Herkese merhabalar yeni bir yene daha hoş geldiniz. Bugün bilgisayar oyunlarının fiskolojik ve fiziksel olarak bizlerde yarattığı etkilerden konuşmak istiyorum. Bilgisayar oyunları veya mobili oyunlar bizlerde olumsuz değişimlere mi sebep oluyorlar? Yoksa belirli sürelerde bunlara vakit ayrılırsa bu aktiviteler tamamen zarar sız olabiliyorlar mı? İsterseniz daha fazla beklemeden buyurun hemen konunun detaylarına geçelim.
Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya patron üzerinden bana destek olabilirsiniz. 2021 yılında yapılan bir araştırmaya göre tüm dünyada 14 ile 64 yaş aradığında olan insanların %83.6'sı oyun oynuyormuş. Mobili oyunlar, konsol oyunları, sanal gerçeklik oyunları derken ortaya oyun oynamak için çok fazla platform ve oyun çıktı.
Genellikle oyun oynamak, eğlence amacıyla yapılan bir aktivite olsa da belirli sürelerin üzerinde bunu tekrarladığınızda bazı negatif etkilere de maruz kalabiliyorsunuz. Oyun oynamanın direk olarak zararlarından bahsetmeden önce faydalarından da bence bahsetmemiz gerekli.
Aslında oyun oynarken bunu eğlence amacıyla tamamen yapıyoruz. Yani tıpkı bir komedi programı izlediğimizdeki gibi buradaki amaç güzel vakit geçirebilmek ve eğlenebilmek, iletişim kurmakta sorun yaşayan çocuk ve gençler bazı takım çalışması ile bu tür sorunların üstesinden daha kolay gelebiliyorlarmış. Ve böylelikle bağ kurma yetenekleri de artabiliyormuş. Her oyun sadece eğlence amacıyla da tabii ki dizayn edilmiyor.
Özellikle çocuklar için dizayn edilen bazı oyunlar onların temel motor becerilerini geliştirmelerini ve bilgileri daha kolay öğrenebilmelerini sağlıyor. Dili öğrenmek için tasarlanan uygulamalar çocukların yeni dilleri olan yatkınlığını arttırıyormuş. Geometri ve matematik problemlerini çözmeye dayalı oyunlarda çocukların bu alanlardaki ilgisiliği yükseltebiliyormuş.
Görüldüğü üzere her oyun insanların sadece zamanla E koymak için tasarlanmıyor ve oynanan oyun türüne göre de bundan fayda sağlanabiliyor. Peki oynadığınız içerik türü eğitici bir tür değilse veya eğitici bir içerik türü olsa dahi çok uzun sürelerde bu oyunları oynarsanız hala bundan fayda sağlayabilir misiniz? Gelin bir de buna göz atalım. Oyun oynamada ortaya çıkan en önemli sorun genellikle oyun oynadığınız süreye göre değişkenlik gösteriyor.
Özellikle çocuklar çok uzun süreleri oyun oynamak için ayırıyorlar. Ve yapılan araştırmalara göre okul çağında olan çocuklar için hafta içi günlük 60 dakika hafta sona ise günlük 2 saatin üzerinde bu sürenin olmaması gerekiyor. Altı yaşında olan çocuklar için ise bu süre günlük 30 dakikayı geçmemeliymiş yetişkinlerde de günlük ekran süresinin 2 saatin üzerinde olması bazı tehlikeleri yaratabiliyormuş.
Çok uzun süreler yani bu saatleri takip etmezseniz ve çok uzun süreler oyun oynarsanız çoğu insan da psikolojik olarak değil. Bir takım fiziksel sorunlar taboy göstermeye başlıyormuş. Bunların başında Carpal Tunnel Syndrome denilen yaralanma türü geliyor. Bu genellikle ofis çalışanlarında sıklıklar asandan bir hastalık türü. Bu hastalık bilenizde ağır ve uyuşmaya sebep olan bir sinirin iltaplanma sonucunda ortaya çıkıyormuş.
Bir de profesyonel oyuncuların arasında yaygın olan PlayStation baş parmağı hastalığı var. Aslında bunun tıpli termi Coir Vains Tenasus Novitis olarak geçiyor. Fakat büyük ihtimal telafuzu çok zor olduğu için PlayStation baş parmağı olarak halk dilinde kullanılmaya başlamış. Bu hastalıkta baş parmağınıza giden sinirlerin çok fazla yıpranıp iltaplanması ve baş parmağınızın oynatılamaz hale gelmesine sebep oluyormuş. Ve bu hastalık ilerlediğinde baş parmağınız bükülü hâlde dahi kalabiliyormuş.
Tüm onlara ek olarak oyun oynamak ergenlerde obeziteye yol açabiliyor. Bir gencin her gün saatlerce ekran başında oturmasından, egzersiz yapmamasından ve dışarıda aktiviteler yapmaya zaman ayırmamasından dolayı obezite tabii ki kaçınılmaz bir hale geliyor. Ayrıca yapılan bir araştırma da ekran önünde yenilen yiyeceklerin miktarını normale göre daha fazla olduğu keşfedilmiş.
Örneğin yemek masasında otururken normalde size yetecek porşyondan daha fazla miktarda bir yemek karşınıza gelirse o yemeğin size fazla geldiğini anlayıp kendinizi durdurabiliyorsunuz. Fakat ekran başında aynı miktarda yemek önünüze gelirse beyniniz tüm dikkatini ekrana verdiği için açlık-tokluk dengesine yeterli miktarda enerji ayıramıyor ve böylece normalin çok daha üstünde yiyecek tüketmiş hâlde kendinizi bulabiliyorsunuz.
Bu tabii ki sadece oyun oynarken değil televizyon izlerken de meydana gelebiliyor. Bundan dolayı ekran başında yemek yemek çok mantıklı bir davranış olarak açıkçası gözükmüyor. Bir de çok uzun süreler ekran başında olanlar arasında başka bir yaygın sorun var. Bu da görme problemleri gözlerin mavi ışınları çok uzun sürelerde maruz kalması göz bozukluklarına ve göz yorgunluklarına sebepiyet veriyormuş. Baş ağrısı ve zayıf konsantrasyonda bunun devamında boy gösterebiliyormuş.
Ayrıca epilepsi hastalarının oyunlardan kaynaklı felç geçirme yüzdesi de yüzde 3-5 arasında oldu, keşfedilmiş. Oyun oynamayı belli limitlerin üzerinde yapanlar sadece bahsettiğim fiziksel sorunlarla yüzleşmekte kalmayıp psikolojik açıdan da zararlar görmeye başlıyorlar. Amerikan psikoloji derniyenin yapmış olduğu araştırmaya göre uzun süre video oyunlarına zaman ayıran kişiler diğer faaliyetlere karşı olan ilgilerini çok hızlı kaybediyorlarmış.
İlişik kurmakta zorlanıyorlar, eğitim ve kariyerlerindeki fırsatları da kaçırmaya yatkın oluyorlarmış. Bunlara ekstra olarak da kaygı, suçluluk ve olumsuz ruh hallerinden kaçınmak için oyun oynamayı tercih ediyorlarmış. Amerika'da bundan dolayı sorun yaşayan çok fazla insan var olduğundan dolayı da anonim bilgisayarlar oyun bağımıları adında bir destek grubu dahi kurulmuş. Oyun bağımıları ayrıca uyku problemleri, depresyon, endişe ve saldırganlık sorunlarına da maruz kalıyorlarmış.
Şiddet içerikli bilgisayar oyunları oynayanların da şiddete karşı duyarsızlaştığı ve bunu normal olarak gördükleri tespit edilmiş ve şiddete olan eğilimlerinin de artığı gözlemlenmiş. Bu kadar yan etkiden bahsettikten sonra çözümün bilgisayar oyunlarını tamamen hayatımızdan çıkarmak olduğunu düşünebilirsiniz. Ama teknoloji ile hayatımıza giren pek çok yenilikte aslında biz bu tarz olumsuz yan etkilere hala hazırda maruz kalıyoruz.
Bu tür durumlardan zarar görmemek için bunları limitliyebilme gücüne sahip olmamız gerekiyor. Ekran tabanda aktivit ederek günlük olarak en fazla ayrılması gereken Suren'in 2 saat olduğundan bahsetmiştim. Bu 2 saati sadece bilgisayar oyunlarını değil aslında mobili oyunları izlediğimiz dizileri, filmleri, telefonumuzda harcadığımız tüm süreyi kattığımızda toplam 2 saat olması gerekiyor.
Ama 2024 yılı itibariyle insanların ekranlarda 1 gün içerisinde harcadığı ortalama süre ise 6 saat 58 dakika bu süre 2014 yılına oranla %50 oranında artmış. PlayStation'ın izlenmesi gereken sağlık uyarılarında oyun oynayan her kişinin 1 saatin ardından en az 15 dakika ara vermesi ve belirli oyunların yaş grupları takip edilerek oynanması gerektiğinden bahsediyor. Tüm oyun konsolları bu uyarıları içeren bir yönelgeyle geliyor ve oynadığınız her oyun belirli sağlık uyarılarından bahsediyor.
Bunları kabul ettikten sonra aslında oyun oynamanıza izin veriyorlar. Ekranlarda harcadığımız zamanlardan dolayı hem fiziksel hem de zihinsel olarak kötü etkilenmek istemiyorsanız bu aktivitelere harcadığınız süreleri kontrol altında tutmak ve bir ölçüye sahip olmanız kesinlikle şart.
Eğer ki sağlıklı bir uyku, bolu egzersiz ve iyi beslenmeyi içeren sağlıklı bir yaşam tarzından kopmadan ve oyun oynamak için ayırdığınız sürederi belirli millerin altında tuttuğunuz sürece bu işten zarar görmeyi engelleyebilirsiniz. Ve bu sadece bir eğlence aktivitesi olarak bu sayede sadece kalabilir. Şahsen ben eski bir oyun tutkunu olarak bunu yaklaşık bir 6 ay boyunca denedim. Birer saatlik alarmlar kurarak oyun oynasam da oyunların bağımlılık seviyesi ile başa çıkamadığımı fark ettim.
Bunun üzerine de sahip oldum. Tüm oyun konsollarını satmaya karar kıldım. Yaklaşık 2 yıldır da hiçbir oyun oynamadım ve şahsi çıkarımım hayatımda aldım bence bu en güzel kararlardan bir tanesiydi. Bu sayede de bu podcaste daha fazla araştırma yapmaya ve kitap okumaya zamanım kalabildi.
Her akşam ben normalde işten geldikten sonra günün yorgunluğunu atmak için oyun konsolunu açıp en fazla yani 1 saat kadar oyun oynadıktan sonra uykuya geçiyordum ve her seferinde içimde boşa harcanan zamanın pişmanlığı oluyordu. Uykuya dalmadan önce mavi ışınlara maruz kaldığımızda da uyku kalitemiz bilindi üzere inanılmaz ölçüde düşüyor ve tam bununla alakalı Vyvislip kitabını okuduktan sonra da kendime boş yere ne kadar çok zarar verdiğimi anladım.
Eğer belirli bir oyun türüne oynamaktan hoşlanıyorsanız karşınıza sürekli olarak o alanda yeni çıkan oyunlar geliyor ve özellikle de indirimler olduğunda bunları tabii ki kaçırmak istemiyorsunuz. Her yıl bu oyunların yenileri piyasaya çıkıyor hiç durdurak bilmeden her bir oyunu bitirmek için de günlerinizi hatta aylarınızı harcamanız gerekli ve tüm bu sürecin sonunda da elinize açıkçası hiç bir şey geçmiyor.
Biraz kendinize eğlendirmiş oluyorsunuz ve anlamsız bir biçimde aynı etkinliği tekrar etmeye devam ediyorsunuz. Sonu olmayan ve bana bir kazanım getirmeyen bu alışkanlığı kırdığım için şahsen oldukça mutluyum. Herkese aynı yolu izleyin de demiyorum sonuçta hepimizin rahatlamak için ve kendimize eğlendirmek için harcadığı süreler ve aktiviteler var. Kimi biri için bu bir film izlemek, kimisi için müzikle uğraşmak, kimisi için yürüyüş yapmak olabiliyor.
Benim için bu bir bağımlılık haline geldiği için şahsen bundan tamamen vazgeçmeyi seçtim ve oldukça da güzel bir seçim yaptığımı düşünüyorum. Bugün Kök'unoyu toparlayacak olursak oyun oynamak için ayrılan süre kontrol altında tutulur. Oynanan oyun türüne dikkat edilirse bu keyif duyulan bir aktivite olabilir. Ancak bu bir bağımlılık haline dönüşürse bundan dolayı farkına dahi varmadan büyük sararlar görebilirsiniz.
Bu bölümde oyun oynamanın bizlerde ne gibi etkiler yarattığını konuştuk. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. Bu arada tüm yayının yazılı metnine ve yayında kullandığım kaynaklara açıklamalar bölümünde yaralan link üzerinden ulaşabilirsiniz. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.