Herkese merhabalar. Bugün internetin favori film değerlendirme ve oynaması sitesi olan IMDB'nin bugünlere gelmesini sağlayan süper kullanıcılardan bahsedeceğim. IMDB'nin arka planında yıllardır çalışan ve belli verileri IMDB'ye sunan insanları daha önce duymamış olabilirsiniz. Fakat bu yayında bu kişileri beraber inceleyeceğiz. İsterseniz buyurun. Hemen yayına geçelim.
Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya patriyon üzerinden bana destek olabilirsiniz. Les Adams, Island, Texas'a 1960'lerde geldiğinde petrol patlaması için 50 yıl geç kalmış bir kasabıyla karşılaştı. Ama Adams farklı bir hazine peşindeydi. Bir bowling salonunda eski patronu politikacı Preston Smith'e denk geldi ve kendisinin Island'teki bir matba işini devlettiğini duydu.
Bu matba yıllarca film endüstrisi için broşürler hazırlıyordu. Fakat artık film sektöründen ayrılıp restoran menülerini basmaya karar vermişlerdi. Smith eninde Adams'ın ilgisini çekebilecek bazı basın kitaplarına sahip olduğunu söyledi. Adams film sektörü için basılmış olan binlerce broşür, kitap, tanıtım, reklam ve benzeri gibi yayınları Smith'ten satın almaya karar verdi. Sonraki 30 yıl boyunca Adams boş zamanlarını koleksiyonuna ekleyebileceği yazılı basınları araştırmak için araydı.
Özellikle 1930'lardan 1960'lere kadar sinema konusundaki uzmanlığı giderek genişledi. Adam'ın koleksiyonu 1990'lerin sonuna gelindiğinde inanılmaz bir seviyeye ulaştı ve 99 yılında Adams hayatında ilk defa worldwide web sözcüğünü duydu.
Pek çok kişi o dönemlerde internetten nasıl faydalanabileceklerini bilmiyordu ve Adams neredeyse tüm hayatını harcayıp bir araya getirdiği bütün bu yazılı evrakları internet üzerine paylaşma fikrine önce sıcak yaklaşmamış fakat internet sayesinde bütün film araştırmacılarının dikkatini çekebilme fikri sonradan bu yaklaşımla değiştirmiş.
1999 yılında İngiliz bilgisayar mühendisi Cool Nedham internet movie database başarflerini bir araya getirerek IMDB web sitesinin ilk adımlarını atmış, Les Adams web sitesini kendi kurmamış olsa da 1999 yılından bugüne IMDB'de listelenen filmler için yaklaşık 7000 Plot summary yani olay örgü özeti 890 bin adetten fazla da film ve televizyon serisi için bilgilerini paylaşarak katkıda bulunmuş.
Les Adams 2023 yılı itibariyle 88 yaşında ve 1999'dan bugüne kadar yaptığı katkılar ile IMDB'de en çok katkı yapan 41. kişi olmuş durumda listenin başında ise toplamda 22 milyon değerlendirme yapan Aynis Pep 1 takma adını kullanan bir kişi geliyor. Dünya genelinde IMDB'nin 83 milyonluğundan fazla kayıtlı kullanıcısı var fakat bu kullanıcılardan sadece çok küçük bir kısmı IMDB'ye her gün bilgi ekliyor.
Brezilya, Hindistan, Almanya, Norveç, Filipinler, İspanya, İsvet, Suriye, Türkiye ve ABD'den en çok katkıda bulunan 300 kişi harcadıkları olağanüstü zaman ve enerji nedeniyle Her Yıl Stan'ın IMDB'nin yani onur listesinde yaralıyorlar. 2022 yılında onur listesine girmeye hak etmiş bir Türk kullanıcı da var Ahmet Kozan Kulancı adıyla giriş yapan bu kişi listede 12. sırada yerine almış.
Les Adams ve IMDB'yi inanılmaz katkılar yapan tüm bu kullanıcılar bu işten hiçbir para kazanmadıkları gibi pek çoğu takma isim kullandıkları için de Kamoyi tarafından tanınmıyorlar. Les Adams sadece bir defa IMDB'den hediye olarak bir kravat iğnesi almış. 1998 yılına geldiğimizde de Bu Stey'nin kurucusu Call-Netham, Amazon'un kurucusu olan Jeff Bezos'a Bu Stey'i 55 milyon dolar karşılığında sattı. IMDB'nin 2022 yılındaki net kazancı ise 170 milyon dolar olarak açıklandı.
Peki IMDB nasıl kuruldu? IMDB'nin kurucusu Call-Netham'ı direkt kötü adam olarak görebilirsiniz fakat kendisinin Bu Stey'yi geliştirme süreci de oldukça ilginç. 1989 yılında USNet adında bir grup internet üzerinde hangi aktörün en çekici olduğu ile alakalı bir başlık açtılar. Bu grubun içinden bir kişi bu başlığı aktarisler ve onların filmleri listesine dönüştürdü. Ardından grubun içinden başka biri bu listeyi her ay güncellemeye başladı.
Ve bu grup buna The List yani liste ismini verdi, bu grubun içinden elma acına bakıp elma turktasını hayal edebilen bir kişi bunu bir girişme dönüştürme kararı aldı. 1990 yılının ekim ayında Call-Netham hem bir film tutkunu hem de bir bilgisayar programcısı olarak bu liste için bir kod yazmaya ve bu koda internet film veri tabanı isminin İngilizcedeki yazımında baş harflerini bir araya getirerek IMDB yani internet movie database web sitesinin adını vererek siteyi kurmuş oldu.
Bu web sitesine oldukça fazla sayıda gönüllü ve çeşitli üniversitelerde katkıda bulunmuş. 1996 yılına gelindiğinde ise Netham ve kurucu ortakları bunu bir iş haline getirmeye karar vermişler. Sadece filmler hakkındaki değerlendirmeleri ve detayları içeren bir web sitesi şu an kulağa çok şaşırtıcı gelmeyebilir. Fakat Google'un ortaya çıkmasından iki yıl Wikipedia'nın yayınlanmasından ise beş yıl önce bu filmler için böylesine bir veri tabana oluşturmak oldukça ilgi çekiciydi.
IMDB web sitesi bazı insanların hayatında çok büyük değişimlere sebep oldu. Bu kişilerden biri de Gary Brunberg, IMDB'nin ortaya çıkışı Gary Brunberg'un neredeyse hayatının on yılına maal oldu. Brunberg 1980'leri binlerce oyuncuyu kapsayan bir referans kitabı araştırıp yazarak geçirmiş ve bu kitabın Hollywood'da başarılı olması için de inanılmaz bir mücadele vermiş.
Bu esnada çalınmadık kapı bırakmamış ve kimseden ne yazık ki somut bir dönüş alamamış iken IMDB adında bir web sitesini ilk defa duymuş bu siteyi incelediğinde çok büyük bir hayal kırıklı yaşamış. Çünkü o dönem binlerce kişi web sitesine filmlerle ilgili katkıda bulunuyormuş ve bunu hiçbir ücret talep etmeden yapıyormuş bu kişiler.
Fakat Gary kendi kitabının teknolojiye yenik düşmesinin üzüntüsünü geride bırakıp takip eden iki yıl boyunca her akşam işten eve gelip IMDB'ye yorumlar ve incelemeler yazarak geçirmiş. İki yılın sonunda bu kendisi için bir takıntıya dönüşmüş 1930'dan 1980'ne kadar olan filmlerin incelemeleri aktörlerin kimler olduğu ve o filmler hakkında daha pek çok insanın bilmediği bilgileri 10 yıldan fazla süre harcayarak IMDB'ye aktarmış.
Gary Brunberg şu anda 72 yaşında ve emeklilik hayatını Neşvilde Cahs söyleyerek geçiriyor. Tüm bu emi için ise hiçbir kazanç elde etmemiş ama film Sof Golden Age ve Classic Images gibi dergilerde yazarlık işlerine bu sayede elde etmiş. Bir de gelelim en çok katkı yapan kişiye, Aynes Pape gelmiş geçmiş en üretken IMDB kıtılımcısı olabilir. Kendisi Aynes Pape bir kullanıcı ismini kullanıyor ve şu ana kadar 22 milyonun üzerinde inceleme ile en fazla katkıda bulunmuş olan isim.
Ama bunu yapmasını sağlayan şey bir film kolik olması değil, programlama yeteneklerini bu iş için kullanması, programlama üzerinde eğitim alırken kendi yeteneklerini test edebilecek bir proje üzerinde çalışmak üzere IMDB'yi seçmiş ve kendisinin en favori aktörlerinden Simon Linger hakkında kimsenin bir yorum yazmadığını keşfetmiş bu esnada Norveç'teki tüm devlet yayınlarının API'larını ve Spotify'da yapılan
podcastlerin API'larını tarayıp filmler hakkında yorum ve incelemeleri elde edebileceği bir program yazmaya karar vermiş. Bu sayede bir gün içerisinde neredeyse 100.000'den fazla yorum eklemeyi başarabilmiş ve tabii ki takip eden sürelerde onur listesinde en üst süreleri çıkmayı da hak etmiş. Aslında bir film tutkunu değil bir bilgisayar programcısı IMDB'nin en çok film değerlendirmesini yapan kişi.
Konuyu toparlayacak olursak Aralık 2022 itibariyle IMDB'de 10 milyondan fazla film ve TV dizisi için inceleme yaralıyor. Sitede artık podcastler, müzik videoları ve video oyunları ile ilgili referans bilgilerinin yanı sıra fragmanlar, sinema sayansları ve izlemeli isteleri de yaralıyor. 2022 yılı itibariyle de IMDB'nin 484 milyondan fazla veri içerdiği biliniyor ve bu rakam her geçen gün durdurak bilmeden artıyor.
IMDB yorumları nasıl incelediği ile alakalı da katkıda bulunanlar sözleşmesi adında bir dökümentasyonu ve pstsinde herkesle paylaşıyor. IMDB her ne kadar Amazon gibi güçlü bir firma tarafından yönetilse de hala IMDB'yi IMDB yapan şey gece gündüz demeden buraya veri eklemeye devam eden kimsenin adını sanını bilmediği süper ve normal kullanıcılar bu steyi aslında var edenler tamamen onlar diyebiliriz.
IMDB her şeyi hatasız ve eksiksiz yapıyor mu derseniz pek çok süper kullanıcı bunu aslında katılmıyor hatta IMDB'nin kuruluş yıllarında en fazla katkıda bulunan Les Adams IMDB'yi şu sözlerle açıklıyor. IMDB film verilerinin hem en doğru hem de en hatalı birincil kainat.
Bu bölümde IMDB'nin 1990'lardan bugüne uzanan hikayesini ele aldık. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. Bu arada tüm yayının yazılım etine ve yayında kullandığım kainatlara açıklamalar bölümündeki link üzerinden ulaşabilirsiniz. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın hoşça kalın.