TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ - podcast cover

TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ

Từ điển lịch sửtgm.com.vn
TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ là kênh tin tức tổng hợp về lĩnh vực lịch sử Việt Nam và thế giới. Hãy cùng chúng tôi khám phá những bí ẩn lớn nhất lịch sử nhân loại từ thời cổ đại đến hiện đại; đến những câu chuyện huyền thoại về thế giới tâm linh chưa thể lý giải. "Cách hữu hiệu nhất để hủy diệt một dân tộc là phủ nhận và phá hủy sự thấu hiểu của họ về lịch sử của chính họ" - George Orwell. "Thứ tạo nên lịch sử không phải là tình cảm của con người mà là hành động của con người" - Norman Mailer.
Last refreshed:
Follow this podcast in the Metacast mobile app to refresh it and see new episodes.
Download Metacast podcast app
Podcasts are better in Metacast mobile app
Don't just listen to podcasts. Learn from them with transcripts, summaries, and chapters for every episode. Skim, search, and bookmark insights. Learn more

Episodes

Thần dược phòng the nào đáng sợ bậc nhất lịch sử Trung Quốc?

Hồng diên hoàn Dưới thời vua Minh Thế Tông, Đào Trọng Văn vốn chỉ là một tên quan coi kho chẳng mấy ai biết tới nhưng nhờ hiến phương thuốc bào chế "hồng diên hoàn" đã được vua Minh Thế Tông sủng ái. Khi dâng loại thuốc bí truyền này lên nhà vua, Đào Trọng Văn mô tả rằng: "Uống loại "xuân dược" này người sẽ trẻ ra, máu huyết lưu thông, sức khỏe cường tráng và đặc biệt sẽ vô cùng mạnh mẽ, dẻo dai trong chốn phòng the và trường sinh bất lão”.

Jul 29, 20236 min

Tóm tắt nhanh tiểu sử Vladimir Ilyich Lenin

Vladimir Ilyich Lenin sinh ngày 22 tháng Tư năm 1870 ở Simbirsk (nay là Ulianovsk). Vơlađimia Ilich Lênin tên thật là Vơlađimia Ilich Ulianôp (Vladimir Ilyich Ulianov), các bí danh đã dùng là V. Ilin, K. Tulin, Karpov và những bí danh khác.

Jul 29, 202310 min

Tại sao Đức Phật lại chọn Đường Tăng làm người đi lấy kinh?

Thật ra Như Lai không thấy Đường Tăng có ưu điểm nào xứng đáng với trách nhiệm nặng nề của người học Phật. Mà do Phật giáo đang đứng trước một cơn đại nạn nên Đường Tăng phải tự trải qua việc tu luyện khổ ải, đây chính là tuyệt nghệ mà Đức Phật đã bày ra trong việc đối phó với khủng hoảng và tôi luyện lòng dũng cảm phi thường của đệ tử.

Jul 29, 20235 min

Vì sao Hoàng đế Quang Trung ba lần chọn đất lập đô ?

Lần đầu vào tháng 4 năm Mậu Thân 1788, khi Nguyễn Huệ kéo kỵ binh thần tốc ra Bắc để trừng phạt Vũ Văn Nhậm, đã dừng quân để nhờ La Sơn phu tử “giúp coi địa lý để định lập đô ở đất quê quán mình là xứ Nghệ An”. Nhưng một tháng sau, khi xong việc, Nguyễn Huệ từ Thăng Long quay về vẫn chưa thấy La Sơn phu tử xem đất cho, nên Nguyễn Huệ đã tự tay viết một bức thư bằng mực son tàu, trách: “Trước đây đã nhờ Phu tử về Nghệ An để coi đất đóng đô, sao tới nay ta quay về thấy việc đó chưa làm?

Jul 29, 20238 min

Tại sao Tập Cận Bình bỗng lo lắng về an ninh lương thực của Trung Quốc ?

Bắc Kinh hiện đang đảo ngược chính sách để có nhiều trang trại hơn rừng cây. “Thối lâm hoàn canh” (Trả lại đất rừng để canh tác) là một khẩu hiệu thịnh hành trên mạng internet Trung Quốc dạo gần đây. Các video clip về công viên và rừng bị biến thành đất nông nghiệp đang lan truyền một cách chóng mặt. Đối với những người biết đến quá khứ gần đây của Trung Quốc, đó là một thực tế bị đảo ngược. Chính sách cơ bản của chính phủ trong hai thập niên qua là hoàn toàn ngược lại: “Thối canh hoàn lâm” (Biế...

Jul 29, 20237 min

Sự thật cái gọi là “Nhà nước Tin lành Đề Ga”

Tây Nguyên là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về an ninh-quốc phòng của đất nước. Các thế lực thù địch, phản động từ lâu đã rất quan tâm đến vùng đất này, với mưu đồ chia cắt đất nước ta. Để thực hiện âm mưu thâm độc đó, chúng đã chỉ đạo thành lập “Nhà nước Đề Ga độc lập” ở bên ngoài, dùng tổ chức “Tin lành Đề Ga” làm công cụ phát triển lực lượng chống phá trong nước.

Jul 29, 20238 min

Tóm tắt nhanh lịch sử và nguồn gốc người Ê Đê ở Tây Nguyên

Tên tự gọi: Ê Đê Tên gọi khác: Anăk Ea Ðê, Ra Ðê (hay Rhađê), Ê-đê, Êgar, Ðê. Nhóm địa phương: Kpă, Adham, Krung, Mđhur, Ktul, Dliê, Hruê, Bih, Blô, Kah, Kdrao, Dong Kay, Dong Mak, Ening, Arul, Hwing, Ktlê. Ngôn ngữ và chữ viết: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Malayô-Pôlinêxia (ngữ hệ Nam Ðảo). Tiếng Ê Đê còn vay mượn vốn từ vựng có nguồn gốc từ Môn -Khmer và một số từ vựng tiếng Pháp

Jul 29, 202311 min

Tóm tắt nhanh tiểu sử Karl Marx

Các Mác (Karl Marx) sinh ngày 5 tháng 5 năm 1818 ở thành phố Trier trên bờ sông Mozel, một nhánh của sông Rhein. Trier là một thành phố cổ của Đức, thời Trung cổ, Trier là thủ đô của một công quốc tôn giáo lớn, nơi cư trú của đại giáo chủ xứ Trier. Tuy vậy, Trier không nằm ngoài phong trào xã hội sôi động ở nước Đức và cuộc sống yên tĩnh của thành phố này cũng bộc lộ những mâu thuẫn xã hội sâu sắc giữa dân nghèo thành thị với thiểu số tầng lớp thị dân giàu có.

Jul 29, 202314 min

Tóm tắt nhanh tiểu sử Friedrich Engels

Friedrich Engels sinh ngày 28 tháng 11 năm 1820, ở thành phố Barmen, tỉnh Rhein, Vương quốc Phổ trong một gia đình chủ xưởng dệt. Cha ông là người rất sùng đạo, song trong công việc là người có nghị lực, tháo vát, về chính kiến là người bảo thủ. Mẹ Ăngghen xuất thân từ môi trường trí thức, một phụ nữ nhạy cảm, đôn hậu, hoạt bát, đặc biệt thích hài hước và yêu văn học nghệ thuật. Ông ngoại Ăngghen là nhà ngôn ngữ học cũng có ảnh hưởng lớn đến Ăngghen. Ăngghen có tám anh chị em. Các em trai của Ăn...

Jul 29, 202312 min

Ai đóng giả vua Quang Trung cùng Phan Huy Ích sang mừng thọ vua Càn Long?

Theo sách "Đại Việt sử ký toàn thư", Phan Huy Ích còn có tên chữ là Khiêm Thụ Phủ, Chi Hòa và hiệu là Dụ Am, Đức Hiên. Ông là một viên quan đại thần của nhà hậu Lê và cũng là một công thần của nhà Tây Sơn. Ông có tên thật là Phan Công Huệ, sinh ngày 12 tháng Chạp năm Canh Ngọ - 1750, tại làng Thu Hoạch, huyện Thiên Lộc, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An (nay thuộc xã Thạch Châu, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh). Do kiêng húy của Tuyên phi Đặng Thị Huệ nên về sau ông đổi tên là Phan Huy Ích.

Jul 29, 20236 min

Niên hiệu của 9 vua triều Lý mang ý nghĩa gì?

Niên hiệu là danh hiệu của vị vua được đặt khi lên ngôi để thần dân trong nước gọi thay cho tên chính, đồng thời để tính năm trị vì. Theo các từ trong niên hiệu, người ta thấy niên hiệu bắt nguồn từ triết lý vương quyền trong Nho giáo, theo lý thuyết này, vua trị nước là do mệnh trời vì thế niên hiệu đều mang ý nghĩa tốt đẹp. Thời nhà Lý, trải 9 đời vua trị vì trong 216 năm (1009- 1225) dù ở ngôi dài ngắn khác nhau nhưng đều chọn niên hiệu cho riên mình. Điều khác biệt giữa các vua triều Lý và c...

Jul 29, 202312 min

Vua Lê Đại Hành tặng những con vật gì mà khiến sứ thần nhà Tống sợ chết khiếp?

Theo "Đại Việt sử ký toàn thư" thì Lê Hoàn sinh ngày 15 tháng 7 năm Tân Sửu, tức ngày 10 tháng 8 năm 941. Về quê hương Lê Hoàn, cho đến nay các nhà sử học vẫn chưa đưa ra được kết luận nơi đâu trong ba nơi: Ninh Bình, Thanh Hóa hay Hà Nam. Vì cha mẹ qua đời sớm, nên Lê Hoàn được một vị quan là Lê Đột nhận về nuôi. Lớn lên, ông đi theo Nam Việt Vương Đinh Liễn và lập được nhiều chiến công, rồi được Đinh Bộ Lĩnh giao cho chỉ huy 2.000 binh sĩ. Đến năm 968, Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp xong loạn 12 sứ quâ...

Jul 29, 20236 min

Tại sao Đài Loan đang mất dần đồng minh?

Các sản phẩm từ Đài Loan đang giúp vận hành mọi thứ, từ iPhone và tủ lạnh cho tới tên lửa đạn đạo. Hòn đảo này sản xuất tới hơn 60% lượng chip bán dẫn trên toàn thế giới. Đồng thời, chính nó cũng đóng vai trò quan trọng trong cuộc cạnh tranh giữa hai siêu cường Trung – Mỹ. Dù có vị trí quan trọng như vậy, nhưng chỉ có một ít quốc gia công nhận chính phủ Đài Loan. Hiện chỉ có 13 quốc gia có quan hệ ngoại giao với Đài Loan, chủ yếu là các quốc gia nhỏ ở vùng Caribbean, Mỹ Latinh và Thái Bình Dương...

Jul 29, 20236 min

Cái nhìn của người Mỹ về lực lượng FULRO trong Chiến tranh Việt Nam

Năm 1964, cuộc nổi dậy đầu tiên của FULRO chống lại Việt Nam Cộng hòa đã có sự nhúng tay của Kosem, và có lẽ cả người Pháp. Việc cố tình sử dụng bạo lực đã đặt FULRO vào một con đường không thể quay đầu. Trong số này, chúng tôi xin trích lại chia sẻ của tác giả cuốn sách về Fulro, William H. Chickering, bác sĩ cấp cứu thời chiến tranh Việt Nam

Jul 29, 20239 min

Ai là người sáng chế ra chữ Hán?

Hiện nay, chữ Hán đang được hơn 1,4 tỷ người trên thế giới sử dụng. Công luận phổ biến thừa nhận chữ Hán do người Trung Quốc làm ra, về sau du nhập Việt Nam, Triều Tiên/Hàn Quốc và Nhật Bản, được các nước này sử dụng theo cách riêng của mình trong hàng nghìn năm, và cuối cùng đều phải cải cách nhằm ghi được tiếng mẹ đẻ của mình. Tại Trung Quốc, chữ Hán sau khi ra đời hầu như không có thay đổi gì, mặc dù từ cuối thế kỷ 19 nước này từng tiến hành cải cách chữ Hán với quy mô cực kỳ lớn. Cho tới nay...

Jul 29, 20238 min

Vai trò của Pháp trong Hiệp định Paris 1973

Ngày 27/01/1973, cách đây đúng 50 năm, Hiệp định về Việt Nam được ký ở Paris sau gần 5 năm đàm phán, bắt đầu từ ngày 13/05/1968. Dân tộc Việt Nam đã khiến đế quốc Mỹ phải khuất phục, theo nhật báo Cộng sản của Pháp, trong số kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp định Paris, nhưng thực tế, phải chờ hai năm sau, chiến tranh mới chính thức chấm dứt, do Washington tiếp tục hậu thuẫn, vũ trang cho chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Jul 29, 20237 min

Người Trung Quốc đánh giá chữ Hán như thế nào?

Chữ Hán ra đời cách nay hơn 3.300 năm, từng có đóng góp lớn cho sự nghiệp thống nhất Trung Quốc (TQ). Chữ Hán là thứ tượng trưng cho văn hóa Trung Hoa, là báu vật thiêng liêng tổ tiên để lại. Người Hoa coi chữ Hán như chữ của thần thánh, mấy nghìn năm qua không ai dám nhận xét, cải tiến, phát triển loại chữ này.

Jul 29, 202311 min

Hàn Quốc: Độc tài, hóa rồng và dân chủ

Quá trình công nghiệp hóa của Hàn Quốc được tiến hành từ năm 1961 đến năm 1991. Trong ba thập niên đó, Hàn Quốc từ một nước nghèo nàn, lại bị tàn phá trong cuộc chiến tranh Triều Tiên, trở thành một trong những nước công nghiệp mới hùng mạnh nhất về mặt kinh tế của thế giới thứ ba. Tính từ năm 1963 đến 1978, GNP thực tế của Hàn Quốc tăng với tốc độ hàng năm gần 10% và với tốc độ tăng trưởng thực tế trung bình hơn 11% trong suốt những năm từ 1973 đến 1978. Hơn thế nữa, tính đến nay chất lượng tăn...

Jul 27, 202317 min

Nhìn lại xu hướng bỏ chữ Hán ở Đông Á: Trường hợp Trung Quốc

Chữ Hán ra đời vào khoảng năm 1300 TCN tại Trung Quốc, với hình thái đầu tiên là chữ Giáp Cốt, tức chữ khắc trên mai rùa hoặc xương thú vật. Người Trung Quốc xưa nay có truyền thống coi chữ Hán là biểu tượng, là đại diện, là vật mang văn hoá truyền thống của dân tộc Hoa Hạ, chữ Hán được tôn thờ như một báu vật của nền văn minh Trung Hoa.

Jul 27, 20237 min

Nhìn lại xu hướng bỏ chữ Hán ở Đông Á: Trường hợp Việt Nam

Tiến trình bỏ chữ Hán ở Việt Nam chỉ bắt đầu sau khi nước ta dùng chữ Hán làm chữ viết chính thức đã được hơn 2000 năm, tức muộn hơn so với Nhật và Triều Tiên/ Hàn Quốc, nhưng kết quả cuối cùng lại triệt để thực hiện được mục tiêu bỏ chữ Hán, tức “Thoát Hán” về ngôn ngữ.

Jul 27, 20237 min

Vì sao người Việt "ăn to, nói lớn" giữa chốn đông người?

Với nhiều năm nghiên cứu về dân tộc học Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cho biết, nói to ở nơi công cộng đúng là một trong những “đặc sản” của Việt Nam. Hình ảnh một quán ăn đang yên tĩnh bỗng ồn ào bởi một nhóm khách vừa đến, vừa ăn vừa oang oang nói chuyện khiến quán ăn giống cái chợ; hay như trong bệnh viện vốn yên tĩnh bỗng bị phá vỡ bởi tiếng nói chuyện rôm rả của một nhóm nào đó vào thăm bệnh nhân… là chuyện hết sức bình thường ở Việt Nam....

Jul 27, 20236 min

Những bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Tổng thống Mỹ

Ngày 16/2/1946, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà gửi thư tới Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ thông báo về sự ra đời của nước Việt Nam độc lập và lên án thực dân Pháp đã tiến hành một cuộc chiến tranh “trái với những nguyên tắc của luật pháp quốc tế và trái với những cam kết của các nước Đồng minh trong chiến tranh thế giới”.

Jul 27, 20234 min

Cuộc đời trắc trở của hai hoàng hậu đầu tiên và cuối cùng triều Nguyễn

Thừa Thiên Cao hoàng hậu hơn 20 năm theo vua Gia Long bôn ba khắp nơi gây dựng cơ đồ, còn Nam Phương hoàng hậu sống không hạnh phúc, chết trong cô đơn nơi đất khách quê người. Triều Nguyễn tồn tại 143 năm, qua 13 đời vua trị vì nhưng chỉ có hai vị hoàng hậu đầu tiên và cuối cùng được sắc phong khi còn sống. Đó là Thừa Thiên Cao hoàng hậu Tống Thị Lan, vợ vua Gia Long và Nam Phương hoàng hậu Nguyễn Hữu Thị Lan, vợ vua Bảo Đại.

Jul 27, 202311 min

Giải mã bí ẩn danh xưng của 13 vị vua nhà Nguyễn

Thế nào là Niên hiệu – Tôn hiệu – Thụy hiệu – Miếu hiệu? Vì đâu lại có thành tố “tông” hoặc “tổ” trong miếu hiệu của các vị vua? Việt Nam có lịch sử hình thành từ rất sớm. Trải qua tiến trình lịch sử ấy, dưới thời phong kiến, các vị vua của các triều đại đều tồn tại rất nhiều tên gọi kể từ khi sinh ra, lên ngôi, trị vì, qua đời…

Jul 27, 202312 min

Ngày 30/4/1975 trong mắt tướng VNCH Nguyễn Hữu Có

Ông Nguyễn Hữu Có (1925-2012), từng giữ chức Phó thủ tướng, kiêm Tổng trưởng Quốc phòng, đồng thời là Tổng tham mưu trưởng Quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Sau 30/4/1975, ông đi cải tạo, năm 2004, ông được bầu làm Ủy viên Ủ y ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với tư cách là nhân sĩ tự do. Hồi ức dưới đây được ghi chép từ nhiều cuộc trò chuyện giữa ông Nguyễn Hữu Có và tôi trong quãng thời gian từ 2000 đến 2005. Có thể do tuổi tác của tướng Có và thời gian quá lâu, một số chi tiết có thể có sai...

Jul 27, 202312 min
For the best experience, listen in Metacast app for iOS or Android