¶ Introductie en Persoonlijke Afscheidsuitdagingen
Annabelle. Ja, Pien. Staan we dan? Wil jij een beetje goed in afscheid nemen? Nee, ik ben er echt heel erg slecht in. Ja, ik dus ook. Ik word er ongemakkelijk van. Ik ook. Maar dan hebben we wel een probleem.
Ja, we hebben echt een probleem. Dit is de laatste podcast voor de zomer. Ja, dat vind ik wel echt heel jammer. Hoe gaan we dat doen? Afscheid nemen? Ik weet het niet, Pien. Ik wil er ook een beetje een vrolijke aflevering van maken. Dus om nu heel hard te gaan snikken vind ik dan ook weer zo wat. Zullen we het toch proberen? Ga er het beste van maken. Hoi, leuk dat je luistert naar de podcast van het NOS Jeugdjournaal. Hierin duiken we iedere week dieper in een onderwerp uit het nieuws...
En deze week doe ik dat, Annabel Zandbergen, samen met Pien Lering. Ja, en deze week gaan we het dus hebben over afscheid nemen. Voor groepachters is het bijna zover. Ze nemen afscheid van de basisschool. Er zijn musicals, schoolkampen, maar ook heel gekke acties zoals kinderen die... de school overnemen of door hun juffen en meesters uit het raam geslingerd worden? Is het nodig om zo uitgebreid afscheid te nemen? En zo ja, hoe werkt dat dan? Hoe neem je goed afscheid van de basisschool?
Goeie vraag. Dat gaan we deze aflevering voor jullie uitzoeken. En dat doen we natuurlijk niet alleen, maar met hulp van jullie vragen. Hoe is het om afscheid te nemen? Is afscheid nemen eigenlijk wel überhaupt goed voor je? Heb je... Tips die je kan doen als je afscheid gaat nemen. Hele goede afscheidsvragen. Pink nu al een traantje weg, Pien. Maar er zijn natuurlijk niet alleen vragen. Er is ook weer een raadsel dat is deze week ingestuurd door Elise.
Wat deed de gum op de laatste schooldag? Ze tranen wegvegen. Nee? Nee, maar ik vind het wel goed. Zit ik in de buurt of helemaal? Nee, eigenlijk helemaal niet. Oké, dan ga ik er nog even over nadenken. Dit is een podcast van NPO Zapp en NOS. Ja, Anna, bel stop eens even.
¶ De Psychologie van Afscheid Nemen
Dit geluid, hè? Ik strompel een beetje. Je moet even vertellen, je loopt op krukken. Wat is hier aan de hand? Ik loop op krukken omdat ik vorige week een reportage heb gemaakt voor het Jeugdjournaal in het thema. Het ging over afscheid nemen ook op de school. En toen? Was er een slotenmars, dus allemaal kinderen moesten in een soort optocht door de sloot. Als afscheid. Ja, heel leuk afscheid. Heel origineel. Ze gingen door die sloot lopen en ik dacht, ik doe mee. En ik wil van de kant afstappen.
Maar ik laat mijn voet staan, ik ga zelf het water in, het ging helemaal mis. En dat is opgenomen. Doe mijn vinger dit, dan ga je zitten. Even kijken, werkt dat bij jullie? Ja! De leerlingen van de Lataste school in Hoorn, in de provincie Limburg, gaan volgend jaar naar de middelbare. En nemen dus afscheid in de modder. En ik modder eventjes mee.
Gaat het? Ik lach natuurlijk. Ik deed alsof er niks aan de hand was daarna. Gewoon nog een stuk doorgestrompeld. Maar even, hoe is het nu dan? Ja, ik heb een hele zere knie. O jee. De huisarts moet er nog naar kijken, dus ik weet niet wat er aan de hand is. Afscheid gaat je niet in de kookleren zitten. Afscheid nemen kan soms echt pijn doen. Maar dat afscheid gebeurt dus nu op alle basisscholen in Nederland. En dat wordt vaak...
Groots gevierd, maar waarom? Waarom gebeurt dat zo groot? Dat gaan we uitzoeken. Dat gaan we uitzoeken. En dat doen we op basisschool, het meesterwerk in Almere. Nou, strompel maar even mee, dan gaan we naar binnen. Volgens mij moet je hier naar links. Hé, daar zie ik een grote acht op de deur. Een grote gouden acht. Hallo. Hallo. Dit moet groep acht zijn. Ja. Hoe is het hier? Goed.
Jullie laatste dagen op deze school, of niet? Ja. Hoe vinden jullie dat? Leuk. Leuk? Ja, je kijkt er naar uit? Ja. En hoe is dat bij jou? Het is ook een beetje leuk, maar ook een beetje wel spannend, ja. Maar ik ga naar de middelbare en dan moet ik wiskunde doen. Oké, maar we zijn hier om eens even te kijken hoe jullie het vinden om afscheid te nemen. Wie kan daar wat over vertellen? Is afscheid nemen ook iets waar jullie verdrietig van worden?
Want ik vind het wel eens lastig. Daar kan ik een beetje zo'n rot gevoel van krijgen. Wie herkent dat wel? Niemand. Jullie vinden afscheid nemen makkie. Ik zie hier een vinger omhoog gaan. Ik vind het juist spannend, maar ook triest, want je gaat je vriendinnen missen, je klas, je leraren.
En heel veel dingen. Nou, ik ben wel benieuwd. Wij gaan eens even leren hoe je dan goed afscheid kunt nemen. We komen straks nog even bij jullie terug, want jullie hebben daar een speciale manier voor hier op school, toch? Nou, daar gaan we straks meer over horen. Dan gaan wij voor nu even afscheid van jullie nemen. Gewoon heel koeltjes. Doei! Komen we zo bij jullie terug.
Zo, we laten de kinderen eventjes in de klas. Want wij hebben een afspraak met Jellie Belsma. Zit hier verstopt in de schoolbibliotheek. Hallo. Daar zijn we. Weet dus van alles over afscheid nemen. Klopt, zeker in relatie tot groepen 8 die van school afgaan. En hoe noem je dat, jouw functie?
Ja, ik ben een orthopedagoog. Ik ben een trainer. Ik ben een coach. Ik ben een opleider. Dus een beetje van alles wat. Oké. En ben je zelf een beetje goed in afscheid nemen? Hangt ervan af. Ik heb het wel moeten leren. Ja, ik was altijd wel degene die eigenlijk het liefst ruzie maakte. Ruzie maakte? Ruzie maken is een hele fijne manier om afscheid te nemen, want dan is alles en iedereen stom. Dit roept meteen heel veel vragen op. Laten we meteen beginnen met de eerste.
Zijn sommige achtse groepers verdrietig als ze afscheid nemen van de basisschool? Doei, groetjes Robin! Nou ja, je sluit natuurlijk in groep 8 echt een hele belangrijke periode af. En je gaat naar de middelbare school en daar word je eigenlijk tiener. Dus je sluit een periode af van acht jaar, dat is natuurlijk ontzettend lang.
En daar heb je heel veel vertrouwdheden op gebouwd. Daar moet je allemaal afscheid van nemen. Dus sommige kinderen worden daar heel verdrietig van. Kun jij je dat nog herinneren? Ja, ik vond het vooral heel spannend. Drong nog niet echt tot me door wat het betekende eigenlijk. Het eind van de basisschool. Dat is wat wij heel veel zien. En leerkrachten merken dat. Doordat kinderen dan in groep 8 ergens rond de meivakantie ineens...
¶ Waarom Afscheidsrituelen Essentieel Zijn
onrustig worden. Kinderen houden zich niet meer aan afspraken. Ze krijgen meer ruzies met elkaar. Ze gaan zich een beetje verzetten tegen school. Ze vinden alles stom, kinderachtig. Beetje opstandig. Precies. Krijg jij dat ook, Pien? Nee. Ik vind dat het heel braaf, zoals je weet. Goed moment om naar de vraag van Nohan te gaan. Hoe is het om afscheid te nemen? Het is ook moeilijk afscheid nemen. Het is hartstikke moeilijk.
Ik weet bijvoorbeeld van mijn eigen dochter die van de middelbare school afscheid nam. En die ging op een gegeven moment echt met iedereen ruzie maken. En toen wist ik, oh het afscheid zit eraan te komen. Maar dat is een ingewikkeld gevoel. En ruzie maken is veel makkelijker. Waarom is dat makkelijker dan? Ja, waarschijnlijk vinden we het makkelijker om boos te zijn. Dan verdrietig. Dan verdrietig, ja. Het is intenser.
Maar is het alleen maar dat kinderen zich gaan afzetten? Ik kan me ook voorstellen dat je juist heel erg ergens aan vast gaat klampen. Gaat klitten, zeggen wij dan. Het is fitten of klitten. Fitten of klitten. Dus fitten is dat eerste stuk, maar klitten kan ook. En dat zie je vaak.
in de laatste fase. En klitten is? Heel erg bij elkaar gaan zitten. En feestjes organiseren. Iedereen wordt uitgenodigd. Iedereen mag komen. Slaapfeestjes, strandfeestjes, barbecuetjes. Wat er soms al niet bedacht wordt. je vrienden zijn. Precies. Je wilt niet loslaten. We hebben ook heel veel verhalen van de podcasttelefoon gekregen. Ja, allemaal herkenbaar als je dit hoort. Nou, ik ben echt heel slecht aan afscheid nemen, want ik moet altijd...
Huilen of ik wil, dan niet, snap je. Ik wil niet van de basse school af, maar ook wel wel. Ik zit zelf in kop acht en vind het best wel lastig om afscheid te nemen. Ik ga namelijk naar een andere school dan... Bijna allemaal vrienden. Je hebt natuurlijk wel acht jaar met ze in de klas gezeten. En dan zie je elkaar ineens niet meer, omdat je naar de middelbare school gaat. Ik zit in groep acht, alleen ik heb een vriend in groep zeven.
Alleen dan moet ik van hem afscheid nemen en dat is gewoon heel moeilijk. Voordat ik afscheid ging nemen van de basisschool dacht ik echt van ik ga echt niet huilen, ik ben zo niet. En toen het zover was, zat ik echt keihard te janken. Wij doen altijd natuurlijk de afscheidsmusical. En daarna hebben we nog...
We mogen eerst door alle klassen heen rennen met hele harde muziek. Dan gaan we naar huis en dan hebben we in die avond nog gala. En dan gaan alle juffen nog een afscheidsnummer voor ons zingen. Dus dat was echt heel erg leuk. Die laatste reactie van Fleur is juist heel erg positief.
Dat is dan meer dat klitten, denk ik. Of ook leuke dingen gebeuren. Ik kan me ook heel goed voorstellen dat er ook kinderen zijn... die ook een soort van klaar zijn. Je groeit daar naartoe en dan komt er een punt dat je denkt... en nu is het ook klaar.
¶ Tradities en Tips voor Goed Afscheid
En dan is zo'n musical en zo'n gala, dat zijn van die hoogtepunten. Dat je denkt, oh ja, weet je, en dit was het dan. En dan is er nog steeds, kan er tranen zijn, maar dan is het wel klaar. Dan is het goed. Want je hebt ook zin toch in die volgende fase. Ja, maar goed. Hoe doe je dat nou op een goede manier, dat afscheid nemen? Dat zijn we dus aan het onderzoeken in deze podcast. Eerst nog even naar de vraag van Lize.
Dus ik heb een vraag. Kan ik dan nog wel met ze afspreken? Ja, dat is een lastige. Want ja, op een nieuwe school, je gaat nieuwe kinderen ontmoeten. En je gaat dus ook nieuwe vriendschappen maken. En wat je vaak ziet is dat... Afspreken, dat gaat nog wel een paar keer. Maar dan ga je toch eigenlijk wel een allebei een andere kant op.
Kan Lize wel nog met die vrienden afspreken? Tuurlijk, dat kan altijd. En kijk, ik geloof ook zeker dat als het echt hele diepe vriendschap is... dan kan het de middelbare scholen ook overleven. Dan komt het wel goed. Zeker, dan komt het wel goed. En misschien is het ook goed voor die vrienden om te weten van...
Het is niet dat je ze minder ziet omdat je ze niet meer leuk vindt. Het loopt gewoon zo en dat is dan goed? Dat is het leven. Dat is het leven? Ja, dat is het leven. Afscheid nemen, dat gebeurt niet alleen op school. Dat gebeurt op... Allerlei momenten. En daar krijgen we ook veel verhalen over op de podcasttelefoon. Doei, tot de volgende keer. Hoi Jezus na podcast. Ik heb zelf heel vaak afscheid moeten nemen. Nu is het net zomervakantie en dan gaan we terug naar Nederland.
Dus dan heb ik mijn vriendinnen hier in Indonesië. Dan moet ik haar dag zeggen tegen. Mijn opa en oma gaan altijd. Elk jaar drie maanden op vakantie. Dan moet ik altijd heel hard huilen, ook al waar is het. Dan zeggen mensen, ja stel niet zo aan. Maar ik vind het altijd best lastig. Er zijn allerlei verschillende soorten afscheid natuurlijk die je kunt nemen. Wat ze allemaal hetzelfde hebben is dat je er een ritueel van kan maken. Een soort van...
Het is een belangrijk moment. Je staat erbij stil. Je blikt terug. Je kijkt vooruit. En we gaan weer door. Hoezo is dat belangrijk? Zodat je er ook op terug kunt kijken. En eigenlijk ook de belangrijke stukjes ervan mee kunt nemen.
Dus door afscheid te nemen kan je er bijvoorbeeld ook achterkomen. Bijvoorbeeld zo meteen in groep acht. Op wat voor manier ben ik nou belangrijk geweest voor anderen hier in de klas? En dat neem je dan weer mee naar je volgende school. Neem je een positief gevoel mee misschien? Want Emma wil weten. Is afgaat nemen eigenlijk wel überhaupt goed voor je? Doei! Wat een mooie vraag van Emma. Ja, want als je ervan moet huilen bijvoorbeeld. Of als het onprettig voelt.
Ja, weet je, je zou kunnen zeggen, oké, stel nou we nemen helemaal geen afscheid. Volgens mij gaat het dan echt in je buik heel onrustig worden. Ik moest ook denken van, ik kon ook wel eens, ik vond afscheid nemen bijvoorbeeld, ik was een hele week op Ponycamp geweest. En dat was ik dan heel leuk gehad.
En dan vond ik afscheid nemen lastig. Dus dan zei ik gewoon doei, ik ga snel. Maar dan voelde ik me ook een beetje schuldig als ik geen afscheid neemde. Later. Ik dacht, ja, nu heb ik nooit gezegd van het was gezellig of zo. Ja, precies. Dus is afscheid nemen, is dat dan ook nuttig?
¶ Een Lastig Afscheid: Podcast Einde
Ja, het is absoluut nuttig. Omdat je stilstaat bij dat moment. Komen we bij de vraag van Joes. Die kan doen als je afscheid gaat nemen. Ja, dat is natuurlijk de grote vraag. Hoe pak je dat dan aan? Ja, hoe pak je dat aan? Daar komen we straks op. Eerst maken we even een rondje over de wereld als het gaat om afscheid nemen van de basisschool. Wist je dat? Annabel, wist jij dat op sommige plekken in Japan... kinderen op de laatste dag van de school een soort afscheidsdoosje krijgen?
Wat zit er dan in? Dat weet je wel weten. Herinneringen van de klasgenoten. Die geven ze allemaal een koker. Dat vind ik heel lief. Lief hè? Heb ik ook eentje voor jou. In de Verenigde Staten krijgen kinderen op de laatste schooldag een toga aan. Dat is zo'n... Ja, officieel gewaard.
En een vierkante hoed. Maar dat hebben ze toch alleen bij de oudere kinderen op universiteiten en zo? Nee, ook bij kinderen van 11 of 12 jaar. Tof toch? Leuk, wat officieel. Dan reizen we nog even door naar India. Daar krijgen kinderen bij hun afscheid altijd een stip op hun vorm.
Ah, en hoezo is dat? Ja, dat is een symbool van een nieuw begin en van wijsheid. Dat vind ik ook wel mooi. Mooi symbool. Goed, er zijn dus heel veel verschillende manieren waarop je afscheid kunt nemen. Laten we eens even kijken hoe... Groep 8, dat doet op deze school. Ik zie ze al zitten. Op de gang. Hé, daar zijn we weer. Jullie hebben dus helemaal geen moeite met afscheid nemen. Ah, jawel. Toch wel een beetje. Vertel.
Het is wel moeilijk om met mijn vriendinnen afscheid van te nemen. Wat is er moeilijk aan afscheid nemen? Al je herinneringen. Dan moet je nieuwe vriendinnen maken en zo. Al dat. Maar jullie hebben om afscheid te nemen van deze school, hebben jullie iets verzonnen. Er staat een laptop hier op tafel. Ja, het is een soort boek waarvan je maakt je eigen pagina. En dan kan je alles zetten met je vrienden en je herinneringen en wat je zegt over deze school.
Een afscheidsboek dus. En dan staat er het meesterwerk, zo heet jullie school, 2025. En laat ons zo'n pagina zien. Dit is mijn. Ik moet nog twee foto's toevoegen. En kun je voorlezen wat er staat? School vond ik altijd saai, maar mijn vrienden maken het altijd leuk. Mijn favoriete leraren zijn meesterdien en hij heeft meer op. Want straks zit je hier niet meer op school en dan heb je dit boek. Dan kun je ernaar kijken en denken over van.
Wat voor herinneringen je had met je vrienden. En hoe het op school was. Wat ga jij met dit boek doen, denk je? Op mijn kamer zitten. En soms lezen. Als ik mijn klas mis. Kun je ook je pagina laten zien? Wat is het aan voetbalfoto's? Eigenlijk heb ik nog niet helemaal goed afgemaakt. Ik ga niks missen van de basisschool. Alleen de leuke dingen die we mochten doen. De leuke dingen die we mochten doen.
En is dit nou de beste manier om afscheid te nemen, vinden jullie? Nee, want je kan wel ook betere manieren krijgen om afscheid te nemen. Zoals? Ja, bijvoorbeeld een feestje geven, een afscheidfeestje en dan misschien avondeten of zo. In het echt dus. Oké, nou we gaan eens even terug naar onze tafel om daarover te kletsen. Dank jullie wel jongens. En succes met het afmaken van het boek. Vaarwel. Het is misschien te heftig hè. Doei.
Vond je me ongemakkelijk? Afscheid nemen kan soms ook zo ongemakkelijk zijn. Dan denk ik, hup, snel door. Niet te veel gevoel. Die kan doen als je afscheid gaat nemen. De vraag van Joes. Die hangt al een tijdje boven ons hoofd. Heb je tips of dingen die je kunt doen als je afscheid gaat nemen? Hoe doe je dat nu goed? Afscheid nemen. Ik denk dat er verschillende manieren zijn. Je kan...
Heel mooi een herinneringenboek maken. Zoals ze hier op school doen. En dan vind ik het altijd mooi. Als in dat herinneringenboek ook echt herinneringen opgehaald worden. Vanaf groep 1. Dus dat je eigenlijk alle groepen weer langsgaat. Van wat weet ik nog van die groepen. Dat wordt een heel dik boek dan. Ja, dus echt voor jezelf. Kijk, dit is een herinneringenboek met de hele klas. Maar dan een herinneringenboek echt voor jezelf.
Zodat je dat later gewoon terug kunt lezen. Je kunt denken aan een soort vriendschapsboekje. Dus dat je de kinderen waarmee je jarenlang in de klas hebt gezeten. Dingen over jou kunt laten opschrijven. Omdat het gewoon leuk is om die herinneringen, om daarnaar terug te gaan. Anders vergeten we het ook gewoon heel erg snel.
En de feesten, de musicals? Ja, die zijn hartstikke leuk. Die zijn vaak ook verbindend. En je werkt eigenlijk toe naar een soort hoogtepunt. Waar dan een hoop tranen vloeien aan het eind. Maar ook het genieten van dat toneelstuk. Ja, dat is gewoon een heel belangrijk punt. Ook dat helpt. Ook dat helpt. En nu. Ook wij moeten afscheid nemen. Deze podcast. Dus de vraag van Julia is misschien ook een beetje voor onszelf.
Niet goed afscheid kan nemen. Het oefenen. Het oefenen? Het oefenen van afscheid nemen. Ja, hoe zou je afscheid willen nemen? Ja, dat vind ik dus heel lastig. Je hebt er nog helemaal niet over nagedacht. Ik ook niet. Mekaar een knuffel geven? En zeggen tot na de vakantie. Ik wens je een hele fijne zomertijd. Is het zo simpel? Zo simpel kan het zijn. Ik ga nog even hierover nadenken hoe we dit gaan doen. Eerst hebben we nog even hele leuke tips via kinderen van de podcasttelefoon.
Hoi, ik heb nog een tip voor afscheid nemen. Ik heb voor de kinderen die weggaan bij ons op school een kleinere gaatje gemaakt. En gewoon met een briefje wat ik leuk aan ze vond. Als je afscheid neemt... Dan kan je natuurlijk, als je een telefoon hebt, contact houden met je vrienden en vriendinnen die je op die school hebt. Ik ga zelf ook naar de middelbare.
Wat ik doe is eigenlijk altijd met mijn vrienden gewoon bij de middelbare zijn. Omdat dan hoef ik niet echt afscheid te nemen. Dan blijf ik altijd een beetje bij hen. Mijn tip is vooral maak je niet te veel zorgen. Het is de middelbare. En ja natuurlijk het is even spannend. Maar het komt goed. Doei.
Dat vind ik een hele lieve boodschap van Roos. Ja, lief. Maar voor die tijd is het dus wel belangrijk om goed afscheid te nemen. Ja, dat zou ik zeker adviseren. Goed afscheid van elkaar. Nou, tijd voor ons. Tijd voor ons om afscheid te nemen. Ja, hiermee komen we aan het einde van deze aflevering. Je weet nu dat alle groepachters in deze periode afscheid nemen en dat het heel belangrijk is om dat te doen. Dat ze daar een beetje onrustig van kunnen worden.
Misschien boos. Ze gaan fitten of klitten. Maar ja, het is dus wel heel belangrijk om erbij stil te staan bij dat afscheid. En dat doet iedereen op zijn eigen manier. Met een kleinigheidje, met een groot feest. Het maakt niet uit hoe. Leuk boek als je er maar eventjes over nadenkt.
En over nadenken gesproken. Mijn hoofd maakt het nu echt overuren. Want ik zit te denken, doe ik een hand, een knuffel? Wat doe jij? Ik dacht eigenlijk het raadsel. Oh, het raadsel nog natuurlijk. Oh, wil je het nog één keer zeggen? Wat deed de gum op de laatste schooldag? Oh ja, wat deed de gum op de laatste schooldag? Vlakte hij de hele boel uit. Oeh, dat is ook goed. Laten we nog heel veel denken. Hij verdween. Hij wist er niks meer van.
Oh, zo leuk weer. Die ga ik doorvertellen. Nu kunnen we het niet langer uitstellen, Annabel. Wij nemen namelijk ook een beetje afscheid. Want het is de laatste podcast, zoals we al zeiden, voor de zomervakantie. Zwaaien. Ik ga je missen. Knuffelen. Ik heb niks voor je gemaakt. Ik heb ook geen doosje. Een musical, een liedje. Je moet natuurlijk ook een beetje afscheid nemen van de luisteraars. Dat vind ik misschien nog wel het moeilijkst.
We worden nu een beetje ongemakkelijk van dit afscheid nemen. Ik zie het gewoon aan je houding. Ja, ik krimp helemaal in elkaar. We zijn er echt niet goed in. Nou, allemaal een hele fijne vakantie. Hopelijk gaan jullie veel leuke dingen doen. Blijf ons berichtjes sturen. Wij gaan alles lezen op de podcasttelefoon. En als je afscheid moet nemen van je klasgenoten of van je vakantievrienden, dan hopelijk weet je nu een beetje beter hoe dat moet.
Annabelle. Jij? Nu doen we het weer, hè? We gaan zonder doei zeggen. We hebben ook niks geleerd. Ga je missen, Pien?