Nasze życie zawodowe, edukacja, a nawet relacje (w ogromnej części) przeniosły się do świata cyfrowego. I chociaż po pandemii COVID-19 aktywność zdalna stała się udziałem niemal wszystkich, dzieci i młodzież doświadczają jej w sposób ekstremalny. FOMO (Fear of Missing Out), czyli lęk przed byciem offline, jest wśród nich coraz bardziej powszechny. Czym jest fonoholizm i po czym poznać nałogowe korzystanie ze smartfona? Co mówią badania na temat korzystania przez młodych ludzi z telefonów i medió...
Aug 23, 2024•39 min•Ep. 418
Myślenie narracyjne porządkuje myśli, ułatwia interpretację zdarzeń, ale także – pomaga zrozumieć perspektywę innych. Nic dziwnego, że proces budowania opowieści wykorzystywany jest w psychologii i wielu innych dziedzinach nauki. Terapeuci sięgają po ten mechanizm, by pomóc pacjentom przepracować doświadczenia i skomplikowane emocje. Także te bolesne, związane ze stratą czy rozstaniem. Czym dokładnie jest myślenie narracyjne? Co sprawia, że mamy skłonność do interpretowania bliskich związków prz...
Aug 12, 2024•1 hr 9 min•Ep. 417
Okres dojrzewania to rewolucja i jeden z trudniejszych etapów w życiu nastolatka/nastolatki. Z jednej strony, bardzo intensywnie kształtuje się wtedy postrzeganie, uważność, pamięć, myślenie i wyobraźnia, z drugiej – następuje gwałtowne przejście ze świata dzieciństwa w świat dorosłości. Wielu młodych ludzi nie radzi sobie z tą zmianą. Nie bez przyczyny to właśnie w tym czasie młodzież jest najbardziej narażona na zaburzenia lękowe, stany depresyjne, przejawy autoagresji czy zaburzenia odżywiani...
Jul 26, 2024•42 min•Ep. 416
Relacje z pierwszymi opiekunami (zazwyczaj – rodzicami) mają wpływ na nasze interakcje z innymi ludźmi w dorosłym życiu; mogą je ułatwić lub mocno skomplikować. Jako dzieci wypracowujemy określone strategie radzenia sobie z trudnymi aspektami rzeczywistości. Kłopot w tym, że to, co w dzieciństwie pozwalało nam przetrwać, w dorosłym życiu może okazać się barierą dla tworzenia głębokich, intymnych więzi. Warto wówczas dokonać bezpiecznego „powrotu” do źródeł traumy pod okiem terapeuty. Intensywna ...
Jun 07, 2024•1 hr 13 min•Ep. 415
Umiejętność skutecznego uczenia się to nie tylko lepsze oceny w szkole. W pewnym sensie, dobre oceny to jedynie „skutek uboczny”. Kluczowym efektem sprawnego przyswajania wiedzy jest rozwój umiejętności poznawczych, wzmocnione poczucie własnej wartości, zdolność zarządzania czasem, samodzielność w działaniu, redukcja stresu i w końcu – szybsze adaptowanie się do nowych okoliczności. Nie ma wątpliwości, że wszystkie te korzyści staną się nieocenione także w dorosłym życiu. Czy jednak dzieci w szk...
Jun 06, 2024•42 min•Ep. 414
Bullying , czyli przemoc psychiczna lub fizyczna stosowana przez nastolatków wobec rówieśników to działanie celowe, wymierzone w konkretną osobę i trwające zwykle dłuższy czas. Jego miejscem zazwyczaj jest szkoła. Czasami za opresyjne działania odpowiadają pojedynczy sprawcy, a czasem całe grupy; wtedy przewaga sprawcy nad ofiarą jest oczywista. Jeszcze większe spustoszenie w psychice nastolatka może wywołać cyberbullying, polegający na znęcaniu się nad ofiarą w sieci np. poprzez publikowanie up...
May 21, 2024•57 min•Ep. 413
Wyzwania jakie stawia środowisko szkolne bywa źródłem stresu, który w skrajnych przypadkach trwale deformuje psychikę dziecka, utrudniając mu funkcjonowanie w późniejszym życiu. Stres szkolny okazuje się szczególnie dotkliwy dla osób neuroróżnorodnych, czyli takich, u których funkcje mózgu różnią się od wzorców neurotypowych. Mogą to być osoby z zaburzeniem autyzmu, zespołem Aspergera, ADHD, dysleksją, dyspraksją, czy zespołem Tourette'a. Różnice w funkcjonowaniu mózgu przekładają się na różnice...
May 15, 2024•46 min•Ep. 412
Depresja, stany lękowe czy negatywna samoocena to coraz częstsze konsekwencje rówieśniczej przemocy szkolnej, tak dotkliwej zwłaszcza w czasach cyberbullyingu. Tymczasem zdrowie psychiczne nastolatka to punkt wyjścia do jego prawidłowego rozwoju i późniejszego dobrostanu. Dlatego tak ważne jest zrozumienie tego, co dzieje się w nastoletniej głowie i wypracowanie skutecznych form komunikacji. Co zajmuje nastolatka? Co go niepokoi? Co na ten temat mówi nauka, a dokładniej – psychologia rozwoju? Ja...
May 09, 2024•56 min•Ep. 411
Każdy z nas był, jest lub będzie w jakiejś relacji. Zwłaszcza, że termin „relacja” nie jest zarezerwowany wyłącznie dla związków natury romantycznej. W relacje międzyludzkie wchodzimy bezustannie na różnych obszarach życia – w rodzinie, w pracy, w kręgu znajomych. Jedne są inspirujące, inne – potrafią być toksyczne. Dlatego tak ważne jest, by wiedzieć czym jest zdrowa relacja i jak ją budować. Jak wygląda zdrowa relacja z rodzicami, jak z dziećmi, a jak z osobą partnerską? Jak efektywnie komunik...
Apr 28, 2024•55 min•Ep. 410
Obelgi, szyderstwa, poniżające komentarze, wykluczenie z grupy, izolowanie… Przemoc w szkole nie zawsze sprowadza się do agresji fizycznej; tymczasem ciosy zadawane psychice są zdecydowanie trudniejsze do wykrycia, a bywają równie niebezpieczne. Kluczową rolę w walce z bullyingiem (ang. zastraszenie) odgrywają nauczyciele, dlatego tak ważne jest, by odpowiednio przygotować ich do tego zadania, a jednocześnie zauważać i wspierać tych, którzy skutecznie przeciwstawiają się przemocy. Jak rozpoznać ...
Apr 25, 2024•55 min•Ep. 409
Czym są granice w kontekście relacji rodzinnych i jak je stawiać? Z takimi pytaniami, w pewnym momencie życia, zmierzy się większość z nas. Nawet jeśli nie stawiamy ich sobie wprost, podświadomie poddajemy się określonym schematom lub odwrotnie – próbujemy je przełamać. Jak wyglądają typowe wzorce zachowań i dynamika w rodzinie? Co oznacza bycie autonomicznym w kontekście relacji rodzinnych? Dlaczego autonomia jest tak ważna dla indywidualnego rozwoju? Jak stawiać własne granice i jak o nie dbać...
Apr 15, 2024•57 min•Ep. 408
Od czasu wybuchu wojny w Ukrainie, polski system edukacji mierzy się z niebagatelnym wyzwaniem, jakim było/jest przyjęcie do polskich szkół dzieci z doświadczeniem uchodźstwa. Polska i Ukraina to kraje sąsiadujące, ale czy podobne? Jak w praktyce wygląda proces włączania młodzieży ukraińskiej do polskiego systemu edukacji? Czym jest szok kulturowy i jak wpływa na możliwości uczenia się? Jak zrozumieć emocje i potrzeby dzieci? W jaki sposób należałoby przygotować się do pracy z dzieckiem dwujęzyc...
Apr 11, 2024•38 min•Ep. 407
Zdrowa relacja partnerska to cel, jaki stawia sobie większość osób świadomie wchodzących w związek. Chcemy czuć się zauważani, wartościowi, doceniani. Często przy tym zapominamy, że druga strona ma podobne oczekiwania. Jak zatem znaleźć złoty środek? Kluczem jest oczywiście dobra komunikacja. Jak wygląda i na czym polega zdrowa relacja partnerska? Z jakimi trudnościami najczęściej mierzą się osoby w związku? Na czym polega zdrowa komunikacja? Jak wyrażać potrzeby oraz ustalać i respektować grani...
Mar 28, 2024•59 min•Ep. 406
Kto choć raz w życiu usłyszał – weź się w garść i nie użalaj się nad sobą, ten wie, że najczęściej przynosi to odwrotny skutek. Tymczasem Terapia Skoncentrowana na Współczuciu (CFT) opiera się na rozwijaniu cech współczucia w relacji z samym sobą, z innymi osobami i ze światem zewnętrznym. Na czym dokładnie polega taka terapia? Jakie są jej główne założenia? Jakie techniki i metody wykorzystuje? Co na temat skuteczności terapii CFT mówią badania naukowe? Do kogo jest skierowana, a komu raczej ni...
Feb 20, 2024•57 min•Ep. 405
Powszechnie uważa się, że ludzie mają węch słabszy niż zwierzęta. Od momentu, kiedy człowiek przyjął postawę wyprostowaną, a jego nos oddalił się od ziemi, przyjęto założenie, że węch przestał służyć przetrwaniu, a rola powonienia zmniejszyła się na rzecz wzroku i słuchu. Współczesne badania naukowe przeczą temu założeniu. Czy człowiek posługuje się węchem nie gorzej niż zwierzęta, które uważamy za wybitnie uzdolnione węchowo? Niedawna pandemia COVID-19 milionom ludzi przyniosła chwilową lub trw...
Feb 19, 2024•52 min•Ep. 404
Chcemy tego, czy nie – hormony mają ogromny wpływ na jakość naszego życia. To od nich, w dużej mierze, zależy nasze samopoczucie, zdrowie i zachowanie. Relacja ta działa także w odwrotnym kierunku – nasze zachowanie i styl życia mogą wpływać na poziomy hormonalne w naszym organizmie. W jaki sposób zmiany hormonalne w ramach cyklu menstruacyjnego mogą wpływać na zachowanie i preferencje seksualne kobiet? Co mówią badania na temat cech męskich przyciągających kobiety w fazie płodnej? Jak jest to p...
Feb 19, 2024•53 min•Ep. 403
Opowiadanie historii (ang. storytelling) jest uniwersalnym zachowaniem dla naszego gatunku. Najstarsze historie mogą mieć od 4 000 aż do 37 000 lat (choć to kontrowersyjne szacunki). Czy nasi przodkowie przekazywali sobie historie jeszcze zanim zaczęli posługiwać się językiem? Opowiadanie historii – na osi czasu, czyli jak rozwijał się storytelling w kontekście ewolucji języka i innych form komunikacji? Jak wypada zestawienie współcześnie opowiadanych historii czy anegdot z ich wcześniejszymi we...
Feb 16, 2024•47 min•Ep. 402
Tatuaże stały się bardzo popularną formą ekspresji i ozdoby ciała w wielu krajach; od dawna nie są już kojarzone wyłącznie z określoną subkulturą, dzięki czemu straciły negatywne konotacje. Na tatuowanie skóry decyduje się wiele osób bez względu na wiek i płeć, mimo że wiąże się to z bólem i ryzykiem poważnych powikłań zdrowotnych. Czy perspektywa ewolucyjna może nam pomóc zrozumieć, po co niektórzy z nas decydują się na takie modyfikacje ciała? Czy tatuaże zwiększają naszą atrakcyjność? Temat r...
Feb 16, 2024•40 min•Ep. 401
Lata edukacji szkolnej to czas, który zostawia w nas ślady na całe życie. Ślady w postaci zdobytej wiedzy, ale czasami także – trudnych doświadczeń, czy wręcz przeżytych traum. Poza funkcją edukacyjną, szkoła stanowi przecież obszar adaptacji społecznej, budowania pierwszych więzi, czy zdobywania akceptacji. Wszystko to ma kluczowy wpływ na kolejne etapy życia młodych ludzi. Nauczycielka i aktywistka edukacyjna Anna Schmidt-Fic podczas swojego wystąpienia w ramach konferencji „Szkoła przetrwania...
Feb 13, 2024•38 min•Ep. 400
Jak powiedział światowej sławy specjalista w dziedzinie edukacji, Ken Robinson: "Jeśli jesteś nauczycielem, to dla twoich uczniów ty jesteś systemem". Te słowa stały się motywem przewodnim wystąpienia nauczycielki, tutorki i publicystki Agnieszki Jankowiak-Maik podczas Konferencji „Szkoła przetrwania. Jak budować odporność psychiczną w systemie edukacji”. Swoją prelekcję poświęciła m.in. tematom związanym z jednostkowym wpływem nauczycielki/nauczyciela na szkołę w oparciu o przykłady dobrych pra...
Jan 23, 2024•40 min•Ep. 399
Agresja słowna, czy generalnie – przemoc w komunikacji międzyludzkiej to zjawisko, z którym spotykamy się na co dzień w rozmaitych okolicznościach: na ulicy, w pracy, w domu. Zdarza się, że autor „przemocowych” wypowiedzi nawet nie zdaje sobie sprawy z ich ładunku emocjonalnego, albo zwyczajnie nie potrafi porozumiewać się inaczej, bo automatycznie powiela zaobserwowane wcześniej wzorce zachowań. A gdyby tak agresję w dialogu zastąpić szacunkiem i empatią, dobierając słowa w sposób ułatwiający n...
Jan 21, 2024•54 min•Ep. 398
Rozwijanie talentów i świadomość własnych mocnych stron są kluczowe dla wzmocnienia odporności psychicznej. Skupienie na naturalnych predyspozycjach i umiejętnościach wzmacnia pewność siebie i poczucie własnej wartości, co pozytywnie wpływa na umiejętność radzenia sobie ze stresem i różnymi wyzwaniami, co ma szczególne znaczenie wśród nauczycieli i dyrektorów szkół. Jak zdefiniować obszary budowania samoświadomości w dyscyplinie zarządzania sobą? Jakie istnieją modele wspierające budowanie wiedz...
Dec 06, 2023•44 min•Ep. 397
Wyczerpanie emocjonalne, brak energii, obniżone poczucie własnej wartości, objawy depersonalizacji – tak definicja opisuje stan wypalenia zawodowego. Utracie siły i motywacji do działania, często towarzyszą też objawy psychosomatyczne. I choć pojęcie wypalenia zawodowego opisano po raz pierwszy w 1974 roku, czyli prawie pół wieku temu, problem wciąż pozostaje aktualny. Czym dokładnie jest wypalenie zawodowe? Jak często występuje? Jakie ma przyczyny? Po czym je rozpoznać? Jakie są jego skutki? A ...
Nov 21, 2023•53 min•Ep. 396
Wypalenie rodzicielskie to stan emocjonalnego wyczerpania, który dotyka rodziców, często w wyniku długotrwałego stresu i przeciążenia związanego z wychowaniem dzieci. Wypaleniu towarzyszy uczucie zmęczenia, frustracja czy brak satysfakcji z roli rodzicielskiej. Może prowadzić do negatywnych emocji wobec siebie i dziecka, a także do obniżenia jakości życia rodzinnego. Wypalenie rodzicielskie dotyka milionów rodziców na całym świecie, w tym zwłaszcza w krajach rozwiniętych i indywidualistycznych. ...
Nov 16, 2023•48 min•Ep. 395
Przed nauczycielami stawiamy wielkie wyzwanie. Muszą być nie tylko biegli w swojej specjalności, ale także sprawnie przekazywać wiedzę uczniom o różnych potrzebach i w różnym wieku, jednocześnie wspierając ich rozwój i proces uczenia się. Złożoność tych wymagań, w połączeniu z warunkami pracy nauczycieli, czyni niezbędną ich zdolność do odporności psychicznej, czyli rezyliencji. Badania wskazują, że rezyliencja nauczycieli ma wpływ nie tylko na ich efektywność zawodową, ale również na zaangażowa...
Nov 13, 2023•37 min•Ep. 394
Responding to therapeutic needs of refugees: Many refugees from war areas flee to Europe. Due to traumatic events they experience in their home countries and on perilous journeys, and finally due to adverse conditions in exile, a large proportion of refugees present with posttraumatic stress disorder and depression. However, the current theories and treatments of trauma-related disorders are not designed to respond to refugees’ presentations. Moreover, the current way the treatment is provided i...
Nov 02, 2023•1 hr 1 min•Ep. 393
Poniżanie, zastraszanie, umniejszanie kompetencji, izolowanie od zespołu – to tylko niektóre przykłady mobbingu. Przemoc psychiczna w miejscu pracy czasami rozwija się niepostrzeżenie i stopniowo przybiera na sile, a czasem atakuje od pierwszego dnia pracy. Wiele osób doświadczyło jej bezpośrednio lub obserwowało w odniesieniu do innych. Zła wiadomość jest taka, że ta naganna praktyka wciąż występuje w wielu środowiskach pracy, dobra – że można i należy z nią walczyć. Czym dokładnie jest mobbing...
Oct 24, 2023•1 hr 3 min•Ep. 392
Rosnąca liczba młodzieży doświadczająca trudności psychicznych stawia przed społeczeństwem, a szczególnie przed rodzicami ważne wyzwania. Kryzysy psychiczne mogą przybierać różne formy i intensywność, a wsparcie ze strony dorosłych jest kluczowe w tak krytycznych momentach. Jak jednak skutecznie i odpowiedzialnie pomagać młodzieży, kiedy czują się zagubieni i przestraszeni? Czy fachowa literatura, a także literatura piękna dla młodzieży jest nam w stanie w tym pomóc? Jakie książki dla młodych lu...
Oct 10, 2023•45 min•Ep. 391
Motywacja – słowo klucz odmieniane chyba przez wszystkie przypadki w kontekście rozwoju zawodowego. Czym jest? Inaczej mówiąc, to wewnętrzny stan gotowości do podejmowania i wykonywania obowiązków zawodowych. Stan pożądany zarówno przez pracodawców, jak i pracowników; dla każdego bowiem oznacza konkretne benefity. Co zrobić, by czuć się zmotywowanym i efektywnym w kontekście zawodowym? Jakie czynniki stymulują motywację, a jakie demotywują pracownika? Jaki ma to wpływ na produktywność, zaangażow...
Oct 09, 2023•1 hr 2 min•Ep. 390
Dorośli, którzy wspierają dzieci doświadczające przemocy, często zastanawiają się, jak mogą im skutecznie pomóc. W polskiej rzeczywistości, reakcje na przemoc często prowadzą do umniejszania problemu lub nadmiernej litości, co paradoksalnie może pogłębiać konflikt. Takie podejście nie tylko nie pomaga ofierze, ale też może przenosić konflikt do bardziej ukrytej sfery relacji między uczniami. Jak radzić sobie z problemem przemocy w specyficznym, neuroróżnorodnym środowisku szkolnym? Dr Joanna Ław...
Sep 28, 2023•58 min•Ep. 389
