Herkese merhaba, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün insanların hayatlarını, düşüncelerini, davranışlarını, zihinsel ve fiziksel durumlarını ne kadar ve nasıl değiştirebileceğinden konuşalım istiyorum. İsterseniz hiç beklemeden, buyurun hemen konuya geçelim. Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız, dinlediğiniz platformlardan, abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya patroen üzerinden bana destek olabilirsiniz.
Yaşadığımız dünyada herkes hata belki de hatalar yapabilir ve bazen bu hatalardan pişmanlık duyup, gelecek sefere daha iyi yapacağım diye kendinizi teselli edersiniz. Bu esnada kendimizi belirli alanlarda değiştirebileceğimize inandığımız için böyle düşünürüz ve bir dahaki sefere şu ankin daha iyi sonuçlar elde edeceğimize inanırız. İnsanların büyük bir kısmı belirli alışkanlıkları ve davranışları değiştirmek için çaba sarf etse de, herkes bu değişimine yazık ki gerçekleştiremiyor.
Peki ya kısmı bir şeyleri değiştirmeyi başaranlar onları bu grubun dışında tutmamız gerekiyor mu? İsterseniz bir insanın hayatında neleri ne ölçüde değiştirebileceğini daha iyi anlamak için konunun daha da derinlerine beraber inelim. Değişim çoğunlukla beklenildiğinden çok daha karmaşıktır. Pek çok insan hayatında değişim istese de değişmeyi pek fazla istemez.
Dışarıdan bakıldığında bir şeyleri değiştirmek kolay görünse de aslında bu yenilikleri uzun süre takip etmek çoğun kişinin ne yazık ki gerçekleştiremediği bir davranıştır. Genellikle bir diyeti bir ya da iki hafta takip etmek çok kolayken o diyeti beslenme şekilini haline çevirmek oldukça zordur. Bu yüzden diyetler kısa sürede bozulur ve genellikle işe yaramadığı düşününür.
Fakat yapılan araştırmalara göre dünya çapında yapılan diyetlerin %97'si başarısızlıkla sonuçlanıyormuş ve bununla ana sebebi insanların bu diyetlere uymamalarıymış er ya da geç pek çok kişi bu diyetleri takip etmeyi kolaylıkla bırakıyormuş. Ayrıca değişim zaman ve çaba gerektirir genellikle kendinizle ilgili bir şeyi değiştirmeye karar verdiyseniz muhtemelen bu kararın yalnızca bir başlangıç olduğunu anlamışsınızdır.
Bir daha işe geç kalmayacağım diyerek kendinize kızdığınız olmuştur kesin ve işe geç kalmamak için daha fazla alarm kurmaya daha erken yatmaya başladığınız kesin olmuştur. Fakat tüm uçabalara rağmen hala işe geç kalmaya devam edersiniz. Genellikle hayatımızda bir değişim yapmak beklenilenden çok daha fazla çaba gerektirir. Belki evden çıkmadan önce anahtarlarınızı bulamadığınız için işe geç kalmış olabilirsiniz.
Belki de yağmur yağdığını fark edip şemsiyenizi bulmak için eve geri döndüğünüzden dolayı zaman kaybetmiş olabilirsiniz. Tüm bunlar aslında o değişimi gerçekleştirebilmeniz için düşünmeniz gereken adımlardır. Anahtarları bir geç önceden yerine koymak, hava durumunu takip edip ona göre eşyaları hazırda bulundurmak ve bunun gibi daha pek çok sürprizi ortadan kaldırmak bu değişimi gerçekleştirme sürecinin bir parçasıdır.
Fakat bu tür sorunları bu sürecin parçası olarak değil başarısızlık olarak görürseniz bu değişimi gerçekleştirmekten kolayca vazgeçersiniz. Ayrıca değişim doğrusu al yolu hiçbir zaman sevmez. Değişim genellikle linear yolda ilerlemez ve değişmek için en samimi kararlıda sahip kişiler dahi 1. ya da 2. denemesinde başarılı olmaz genellikle. İlk zorlukta eski alışkanlıkları dönmek oldukça kolaydır. Çünkü orası tatlı sığınacak bir limandır.
Her zaman başka bir yayında alışkanlıklar hakkında konuşurken bahsetmiştim sanırım. Ben uzun süredir alkol kullanmıyorum ve hayatımdan tam anlamıyla bunu çıkardım. Fakat ilk alkolü bıraktığımda 2 defa başarısız oldum. Çünkü genelde alkol içmeyi bir takım davranışlar ile bağdaştırmıştım. Örneğin cuma akşamı işten gelip haftanın yorgunluğunu atmak için genelde bire içiyordum. Ve iş yerinde kötü bir gün geçirdiğimde de aynı şekilde alkol almam gerektiğini hissediyordum.
Bu senaryoların üstüne bir de tatil senaryos var. Tabi ki tatile gittim de de denizden çıktıktan sonra alkol içmeyi bir alışkanlık haline getirmiştim. İlk bir sene boyunca alkol kullanmadım ve sanırım o yılda benim için oldukça güzel geçti. Fakat bir gün çalıştım işte çok kötü bir gün geçirdim ve işten ayrıldım. Bir anda büyük bir psikolojik yıkım gerçekleştiği için alkol alma isteğim en üst seviyeye çıktı.
Ve takip eden gün ise bunun bir hata olduğunu alkolün hiçbir şekilde beni rahatlatmadığını tam tersine ertesi gün çok daha kötü etkiler bıraktığını anladım. Altı yedi ay kadar alkolden uzak kalmayı başarabildim ve ardından uzun yıllardır görüşmediğim çocukluk arkadaşlarımla bir araya geldik. Ve denize gittik. Yaklaşık üç buçuk dört sene kadar da birbirimizi görememiştik. Ve bir araya gelince de tatil yapmayı birkaç bire alıp sabaha kadar oturmayı ve muhabbet etmeyi de hepimiz çok seviyorduk.
Bu benim için ikinci defa zinciri kırdımana olmuştu. Fakat bir sonraki gün eğlence için dahi alkol aldığımda bunun beni mutlu etmediğinin farkına vardım. Ve o gün bugündür de alkol hayatımda yok. Bu tarz olaylar hayatımda defalarca tekrar etti. Ve bu bir daha alkol isteğini ben de hiçbir zaman tetiklemedi. Belki de ilk pes ettiğimde zaten zinciri kırdım artık ne önlemi var demektense tekrar denemek bu değişimi gerçekleştirebilmemi sağladı.
Bir de tam o dönemler The Power of Habits yani alışkanlıkların gücü kitabını okuyordum. Eğer okumadıysanız da kesinlikle okumanızı tavsiye ederim. Bu kitapta ve alışkanlıklar üzerine yazılmış daha pek çok kitapta kötü alışkanlıkların genellikle tetikliğici davranışları olduğundan bahsedilir. Genellikle bir davranışımız alışkanlığımız bir olay kötü bir gün kötü bir anı veya bir obje dahi kötü alışkanlığınızı kolayca tetikleyebilir.
Diyet yapan biri için üzgün olduğunda dondurmayı yerek bu duyguları bastırma alışkanlığı tetikleyici bir etken olabilirken spor yapmaya ve düzenli spor salonuna gitme alışkanlığı kazanmaya çalışan biri için de yağmurlu bir gün spordan vazgeçmenin tetikleyicisi olabilir veya para biriktirmeye çalışan birini güzel bir ayakkabı yeni çıkan bir oyun konsulu bu hedefinden vazgeçmesine neden olabilir.
O yüzden değiştirmek istediğiniz alışkanlığın önce tetikleyicilerini tespit etmek ve bunlara karşı bir savunma mekanizması geliştirmek atılacak olan en önemli adımlardan bir tanesidir. Bir de bizler çok istesek dahi değiştirebileceğimiz ve değiştiremeyeceğimiz bazı özelliklerimiz vardır. İlk olarak hayatımızdaki neleri değiştirmek bizlerin elinde gelin bunları bir göz atalım.
İnsanın kişiliğini bir araya getiren en önemli faktörler, çocukluğunu geçirdiği ortam, hayat deneyimleri ve genetik yatkınıklar olarak sıralanıyor. Pek çok insan karakteristik özelliklerin bir kez geliştikten sonra değişemeyeceğini inansa da aslında bu çok da doğru değil. Bir insan sahip olduğu karakterin büyük bir kısmını 20 ila 40 yaşarılığında inşa ediyormuş.
Susan Cain'in yazdığı Quiet yani sessiz kitabında bir kişinin karakteristik özelliklerinin en fazla %50 oranında değişebileceği savunuluyor. Belki tamamen olduğunuzdan farklı bir olmak mümkün olmasa dahi hala %50'lik bir kısmı değiştirebilme şansınız var. Bu %50'lik kısımda da alışkanlıklar, davranış biçimleri, hayat bakışı, sözlü ve fiziksel tepkiler insanların değiştirebileceği özellikler arasında yer alıyor. Peki neler genellikle değişmez?
İnsanlar genellikle çoğu şeyi değiştirebilirken değişme olasılığı daha az olan, daha düşük olan bazı yönleri de vardır. Bunlardan en fazla öne çıkanı temel kişilik özellikleridir. Mesela dürüstlük, dışa dönük ya da içe dönük karakter biçimleri, duygusallık gibi ögeler genellikle çok fazla değişim göstermiyorlar. Örneğin çocukluk döneminde çok utangaç ve içe dönük karaktere sahip olan biri, olgun bir birey haline geldiğinde bu karakterden tamamen kopup dışa dönük bir birey haline gelemiyor.
Fakat daha iyi ilişkiler kurmaya veya daha sosyal olmaya çaba gösterebilme şansa hala var. Veya çok duygusal olan bir birey, bir anda tüm duygularını kapatıp yaşadığı olaylara farklı biçimde tepkiler veremiyor. Öyle bir tepki verse dahil duygusal olarak aynı işleri kendi içerisinde yaşamaya devam ediyor genellikle. Fakat yaşadığı olayları daha iyi karşılayabilmek için kendini geliştirmeye devam etme şansa her zaman var.
Bazı şeyleri değiştirmek bizim elimizde iken bazılarını ne yazık ki değiştiremiyoruz. Peki hayatımızdaki değişimleri tam olarak ne zaman yapmayı tercih ediyoruz? Hayatımızda tatmin olmadığımız davranışları değiştirmeye çalışmak kendi kontrolümüzde olmasına rağmen genellikle bu tür değişimleri büyük yıkımlardan sonra dolaylı olarak ancak değiştirebiliyoruz.
Örneğin obezi teyile savaşan birinin doktor muayenesine gidip böyle devam ederse bir seneden fazla yaşayamayacağını öğrendi yanda kilo vermeye başlaması çok da şaşırtıcı değildir. Veya bir trafik kazası yapıp ölümden döndüğünüzde artık eskis gibi hızlı araba kullanmayı bir saniyede bırakırsınız. Çok sevdiğiniz birinin ölümü sizde çok büyük ve köklü değişimlere sebep olabilir.
Hayatımızda büyük yıkımlar olmadığı sürece değişmek istemeyiz çünkü o değişimin artık kaçınılmaz olması bizleri ancak o zaman bu değişimlere zorlar. Eğer ki hayatınızda hoşlanmadığınız şeyleri değiştirmek istiyorsanız bir sonraki yıkımı beklemenize gerek yok. Kontrol hala tamamen sizlerin elindeyken hayatın bir tokat vurmasını beklemeden değiştirmek istediğiniz şeyler için bugünden çalışmaya başlayabilirsiniz. Bu bölümde bir insanın ne kadar değişebileceğinden konuştuk.
Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. Bu arada tüm yayının yazılım etine ve yayında kullandığım kaynaklara açıklamalar bölümdekilin üzerinden ulaşabilirsiniz. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.