Wie profiteert er van (massa)toerisme? Waarom moet de staatsschuld klein blijven – of is dat helemaal zo belangrijk niet? Krijgen we ooit weer een normale woningmarkt? Wekelijks onderzoeken economisch journalisten Marike Stellinga en Maarten Schinkel de cijfers achter het nieuws en de invloed van economie op de samenleving. Zo simpel is het niet is vanaf 12 september elke donderdag te beluisteren in alle podcastapps. Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel Redactie en productie: Jea...
Sep 09, 2024•58 sec
Social media bubbles, manipulatie en deepfakes: de waarheid ligt zwaar onder vuur. Volgens veel onderzoekers stevenen we af op een 'infocalyps', een situatie waarin álle informatie verdacht is. Maar er wordt hard gewerkt aan oplossingen, bijvoorbeeld door filosofiehoogleraar Catarina Dutilh Novaes (VU) en blockchainpionier Sebastiaan van der Lans, oprichter van de startup WordProof en het Europese initiatief Trusted Web. Wij spraken ze live in Cultuurhuis Felix Meritis in Amsterdam over de grote...
Aug 09, 2024•52 min
Hoe meer data je over de wereld verzamelt, hoe beter je weet hoe die in elkaar zit - toch? Volgens onze gast, natuurkundige en filosoof Bernardo Kastrup, is dat een grote misvatting. Hij laat op basis van recente experimenten in de kwantumfysica zien dat er iets rammelt aan de belangrijkste aannames van veel wetenschappers - en technologiebedrijven. Volgens Kastrup dwingen de bizarre bevindingen op kwantumniveau tot een totaal andere blik op de aard van de meetbare werkelijkheid, de toekomst van...
Aug 09, 2024•50 min
Bijna vijf jaar nadat het Parijs-akkoord tegen klimaatverandering werd gesloten is dit jaar toch weer een van de warmste ooit. In de wetenschap en zelfs bij de VN gaan stemmen op over een megalomane technologische noodrem om opwarming van de aarde tegen te gaan: geo-engineering. Futuristische technieken om de zon te dimmen of om CO2 grootschalig uit de lucht te zuigen. Van ruimtespiegels tot superalgen. Is dit de oplossing voor het klimaatprobleem of zijn de gevaren groter dan de beloften? Te ga...
Aug 09, 2024•35 min
We sluiten onszelf op in informatiebubbels en door de lockdowns ook in onze huizen. Daardoor denken we steeds kleiner, vreest kunstenaar Daan Roosegaarde. Dat terwijl de grote crises van nu juist enorm veel creativiteit en verbeeldingskracht vragen. We vroegen aan de technologiekunstenaar: wat is er nodig om uit deze neerwaartse spiraal te komen? Hoe krijgen we weer zin in de toekomst? Gast: Daan Roosegaarde Presentatie: Wouter van Noort & Jessica van der Schalk Productie: Henk Ruigrok van d...
Aug 09, 2024•42 min
Wat nou als er een manier zou zijn om de toekomst te voorspellen? En niet alleen voorspellen, maar ook beïnvloeden door slim in te grijpen? Er is een nieuwe tak van wetenschap in opkomst waarmee dat mogelijk lijkt te worden: de complexiteitswetenschap. Hoogleraar Peter Sloot vertelt over deze innovatieve mix van psychologie, natuurkunde en informatica, en over zijn projecten in Singapore en Nederland. Hij maakt daar SimCity-achtige simulaties van steden en landen, "digitale klonen", om te bereke...
Aug 09, 2024•41 min
We leven in de begraafplaats van de natuur. Onze gebouwen, voertuigen, wegen en bruggen zijn gemaakt van dode materialen. Wat als die zouden leven? Dat is het levenswerk van biodesigner Bob Hendrikx. Hij haalde het wereldnieuws met de door hem uitgevonden doodskist van levende schimmeldraden, mycelium. Als het aan hem ligt het bouwmateriaal van de toekomst. Wonen we straks in een schimmel? Gast: Bob Hendrickx Presentatie: Jessica van der Schalk & Wouter van Noort Productie: Henk Ruigrok van ...
Aug 09, 2024•29 min
Internet zou een emancipatiemachine worden, een motor van democratisering. Maar de laatste tijd zien we ook de keerzijdes: nepnieuws, extremisme, cyberaanvallen, en het lijkt eerder erger te worden dan beter. Van de bestorming van het Capitool tot historisch grote hacks in de afgelopen weken. Volgens Stanford-onderzoeker en oud-Europarlementariër Marietje Schaake is het de hoogste tijd dat we democratie gaan terugveroveren op techreuzen, cybercriminelen en hackende overheden. Maar hoe? Gast: Mar...
Aug 09, 2024•46 min
Gaan we met zonne-auto's, persoonlijke drones en elektrische vliegtuigen méér reizen? Of zorgt de pandemie voor fijnere buurten dichtbij met minder reiskilometers? En wie is er verantwoordelijk voor nadelige bijeffecten van futuristische vervoerstechnologie? Met hoogleraar Maarten Steinbuch verkennen we de exponentiële toekomst van vervoer. Abonneer je hier op de Future Affairs nieuwsbrief: nrc.nl/futureaffairs Gast: Maarten Steinbuch Presentatie: Wouter van Noort & Jessica van der Schalk Pr...
Aug 09, 2024•41 min
Een beter klimaat begint niet bij jezelf maar bij Shell en China, toch? Dat is veel te simpel gezegd, volgens Babette Porcelijn. Zij deed jarenlang onderzoek, schreef twee boeken en geeft ons tips. Met welke vijf concrete acties maak je de grootste impact, en hoe doe je dat op zo'n manier dat je leven fijner wordt in plaats van schraler? Er zijn nogal wat misvattingen over duurzamer leven, blijkt. Abonneer je hier op de Future Affairs nieuwsbrief: nrc.nl/futureaffairs Gast: Babette Porcelijn Pre...
Aug 09, 2024•47 min
De maatschappij van de toekomst wordt niet alleen door technologie gevormd maar vooral door mensen, jónge mensen. Zij zitten nu in de bloei van hun leven verplicht binnen en op afstand van elkaar. En corona is niet de enige crisis die deze generatie jongeren voor de kiezen krijgt: straks ook een dijk van een recessie en dan hebben we het nog niet eens over de klimaatcrisis. Hoe gaat deze combinatie van crises zijn sporen nalaten op Generatie Z? Dreigt het een verloren generatie te worden of slaa...
Aug 09, 2024•45 min
Deepfakes, conspiracies, nepnieuws: er lijkt op internet een perfecte storm op te steken van desinformatie. Nieuwe technologieën maken steeds levensechte manipulaties van beelden mogelijk, en het wordt moeilijker dan ooit om echt van nep te onderscheiden. Iedereen lijkt steeds meer in een eigen werkelijkheid te leven. Maar geven we technologie niet te makkelijk de schuld? Wordt die 'infocalypse' niet vooral door onszelf veroorzaakt? Wij gingen met cultuursocioloog Siri Beerends naar selfie-walha...
Aug 09, 2024•40 min
Vooral niet serieus nemen, die trendwatchers met hun grootse pandemievoorspellingen over het "nieuwe normaal" en de "grote reset", zegt hoogleraar Jan Rotmans. Volgens hem is dat veel te kortzichtig gedacht. Hij stelt daar een toekomstvisie tegenover waarin Nederland in 2120 is veranderd in een watergebied vol drijvende steden. Hij laat zien wat er allemaal nog moet veranderen voor een écht duurzame, inclusieve en digitale samenleving. De grondlegger van het vakgebied transitiekunde werpt een on...
Aug 09, 2024•38 min
Robotchirurgen, VR-spreekkamers en Apple-ziekenhuizen? De zorg verandert zeker, maar op een andere manier dan de techvoorspellers denken. Marlies Schijven nam ons mee in haar visie voor de zorg in 2031. Ze is chirurg, hoogleraar serious gaming en adviseert het ministerie van Volksgezondheid over datatoepassingen tijdens de pandemie. Zij werkt aan zorg waar technologie nog nauwelijks zichtbaar is en er meer tijd is voor menselijk contact. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de p...
Aug 09, 2024•34 min
Machines maakten onze spierkracht al overbodig, en datzelfde lijkt kunstmatige intelligentie nu te doen voor onze denkkracht. Velen waarschuwen voor de gevaren van AI: bestaande ongelijkheden worden vergroot, beslissingen over mensen worden onnavolgbaar en de macht van de Big Tech wordt nog groter. Maar Sennay Ghebreab (UvA) ziet juist de kansen voor maatschappelijke toepassingen van zelflerende algoritmes die racisme en vooroordelen wegnemen. In zijn Civic AI Lab werkt hij aan kunstmatige intel...
Aug 09, 2024•56 min
Elektrische auto's doen uitlaatgassen verdwijnen, het internet ruikt naar niks en bij een Zoom-meeting ruik je ook alleen jezelf. De rol van geur wordt eerder kleiner dan groter in een digitalere, duurzamere wereld, toch? Niet als je het vraagt aan geurhistorica Caro Verbeek. Ze neemt ons mee langs de geur van Cleopatra, Napoleon en de geur van gevaarlijke ziektes, om ons te laten denken, nee rúíken aan de komende jaren. En hoe de toekomst ruikt kan weleens veel meer impact hebben op ons welzijn...
Aug 09, 2024•54 min
Future Affairs LIVE: De mensheid is in staat pandemieën te creëren, nucleaire oorlogen te starten en de natuur nog verder te ontregelen. Maar een moreel kader om dat níet te doen ontbreekt. De kans dat we deze eeuw als mensheid ten onder gaan is volgens de wereldberoemd moraalfilosoof Toby Ord zo’n 1 op 6. De hoogste tijd dat we een plan maken voor ons voortbestaan hier op aarde. Toby Ord is verbonden aan The Future of Humanity Institute van de universiteit van Oxford en hij is adviseur voor Wor...
Aug 09, 2024•1 hr 17 min
Volgens Oxford-historicus Philipp Blom staan we aan de vooravond van een 'geestbeving': de huidige manier van leven is onhoudbaar. Hij onderzocht historische omwentelingen zoals oorlogen, pandemieën en klimaatveranderingen en concludeert: de mensheid moet zich schrap zetten. Abonneer je hier op de Future Affairs nieuwsbrief: nrc.nl/futureaffairs Gast: Philipp Blom Presentatie: Jessica van der Schalk & Wouter van Noort Productie: Ruben Pest Montage: Yeppe van Kesteren Montage ondersteuning: G...
Aug 09, 2024•52 min
Psychedelica zoals ayahuasca en truffels duiken de laatste tijd op uiteenlopende plekken op: van therapie tot ceremonie tot de beurs. Het is steeds meer de vraag of we de effecten van psychedelica kunnen wegwuiven als betekenisloze hallucinaties omdat mensen levensveranderende inzichten kunnen krijgen tijdens een trip. Wat kunnen deze middelen brengen de komende jaren? Joost Breeksema pioniert nu vijftien jaar met psychedelica-onderzoek in Nederland. Hij is verbonden aan het UMCG in Groningen en...
Aug 09, 2024•46 min
Het BBP, het bruto binnenlands product, is de belangrijkste maatstaf om wereldwijd te meten en te vergelijken hoe het met samenlevingen gaat. Toch is er enorme behoefte om op een andere manier te kijken naar de wereld, maar dat komt maar niet van de grond. Ons idee over de wereld en hoe het met ons gaat wordt nog altijd voornamelijk gekleurd door louter economische cijfers. Hoe dit komt en wat daaraan gedaan kan worden bespreken we met Rutger Hoekstra. Hij werkt aan een wereld ná het BBP, een we...
Aug 09, 2024•42 min
Het klimaatprobleem reduceren we tot CO2-uitstoot, een virus tot R-getal en de biodiversiteitscrisis tot een uitstervende neushoorn. Volgens filosoof René ten Bos is dit denken gevaarlijk eenvoudig. De complexe uitdagingen van de toekomst vergen een totaal nieuwe manier van problemen oplossen. Abonneer je hier op de Future Affairs nieuwsbrief: nrc.nl/futureaffairs Gast: René ten Bos Presentatie: Jessica van der Schalk & Wouter van Noort Productie: Henk Ruigrok van de Werven & Ruben Pest ...
Aug 09, 2024•41 min
Artificiële intelligentie (AI) zit allang in de haarvaten van de samenleving, maar volgens prof. Haroon Sheikh is Nederland niet klaar voor de enorme gevolgen daarvan. Volgens Sheikh is het een technologie die net zoveel gaat veranderen als elektriciteit of de verbrandingsmotor. Van een Oudgriekse oorlogsrobot tot predictive policing, al millennia wordt er nagedacht en gefantaseerd over robots. Leiden de mythes niet af van wat autonome computers écht al doen? Begrijpen we eigenlijk wel goed wat ...
Aug 09, 2024•51 min
Digitalisering dendert over ons, en over de maatschappij, heen lijkt het soms. Maar is digitalisering wel zo onvermijdelijk? Bepalen we dat niet gewoon zélf? En zijn de enorme datacenters daarvoor in het landschap wel echt nodig? Techpionier Marleen Stikker onderzoekt vanuit welke ideeën technologie is ontwikkeld en of die ideeën nog wel aansluiten op wat we willen. Zij ziet hoe een democratischer en rechtvaardiger internet aan het opborrelen is, en veel op zijn kop kan zetten de komende jaren. ...
Aug 09, 2024•39 min
In de neurowetenschap blijft één onderwerp een groot mysterie: wat is bewustzijn? Hoeveel scanners en data onderzoekers er ook tegenaan gooien, een sluitende verklaring is er niet voor het feit dat we de wereld ervaren zoals we die ervaren. Volgens hoogleraar psychiatrie Sarah Durston is het daarom tijd voor een radicaal andere blik op ons bewustzijn. Er broeit volgens haar een wetenschappelijke revolutie die de komende jaren veel op zijn kop kan zetten. Gast: Sarah Durston Presentatie: Jessica ...
Aug 09, 2024•43 min
Bomen die als internetzendmasten kunnen werken, schilden van woestijnkevers als inspiratie voor wateropvang-technieken: als het aan kunstenaar Jalila Essaïdi ligt, is het tijd om om veel nieuwsgieriger naar de natuur te kijken. Evolutie heeft namelijk al miljoenen jaren lang talloze problemen slim opgelost met superefficiënte innovaties. Volgens haar kan een andere blik op de natuur en onze plek daarin leiden tot een nieuw tijdperk. Komt na het antropoceen het symbioceen? Gast: Jalila Essaïdi Pr...
Aug 09, 2024•40 min
Moet de Maas eigen rechten krijgen? Moet de Noordzee zelf vervuilers kunnen aanklagen? Wereldwijd komt een beweging op stoom om bergen, bossen en rivieren rechtspersoonlijkheid te geven, en om misdaden tegen de natuur als 'ecocide' te vervolgen. Gaat het recht straks het klimaat redden? Met onderzoeker en pionier Daphina Misiedjan verkennen we een toekomst waarin de natuur rechten krijgt. Abonneer je hier op de Future Affairs nieuwsbrief: nrc.nl/futureaffairs Gast: Daphina Misiedjan Presentatie:...
Aug 09, 2024•37 min
Complotdenken is zichtbaarder dan ooit. Neem deze mensen serieus, luister naar ze in plaats van ze weg te zetten als 'wappie', zegt socioloog Jaron Harambam. Laten hun zorgen zien wat er daadwerkelijk misgaat in de samenleving, en wat er de komende jaren aan maatschappelijke veranderingen opborrelt? Abonneer je hier op de Future Affairs nieuwsbrief: nrc.nl/futureaffairs Gast: Jaron Harambam Presentatie: Jessica van der Schalk & Wouter van Noort Productie en montage: Ruben Pest Montage onders...
Aug 09, 2024•50 min
Future Affairs LIVE: De moderne samenleving maakt blind voor verbindingen tussen mens en natuur, denkt schrijver Jeremy Lent. Hij onderzoekt de existentiële crisis die de westerse mens in zijn greep heeft gekregen en schetst een nieuw kader van betekenisgeving dat ons in een andere richting kan sturen. Lent integreert de laatste bevindingen uit de biologie, ecologie, kwantumfysica, neurowetenschappen met oude inzichten uit het taoïsme, boeddhisme, neo-confucianisme en het wereldbeeld van inheems...
Aug 09, 2024•1 hr 15 min
Hoogleraar duurzaamheid Pim Martens week af van wetenschappelijk gebaande paden en sprak vertegenwoordigers van inheemse volken, stamoudsten, religieuze leiders en een sjamaan. Waarom is het ontginnen van Mars volgens hen achteruitgang? Hoe anders is hun verhouding tot dieren en de natuur? Hoe kijken zij tegen de westerse manier van leven aan? En wat kunnen we van hen leren over een duurzame toekomst, zonder te vervallen in valse romantiek? Abonneer je hier op de Future Affairs nieuwsbrief: nrc....
Aug 09, 2024•45 min
Leven we inderdaad op een historisch keerpunt waarop de mensheid gedwongen wordt heel anders te leven? Wat zal de opvolger van het antropoceen zijn waarin de mens centraal stond? Kan de intelligentie van de natuur ons helpen een nieuwe weg in te slaan? Kunnen we omgaan met de overweldigende complexiteit van de uitdagingen die op ons afkomen? In deze aflevering zetten we de hoogtepunten van een jaar lang gesprekken met pioniers en denkers voor Future Affairs op een rij. Hoe heeft deze podcastseri...
Aug 09, 2024•45 min
