Waar kom Afrikaanse vloekwoorde vandaan? Die taalkundige, Prof. Gerhard van Huyssteen van die NWU, vertel vir Ina Strydom meer oor die herkoms van karnallie, maaifoedie en gigolo; en hy praat ook oor vloekwoorde as belangrike aanduiders van taalverandering.
Die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) bied ‘n groot aantal dienste en projekte aan, en dié lys groei jaarliks aan. Die bestuurshoof, Marlie Coetzee, vertel vir Ina Strydom wat alles die afgelope jaar gebeur het.
Verskeie studies het reeds die groot leesbegripprobleem by Suid-Afrikaanse skoolkinders uitgewys. Prof. Elize Vos van die vakgroep Afrikaans in die NWU se Fakulteit Opvoedkunde, vertel vir Ina Strydom meer oor die probleem, die strategieë om dit op te los, en watter rolspelers betrokke is en moet wees.
Baie taalgebruikers sukkel met die los en vas skryf van woorde, en dikwels word gesê “een begrip is een woord”, maar dit is nie ‘n goeie maatstaf nie. VivA se projekbestuurder: skoolgrammatika vir die onderwys, Nadine Fouche-Karsten, verduidelik aan Ina Strydom watter meer doeltreffende maniere daar is om te bepaal of woorde los of vas geskryf moet word. En dan is daar nog altyd die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls!
Die dood op 25 Oktober van die akademikus en skrywer, prof. Hans du Plessis, laat ‘n reuseleemte in die Afrikaanse leefwêreld. In dié huldigingsprogram word 'n onderhoud wat Ina Strydom in Junie 2019 met hom gevoer het, weer uitgesaai. Dit fokus onder meer op taalverskeidenheid; Afrikaans as ‘n inheemse gedekoloniseerde taal; en die ontstaan van Afrikaans.
Die Woordeboek van die Afrikaanse Taal moet teen 2028 voltooi wees. Die gedeelte oor die letter U, is pas afgehandel en aanlyn bekend gestel. Die eindredakteur van die WAT, Gerhard van Wyk, vertel vir Ina Strydom hoe die proses verloop, lig 'n paar interessanthede uit wat in die gedeelte voorkom, en vertel ook wat gebeur as Z voltooi is.
Jana Luther van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal praat oor Afrikaans se woordeskat; die woordeskat van ‘n gemiddelde huistaalspreker van Afrikaans, en hoe ‘n mens se woordeskat uitgebrei en verklein word.
In die vyfde program, wat deel is van die reeks oor grammatikahulp aan Afrikaansonderwysers, en in samewerking met VivA plaasvind, praat Ina Strydom met Nadine Fouché-Karsten, VivA se projekbestuurder van Afrikaansgrammatika vir die onderwys, oor die lydende vorm. Gebruik asseblief die volgende skakel om ’n tabel af te laai waarmee Nadine die lydende vorm verduidelik: https://viva-afrikaans.org/portale/taalonderrigportaal/klaskamerhulpmiddels/item/1473-stbompi-templaat-vir-die-onderrig-van-die-l...
Die Afrikaanse Taalmonument en Museum vier in 2025 sy 50ste bestaansjaar. Die direkteur, Michael Jonas, vertel vir Ina Strydom meer oor hulle projekte en doelstellings.
Die UJ-prys vir vertaling is toegeken aan prof. Louise Cilliers vir die bundel, Van Alexandrië tot Ithaka, haar vertaling van die Griekse digter, Konstantinos Kavafis, se werk. Dit is uitgegee deur Naledi. Sy vertel vir Ina Strydom hoe en hoekom sy die vertaling aangepak het, waar Kavafis inpas, en sy lees die aangrypende Ithaka voor.
Die ATKV bied al vir meer as vier dekades die Afrikaans Olimpiade aan. Dit is intussen ook uitgebrei vir junior leerlinge, en leerlinge wat Afrikaans as eerste addisionele taal neem. Die Projekorganiseerder: Taal, Jeanné Naude, vertel vir Ina Strydom meer oor die Olimpiade.
Luisteraars se taalnavrae word beantwoord. Van die vrae wat bespreek word, sluit in: wat is die herkoms van die uitdrukking “van die os op die jas” en waar kom die woord “eweknie” vandaan? Gerhard van Wyk en Alet Cloete van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal is saam met Ina Strydom in die ateljee om dié en ander vrae te beantwoord.
Kohesie in ‘n teks beteken daar is samehang, of duidelike betekenisverbande. In dié aflewering in die reeks saam met VivA word dié konsep bespreek en die projekbestuurder: Afrikaansgrammatika vir die onderwys, Nadine Fouche-Karsten verduidelik vir Ina Strydom wat die konsep behels en hoe kohesie in ‘n teks verkry word.
Waar kom die uitdrukking “drie keer is skeepsreg” vandaan? Hoe word die motorsport “spinning” in Afrikaans genoem? Dié en ander taalnavrae word deur die kundiges by die Woordeboek van die Afrikaanse Taal beantwoord. Ina Strydom stel die vrae.
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns kry op 1 November ‘n nuwe uitvoerende hoof. Ina Strydom het met die aangewese bestuurshoof, dr. Annelise de Vries, gepraat oor die uitdagings wat met die pos gepaard gaan.
VivA se projekbestuurder: Afrikaansgrammatika vir die Onderwys, Nadine Fouche-Karsten, praat verder oor die bywoord, as deel van ‘n reeks om Afrikaanse taalkundeonderwysers by te staan. Chareldine van der Merwe, Vriende van Afrikaans se projekbestuurder, vertel meer oor hulle werksaamhede, en in die besonder die boektrommelprojek.
As deel van ‘n reeks oor skoolgrammatika, in samewerking met die Virtuele Instituut vir Afrikaans, praat Ina Strydom met die projekbestuurder: Afrikaans grammatika vir die onderwys, Nadine Fouche-Karsten, oor bywoorde.
Weet jy waar kom die woord dronklap vandaan, en hoekom is dit die Australiese span en nie die Australiaanse span nie? Alet Cloete en Gerhard van Wyk van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal is saam met Ina Strydom in die ateljee om dié en ander taalnavrae te beantwoord.
Die gesogte Jan H. Marais-prys vir ‘n uitstaande bydrae tot Afrikaans as wetenskapstaal, is vanjaar toegeken aan die bekende taalkundige van die NWU, prof. Wannie Carstens. Hy vertel vir Ina Strydom meer oor sy werk en loopbaan in die akademie.
Die tweede deel van die gesprek oor voegwoorde, fokus onder meer op voegwoordelike bywoorde, en leestekengebruik en voegwoorde. Dit is deel van ‘n reeks oor grammatikahulp aan Afrikaans taalkundeonderwysers in samewerking met VivA. Ina Strydom se gas is Nadine Fouche-Karsten, VivA se projekbestuurder: Afrikaansgrammatika vir die onderwys.
In die tweede program in die reeks oor grammatikahulp aan Afrikaans taalkundeonderwysers in samewerking met VivA, praat Ina Strydom met Nadine Fouche-Karsten, VivA se projekbestuurder: Afrikaansgrammatika vir die onderwys, oor voegwoorde.
Ina Strydom praat met Frazer Barry oor die taal van rymklets, en hoe dit gebruik word vir protes en kommentaar; waarom dié term verkieslik is bo kletsrym, en oor rymklets in Afrikaans.
Wat is “hung parliament” in Afrikaans? Hoe word die woord “helaas” gebruik? En wat is volksetimologie? Dié en ander luisteraarsvrae word beantwoord deur Alet Cloete en Gerhard van Wyk van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal. Ina Strydom stel die vrae namens die luisteraars.
Die projekbestuurder van Afrikaans.com, Milanie Vosloo, vertel vir Ina Strydom meer oor holistiese ontwikkeling by kinders, hoe taalvaardighede deel uitmaak van kommunikasievaardighede en waarom leesvaardigheid beskou word as die sleutel tot sukses.
Die Afrikaanse Wikipedia het in die afgelope twee jaar gegroei van net meer as 103 000 tot meer as 117 000 artikels van hoogstaande gehalte. Hoe gaan hulle te werk om gehalte te beheer? En hoe maak hulle seker dat tegniese inligting in goeie Afrikaans weergegee word? Die Direkteur: Afrikaans in die Wikimedia-raad, Deon Steyn, vertel vir Ina Strydom hoe hulle te werk gaan.
Om onderwysers en onderwysstudente wat met Afrikaanse grammatika werk so ‘n bietjie ondersteuning te gee, begin Ina Strydom met ‘n kort reeks in samewerking met die Virtuele Instituut vir Afrikaans. Eerste aan die beurt is die voornaamwoord. VivA se projekbestuurder: grammatika vir die onderwys, Nadine Fouche-Karsten, vertel hoe dié woordsoort werk.
Die adjunkdirekteur van die Skool vir Tale by die NWU se Potchefstroomkampus, prof. Adri Breed, vertel vir Ina Strydom van haar navorsing oor perspektief in Afrikaans, en in die besonder die gebruik van “besig om te”, wat klaarblyklik al meer voorkom.
Emoji’s is veel meer as prentjies en versierings. Dit is linguistiese elemente wat betekenis oordra, emosies toevoeg en die toon van sinne kan verander. Prof. Donovan Lawrence van die Universiteit van Wes-Kaapland vertel vir Ina Strydom van sy navorsing.
Wat is ‘n amptelike taal, en waarvoor word dit gebruik? Teen die agtergrond van die viering van 100 jaar van Afrikaans as amptelike taal, praat Ina Strydom hieroor met die taalpraktisyn en vertaler, Tom McLachlan. Hy verduidelik ook die konteks waarbinne Afrikaans ‘n amptelike taal geword het.
Afrikaans as amptelike taal word aanstaande jaar 100 jaar oud. Die afgelope week is die veldtog, Afrikaans Amptelik 100, bekend gestel wat daarop gemik is om dié belangrike mylpaal te vier. Ina Strydom praat met prof. Wannie Carstens oor wát presies gevier word – en waarom.
