak en kostenbesparingen, worstelen beleidsmakers en bestuurders ...
Feb 03, 2025•41 min•Season 3Ep. 2
In een wereld waarin cijfers, statistieken en prognoses steeds vaker als fundament voor beleid dienen, lijkt het alsof getallen een objectieve weergave van de werkelijkheid bieden. Maar is dat eigenlijk wel zo? Achter elk cijfer schuilen keuzes, interpretaties en verhalen die niet altijd verteld worden. Hoe beïnvloedt dit de praktijk van rekenkamers, die zich richten op controle en evaluatie van beleid? Welke verhalen blijven verborgen, welke belangen spelen mee, en hoe kan rekenkameronderzoek h...
Jan 06, 2025•48 min•Season 3Ep. 1
Kunt u ze nog opnoemen? De grote farmaceutische bedrijven die met hun vaccins de samenleving uit de coronacrisis trokken. Naarmate Covid-19 meer naar de achtergrond verdween, ging het echter al snel weer over vermeende torenhoge winsten, überkapitalisme en de uit de hand lopende medicijnkosten. Zo ging de beeldvorming farmaceutische industrie van ‘held’ naar ‘schurk’. In deze prikkelende aflevering duiken we diep in de wereld van de farmaceutische industrie en haar reputatie. We verkennen de spa...
Dec 02, 2024•38 min•Season 2Ep. 9
Durft u wel eens de bus of het ziekenhuis niet in, omdat u bang bent de borden en de aanmeldpaal niet te kunnen lezen? Waarschijnlijk niet; maar het is wel de realiteit van 2,5 miljoen volwassenen in Nederland die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Meer en meer zijn we ons bewust van laaggeletterdheid. Ook komen er verschillende initiatieven die rekening houden met deze groep volwassenen. Denk aan het Journaal in Makkelijke Taal van de NOS en het versimpelen van brieven aan burger...
Nov 04, 2024•44 min
Er zijn diverse overheidsorganisaties waar het telefoontje van een auditor aan het begin van de dag resulteert in een wolk van chagrijn boven de rest van de dag. Maar is ons beeld van wat audit is en wat een auditor doet niet te eenzijdig? In deze aflevering van Uit de School duikt Christiaan van der Kaaij in de essentie van de audit. Samen met Wendy Asbeek Brusse (directeur Onderzoek bij de ADR), Daina Konter (Sectormanager Operational Audit bij de ADR) en Mark van Twist (bestuursvoorzitter NSO...
Oct 07, 2024•43 min
De energietransitie gaat van papier naar praktijk. Waar het voorheen nog bijzonder was om zonnepanelen op je dak te hebben of een elektrische auto te rijden, worden deze zaken nu steeds meer de norm. Dat is een positieve ontwikkeling, maar het brengt ook uitdagingen met zich mee. De gevolgen van de transitie worden steeds tastbaarder: denk aan de overlast door windmolenparken of de ‘netcongestie’, waarbij het nog maar de vraag is of nieuwe woonwijken en bedrijven van energie kunnen worden voorzi...
Sep 02, 2024•42 min
Hoe ga je als overheid om met de afhandeling van schade waar je zelf verantwoordelijk voor bent? Met Groningen en de Toeslagenaffaire vers in het geheugen is dit een vraag waar veel ambtenaren, bestuurders en activisten tegenaan lopen. Maar vertrouwenwekkend schadebeleid vindt op veel meer plekken plaats. Onze zomerspecial neemt je in twee afleveringen mee langs onrecht, menselijk leed en de dilemma’s die hieruit voortkomen.In deze tweede aflevering bespreken we hoe op een vertrouwenwekkende man...
Aug 04, 2024•51 min
Hoe ga je als overheid om met de afhandeling van schade waar je zelf verantwoordelijk voor bent? In het licht van bijvoorbeeld Groningen en de toeslagenaffaire is dit een vraag waar veel ambtenaren, bestuurders en activisten tegenaan lopen. Maar vertrouwenwekkend schadebeleid vindt op veel meer plekken plaats. Onze zomerspecial neemt je in twee afleveringen mee langs groot onrecht, klein menselijk leed en de dilemma’s die hieruit voortkomen.In deze eerste aflevering bespreken we hoe we een stem ...
Jul 01, 2024•40 min
Burgerparticipatie wordt overal in de publieke sector gezien als dé oplossing om wantrouwen in de overheid tegen te gaan. Door te luisteren, in gesprek te gaan, co-creatie te plannen en inspraak te organiseren werken veel ambtenaren keihard om perspectieven, verhalen en wensen van burgers op te halen. Tegelijkertijd bestaat daarnaast ook nog een complexe ambtelijke, institutionele en bestuurlijke realiteit. Hoe verhouden die twee zich tot elkaar? En wat gebeurt er als dat niet op de goede manier...
Jun 03, 2024•47 min
Tijd wordt vaak gezien als iets dat ons overkomt. We voelen dat er niet genoeg tijd is, dat het moment ineens daar is of dat het tempo te hoog te ligt om bij te benen. Maar wat nou als we tijd gaan zien als iets waar we invloed op kunnen uitoefenen? Samen met Jorren Scherpenisse – wie kent hem niet? – en oud-burgemeester Koos Janssen gaat Christiaan van der Kaaij daarover in gesprek. In het openbaar bestuur is tijd van levensbelang. Immers, wie invloed wil uitoefenen heeft gevoel nodig voor timi...
May 06, 2024•41 min
Welkom bij het tweede seizoen van Uit de School! Nieuwe stem, zelfde idee: we bespreken maatschappelijke uitdagingen en vernieuwingen in het openbaar bestuur. In deze aflevering hebben we het over de activistische ambtenaar. Hoe ziet dat er eigenlijk uit? Mag dat eigenlijk wel? Samen met Henk den Uijl en Karlijn Slegers verkent Christiaan van der Kaaij wat activisme eigenlijk is, wat je als ambtenaar met je passie wel of niet kan doen, en dat het hebben van een rol niét betekent dat je een tonee...
Apr 01, 2024•37 min
Een bijzondere aflevering van Uit de School! Samen met NSOB-onderzoekers Andrea Frankowski en Wiljan Hendrikx bespreekt Christiaan van der Kaaij wat voor soorten NSOB-onderzoek er bestaan. Bijzondere aandacht hebben ze voor de methode van ‘learning history’, die we hebben toegepast in een onderzoek naar de totstandkoming van de Werkagenda MBO en het Stagepact. Die Werkagenda en het Stagepact zijn ook voorbeelden van een brede samenwerking, met een grote hoeveelheid partners. Hoe ziet zo’n vorm v...
Mar 04, 2024•38 min
AirBNB, Uber, Flitsbezorgers, maar bijvoorbeeld ook de komst van Pokémon GO. Het lijkt soms alsof deze diensten alleen maar digitaal zijn, maar ze hebben grote invloed op de publieke ruimte. AirBNB's brengen het toerisme in de woonwijken, flitsbezorgers leggen grote magazijnen aan waar je niet naar binnen kan en deelscooters zijn overal en nergens te vinden. Hoe ga je als stad om met dit soort ontwikkelingen? Waar ben je wel van, en waar ben je niet van? En met wie moet je dit eigenlijk doen? Da...
Feb 05, 2024•46 min
Bij de inrichting van onze leefomgeving staat er nog al wat op het spel. De ruimte is schaars, en de behoefte enorm. Waar moeten al die huizen, voorzieningen of windturbines komen? En wie heeft daar last of profijt van? Waar bijvoorbeeld een windturbine voor de overheid een duurzaamheidskwestie is, kan dit voor burgers een woonkwaliteitskwestie zijn, en voor bedrijven een mogelijk verdienmodel. In deze podcast gaat host Jorren Scherpenisse samen met Mieke Elzenga (initiatiefnemer van LiberTerra)...
Jan 01, 2024•54 min
Als je een woordenboek er bij pakt, en zoekt naar een definitie van ‘menselijke maat’, dan kan je lang zoeken. Tegelijkertijd zien we dat deze term binnen overheidsorganisaties steeds vaker wordt gebruikt; er is meer van nodig, en in te veel voorbeelden (Groningen, Toeslagen) was er sprake van te weinig menselijke maat. Maar wat is het dan precies? En wat gaat er schuil achter die ambitie om meer te werken vanuit de menselijke maat? Daarover, en over hoe de menselijke maat er uit ziet in de prak...
Dec 04, 2023•42 min
Dat had je toch kunnen zien aankomen?! Als iets mis gaat, horen we vaak van anderen dat dit natuurlijk nooit had mogen gebeuren, dat we het al lang aan hadden kunnen zien komen en dat degene die verantwoordelijk is voor de misser maar snel iets anders zou moeten gaan zoeken. Maar hadden we het wel kunnen zien aankomen? En wat zijn nou eigenlijk signalen? In deze aflevering gaat host Jorren Scherpenisse in gesprek met Andrea Frankowski en Martijn van der Steen (beiden NSOB) over signalen en signa...
Nov 06, 2023•47 min
''Daar waar het ongezellig wordt zie je tegenmacht functioneren.''Macht en tegenmacht. Het zijn twee woorden die, in de politieke en bestuurlijke arena, niet zonder de ander te zien zijn. Maar wat is tegenmacht eigenlijk? Macht is in Nederland duidelijk verdeeld: er is een wetgevende, een uitvoerende en een rechtsprekende. Zij functioneren ook als elkaars tegenmacht, maar hoe gaan we om met tegenmacht die van buiten de trias politica komt?Over dit thema, én over de overeenkomsten tussen Extincti...
Oct 02, 2023•42 min
Bent u strateeg? Bij de overheid? Mooi! Maar wat betekent dat eigenlijk? Strategen kennen we in de militaire context, maar het fenomeen ‘strategie’ binnen de overheidscontext is behoorlijk ambigu en kan per context en persoon verschillen. In deze podcast verkent host Jorren Scherpenisse met Hester Somsen (plaatsvervangend NCTV) en Jorgen Schram (NSOB) wat strategie in kan houden en hoe strategie vormgegeven kan worden. Deze podcast is opgenomen naar aanleiding van het essay ‘In gesprek over stra...
Sep 04, 2023•46 min
In het openbaar bestuur staan de uitdagingen van (over)morgen nogal eens tegenover de waan van de dag. Beiden hebben aandacht nodig, maar hoe verdeel je die aandacht? Hoe ga jij om met spanningen tussen de korte en de lange termijn? En wat is de rol van kennis binnen die spanning? Wieke Pot (universitair docent aan Wageningen University) en Cynthia Bockstart (senior beleidsmedewerker en kennismakelaar bij de Provincie Zuid-Holland) gaan over dit onderwerp met host Jorren Scherpenisse in gesprek....
Aug 07, 2023•41 min
“Modellen is eigenlijk ook een werkwoord: er is een model, maar het gaat erom wat je ermee doet”. Hoe werk jij eigenlijk met modellen? Na 12,5 jaar eindigt ons interdepartementale kennisprogramma Intelligent Bestuur. In die tijd hebben we allerlei conceptuele modellen gemaakt in bollen, driehoeken en kwadranten. Die brachten we samen in het boek net verschenen boek ''Intelligent bestuur verbeeld(t)”. We maakten ook een mooie podcast aflevering over de werking van modellen in de bestuurspraktijk:...
Jun 19, 2023•46 min
Maatschappelijke opgaven kunnen door niemand alleen opgelost worden. Of het nou gaat over uitdagingen op het gebied van onderwijs, kansengelijkheid of veiligheid, samenwerking met andere organisaties die eigen expertise hebben is onvermijdelijk. Werk jij in zo'n soort samenwerking of alliantie of voel je de noodzaak zo'n alliantie op te zetten? Dan is deze podcast bedoeld voor jou! In deze nieuwe aflevering van 'Uit de School' gaat Jorren Scherpenisse in gesprek met Marleen Maat (werkzaam bij he...
Jun 05, 2023•39 min
''Eén overheid, dat is, plagerig gezegd, de droom van iedere tiran.'' Je lijkt tegenwoordig als beleidsmaker bijna niet meer mee te doen wanneer je niet 'integraal' bezig bent: je aanpak van een bepaald probleem moet integraal zijn, akkoorden die je met partners opstelt moeten integraal zijn en werken in een 'koker' of 'silo' is de grootste nachtmerrie van iedere organisatie. Maar is dat wel terecht? Is ons land wel in samenhang (integraal) te benaderen? En hoe ziet zoiets er in de praktijk van ...
May 01, 2023•44 min
Er is, met alle recente voorbeelden van grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer, steeds meer aandacht voor vertrouwenswerk en de functie van de vertrouwenspersoon. Maar hoe werkt dat eigenlijk? Kan of moet je als vertrouwenspersoon transparant zijn over onderwerpen of incidenten die je in vertrouwen worden verteld? En betekenen meer meldingen bij de vertrouwenspersoon dat er meer incidenten zijn óf dat men zich veiliger voelt binnen de organisatie en daarom melding gaat maken? We klampen ons ...
Mar 06, 2023•39 min
Nederland staat voor meerdere, grote en nauw verweven transities. In de energietransitie moet een groot aantal partijen in beweging komen en in eenzelfde richting bewegen. Tegelijkertijd zijn die partijen allemaal nauw met elkaar verweven; ze vormen hun eigen ecosysteem. Die ecosystemen kennen diep ingesleten paden. Transities introduceren een nieuwe normatieve richting die radicaal afwijkt van dat ingesleten pad. Maar hoe kan dat nieuwe, duurzame energielandschap ontstaan? Hoe kan van dat inges...
Nov 14, 2022•46 min
Overal in Nederland zijn mooie initiatieven te vinden die ontzettend goed werken; inspirerende opleidingen, een swingende wijk met kelderende criminaliteitscijfers of een fraai voedselbos dat zonder enige subsidie van de grond is gekomen. Het is nog niet zo makkelijk om zo’n praktijk op een andere plek te laten landen, laat staan te laten slagen. En wat betekent dat landen eigenlijk? Imiteren? Inbedden? Afkijken? Opschalen? Hans Vermaak en Mark van Twist zijn er nog niet uit, maar nemen je graag...
Oct 21, 2022•36 min
