Acht 130.000 jaar-oude arendsklauwtjes werden waarschijnlijk door Neanderthalers als ketting gedragen. Een nieuw bewijs dat Neanderthalers een complexere mensensoort waren dan lange tijd werd gedacht. Of moeten we niet zoveel waarde hechten aan een klauwenketting? Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering Lees hier het artikel van Lucas Brouwers over de arendsklauwenketting uit 2015: https://www.nrc.nl/nieuws/2015/03/12/vogelklauw-...
Apr 08, 2020•39 min
Onbehaarde Apen verschijnt nog steeds iedere week in je feed met verhalen uit de volle breedte van de wetenschap. Dat vinden we belangrijk. We willen niet elke week een podcast over het coronavirus uitbrengen: daarover wordt al zo veel gezegd en geschreven. Maar voor kinderen maken we graag een uitzondering. Er zijn veel vragen en antwoorden zijn niet altijd duidelijk. Daarom willen wij van jullie, kinderen of mensen die kinderen kennen, weten welke vragen jullie hebben. Stuur een WhatsApp voice...
Apr 06, 2020•1 min
Een reservoir voor broeikasgassen of een schatkamer vol mammoetfossielen: zo komt permafrost vaak in het nieuws. Maar wat is permafrost precies? En wat gebeurt er als de dooi doorzet door klimaatverandering? Presentatie: Lucas Brouwers & Gemma Venhuizen Op afstand: Marcel aan de Brugh Productie: Misha Melita @LucasBrouwers // @GemmaJV Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ....
Apr 01, 2020•40 min
Honderd jaar geleden had de wereld ook te maken met een pandemie: de Spaanse griep eiste uiteindelijk tientallen miljoenen levens. Kunnen we nu iets leren van die uitbraak en hoe er toen op gereageerd werd? Presentatie: Lucas Brouwers en Bart Funnekotter Productie: Misha Melita Editor: Julie Blussé @lucasbrouwers // @BartFunnekotter Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ....
Mar 25, 2020•30 min
Eind elfde eeuwen trokken tienduizenden West-Europeanen richting het Midden-Oosten om Jeruzalem te ‘bevrijden’. Een bizarre onderneming maar ze slaagden erin, tegen alle verwachtingen, en stichten er een feodaal koninkrijk dat tweehonderd jaar bleef bestaan. Nu wordt er vaak romantisch en ideologisch teruggekeken op de kruistochten. Waarom eigenlijk? Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering Op afstand: Bart Funnekotter Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering // @BartFun...
Mar 18, 2020•44 min
James Lovelock (100) stelt de aarde voor als een zelfregulerend systeem, waarin stenen, atmosfeer en leven één systeem vormen dat de boel in evenwicht houdt. De Gaia-theorie werd in de jaren ’70 populair in de milieubeweging en kritisch benaderd door evolutiebiologen. Maar is deze theorie van Lovelock vandaag nog relevant? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen. Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering // @GemmaJV Zie het privacybeleid op https://art19...
Mar 11, 2020•57 min
Je kunt ze niet zien, ze vliegen dwars door de aarde heen en op de bodem van de Middellandse zee hangen bollen met gevoelige camera’s naar ze te loeren: neutrino’s. Maar hoe jaag je op deze onzichtbare deeltjes? En wie bedacht als eerste dat dit deeltje zou kunnen bestaan? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Dorine Schenk. Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering // @ dorineschenk Lees hier het stuk van Dorine Schenk over antimaterie: https://www.nrc.nl/nieuws/2020...
Mar 04, 2020•48 min
Verrassing! Een extra dag, een extra Onbehaarde Apen. Maar waar komt die 29e februari vandaan? En wat is een schrikkel? In deze aflevering van Onbehaarde Apen gaan we op zoek naar de oorsprong van het schrikkeljaar. Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen. Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering // @GemmaJV Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ....
Feb 29, 2020•40 min
Van Australië tot de Schoorlse duinen: overal ter wereld komen branden in de natuur voor. Wie het nieuws kijkt ziet zorgwekkende beelden van vuurzeeën en gewonde koala’s. Komen bosbranden tegenwoordig vaker voor? Zo ja: hoe komt dat? En wat is er tegen te doen? Presentatie: Gemma Venhuizen, Marcel aan de Brugh en Cosette Molijn. Productie: Misha Melita @Cosettemolijn // @GemmaJV Meer weten over hoe bosbranden worden gemeten? https://www.nrc.nl/nieuws/2019/08/22/de-amazone-brandt-maar-hoe-fel-a39...
Feb 26, 2020•42 min
Welke wetenschappers komen er in actie op het moment dat er een nieuwe epidemie uitbreekt? In deze aflevering van Onbehaarde Apen lopen we ze allemaal langs: van de viroloog tot de bioloog en van de socioloog tot de arts. Presentatie: Lucas Brouwers, Sander Voormolen en Gemma Venhuizen Productie: Misha Melita @SanderVoormolen // @lucasbrouwers // @GemmaJV Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info ....
Feb 19, 2020•50 min
Van microscopen tot insulinepompen en van MRI-scans tot zuurstofapparaten: de zorg zit vol technologie. Geen wonder dus dat ook kunstmatige intelligentie het ziekenhuis binnenkomt. Moeten dokters vrezen voor hun baan? Of moeten ze juist blij zijn met algoritmes? Presentatie: Lucas Brouwers, Niki Korteweg en Liza van Lonkhuyzen Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @nikikorteweg // @lizalonkhuyzen Lees hier het artikel van Niki Korteweg over de ontwikkelingen van AI in de pathologie: https://...
Feb 12, 2020•43 min
Ontstond de maan in de tijd dat de aarde nog een bal magma was? Of werd de maan de ruimte in geslingerd toen de aarde nog sneller om zijn as draaide? In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in het, ook niet door de Apollo-landingen niet, opgeloste raadsel van de maan en maken we opnieuw kennis met deze oude bekende. Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Eddy Echternach Productie: Misha Melita @hendrikspiering // @LucasBrouwers Benieuwd naar de werking van de getijden en het p...
Feb 05, 2020•58 min
Traangas. Voor de politie lijkt het een perfect middel, er zijn geen dodelijke slachtoffers en de menigte wordt uit elkaar gedreven. Maar het gas is niet zo onschuldig als het lijkt, er zijn wel degelijk dodelijke slachtoffers en ook op de lange termijn kan je gezondheid eronder lijden. Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Marcel aan de Brugh. Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering Benieuwd naar hoe de demonstranten in Hong Kong traangas te lijf gaan? https://www....
Jan 29, 2020•45 min
Je hebt er meer van dan van bloed, maar toch hebben we het er niet vaak over: lymfe. In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in dit onbekende levensvocht en bespreken we de nieuwste medische technieken. Presentatie: Lucas Brouwers, Sander Voormolen en Gemma Venhuizen Productie: Misha Melita @SanderVoormolen // @lucasbrouwers // @GemmaJV Lees hier het artikel van Sander Voormolen over lymfe: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/01/10/het-onbekende-levensvocht-lymfe-a3986433 Zie het privacybele...
Jan 22, 2020•38 min
Om het Europa anno 3000 voor Christus te begrijpen bestuderen archeologen al eeuwen potten, werktuigen en wapens. Sinds 2010 beschikken ze over een nieuw middel: dna-analyse van stokoude botten. Daaruit blijkt dat in Europa in de vroege bronstijd echt een drastische bevolkingsverandering heeft plaatsgevonden. De vraag is nu hoe vredig verliep die verandering? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Bart Funnekotter. Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @BartFunnekotter // @hendriks...
Jan 15, 2020•56 min
Gelukkig nieuwjaar! Tijd voor goede voornemens. Grote kans dat afvallen of gezonder eten op jouw lijstje staan. Maar afvallen met een dieet blijkt in de praktijk moeilijker dan het lijkt. Gewoontes, omgevingsfactoren en hormonen staan ons in de weg. Waarom gaan we dan toch steeds opnieuw aan de lijn? Zijn er diëten die wél werken? Presentatie: Lucas Brouwers, Niki Korteweg en Martine Kamsma Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @nikikorteweg // @MartineKamsma Lees hier het artikel van Martin...
Jan 08, 2020•52 min
Wat bracht de wetenschap ons in 2019? In deze aflevering van Onbehaarde Apen geven alle wetenschapsredacteuren een ode aan hun hoogtepunt van dit jaar. Van palingen tot Filistijnen en van wolken tot biodiversiteit. Presentatie: Lucas Brouwers, Niki Korteweg, Marcel aan de Brugh, Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering, Bart Funnekotter, Sander Voormolen en Cosette Molijn. Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @nikikorteweg // @Cosettemolijn // @hendrikspiering // @SanderVoormolen // @BartFunnekott...
Dec 18, 2019•59 min
Zijn we van nature goed, of hebben we maar een klein duwtje in de rug nodig om ons te misdragen? Het Stanford Prison Experiment uit 1971 zou het laatste aantonen, maar de laatste jaren is er veel kritiek. Wat hebben we nog aan het experiment? Presentatie: Lucas Brouwers, Ellen de Bruin en Hendrik Spiering Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering // @EllendeBruin Lees hier het artikel van Ellen de Bruin over de kritiek op het Stanford Prison Experiment: https://www.nrc.nl/nieuws...
Dec 11, 2019•51 min
Plastic is op papier een droommateriaal. Makkelijk te produceren, eindeloos vervormbaar en onverwoestbaar. Maar om dat laatste is nu veel te doen, want plastic vervuilt de oceanen en komt in de buiken van dieren terecht. Ook in menselijke organen zijn stukjes plastic gevonden. Maar hoe erg is dat? Presentatie: Lucas Brouwers, Niki Korteweg en Marcel aan de Brugh. Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @nikikorteweg Lees hier het artikel van Niki Korteweg over microplastics: https://www.nrc.nl...
Dec 04, 2019•47 min
Na jaren onderzoek vinden Michel Mayor en Didier Queloz in 1995 de eerste exoplaneet. 51 Peg 51 b, bevindt zich ver buiten ons zonnestelsel, op 50 lichtjaar van de aarde, en draait om de ster 51 Pegasi. Sinds 1995 zijn er meer dan vierduizend exoplaneten ontdekt, en de teller loopt nog door. Waarom wordt er zo fanatiek gezocht naar planeten buiten ons zonnestelsel? En wat kunnen we leren van die verre werelden? Presentatie: Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering en Eddy Echternach Productie: Misha Me...
Nov 27, 2019•48 min
Op 19 maart 2018 stierf de laatste mannelijke noordelijke witte neushoorn, Sudan. Met zijn dood lijkt het uitsterven van de ondersoort onvermijdelijk. Maar nieuwe technieken bieden hoop: uit genetisch materiaal wordt geprobeerd een embryo te knutselen. Maar is dat wel wenselijk? Presentatie: Hendrik Spiering, Sander Voormolen en Gemma Venhuizen Productie: Misha Melita @SanderVoormolen // @hendrikspiering // @GemmaJV Lees hier de necrologie dat we vorig jaar schreven over Sudan: https://www.nrc.n...
Nov 20, 2019•42 min
Met elektroden in het brein een spraakcomputer besturen: Hanneke de Bruijne is de eerste ter wereld die dat thuis kan doen. Waarom is die techniek zo ingewikkeld? En hoe werkt het precies? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over breinbesturing. Presentatie: Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering en Niki Korteweg Productie: Misha Melita @GemmaJV // @hendrikspiering // @nikikorteweg Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/...
Nov 13, 2019•38 min
Fukushima, Tsjernobyl en Three Mile Island: de geschiedenis leert dat het met kerncentrales lelijk kan misgaan. Maar aan de andere kant kan kernenergie een relatief schoon alternatief zijn voor stroomopwekking. Moeten we kernenergie weer een kans geven, of is het te gevaarlijk? Presentatie: Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering en Cosette Molijn. Productie: Misha Melita @GemmaJV // @Cosettemolijn // @hendrikspiering Lees hier het artikel van Cosette Molijn over kernenergie: https://www.nrc.nl/nieuws...
Nov 06, 2019•48 min
Als het tegenwoordig gaat over slavernij is het onderwerp meestal de transatlantische slavernij: de slavenhandel waar Nederland vanaf de 16e eeuw aan mee deed. Maar de geschiedenis van de slavernij wereldwijd gaat veel verder terug. Al voordat er een schrift bestond, werden mensen als eigendom gehouden. De Zweedse historicus Dick Harrison beschrijft in zijn nieuwe boek de slavernij vanaf het eerste begin. In deze aflevering van Onbehaarde Apen volgen we dat spoor tot in het heden. Presentatie: G...
Oct 30, 2019•49 min
Een muur vol diploma’s, een witte jas of een blauwe pil: allemaal factoren die bijdragen aan het placebo-effect. Een gebroken been ga je er niet mee herstellen, maar cognitief kunnen placebo’s veel effect hebben. Mensen rapporteren minder pijn, lopen ineens makkelijker of behalen hogere sportresultaten. Hoe werkt dit mysterieuze placebo-effect precies? En wat is het nocebo-effect? Presentatie: Hendrik Spiering, Sander Voormolen en Niki Korteweg Productie: Misha Melita @SanderVoormolen // @hendri...
Oct 23, 2019•42 min
Van Mesopotamische bierwetten tot gistcellen die zich als diva gedragen: in deze tweede liveshow van Onbehaarde Apen duiken we in de geschiedenis en de toekomst van bier. Hoe werd het eerste bier gebrouwen? Dronken Middeleeuwers echt alleen maar bier in plaats van water? En zullen we in de toekomst crispr-cas op gistcellen toepassen? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma Venhuizen, Bastiaan Nagtegaal en Bart Funnekotter Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering //...
Oct 16, 2019•1 hr 13 min
"A highly charged prize”, grapte het Nobelcommité over de Nobelprijs voor Scheikunde, waarvan de winnaars vandaag bekend zijn gemaakt. De winnaars zijn de Amerikaan John Goodenough, de Brit Stanley Whittingham, en Japanner Akira Yoshino voor de ontwikkeling van de lithium-ionbatterij. Die zitten in je mobiele telefoon, in je laptop en in elektrische auto’s. De ontwikkeling van deze herlaadbare batterij begon tijdens de oliecrisis van de jaren ’70. De drie winnaars van de Nobelprijs voor Scheikun...
Oct 09, 2019•18 min
Samen hebben ze ons beeld van het universum voorgoed veranderd. De Nobelprijs voor Natuurkunde is dinsdagochtend toegekend aan drie mensen. Eén helft ging naar James Peebles, voor zijn onderzoek aan de oerknal en donkere materie en energie. De andere helft van de prijs gaat naar de Zwitsers Michel Mayor en Didier Queloz voor hun ontdekking van de eerste exoplaneet rondom een zonachtige ster. Presentatie: Lucas Brouwers, Dorine Schenk en Hendrik Spiering Productie: Misha Melita @dorineschenk // @...
Oct 08, 2019•21 min
De Nobelprijs voor de geneeskunde is vanmorgen uitgereikt aan Amerikanen Gregg Semenza en William Kaelin en de Brit Peter Ratcliffe. Ze winnen de prijs voor hun onderzoek naar hoe cellen zuurstof meten. Wat dat precies betekent leggen medisch redacteuren Sander Voormolen en Niki Korteweg uit. Presentatie: Lucas Brouwers, Sander Voormolen en Niki Korteweg Productie: Misha Melita @SanderVoormolen // @lucasbrouwers // @nikikorteweg Benieuwd naar de reactie van William Kaelin? Luister het hier terug...
Oct 07, 2019•18 min
De godenzoon die eerst vecht tegen monsters, maar dan zijn beste vriend verliest en op zoek gaat naar onsterfelijkheid: Gilgamesj is de held in een oeroud gedicht dat tweeduizend jaar lang vergeten was. Hoe ontdek je zo’n verhaal en hoe vertaal je spijkerschrift van vierduizend jaar oud? In deze aflevering duiken we in het epos van Gilgamesj. Presentatie: Lucas Brouwers, Bart Funnekotter en Hendrik Spiering Productie: Misha Melita @BartFunnekotter // @lucasbrouwers // @hendrikspiering Lees hier ...
Oct 02, 2019•50 min
