TurboHistoria - podcast cover

TurboHistoria

Polskie Radio S.A.www.polskieradio.pl
Nowy magazyn historyczno – kulturalny na antenie Polskiego Radia 24. Głośne premiery filmowe i książki z historią w tle. Nieznane fakty z przeszłości oraz spory o historię i jej bohaterów. Jak opowiadać o trudnej przeszłości? Na ile twórca ma prawo do jej własnej interpretacji? Czy w dyskusji o historii można uciec od polityki? O tym wszystkim w piątek, po godzinie 22. Zaprasza Krzysztof Grzybowski.
Last refreshed:
Follow this podcast in the Metacast mobile app to refresh it and see new episodes.
Download Metacast podcast app
Podcasts are better in Metacast mobile app
Don't just listen to podcasts. Learn from them with transcripts, summaries, and chapters for every episode. Skim, search, and bookmark insights. Learn more

Episodes

Między mitem a archeologią. Prof. Jarosław Źrałka o tajemnicach cywilizacji Majów

Majowie pozostają jedną z najbardziej fascynujących cywilizacji w dziejach, choć wiele powszechnych przekonań na ich temat niewiele ma wspólnego z rzeczywistością. Kim byli dawni mieszkańcy Ameryki Środkowej, dlaczego ich cywilizacja nie zniknęła i co o ich świecie mówią najnowsze odkrycia archeologiczne? O historii, mitach, zagadce upadku wielkich miast oraz pracy polskich badaczy w regionie mówił prof. dr hab. Jarosław Źrałka z Uniwersytetu Jagiellońskiego, archeolog i autor książki "Majowie n...

Jun 05, 202647 min

Zamach majowy bez mitów. Kulisy przejęcia władzy

Dlaczego prezydent Wojciechowski odrzucił żądania Piłsudskiego? Czy wojska wierne rządowi miały szanse na zwycięstwo? Kogo wspierała warszawska ulica? Kto tak naprawdę wygrał dla marszałka zamach majowy? W Turbohistorii powracamy do rozmowy z profesorem Andrzejem Chwalbą o kulisach i mitach związanych z majowymi wydarzeniami roku 1926.

May 29, 202650 min

Czy do zamachu majowego doszło przez… przypadek?

Czy zamach majowy był od początku starannie zaplanowanym przejęciem władzy, czy wydarzeniem, które wymknęło się spod kontroli? W "Turbohistorii" wracamy do dramatycznych dni maja 1926 roku, gdy Polska znalazła się o krok od wojny domowej. O kulisach przewrotu, politycznych napięciach II Rzeczypospolitej mówił prof. Andrzej Chwalba, autor książki "Maj 1926. Zamach, którego miało nie być".

May 22, 202644 min

Grupa Wagnera i marsz Prigożyna. Bunt, prowokacja czy gra Kremla?

Czym tak naprawdę był Marsz Sprawiedliwości Grupy Wagnera i czy jej twórca Jewgienij Prigożin, przez lata wierny współpracownik rosyjskiego prezydenta, musiał zapłacić za to najwyższą cenę? W "Turbohistorii" powracamy do historii Grupy Wagnera i towarzyszących jej tajemnic. Czy wydarzeniate były polityczną ustawką z Kremlem, walką na szczytach władzy czy prawdziwym buntem? Naszym gościem jest Stanisław Sadkiewicz, autor książki "Muzykanci. Nieopowiedziana historia Grupy Wagnera".

May 15, 202649 min

Ślimaki, smoki i jednorożce. Jak czytać dziwny świat średniowiecza?

Średniowieczne manuskrypty pełne są scen, które dziś wydają się niepokojące, groteskowe albo wręcz absurdalne: rycerze walczący ze ślimakami, demony z twarzami na pośladkach, postaci wychodzące z brzucha smoka czy medyczne receptury wykorzystujące róg jednorożca. Za tymi obrazami kryją się jednak symbole, wierzenia i opowieści, które przez wieki były dla odbiorców całkowicie zrozumiałe. O tym, jak odczytywać niezwykły język średniowiecznej sztuki i dlaczego jej wyobraźnia wciąż fascynuje współcz...

May 08, 202645 min

Bez nich nie byłoby Polski - zapomniani Ojcowie Niepodległości

Ignacy Daszyński - jeden z Ojców Niepodległości, pozostający dziś w cieniu Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego - jest bohaterem rozmowy o fundamentach polskiej demokracji i roli ruchu socjalistycznego. W audycji prof. Rafał Chwedoruk wyjaśnia, dlaczego Polska Partia Socjalistyczna miała ogromny wpływ na państwo mimo skromnych wyników wyborczych oraz jak Kraków stał się bastionem polskiej lewicy.

May 01, 202640 min

Królowe, które miały zniknąć. Egipt odkrywany na nowo

Starożytny Egipt wciąż skrywa wiele tajemnic, a kolejne odkrycia zmieniają sposób, w jaki rozumiemy jego historię. Archeologia odsłania nie tylko fakty, ale także pytania, na które odpowiedzi wciąż pozostają nieznane. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego był dziennikarz i reporter Tomasz Bonk, autor książki "Egipt. Śladami zapomnianych królowych i ich polskich odkrywców".

Apr 24, 202637 min

Grupa Wagnera. Historia prywatnej armii

Od Donbasu, przez Syrię, po Afrykę i bunt przeciw Kremlowi - historia Grupy Wagnera to opowieść o jednej z najbardziej tajemniczych i wpływowych prywatnych armii współczesnego świata. W audycji "Turbohistoria" przyglądamy się jej genezie, mitom i realnej roli w konfliktach ostatniej dekady. Gościem programu był Stanisław Sadkiewicz, były specjals i autor książki "Muzykanci. Nieopowiedziana historia Grupy Wagnera".

Apr 17, 202645 min

Ambicje kontra wolność? O przyczynach upadku Powstania Styczniowego

W rocznicę aresztowania Romuald Traugutt wracamy do pytań o przywództwo i rozproszenie sił podczas Powstania Styczniowego. Czy los powstania mógł potoczyć się inaczej, gdyby od początku dowodził nim jeden, silny lider? Dlaczego polityczne ambicje oraz wewnętrzne spory okazały się ważniejsze niż wspólna walka o niepodległość? Gościem w audycji "TurboHistoria" był dr. Kamil Kartasiński - autor książki "Kampania Żuawów Śmierci. Miechów-Chroberz-Grochowiska 1863".

Apr 10, 202642 min

Zapomniana trauma. Wielki Kryzys w Polsce

Wielki Kryzys lat 30. był dla Polski doświadczeniem masowego bezrobocia, biedy i społecznego załamania, które dotknęło miliony ludzi - od robotników po urzędników. Choć jego skutki odcisnęły trwałe piętno na młodym państwie, dziś pozostaje zaskakująco słabo obecny w zbiorowej pamięci. W audycji "Turbohistoria" o zapomnianej traumie i jej konsekwencjach opowiada historyk Kamil Piskała, autor książki "Zredukowani".

Apr 03, 202650 min

Zbrodnia i archiwa. Jak powstaje true crime

Głośna zbrodnia z lat 60. staje się punktem wyjścia do rozmowy o realiach PRL-u, mechanizmach śledztwa i roli mediów w kształtowaniu społecznych emocji. W audycji "Turbohistoria" autor książki "Wampir z Osielska" - Krzysztof Drozdowski - opowiada o pracy na aktach sądowych, trudnym dostępie do archiwów oraz o tym, jak powstaje opowieść oparta na faktach. To także refleksja nad fenomenem popularności true crime - literatury, filmu, seriali i podcastów oparty na faktach dotyczących prawdziwych zbr...

Mar 27, 202635 min

Melchior Wańkowicz - biografia poza schematem

Większość z nas kojarzy Melchiora Wańkowicza jako starszego pana od kresowych opowieści. To jednak tylko wycinek jego postaci - spiskowiec, konspirator i uchodźca, który tracił dom za domem i odcinany był od korzeni przez wielką historię. Mistrz autokreacji, który tak skutecznie mieszał fakty z fikcją, że do dziś nie wiadomo co jest prawdą, a co świadomą autokreacją. Gość audycji "Turboistoria" - Łukasz Garbal, autor monumentalnej biografii "Życie na kraterze", odkrywa przed nami Wańkowicza, jak...

Mar 20, 202647 min

"Idź prosto w stronę grzyba atomowego". Opowieść o ludziach z poligonów nuklearnych

Eksplozje atomowe na pustyniach, wyspy zamienione w poligony i ludzie, którzy znaleźli się zbyt blisko testów broni jądrowej. Gość w audycji "TurboHistoria" Łukasz Dynowski, w książce "Atomowi. Testy nuklearne na ludziach" opisuje jeden z mniej znanych rozdziałów zimnej wojny - historię prób nuklearnych widzianą nie z perspektywy technologii czy strategii militarnej, lecz zwykłych ludzi, którzy ponieśli ich konsekwencje.

Mar 13, 202636 min

Rzeczypospolita nad Amurem, czyli o Polakach, którzy kolonizowali Syberię

Czy historia zawsze musi kojarzyć się z nudą i suchymi datami, czy może brzmieć jak pasjonująca powieść przygodowa? Krzysztof Grzybowski wraz ze Sławomirem Koprem rzucają nowe światło na dzieje Syberii, ukazując ją nie tylko jako miejsce martyrologii, ale polski "Dziki Zachód", gdzie nasi rodacy budowali fortuny i kolonizowali nieznane lądy.

Mar 06, 202638 min

Więzień numer 77. Niezwykła istoria boksera, który walczył w Auschwitz

Historia Tadeusza Pietrzykowskiego - boksera warszawskiej Legii i więźnia numer 77 w Auschwitz - pokazuje, jak w najbardziej nieludzkich warunkach można było zachować godność i siłę ducha. Jego obozowe walki były czymś więcej niż sportową rywalizacją: stawały się symbolem oporu i nadziei dla współwięźniów. W rozmowie z Niną Majewską-Brown wracamy do niezwykłych losów Pietrzykowskiego, ale też zastanawiamy się nad współczesną modą na literaturę "obozową" i nad tym, jak dziś opowiadać o historii Z...

Feb 27, 202643 min

Prawda czy dramaturgia? Historyk na planie "Pojedynku"

Jak wyglądało codzienne życie jeńców w obozie w Kozielsku? Jaką rolę pełni w filmie konsultant historyczny? Czy warto być wiernym historycznej prawdzie? O tym wszystkim na kilka chwil przed premierą filmu "Pojedynek" w reżyserii Łukasza Palkowskiego porozmawiamy w Turbohistorii z Pawłem Rozdżestwieńskim - historykiem, publicystą i konsultantem historycznym.

Feb 20, 202645 min

Nadzieja, bezrobocie, kapitalizm, prywatyzacja - cena przemian lat 90.

Lata 90. zapisały się w zbiorowej pamięci jako czas wielkich nadziei i gwałtownych zmian, ale dla wielu były także momentem głębokiej straty - pracy, bezpieczeństwa i poczucia sensu. W audycji wracamy do doświadczenia transformacji widzianej z perspektywy tych, których głos rzadko przebijał się do oficjalnych opowieści o sukcesie wolnego rynku. W adycji "TurboHistoria" rozmowa z Martą Madejską - pisarką, archiwistką i autorką książki "Ostatni gasi światło. Przypowieści o transformacji".

Feb 13, 202649 min

Akcja Kutschera. Kulisy zamachu na kata Warszawy

Jedna z najbardziej znanych operacji zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego zostaje opowiedziana na nowo, z uwzględnieniem jej zaplecza organizacyjnego i ludzi stojących za decyzjami. Przygotowania do zamachu na Franza Kutscherę odsłaniają rolę kobiet, znaczenie pracy wywiadowczej oraz funkcjonowanie oddziału "Pegaz/Agat", znanego później jako batalion "Parasol". O kulisach Akcji Kutschera w audycji "TurboHistoria" mówili: dr Henryk Piskunowicz, historyk i badacz Polskiego Państwa Podziemnego, ...

Feb 06, 202649 min

Polki w Himalajach. Rozmowa o górskiej odwadze i przełamywaniu stereotypów

Polskie himalaistki od dekad przełamują bariery w górach najwyższych na świecie, pokazując, że odwaga i determinacja nie znają płci. Ich historia to nie tylko triumfy na ośmiotysięcznikach, lecz także osobiste dramaty, rywalizacja i trudne wybory w ekstremalnych warunkach. Gościem audycji był Piotr Trybalski, autor książki "Bunt. O Polkach, które zdobywały Himalaje” - dziennikarz, podróżnik i fotograf.

Jan 30, 202631 min

Pokazy, dygnitarze i ulica. Świat mody w czasach PRL

Jak funkcjonował świat mody w czasach wiecznych niedoborów, pustych sklepowych półek i ręcznie sterowanej gospodarki? Jak partyjni dygnitarze reagowali na modowe pokazy i co w czasach PRL nosiła warszawska ulica? O fenomenie Mody Polskiej, pierwszym opolskim festiwalu i modowych ikonach ówczesnej Polski mówiła w audycji "TurboHistoria" Katarzyna Droga - dziennikarka, pisarka i autorka książki "Jaskółki. Powieść o kobietach mody PRL-u".

Jan 23, 202646 min

Człowiek twardej ręki. Kim naprawdę był Wacław Kostek-Biernacki?

Z jednej strony czarna legenda "wieszatiela", Brześcia i Berezy Kartuskiej. Z drugiej chlubna, niepodległościowa przeszłość i powtarzane po wielu latach historie o srogim i sprawiedliwym wojewodzie, który wstawiał się za prostym ludem. Kim naprawdę był Wacław Kostek-Biernacki? O jego kontrowersyjnym życiorysie w audycji "TurboHistoria" mówił Krzysztof Drozdowski, historyk i autor książki "Wacław Kostek-Biernacki. Człowiek do zadań specjalnych".

Jan 16, 202648 min

Śladami pobożnych - chasydzka historia Europy Środkowo-Wschodniej

Chasydyzm to mistyczny nurt judaizmu, który narodził się w XVIII wieku wśród żydowskich społeczności Europy Wschodniej. Choć przetrwał wieki i rozprzestrzenił się na cały świat, w wielu miejscach jego ślady w Polsce są dziś słabo znane lub zapomniane. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego była Dorota Bidzińska - reporterka, autorka książki "Republika pobożnych. Chasydzka historia Polski".

Jan 09, 202642 min

Orangutan europejski czyli dezinformacja i wojna hybrydowa epoki Oświecenia

W epoce Oświecenia dezinformacja i działania hybrydowe stanowiły istotne narzędzie polityki mocarstw. Rosja i Prusy konsekwentnie budowały negatywny wizerunek Rzeczpospolitej jako państwa zacofanego, anarchicznego i niezdolnego do reform, uzasadniając w ten sposób własne ingerencje i przyszłe rozbiory. Gościem audycji "TurboHistoria" był dr Jacek Kordel, historyk z Uniwersytetu Warszawskiego.

Jan 02, 202643 min

Duchy, miłość i wojenne demony. Nieznane oblicze Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej

Poetka kojarzona przede wszystkim z liryką miłosną, tymczasem jej twórczość skrywa znacznie mroczniejsze tony. W wydanym w 1930 roku tomie "Profil Białej Damy" Pawlikowska-Jasnorzewska sięga po motywy spirytystyczne, duchy i nawiedzone miejsca, stawiając pytania o istnienie świata niewidzialnego i granicę między życiem a śmiercią. Gościnią Krzysztofa Grzybowskiego była Joanna Jurgała-Jureczka, pisarka, autorka książki "Czarująca poetka. O Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej".

Dec 26, 202547 min

Sarmacka Polska bez mitów. Codzienne życie w dawnej Rzeczypospolitej

Polska sarmacka to nie tylko heroiczne bitwy i wielkie ideologie, lecz także codzienność zwykłych ludzi. Próbując zrozumieć dawną Rzeczpospolitą, warto sięgnąć do źródeł, by odkryć losy jednostek i ich autentyczne historie zapisane w aktach i przekazach pisanych. To spojrzenie na sarmatyzm z perspektywy codzienności, która odsłania prawdziwe oblicze epoki. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego w audycji "TurboHistoria" był prof. Mateusz Wyżga.

Dec 19, 202551 min

Marzyciele i realiści. Nowe spojrzenie na polskie powstania

Czy polskie powstania były wyłącznie heroicznym zrywem, czy także przestrzenią sporów, wątpliwości i alternatywnych wizji wolności? W audycji "TurboHistoria" rozmowa Krzysztofa Grzybowskiego z Mirosławem Maciorowskim, autorem książki "Powstańcy. Marzyciele i realiści. Historia na nowo opowiedziana" o polskich walkach o wolność - nie tylko z perspektywy tych, którzy chwycili za broń, lecz także ich krytyków. To opowieść o decyzjach jednostek, sporach o sens oporu i o tym, dlaczego historia powsta...

Dec 12, 202552 min

Norymberga: między filmem a rzeczywistością. Jak wyglądał proces nazistów?

W kinach możemy już oglądać "Norymbergę" Jamesa Vanderbilta, w której Russell Crowe wciela się w postać sądzonego przez Aliantów Hermana Göringa. Jak naprawdę wyglądał proces hitlerowskich zbrodniarzy? Jak doszło do Norymbergi i jaką rolę odgrywali w niej Polacy? Gościem Krzysztofa Grzybowskiego był Sebastian Pawlina, historyk i publicysta (Muzeum Historii Polski).

Dec 05, 202544 min

To on zjednoczył Polskę. Władysław Łokietek i droga po koronę

O Władysławie Łokietku mówi się "mały wielki człowiek". To jemu przypadła rola zjednoczenia Polski po okresie rozbicia dzielnicowego. Dlaczego to właśnie on tego dokonał? Jak wyglądała walka o władzę? I co wspólnego mogą mieć ze sobą Mel Gibson, Władysław Łokietek i Juliusz Słowacki? O tym w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z Michaelam Morysem Twarowskim, autorem książki "Łokietek Rex. Jeden, by wszystkimi rządzić".

Dec 04, 202553 min

Ojciec niepodległości czy dyktator? Spór o Piłsudskiego

Kim naprawdę był Józef Piłsudski? Socjalistą, patriotą, dyktatorem? Co wpływało na polityczne decyzje, które podejmował? Czy dziś oceniamy go na podstawie historycznych faktów, czy mitów? O różnych obliczach marszałka w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z prof. Mariuszem Wołosem, historykiem, sowietologiem i autorem książki "Józef Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności".

Nov 28, 202548 min

Tajemnice Prapolski - zapomniane grody, rytuały i kontakty ze starożytnym światem

Prapolska przestaje być białą plamą na mapie dawnych dziejów. Najnowsze odkrycia odsłaniają świat pełen zaskoczeń: kujawskie piramidy starsze niż egipskie, grody z greckim winem czy ślady rytualnego kanibalizmu. O tym, co mogło dziać się na terenach dzisiejszej Polski, w rozmowie z Krzysztofem Grzybowski opowiadał Adrian Pogorzelski, uczestnik badań archeologicznych, tropiciel historii i autor książki "Amazonki i ludożercy. Opowieści z Prapolski".

Nov 21, 202550 min
For the best experience, listen in Metacast app for iOS or Android