W czerwcowym odcinku podcastu „Dziś w książce” przyglądam się niebezpieczeństwom, jakie wynikają ze stereotypizowania i orientalizowania innych kultur, oraz zjawisku postturystyki – idei świadomego, etycznego i odpowiedzialnego podróżowania – przez pryzmat jednej z najważniejszych książek o stosunku zachodnich kultur do tak zwanego Orientu, czyli książki „Orientalizm” Edwarda W. Saida. Opowiadam o tym, co stoi za naszymi wyobrażeniami o obcych miejscach, jak rozbrajać pozornie neutralne narracje...
Aug 05, 2025•55 min
W czwartym odcinku podcastu „Dziś w książce” przyglądam się temu, jak boleśnie doświadczają nas dziś nierówności społeczno-ekonomiczne, przez pryzmat książki „Cena nierówności. W jaki sposób dzisiejsze podziały społeczne zagrażają naszej przyszłości?” autorstwa laureata Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, Josepha E. Stiglitza. Opowiadam o tym, czym są nierówności społeczno-ekonomiczne, dlaczego są obecnie tak dużym problemem i w jaki sposób zagrażają nam wszystkim. Z Filipem Konopczyńskim rozma...
Aug 05, 2025•53 min
W trzecim odcinku podcastu „Dziś w książce” nurkuję w książce Henry’ego Davida Thoreau „Walden, czyli życie w lesie” i przez jej pryzmat zastanawiam się, jakie zmiany zaszły w naszym stosunku do przyrody od początku ery przemysłowej oraz jak pogodzić nonkonformizm i indywidualizm z rodzaju hasła „rzucam wszystko i wyjeżdżam w Bieszczady” z odpowiedzialnością społeczną i współczesnymi wyzwaniami ekologicznymi. Z profesorem Tadeuszem Sławkiem rozmawiamy o tym, dlaczego powinniśmy mówić o świecie n...
Aug 05, 2025•53 min
W drugim odcinku podcastu „Dziś w książce” zaglądam do książki prof. Timothy’ego Snydera „Droga do niewolności”. Opowiadam o tym, w jaki sposób rozpada się dziś na naszych oczach mit końca historii, dlaczego do utrzymania wolności niezbędne jest myślenie historyczne, oraz jak to się stało, że demokracje liberalne zaczęły zmierzać w stronę autorytaryzmu. Z Miłoszem Wiatrowskim rozmawiamy o pojęciu „niewolności”, przyczynach obecnych kryzysów społeczno-politycznych w Stanach Zjednoczonych, Rosji i...
Aug 05, 2025•59 min
W pierwszym odcinku podcastu „Dziś w książce” zaglądam do książki prof. Marii Janion Kobiety i duch inności. Opowiadam o tym, dlaczego temat praw kobiet i włączania różnych perspektyw do naszej kultury jest tak istotny właśnie teraz i w jaki sposób tłumaczy obecne napięcia w naszej rzeczywistości społecznej. Razem z dr Agatą Araszkiewicz przyglądamy się protestom przeciwko zaostrzaniu prawa aborcyjnego w Polsce przez pryzmat myśli prof. Janion i szukamy odpowiedzi na pytanie, czy „gorączka roman...
Aug 05, 2025•45 min
O papierach wartościowych i smogu informacyjnym A gdyby tak w centrum rozwoju technologii postawić człowieka? Magdalena Bigaj, medioznawczyni i twórczyni Fundacji Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa, pyta o społeczne koszty postępu technologicznego. Ile za niego płaci homo sapiens digitalis? I jak higiena cyfrowa może nam pomóc zachować zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne? Słuchajcie co miesiąc na kanale Pismo do słuchania. ----------- Wykup prenumeratę, aby przeczytać ten i inne teksty oraz z...
Aug 05, 2025•12 min
Jak dziś wygląda walka z pandemią, to z grubsza wiemy. Siedząc zamknięci w domach i skrolując kolejne doniesienia doświadczamy tego na własnej skórze. Ale zastanawialiście się, jak będziemy walczyć z groźnymi patogenami w przyszłości? Czy sztuczna inteligencja i nowe technologie pomogą nam walczyć z następną pandemią? Jaką cenę przyjdzie nam za to zapłacić? Posłuchajcie siódmego odcinka podcastu "Jak naprawić przyszłość?" W pierwszej części podcastu rozmawiam z dr Rafałem Mostowym, biologiem cho...
Aug 04, 2025•1 hr 9 min
Czy zakupy mogą nam dać szczęście? - Nie, nigdy. Mogą nam dać zadowolenie, radość, ale nie szczęcie - mówi prof. Dominika Maison, dziekan wydziału psychologii Uniwersytetu Warszawskiego w najnowszym odcinku podcastu "Jak naprawić przyszłość?". Im więcej kupujemy, tym bardziej przyczyniamy się do degradacji naszej planety. Pytanie, czy zaczniemy w końcu kupować odpowiedzialnie, zbierać informacje o produkcie, dociekać, pytać o jego pochodzenie, skład, metody produkcji czy społeczną odpowiedzialno...
Aug 04, 2025•59 min
O tym, jak nam idzie nadrabianie kolejowych zaniedbań, o skutkach pandemii i ultraszybkiej kolei próżniowej, która docelowo ma pędzić z prędkością dźwięku porozmawiam w najnowszym, jedenastym odcinku podcastu "Jak naprawić przyszłość?" Moimi gośćmi są: ✎ Karol Trammer, założyciel i redaktor naczelny dwumiesięcznika "Z biegiem szyn", autor książki "Ostre cięcie. Jak niszczono polską kolej". ✎ Katarzyna Foljanty, współzałożycielka Nevomo (wcześniej Hyper Poland), odpowiedzialna za architekturę, pl...
Aug 04, 2025•1 hr 24 min
Specjalistów od „medycyny alternatywnej” jest na polskim rynku więcej niż barów z wódką w okolicy Uniwersytetu Warszawskiego. Konkurencja jest naprawdę duża - żartuje mój dzisiejszy gość. I to nie jedyne zgrabne porównanie jego autorstwa. Z dr hab. Marcinem Napiórkowskim, semiotykiem kultury, wykładowcą UW i autorem bloga mitologiawspółczesna.pl rozmawiam nie tylko o współczesnych szarlatanach, którzy panoszą się w internecie, ale też o tym, dlaczego jesteśmy podatni na teorie spiskowe i jak roz...
Aug 04, 2025•1 hr
Czy skóra z winogron nadaje się do zrobienia butów? Czym różni się tencel od wiskozy? Dlaczego bawełnę tak trudno zrecyclingować? Czy w 2050 roku będziemy drukować ciuchy w 3D czy może szyć ze śmieci? O tym porozmawiamy w szóstym odcinku podcastu Jak naprawić przyszłość? Moimi gośćmi będą: Ania Pięta, niegdyś współorganizatorka targów mody HUSH Warsaw, dziś strateżka ds. zrównoważenia w modzie i współtwórczyni odpowiedzialnej marki NAGO oraz podcastu MUDA TALKS; Dr inż. Marzanna Lesiakowska-Jabł...
Aug 04, 2025•1 hr 9 min
Czy smart home to współczesna wersja szklanych domów z wizji Seweryna Baryki? O mieszkaniach przyszłości, kryzysie mieszkaniowym, patologiach ale też o trendach i alternatywach dla rynku deweloperskiego porozmawiam w 12 odcinku podcastu "Jak naprawić przyszłość?". Moimi gościniami są: ✎ Magdalena Ruszkowska-Cieślak, prezeska fundacji Habitat for Humanity Poland ✎ Natalia Szcześniak, architektka i urbanistka, współtwórczyni wideobloga "Architecture is a good idea". Zapraszam! Barbara Sowa Źródła:...
Aug 04, 2025•1 hr 15 min
Kto to jest asystent zdrowienia? Na czym polega psychiatria środowiskowa? Jak powinna wyglądać ochrona zdrowia psychicznego w przyszłości? I jakie nowe zaburzenia psychiczne mogą nam doskwierać najbliższych dekadach? O tym wszystkim w dziesiątym odcinku podcastu „Jak naprawić przyszłość?” . Moimi gościnami są: dr Karolina Zalewska-Łunkiewicz z Zakładu, psycholożka, psychoterapeutka i socjoterapeutka z Zakładu Psychologii Klinicznej i Zdrowia Uniwersyetetu SWPS, wcześniej przez wiele lat związana...
Aug 04, 2025•1 hr 16 min
16 godzin pracy dziennie? Czemu nie 24? Roboty już to potrafią. Zamiast promować pracoholizm, lepiej zastanówmy się nad konsekwencjami automatyzacji. Jaki zawód wybrać? Jakie kompetencje szkolić, by utrzymać się na powierzchni cyfrowej rewolucji i nie dać się sztucznej inteligencji wysłać na technologiczne bezrobocie? Pesymiści, którzy obawiają się, że roboty wyprą człowieka z rynku pracy, i optymiści, którzy powitają je jako dawno wypatrywaną pomoc, zgadzają się co do jednego: automatyzacja pow...
Aug 04, 2025•1 hr 5 min
Jak będzie wyglądała szkoła przyszłości? Wiem, że dziś, kiedy nawet boiska są zamknięte, a zdalne nauczanie prawie rozłożyło cały system na łopatki, to pytanie wydaje się kuriozalne. Ale zastanówcie się. Historia uczy, że nawet najgorszy kryzys może być impulsem do zmian na lepsze. I o takich potencjalnych zmianach będę rozmawiać w dzisiejszym odcinku. Moim Gościem jest prof. Lech Mankiewicz, dyrektor Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk. Postać niezwykła. „Superbelfer”, który dzia...
Aug 04, 2025•1 hr 4 min
Rozwijają się na ziemi od przeszło 1,5 mld lat, ale długo pozostawały niezauważone. Aż okazało się, że są pomocne w walce z głodem. Imponują składem i zbawiennym wpływem na ludzkie zdrowie. Nie mam wątpliwości, że ich kariera dopiero się rozkręca. Zapraszam na 14. odcinek podcastu „Jak naprawić przyszłość” poświęcony glonom. W poprzednim odcinku opowiadałam dużo o sposobach zasysania dwutlenku węgla z atmosfery – tych naturalnych, ale przede wszystkim o tych, z którymi eksperymentuje człowiek, ż...
Aug 04, 2025•58 min
Zastanawialiście się nad tym, ile drzew musielibyśmy posadzić, aby wchłonęły cały dwutlenek węgla, który ludzkość wyprodukowała przez ostatnie sto lat? O światowych eksperymentach z „syntetycznym lasem", o debacie wokół technologii wychwytywania dwutlenku węgla i barierach na drodze do ich komercjalizacji porozmawiam w 13 odcinku podcastu „Jak naprawić przyszłość?”. Andri Snaer Magnason w eseju „O czasie i wodzie” wydanym nakładem wydawnictwa Karakter przewiduje, że największy postęp XXI wieku b...
Aug 04, 2025•42 min
Kto zyskuje na budowie antyimigranckiej twierdzy? Jak pogodzić skuteczną kontrolę granic z zasadami humanitaryzmu? Kto pojawi się przy polskiej granicy za rok, dwa, a kto będzie szukał u nas schronienia za lat trzydzieści, gdy będziemy się mierzyć ze skutkami kryzysu klimatycznego? Moimi gościniami są dwie znakomite ekspertki: ✎ Anna Alboth, dziennikarka i aktywistka, która została nominowana w 2018 roku do pokojowej Nagrody Nobla za inicjatywę Marsz dla Aleppo, obecnie związana z Minority Right...
Aug 04, 2025•1 hr 16 min
Co to jest deepfake, jak wygląda w praktyce pranie informacji, czy w Polsce działają rosyjskie trole i jak rozpoznać fake newsa? O tym rozmawiam z Beatą Biel, szefową rady Fundacji Reporterów, dziennikarką i specjalistką ds. szkoleń mediów, która kieruje serwisem weryfikującym fałszywe informacje: konkret24.tvn24.pl. Będzie też o ofiarach "metody na żołnierza" i o fejkach przyszłości. Jakich narzędzi będą używali uczestnicy przyszłych wojen informacyjnych do manipulowania opinią publiczną? Czy w...
Aug 04, 2025•1 hr 14 min
Do tematu dzisiejszego odcinka zainspirowały mnie prace nad drugim sezonem Śledztwa Pisma. Jeśli jeszcze nie słuchaliście wciągającej, reporterskiej opowieści o parze oszustów Mirka Wlekłego, to nadrabiajcie zaległości. Drugi sezon planujemy wypuścić jesienią. Będzie poświęcony zupełnie innej historii. Tym razem robimy dziennikarskie śledztwo na Dolnym Śląsku. Żadnych szczegółów nie mogę jeszcze zdradzić, oprócz tego, że w pojawia się w nim wątek narkotyków. Jak wygląda sytuacja? Kim jest i co b...
Aug 04, 2025•55 min
W jednym z opowiadań Olgi Tokarczuk cały ziemski plastik pożerają bakterie. Czy to zwykłe science fiction? Czym zastąpić plastik i co zrobić z miliardami ton tworzyw sztucznych, które już wyprodukowaliśmy? Czy segregacja śmieci ma sens? Jak naprawdę wygląda recykling plastiku i jak rozwiązać problem jednorazowych opakowań? O tym wszystkim porozmawiam w piętnastym odcinku podcastu Jak naprawić przyszłość. Impulsem do nagrania tego odcinka było obserwowanie efektów unijnego zakazu sprzedaży plasti...
Aug 04, 2025•1 hr 22 min
Inspiracja do dzisiejszego odcinka przyszła nie wprost z poezji, a z reportażu. A konkretnie – z biografii. Otóż ukazał się niedawno Zgiełk serca. Opowieść o Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej autorstwa Małgorzaty Czyńskiej, który to tekst pozwolił mi poznać na nowo poetkę-bohaterkę i jej wiersze. Przyznam – dotąd czytane przeze mnie niezbyt często i chyba niesprawiedliwie. Dzięki Czyńskiej wróciłam do twórczości autorki, która traktowana była przez sobie współczesnych protekcjonalnie, a jej wie...
Aug 04, 2025•6 min
Mirosław Wlekły w nowym audioserialu Pisma podąża tropem teorii spiskowych. Sprawdza, z czego czerpią swoją siłę, kto je szerzy i dlaczego są tak atrakcyjne? Posłuchaj o nanobotach w szczepionkach, kłamstwach podstępnych klimatystów. śmiercionośnych smartfonach, Ukraińskich faszystach i i niemieckich książętach. W tej wyliczance słychać absurd. Tymczasem teorie spiskowe to misterne konstrukcje utkane z półprawd, niedomówień i manipulacji danymi. Audioserial „Spiskowa Teoria Wszystkiego” to repor...
Jul 31, 2025•35 sec
Odcinek na dzisiaj już się wydarzył. Przedurlopowo nagrany minął się z rzeczywistością i trzeba go było powtórzyć. Wybrałam bowiem do niego wiersz Urszuli Kozioł z jej ostatniego, nagrodzonego Nike tomu, „Raptularz”. I wspomniałam, że mam nadzieję, że poetycko autorka wciąż jeszcze będzie do nas mówiła, ukażą się kolejne książki. Nazajutrz okazało się, że poetka odeszła. Wiersz jednak pozostaje niezmieniony, czytam ten sam, który pierwotnie wybrałam, choć dziś wybrzmiewa już inaczej, jak głos na...
Jul 28, 2025•4 min
Pismo to aż i zaledwie 96 stron. Czującym niedosyt przynoszę polecenia tekstów kultury, które najlepiej uzupełniają temat przewodniego tekstu numeru – à propos big techu. Posłuchajcie! -------------------- Wersja audio felietonu powstaje we współpracy ze Studiem Plac. Czyta Tamara Pawlik-Lipska. ---------------------------------- Słuchaj więcej materiałów audio w stałej, niższej cenie. Wykup miesięczny dostęp online do „Pisma”. Możesz zrezygnować, kiedy chcesz. https://magazynpismo.pl/prenumerat...
Jul 24, 2025•6 min
Skąd ta obsesja Doliny Krzemowej na punkcie walki ze śmiercią? Czy współczesna medycyna znajdzie sposób na radykalne wydłużenie życia? O najbardziej nieprawdopodobnych technologiach nieśmiertelności, ale też o tym, jak już dziś zadbać o nasz mózg, zanim przeniesiemy się wszyscy do metawersum, porozmawiam w osiemnastym odcinku podcastu Jak naprawić przyszłość? A moimi gośćmi są: ✎ dr Edyta Sadowska, futurolożka i ekspertka fundacji Laboratorium Architektury 60+, związaną z Uniwersytetem Pedagogic...
Jul 22, 2025•1 hr 19 min
A gdyby tak w centrum rozwoju technologii postawić człowieka? Magdalena Bigaj, medioznawczyni i twórczyni Fundacji Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa, pyta o społeczne koszty postępu technologicznego. Ile za niego płaci homo sapiens digitalis? I jak higiena cyfrowa może nam pomóc zachować zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne? Słuchajcie na kanale Pismo do słuchania
Jul 22, 2025•11 min
Napisz do mnie, tak jak się mówi czasem do księżyca. Raz w miesiącu wybiorę list, na który odpowiedź może przydać się nam wszystkim. Nie musi być poważny, nie musi być głęboki – ale może też być niezwykle istotny i prawdziwy. Zawsze chciałam to robić: słuchać i myśleć o tym, co usłyszałam. Napisz do mnie, a może uda nam się przeżyć moment prawdziwej rozmowy: rozmowyzk@magazynpismo.pl Karolina Lewestam
Jul 22, 2025•7 min
W dzisiejszym odcinku przychodzę do Was z twórczością Stanisława Kaliny Jaglarza, poety i tłumacza, nominowanego m.in. do Nagrody im. Wisławy Szymborskiej i do Silesiusa. Jego poezja niesie w sobie wolność i daje sobie prawo do oporu, bycia nośnikiem przesłania tych „ja”, które są tłamszone, które muszą walczyć o istnienie, bo ktoś, różne „ktosie”, próbuje je wygumkować. To poezja niestroniąca od zabierania głosu w sprawach, angażująca się, a przy tym niedoraźna czy publicystyczna. Mówił o tym J...
Jul 21, 2025•5 min
Apteczka. Kulturalny niezbędnik złożony z najważniejszych książek, reprodukcji obrazów, filmów i płyt, ale też wspomnień o miejscach, formujących doświadczeń. Moich rozmówców i rozmówczynie pytam o to, co przynosi im spokój, napędza do działania i ratuje w momentach kryzysu. Z czego składa się kulturalna apteczka wokalisty, kompozytora i autora tekstów piosenek, Janna? Zapraszam do słuchania cyklu Mateusz Roesler Partnerem tekstu jest BitterSweet Festival, który odbędzie się od 14 do 16 sierpni...
Jul 17, 2025•6 min
