می توان در میان بخشی از مردم و شماری از تحلیل گران سیاسی در ایران یک تغییر مهم دید. در این تغییر آنچه که امید گذار به دمکراسی بود جایش را به نگرانی از تبدیل شدن به مدلی شبیه به کره شمالی داده است. از نظر آنها که این نگرانی را دارند انتخابات مجلس در پی رد صلاحیت های گسترده و نتیجه ی آن انتخابات که به مجلسی همراه با جریان تندرو و غالب جمهوری اسلامی می انجامد به اضافه ی تحولات دیگر از جمله اظهارات و فرمانهای اخیر آیت الله خامنه ای این دورنما را محتمل می کند. آیا ایران ممکن است بدان سو حرکت کند؟ آ...
Mar 21, 2020•56 min
شاید شنیده باشید که اجاره ی ساعتی آپارتمان در تهران اعتراض شماری از مقامات و مسئولان، از پلیس تا اتحادیه ی بنگاه های معاملات ملکی، را برانگیخته. یکی از آنان گفت وقتی سایتی عکس خانمی را گذاشته که به خیابان نگاه میکند و زیر آن نوشته خانه ی ساعتی، معلوم است چه قصدی از اجاره ی این نوع خانهها دارد. همزمان، جنجالی بر سر گفته های یکی از جامعه شناسان مدافع حکومت درگرفت که گفته بود در مقدس ترین شهرهایمان شهرنو را زنده کرده ایم. آنچه این دعواها را ایجاد کرده تفاوت وضعیت کنونی است با آنچه که شهرنو نامیده...
Mar 14, 2020•58 min
خبرهای بد با ما چه میکنند؟ جریان مداوم خبرهای ناگوار که به دلیل عمومی بودن در مقیاس میلیونی تکثیر میشوند چه تاثیری برجا میگذارد؟
Mar 07, 2020•58 min
در سال های اخیر لفظ نئولیبرالیسم چنان رایج شده که گاه الفاظ هم خانواده اش چون سرمایه داری، کاپیتالیسم و لیبرالیسم را در سایه قرار داده است. نئولبرالیسم چیست و چرا چنین کاربرد وسیعی پیدا کرده است؟
Feb 29, 2020•58 min
ایدهی خلافت یا امارت اسلامی در دو دههی اول سدهی جاری پیروان زیادی پیدا کرد. آیا فروکش حرکتهای سنی جهادی چون داعش این آرمان را برانداخته یا اعتقاد به آن چون آتش زیر خاکستر زنده است؟
Feb 22, 2020•1 hr
در سالی که در پیش است مشغله ی اصلی پرزیدنت ترامپ انتخاب مجدد است و واکنش ایران به ترور قاسم سلیمانی هم نشان داد مشغله ی اصلی آیت الله خامنه ای بقای نظام ست. حاصل جمع این دو گزاره به چه ممکن است بینجامد؟
Feb 15, 2020•57 min
تحصیل در مدارس خصوصی از نظر والدینی که توان استفاده از آن را دارند حقی ست که برای فرزندانشان از آن چشم پوشی نمی کنند. پس چرا این موضوع در سالهای اخیر محل بحث های جدی سیاسی شده است؟ مهمانهای برنامه: سعید پیوندی ؛ جامعهشناس ، بردیا گرشاسبی؛ پژوهشگر اقتصاد و حلیمه شریفات کارشناس آموزشی.
Feb 08, 2020•58 min
تحصیل در مدارس خصوصی از نظر والدینی که توان استفاده از آن را دارند حقی ست که برای فرزندانشان از آن چشم پوشی نمی کنند. پس چرا این موضوع در سالهای اخیر محل بحث های جدی سیاسی شده است؟
Feb 08, 2020•58 min
هم برای شرکت کنندگان در جشنواره فجر و هم برای تحریم کنندگان آن مسئله چیزی بیش از یک جشنواره ست. آیا جامعه هنری و فرهنگی در ایران احساس می کند در یک بزنگاه تاریخی قرار دارد؟ اغلب اوقات می توان فراموش کرد که پشت رویدادها و مناسبت های فرهنگی و تمدنی چیزی نهفته ست که یک نظریه پرداز آلمانی قرن بیستم توحش نامید. منظور او این بود که خشت خشت هنر و فرهنگ و تمدن با حذف و رنج و استثمار و دروغ و فریب بر هم گذاشته می شود. اغلب اوقات این را می توان فراموش کرد. اگر غیر از این بود شاید آفرینش هنری و زایش فرهنگی...
Feb 01, 2020•52 min
جابجایی طبقاتی ناشی از انقلاب ایران چگونه بود و چهار دهه بعد از این جابجایی صاحبان قدرت سیاسی در جمهوری اسلامی به چه قشر یا طبقهی اقتصادی تبدیل شده اند؟ رویهی تبدیل امتیاز سیاسی به امتیاز اقتصادی پدیده ایست که نه فقط اقتصاددانها و عالمان سیاسی را به خود مشغول کرده بلکه مایهی داستان های جذابی هم شده است. مخاطبان این برنامه احتمالا با داستان قلعهی حیوانات آشنا هستند. دست به دست شدن قدرت سیاسی و سپس اقتصادی در انقلاب ها گاه جابجایی طبقاتی خوانده میشود و گاه برآمدن مستضعفان و سرنگونی مستکبران...
Jan 25, 2020•57 min
مفهومی که با الفاظی چون خلق، توده و مردم بیان می شود در ادبیات سیاسی ایران پس از انقلاب دستخوش تغییر جدی شده است. چرا با آنچه که قبلا مورد تجلیل واقع می شد حالا با احتیاط برخورد می شود؟
Jan 18, 2020•58 min
گاه از جنگ تمدن ها صحبت می شود گاه از گفتگوی تمدن ها. اما تمدن چیست؟ آیا این مفهوم می تواند به فهم دنیای امروزکمک کند؟ این برنامه قبلا یک بار پخش شده است.
Jan 11, 2020•55 min
و زن زاده نمیشوی. تو پس از زاده شدن تبدیل به زن میشوی. این پیام سیمون دوبووار برای زنان است. در این پیام یک گمراهی آشکار دیده میشود یا یک حقیقت غالبا فراموش شده؟ این برنامه پیشتر یک بار پخش شده است..
Jan 04, 2020•53 min
از اعتراضهای آبان ماه در ایران چه میآموزیم؟ این اعتراضها امیدواری به دگرگونی کیفی اوضاع را بیشتر کرد یا نه؟
Dec 28, 2019•56 min
ایدئولوژی چیست؟ آیا ایدئولوژی آنگونه که کارل مارکس گفت واقعیت را وارونه جلوه می دهد یا چیزی بیش از آن است؟ فرق ایدئولوژی با جهان بینی و مفاهیم همجوار آن چیست؟
Dec 21, 2019•58 min
در هنر تجسمی معاصر ایرانی چه میبینیم؟ این هنر برای کیست؟ آیا حراج های سال های اخیر با مبالغ هنگفت برای آثار ایرانی نشانهی جهانی شدن این هنرست؟
Dec 14, 2019•56 min
آیا رهبرانی چون ترامپ و پوتین و مودی و اردوغان می توانند فصل جدیدی در مناسبات جهانی رقم بزنند؟ ناسیونالیسم در شکل کنونی چه پیامدهایی دارد؟
Dec 07, 2019•56 min
این موضع که تنها دین من دین راستین است تا چه حد قابل دفاع است؟ آیا منحصر دانستن دین خود، زمینهی متهم کردن دیگران به ارتداد و الحاد نمی شود؟
Nov 30, 2019•58 min
آمریکا توسط استعمارگران گشوده شد اما مردمی که آن را ساختند از آنجا که از آزار عقیدتی در اروپا فرار کرده بودند رسالت خود را دفاع از آزادی و عدالت قرار دادند، رسالتی که در طول حیات ایالات متحدهی آمریکا مانع از آن شده که ایدهی انزواطلبی به کلی بر سیاست خارجی آن چیره شود. ایدهی رسالت آمریکا در دفاع از حق اما از نظر بسیاری از مردم آن کشور، آمریکا را به ژاندارم دنیا تبدیل کرده است. بارزترین رای مردم آمریکا به پرهیز از ژاندارمی دنیا در انتخابات ریاست جمهوری پس از جنگ اول جهانی بود. اما طولی نکشید که...
Nov 23, 2019•56 min
در نظریه ی گذار که در نیمه سده ی بیستم شکل گرفت و در پایان آن سده با فروپاشی اتحاد شوروری دوباره باب شد عموما لفظ گذار در جوار لفظ دمکراسی به روندی اطلاق می شود که طی آن نظام استبدادی جای خود را به نظامی می دهد که در آن حداقلی از مبانی دمکراسی رعایت می شود. گذار در چنین نظریه ای در تمایز با انقلاب مطرح می شود. روند گذار عموما حاصل مجموعه ای از عوامل داخلی و خارجی توصیف می شود که طی آن در نهایت از یک نظام سیاسی مانع دمکراسی به نظامی عبور می شود که شاید همه ی شاخص های دمکراسی را نداشته باشد اما در...
Nov 16, 2019•55 min
فلسفهی رواقی، فلسفهای که در رواقهای یونان باستان گسترش یافت و به همین دلیل به این نام خوانده میشود چندین سده به رغم رقابت با آرای فلسفی همعصر، با آنان در یک چیز شریک بود. پرسش اصلی فیلسوفان رواقی در حوزهی فلسفهی زندگی و فلسفهی اخلاق مثل دیگر فیلسوفان زمانهی خود این بود که زندگی ارزشمند چیست و چه چیز انسان را سعادتمند میکند. بیدلیل نیست که این سوال برای مخاطبان این برنامه آشناست. ادب فارسی چه در شعر و چه در نثر مرتب با پرسشهای مشابه درآویخته است. تو درمان غمها ز بیرون مجو، که پازهر و ...
Nov 09, 2019•56 min
ماکس وبر یکی از پدران جامعه شناسی میگوید قوم و احساس تعلق به گروه قومی یک تصور است و برای آن ساخته میشود که جماعتهای انسانی در رقابت بر سر منابع و سرمایههای مادی و اجتماعی موقعیت بهتری به دست بیاورند. ناگفته پیداست که این نگاه خوشایند کسانی نیست که در هویت قومی چیزی فراتر از این میبینند. آنان در نقد این نگاه میگویند اگر چنین است همین استدلال را در مورد مفهوم ملت نیز میتوان به کار گرفت کمااینکه توصیف ملت به عنوان اجتماعی خیالی یا تصوری، اکنون در علوم اجتماعی جا افتاده است. شاید در ادامهی ...
Nov 02, 2019•59 min
در تاریخ اعترافگیری گستردهی سیاسی از طریق شکنجه در دولتهای مدرن، سه نام آشنا وجود دارد. اتحاد شوروی دههی سی و چهل سدهی گذشته، کامبوج تحت سلطهی خمرها، و جمهوری اسلامی از آغاز تاکنون. آخرین دور اعترافاتی که در اذهان ایرانیها مانده با چهرههای پژمردهی بعضی از متهمان شاخص در دادگاه تداعی میشود. اینکه چه چیز باعث میشود یک نظام سیاسی اعترافگیری پیشه کند پرسشی کم و بیش فرسوده است اما اینکه چرا یک نظام در طول حیات خود به این اعترافگیری ها ادامه میدهد قابل درنگ است. در اتحاد شوروری این رسم...
Oct 26, 2019•54 min
اخلاق زیست محیطی چگونه اخلاقیست، چه پرسشهای فلسفی در پی دارد و چه تغییراتی در نحوهی زندگی ایجاد میکند؟ در سال 1972 میلادی یک گروه زیست محیطی به نام سییرا کلاب شرکت غول پیکر والتدیسنی را به دادگاه کشاند. شکایت آنان بر این اساس بود که منطقهای که والتدیسنی میخواست به پیست اسکی تبدیل کند فارغ از انسان و نیازهایش یک ارزش ذاتی داشت و باید حفاظت میشد. در آن زمان دادگاه این شکایت را رد کرد ولی نیم سدهای که از آن شکایت گذشته دوران آگاهی بیشتر بشر بر خطرهای زیست محیطی بوده است. بعید نیست شکایت ...
Oct 19, 2019•59 min
در دوران پهلوی وقتی از تاریخ ایران صحبت میشد تقسیم آن به پیش و پس از اسلام رایجترین امر بود. حالا، چهل سال پس از انقلاب آنچه در نظر اول به چشم میآید شکاف ناشی از وقوع آن در روایتهای مربوط به سیاست و اجتماع ایران است، روایتهایی که دیر یا زود به انقلاب و گسست بنیادین ناشی از آن ارجاع میدهند. این وضعیت نتیجهی حضور سنگین انقلاب پنجاه و هفت در ذهن ایرانیهاست. شبحی که از بیزاری تا دلبستگی تا شیفتگی نوستالژیک میانگیزد و باعث میشود هر تحلیل و حتی هر روایت به ظاهر خنثی و بیطرفانه مملو از احساس...
Oct 12, 2019•56 min
اگر به کسانی که جنبشهای مدنی را مطالعه میکنند بگویید قاعدهی سه و نیم درصد چیست فارغ از اینکه با آن موافق باشند یا مخالف، بلافاصله در مورد اریکا چنووت صحبت خواهند کرد. این پژوهشگر علوم سیاسی به همراه همکارش دادههای مربوط به 323 مبارزهی خشونتآمیز و خشونتپرهیز در یک دورهی شانزده ساله را جمعآوری کرد و به این نتیجه رسید که برای ایجاد تغییر سیاسیِ جدی کافی است که سه و نیم صد از جمعیت به طور فعال در اعتراضها شرکت کنند. او که استاد علوم سیاسی در دانشگاه هاروارد است میگوید بزرگی جمعیت معترض وا...
Oct 05, 2019•58 min
در شهری که اوین و کهریزک دارد، میتوان نماز خواند؟ حتما میپرسید منظور از این سوال چیست؟ آیا میتوان اوین و کهریزک را با بنیان و ذات اسلام مربوط دانست؟ ذات اسلام چیست؟ چه صفتی برازندهی اسلام و بیان ذات آن است؟ رحمانی؟ انقلابی؟ ناب محمدی؟ انکار اینکه بین اوین و اسلام رابطهای هست، بر این نظراستوار است که ذات اسلام رحمانیست. در این نگاه، ذات اسلام ثابت است و نامتغیر و بخش اعظم آنچه که در طول تاریخ به نام اسلام نوشته شده، فرعیست و رفتنی. اگر چنین است راه فهم ذات دین چیست؟ اگر تاریخ دین نمیتواند...
Sep 28, 2019•54 min
محافل قدرتمندی در دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی فشار بر ایرانیهای خارج کشور را افزایش دادهاند. در ماههای اخیر شماری از کسانی که مرتب به ایران سفر میکردند و در کارهای آکادمیک و تحقیقیشان خطری متوجه نظام حاکم نمیشد هم، مورد آزار و اذیت قرار گرفتهاند. گفته میشود چنین آزار و اذیتی یک پیام روشن برای جمعیت بزرگتر ایرانیهای خارج است. در سوی دیگر، دولت آمریکا محدودیت بر سفر ایرانیها و ایرانیتبارها را در سالهای اخیر افزایش داده است. این وضعیت به اضافهی تشدید نگرانیها در مورد امکان تقابل ...
Sep 21, 2019•54 min
در پی دریافت نامهای از جیمی کارتر رئیس جمهورسابق آمریکا، پزریدنت ترامپ به او زنگ میزند. هر دو موافقند که چین "دارد از آمریکا سبقت میگیرد." بر اساس آنچه از این مکالمه میدانیم کارتر در ادامه میگوید از چهل سال پیش که بین چین و آمریکا روابط عادی برقرار شده چین حتی یک سنت خرج جنگ نکرده ولی آمریکا به طور مداوم در جایی از جهان در حال جنگ بوده و سه تریلیون دلار خرج این جنگها کرده است. آنها که آینده را از آن چین میدانند وقتی چند ماه پیش، این ماجرا را از زبان جیمی کارتر شنیدند خوشحال شدند. اما آیا ...
Sep 14, 2019•57 min
جنگ های ایران و روسیه دویست سال پیش در جریان بود اما مهر شکست در آن ها بر ذهنیت ایرانی چنان زنده است که از عهدنامه های پایان جنگ ها هنوز در مجادلات سیاسی روز استفاده میشود. ولی این جنگ ها ممکن بود تحت شرایطی به نتیجه ی دیگری بینجامند؟
Sep 07, 2019•57 min
