Herkese merhabalar yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün Fransız Filozof Deniz Diderot ile ortaya çıkan Diderot etkisinden bahsedeceğim. Deniz Diderot tüm hayatını fakirlik içerisinde geçiren bir filozoftur. Fakat 1765 yılında yaşadığı bir gün tüm hayatını tamamen değiştirir. İsterseniz sizi daha fazla meraklandırmadan buyurun hemen yayına geçelim.
Bu arada tüm yayınları veya istediğiniz kategorileri seçerek okuyabileceğiniz ve dinleyebileceğiniz içeriklere haftalık olarak paylaştığımız blog sayfamızda yayında göz atmak isterseniz linkin açıklamalar bölümüne bıraktın. Diderot'un kızı evlenmek üzeredir fakat Diderot'un evlilik masraflarını karşılayacak hiç parası yoktur. Kendisi oldukça yoksul bir filozoftur. Pek çok kişi bu ünlü filozofu Encyclopedia adıyla yayınladığı bilim ve sanat alanında sistematik bir sözlük olan eseriyle tanıyordur.
O dönem Rusya İmparatorluğu'nun başındaki kraliçe Catherine the Great Diderot'un yaşadığı finansal zorlukları işitir ve kendisi de tam bir kitap severdir. Diderot'un yayınladığı Encyclopedia'yı da yakın zamanda keyifle okumuştur. Catherine the Great yani büyük Catherine, Diderot'un tüm kişisel kütüphanesini satın almak için tam tamına 1000 euro teklif eder. Bugün parasına çevirecek olursak yaklaşık 150.000 euro kadar bir para yapıyor diyebiliriz.
Diderot bu teklifi duyar duymaz tabi ki hemen attılar ve kabul eder. Tüm düğün masraflarında karşılardır. Fakat cebinde hala harcayarak parası vardır ve kendisine güzel bir elbise almaya karar verir. Kırmızı renkte güzel yebini bir kıyafet alır. Diderot eve geri döndüğünde yaşadığı yerin sahip olduğu kıyafetle hiç uyuşmadığını fark eder. Kendisi çok şık ve elit gözükmesine rağmen çevresindeki tüm eşyalar bundan tamamen uzaktır. Diderot sahip olduğu eşyaları da yenileme kararı alır.
İlk olarak yerdeki eski ve parçalanmış haldeki halısını Damaskus kilimiyle değiştirir. Bu kilim 16. ve 17. yüzyıllarda İran'da üretilen çok özel ve pahalı bir kilim çeşidi. Bakmak isterseniz de linkini bıraktım sizler için. Fakat Diderot bu kadar pahalı ve güzel duran bir kilime sahip olan bu odada diğer eşyalarında buna uyumlu olması gerektiğini düşünür. Pahalı heykel tıraşlar almaya karar verir. Harika bir kilime ve ihtişamlı duran heykel tıraşları vardır Diderot'un.
Ama hala bu kendisini tatmin etmek için yeterli değildir. Bu seferde Sheminenin olduğu alan çok boş ve diğer eşyaları göre kalitesiz kalmıştır. Diderot güzel bir ayını alıp Sheminenin üstüne hasar. Sheminenin az ilerisinde yer alan mutfak masası bu kadar güzel eşyaların yanında çok sönük kalmıştır. Bu yüzden mutfak masasının daha kaliteli bir masayla değiştirmeye karar verir. Tabi sandalyelerde bununla değişmelidir. Hazır sandalyelerinden kurtulup yerine kaliteli deri sandalyeler alır.
Diderot satın aldığı her ürün Diderot'un başka bir satın almaya yol açar. Tıpkı bir domina taşı gibi aslında sürekli olarak her satın alma diğerini tetikler bir hale gelmiştir. Diderot'un sergilediği bu özellik diğer insanlarında kulağını gittiğinde herkes buna Diderot etkisi demeye başlamış ve günümüze kadar bu hikaye ancak bu şekilde ulaşabilmiş. Çevremizdeki pek çok firmada aslında ürünlerine satarken bu tarz satın alma stratejilerine uygun bir pazarlama yapıyor.
Sadece satış stratejileri değil aslında pek çok insan farkına bile varmadan alışverişe gittiğinde bu özelliği sergiliyor. Örneğin tıpkı Diderot gibi yeni bir elbise aldığınızda o elbiseye uyumlu bir ayakkabı almak istemeniz gibi veya salonunuzdaki sadece bir eşyağıyı değiştirince o eşyağıyı uyumlu olması için birden fazla eşyağı da değiştirme kararı almak pek çok insanın farkına bile varmadan Diderot etkisine kapılmasına yol açabiliyor.
Bu hikaye okuduktan sonra da ben de aslında bazı satın almalarımda bu etkiye kapıldığımı fark ettim. Bu arada bu hikaye Atomic Abits kitabında yer alıyor. Eğer kitabı ulaşmak isterseniz de linkini bıraktım ve kesinlikle okumanızı tavsiye ettim. Bu kitap diyebilirim bu. Covid döneminde spor salonlarının kapatıldığı bir dönemde ev içinde bir takım uygulamalar ile spor yapıyordum ve kardiö yapamıyordum açıkçası. Kardiö yapabilmek için de bir bisiklet aldım.
Fakat bisikletin zili ve aydınlatması yoktu. Öncelikle bunları aldım. Ardından da bisikleti kiliyebilmek için bir kilit aldım. Güvenlik için ardından bunu bir kask takip etti. Seleninde verdiği rahatsızlıktan dolayı bisiklet için dizayn edilmiş özel bir şortta bu listeyi takip etti. Özellikle elektronik cihazları üreten firmalar sizlere birden fazla ürünü satabilmek için bunu sıklıkla uyguluyor.
Bir telefonu bir markadan alınca kulaklığı ve akıllı saati de aynı markadan satın almanız hiç şaşırtıcı değil tabii ki. Eğer ki bilgisayarınızı veya tabletinizi de yenineceksiniz yine aynı markının eğer ki bu cihazları mevcut ise cihazlarını tercih etme şansınız oldukça yüksek. Eminim sizlerde hiç farkına bile varmadan Diderot etkisine kapılıp bir eşya aldıktan sonra diğer başka harcamalarda islamsız bir biçimde bütçe ayırmışsınızdır. Peki bu etki alanına girmekten nasıl kurtulunabilir?
Gelin isterseniz buna bir göz atalım. İlk olarak birbirini takip eden satın almalara dikkat etmenizi gerekiyor. Eğer ki sadece bir ürüne bakmaya çıkıp onlarca yeni ürünle eve dönüyorsanız Diderot etkisinin altındasınızdır demek oluyor. O yüzden bir şey satın almadan önce bir gün bir ara verin hemen gelen satın alma isteğinizi bastırabilmek konusunda bu size oldukça yardımcı olacaktır.
Ayrıca sizi bu konu hakkında daha duyarlı bir hale getirecektir ve bir günün ardından o ürünü hala satın almak mantıklı ise o eşya satın alın. İkinci olarak süper indirim gibi pazarlama stratejilerine kanmayın. Pek çok firma kısa süreli süper indirimler gibi böyle pazarlama stratejileri ile insanlara daha fazla sayıda ürün satmayı hedefliyor. Limitli zaman sürekli olarak bir ürünü satın almayı daha da çekici hale getirir. O yüzden cidden o ürüne ihtiyacınız olup olmadığına karar verin.
Üçüncü olarak satın almanın geçici mutluluğu için kazancınızı tük etmeyin. Satın alma her insana kısa süreli de olsa bir mutluluk duygusu yaşatıyor. Satın almak genellikle keyifli ve rahatlatıcı bir eylemdir. Fakat etkisi çok uzun sürmez. Çocukluğunuzdan böyle hayal ettiğiniz arabayı alırsınız. Birkaç ay sonra kapının önünde duran sıradan bir araç haline gelir. Verdiği mutluluk zamanla hızlı şekilde kaybolur.
Zamanızı satarak para kazanıyorsunuz yani maaşlı işlerde çalışıyorsunuz eğer aldığınız her eşya için dünyadaki en önemli şeyi zamanı sattığınızı kendinizi hatırlatın. Ümit ediyorum ki bu yayını dinledikten sonra Diderot etkisiyle gelen satın almaların farkına varabilir ve takiben gelen harcamalara dur diyebilirsiniz. Ve bugün de böylece bu yayının sonuna gelmiş oluyoruz. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir.
Bu arada tüm yayının yazılım etine ve yayında kullandığım kaynaklara açıklamalar bölümdekilink üzerinden ulaşabilirsiniz. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere. Kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.