ตามรอยพระตถาคต

เพราะอนุสัยและอินทรีย์อ่อน การชำแรกกิเลสให้สิ้นไปจึงยากหน่อย

เบื้องต้นขอให้ปลงใจเชื่อในปฏิจจสมุปบาท เชื่อในธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น เช่น ธรรมสิบหมวด เชื่อมั่นว่าไม่มีอัตตา ในธรรมชาติเหล่านั้น หากยังใส่ใจเพ่งพินิจ กำหนดรู้ ไปเรื่อยๆ อนุสัยจะค่อยๆสิ้นไปตามลำดับ ไม่ได้สิ้นไปทีเดียว อินทรีย์จะดีขึ้นไปตามลำดับ ไม่ได้เต็มรอบในคราวเดียว

จำแนกธรรมสั่งสอนสัตว์

พระศาสดาทรงจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว์ ให้เหมาะแก่อินทรีย์ ให้เหมาะแก่สภาพความเป็นอยู่ พระองค์ทรงมีปัญญา แสดงหนทางดำเนินไปเพื่อออกจากอกุศลธรรม เพื่อไปบรรลุกุศลธรรม แก่ทั้งฆราวาสและบรรพชิต

ธัมมฐิติญาณเกิดก่อน นิพพานญาณเกิดภายหลัง

สุสิมปริพพาชกสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๑๔๓

การเห็นโลก การเห็นสิ่งทั้งปวง ของพระอรหันต์

พระอรหันต์มีปกติ เห็นโลกทั้งปวงอย่างไร

โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ปฏิบัติอย่างไร

พระศาสดาแสดงไว้แล้ว ขอให้ตั้งใจฟัง

ความจริงของ อานาปานสติ

อานาปานสติ เป็นอีกรูปแบบของสติ (เครื่องอยู่เป็นสุขของพระอรหันต์) อานาปานสติ เป็นอีกรูปแบบของการเจริญสติ (การเดินมรรคของผู้ตำ่กว่าพระอรหันต์) แต่การทำอานาปานสติ ก็เป็นของปรุงแต่ง เป็นสังขตธรรม อาศัยการสงบจากกาม พยาบาท เบียดเบียน และอาศัยการมีอริยสัมมาทิฏฐิ จึงจะเป็นฐานะที่จะทำอานาปานสติได้ มรรคนี้ ปฏิปทานี้ พระศาสดา จึงตรัสสอนแก่บรรพชิต ผู้หลีกออกจากกาม เป็นหลัก เพราะอริยสาวกเหล่านี้ จะเข้าถึงอานาปานสติได้ ไม่ยากไม่ลำบาก

ทางดำเนินไปของพระอรหันต์

รู้จักความเป็นพระอรหันต์ เพื่อให้ระลึกรู้ได้ว่า ขณะนี้ สมัยนี้ เราได้ดำเนินไปอย่างพระอรหันต์ ดำเนินไปหรือไม่ จะได้แก้ไข เพื่อให้ดำเนินไปตามหลังพระอรหันต์ทั้งหลาย ได้ดำเนินไปแล้ว

ปฏิบัติธรรมด้วยการเจริญสติปัฏฐาน (ขอให้ตั้งใจฟัง)

แม้นกล่าวธรรม นี้ก็เป็นเหตุให้ถึงวิมุตติได้ แม้นฟังธรรม นี้ก็เป็นเหตุให้ถึงวิมุตติได้ หากหวังประโยชน์ จึงต้องตั้งใจ ใส่ใจ เงี่ยโสตลงฟังธรรม สมัยนั้นนิวรณ์จะดับ นั้นแลจะเป็นเหตุให้รู้แจ้งอรรถ รู้แจ้งธรรม นั้นแหละจะเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค นั้นแหละจะเป็นเหตุให้เกิดสัมมาญาณะ นั้นแหละจะเป็นเหตุให้เกิดสัมมาวิมุตติได้ เพราะอาศัยพระสัทธรรม เพราะอาศัยโยนิโสมนสิการ อริยมรรคย่อมเกิด สัมมาวิมุตติย่อมเกิดได้

ทางเพื่อละอาสวะ กิเลสทั้งปวง

ทางดำเนินไปอันประเสริฐ เพื่อละอนุสัย สังโยชน์ ตัณหา มานะ ทิฏฐิ อหังการ มมังการ อาสวะ กิเลสทั้งปวงนี้ละได้ด้วยอริยมรรค

ไม่รู้แจ้งทุกข์ ไม่รู้แจ้งโลก

สมัยใดไม่รู้แจ้งทุกข์ ไม่รู้แจ้งโลก สมัยนั้นกำลังเดินทางผิด พ้นจากทุกข์ไม่ได้ สมัยใดกำหนดรู้ทุกข์ จนรู้แจ้งทุกข์ จนรู้แจ้งโลก สมัยนั้นกำลังเดินทางถูก ย่อมเป็นเหตุให้พ้นจากทุกข์ได้

ผัสสะสุดท้าย ตายแล้วยังไงต่อ?

หลังจากตายแล้ว ไปสู่ภพใหม่อย่างไร?

เป็นชาวพุทธ ไม่รู้ชัดสังขาร? ย่อมออกจากทุกข์ไม่ได้

สังขารธรรม สังขตธรรม สังขารขันธ์ สัญเจตนา สังขารทั้งหลาย กายสังขาร วจีสังขาร มโนสังขาร

เห็นแจ้งว่าไม่ใช่เรา เพราะเห็นปฏิจจสมุปบาท (ผู้ใหม่ควรฟัง)

การเห็นแจ้งในธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น อย่างบริสุทธิ์บริบูรณ์ หรือเป็นวัฏฏะที่เวียนว่ายไป เพราะมีอวิชชาเป็นปัจจัย นั้นแล เป็นทางอันประเสริฐที่จะรู้ชัดว่าไม่มีอัตตาในธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น นั้นแลจะเป็นปัจจัยให้ไม่ถือมั่นในธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น นั้นแลคือความดับสนิทแห่งทุกข์

ทดสอบความรู้ความเข้าใจที่สำคัญ

พระศาสดาตรัสรู้ ปฏิจจสมุปบาท จึงหลุดพ้นจากทุกข์ได้ เราจึงต้องแจ่มแจ้งในปฏิจจสมุปบาท จึงจะหลุดพ้นจากทุกข์ได้

มโน วิญญาณ จิต มีหน้าที่อย่างไร?

จิต มโน วิญญาณ ตามที่พระศาสดาบัญญัติ

ค่ำคืนสุดท้าย ปิดการเรียนรู้และปฏิบัติธรรม

หากหวังความเจริญ ต้องใส่ใจศึกษาพระสัทธรรมที่สำคัญ ธรรมสิบหมวด

มิจฉาทิฏฐิ สัมมาทิฏฐิ และการเจริญโพธิปักขิยธรรม ๓๗

อธิบาย เรื่องทิฏฐิ พร้อมตัวอย่างการเจริญโพธิปักขิยธรรม ๓๗

ธรรมพื้นฐาน สนทนากับคณะจากหนองคาย

บนเรียนเบื้องต้น สำหรับผู้ใหม่

เสียงสะท้อน ผลจากการเรียนรู้พระสัทธรรม

เสียงสะท้อน ผลจากการเรียนรู้พระสัทธรรม จากหมู่คณะที่มาจากหนองคาย และสมาชิกเก่า

อุเบกขา มีปัญญาและไม่มีปัญญา

อุเบกขาจิต ที่เกิดร่วมกับจิตวิปลาส ชื่อว่าไม่มีปัญญา ไม่อาจนำพาให้พ้นจากทุกข์ได้ อุเบกขาจิต ที่เกิดร่วมกับจิตไม่วิปลาส ชื่อว่ามีปัญญา ย่อมนำพาให้พ้นจากทุกข์ได้

เจริญสติ เครื่องเบาใจ ก่อนทำกาละ (โดยพี่ลัค)

สังฆานุสสติ (โดยท่านผู้กำกับ)

พระอาจารย์วีระเดช แสดงพระสัทธรรม

นางนันทมาตาอุบาสิกา

พระพุทธเจ้าสอนให้เห็นความเกิดความดับ ไม่ใช่เกิดดับ

พระพุทธเจ้าตรัสรู้ ความเกิด ความดับ หรือปฏิจจสมุปบาท พระองค์จึงออกจากทุกข์ได้ พระองค์ไม่ได้ตรัสรู้ เกิดดับหรือเห็นเกิดดับ อย่างที่ชาวพุทธในปัจจุบันบอกสอนกัน

ภาวนา/อบรมจิต ด้วยสัญญา(ที่ไม่วิปลาส)

ปฏิจจสมุปบาท อาหารสี่

วิญญาณ ไม่ใช่พระนิพพาน

วิญญาณ เป็นสังขตธรรม ไม่ใช่พระนิพพาน พระศาสดาบัญญัติ วิญญาณ เพื่อแสดงธรรมที่เป็นสังขตธรรม เป็นหนึ่งในธาตุทั้งหก ที่เป็นของปรุงแต่ง ที่สำคัญ ที่อริยสาวกทั้งหลาย ต้องรู้แจ้ง ตามความเป็นจริง เพราะธาตุทั้งหกนี้แหละ เป็นปัจจัยให้มีนามรูป หรือตาหูจมูกลิ้นกายใจนี้ หากไม่รู้แจ้งธาตุหก จะรู้แจ้งนามรูป หรือตาหูจมูกลิ้นกายใจนี้ ได้อย่างไร?

ถ้ายังไม่แจ้งในสัทธรรม จะรู้ซึ้งคำสอนต่างๆได้ยาก

ถ้ายังไม่แจ้งในสัทธรรม ก็ยากนักที่จะเข้าถึงพระสูตรคำสอนต่างๆได้อย่างถูกต้องนั้น

โพชฌงค์บริบูรณ์ โพธิปักขิยธรรมย่อมถึงความบริบูรณ์