Zeerovers waren geen lieverdjes. Om 80 beroepscriminelen goed te laten samenwerken op zo'n schip, dat moet heel strakke discipline vragen. Een angstcultuur. Zou je zeggen. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Pirate_code https://en.wikipedia.org/wiki/Governance_in_18th-century_piracy https://en.wikipedia.org/wiki/Piracy PhD Thesis ‘Piratical Schemes and Contracts’: Pirate Articles and their Society, 1660-1730 https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10871/14872/FoxE.pdf Voor cont...
Dec 03, 2022•16 min•Season 5Ep. 12
Wat is het toch moeilijk om gevaren in het leven af te wegen en in perspectief te zien. Is parachute springen gevaarlijk? Hoe gevaarlijk? Hoe verhoudt zich dat tot duiken met perslucht? De Micromort maakt het mogelijk deze risico's makkelijk met elkaar te vergelijken. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/24/24868f1010/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Ford_Pinto#Fuel_system_fires,_recalls,_and_litigation https://nl.wikipedia.org/wiki/Micromort ...
Nov 26, 2022•20 min•Season 5Ep. 11
Een opmerkelijk levensverhaal uit de 18e eeuw. Joseph Bologne was één van de beste schermers van zijn tijd, maar ook één van de beste violisten. Hij dirigeerde en componeerde en... hij was zwart. EDIT: Inmiddels is de film Chevalier al weer een tijdje uit. Ik heb hem niet gezien, maar ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat het een waardeloze film is die aan elkaar hangt van de cliché's en vooroordelen. Jammer. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/d5/d5e7244cc3...
Nov 19, 2022•19 min•Season 5Ep. 10
Waarom is de kortste dag (21 december) NIET de dag dat de zon het laatst opkomt en NIET de dag dat hij het vroegst weer ondergaat? Nou? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/b2/b2ece858f3/index.html Leeslijst: https://www.quora.com/Why-do-the-times-of-sunrise-and-sunset-change-at-different-rates https://www.physicsforums.com/threads/why-dont-sunrise-and-sunset-times-change-symmetrically.426655/ https://en.wikipedia.org/wiki/Equation_of_time https://en.wikipedia.o...
Nov 12, 2022•14 min•Season 5Ep. 9
Het bruin kleuren van de huid door de zon, iedereen kent het. "Een gezond kleurtje". Maar hoe werkt het eigenlijk? Wat gebeurt er precies als je huid verbrandt door de zon? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/6f/6fa243169c/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Sunburn https://en.wikipedia.org/wiki/Dark_skin https://en.wikipedia.org/wiki/Light_skin https://en.wikipedia.org/wiki/Melanin#Evolutionary_origins https://www.mdanderson.org/publications/fo...
Nov 05, 2022•17 min•Season 5Ep. 8
De Vrouw Zonder Gezicht en das Phantom von Heilbronn waren twee bijnamen van een misdadiger en seriemoordenaar waarop de Duitse justitie jarenlang jacht maakte. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/4a/4a8ed8a91c/index.html Leeslijst: https://de.wikipedia.org/wiki/Heilbronner_Phantom https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/Ref2094/dna.pdf https://de.wikipedia.org/wiki/Nationalsozialistischer_Untergrund https://www.iso.org/standard/62341.html Voo...
Oct 29, 2022•13 min•Season 5Ep. 7
Een beetje concurrentie is goed voor de wetenschap, dat spoort onderzoekers aan tot grotere ontdekkingen. Maar het kan ook te ver gaan. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/f2/f2c90547ef/index.html (let op: gebruikt de Duitse Wikipedia!) Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Bone_Wars https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_Drinker_Cope https://en.wikipedia.org/wiki/Othniel_Charles_Marsh https://en.wikipedia.org/wiki/George_Peabody Voor contact of opmerkingen: T...
Oct 22, 2022•18 min•Season 5Ep. 6
Het is misschien wel het meest verkochte bordspel aller tijden: Monopoly. Hoe je het wint en waarom dat een klap in het gezicht is van de oorspronkelijke ontwerpster van het spel. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/eb/eb07dea948/index.html Leeslijst: https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/monopoly-was-designed-teach-99-about-income-inequality-180953630/ https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Darrow https://en.wikipedia.org/wiki/Lizzie_Magie https://en.wiki...
Oct 15, 2022•14 min•Season 5Ep. 5
Hoe waarschuw je mensen in de toekomst voor een opslag met radioactief afval? Niet de mensen over 100 jaar, maar over 1000 jaar of zelfs 10.000 jaar. Zouden ze onze waarschuwing wel kunnen lezen? Zouden ze onze ingebeitelde inscripties wel herkennen als een boodschap? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/57/57881a3fa2/index.html Leeslijst: https://www.undrr.org/news/wave-eats-people-value-indigenous-knowledge-disaster-risk-reduction https://www.smithsonianmag.co...
Oct 08, 2022•16 min•Season 5Ep. 4
Genetica is een veel rommeliger gebeuren dan we leren in de biologieles. De sommetjes die we leren maken over genen en de kans dat een kind van twee ouders blauwe ogen heeft, die kloppen wel MEESTAL, maar er zijn heel veel uitzonderlijke gevallen waarin het net anders loopt. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/06/06a62bc30b/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Lydia_Fairchild https://abcnews.go.com/Primetime/shes-twin/story?id=2315693 https://en....
Oct 01, 2022•15 min•Season 5Ep. 3
Een verhaal over drie empirische wetten, de Wet van Zipf, de wet van Benford en de Wet van Stigler, die meer met elkaar te maken hebben dan je misschien zou verwachten. En óók nog over het Voynich Manuscript. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/1f/1fd41e6cb4/index.html Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wet_van_Zipf https://nl.wikipedia.org/wiki/Wet_van_Benford https://en.wikipedia.org/wiki/Stigler%27s_law_of_eponymy https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_...
Sep 24, 2022•15 min•Season 5Ep. 2
Over het megalomane plan van Hermann Sörgel om Europa en Afrika ter verbinden en en passant het voedsel en energieprobleem van het continent op te lossen. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/2b/2bb5002048/index.html Leeslijst: https://www.researchgate.net/figure/Mean-annual-surface-salinity-in-the-Mediterranean-Sea-Data-obtained-from-Mediterranean_fig4_320108161 https://en.wikipedia.org/wiki/Zanclean_flood https://en.wikipedia.org/wiki/Herman_S%C3%B6rgel https:...
Sep 17, 2022•15 min•Season 5Ep. 1
Het laatste zoethoudertje. Over de woorden die over de hele wereld voor Thee worden gebruikt. Verrassend weinig. Omdat dit de laatste zoethouder is, hier de fotopuzzel voor aflevering 49 (de eerste van seizoen 5): https://wikipic.fun/puzzles/ec/ec51942192/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Etymology_of_tea https://en.wikipedia.org/wiki/Wanderwort Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by...
Sep 03, 2022•7 min
Een zoethoudertje. Over de verdronken Zeeuwse stad Reimerswaal. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Mont_Saint-Michel https://nl.wikipedia.org/wiki/Reimerswaal_(historische_stad) https://nl.wikipedia.org/wiki/Moernering https://nl.wikipedia.org/wiki/Meekrap Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40- License: http:...
Aug 20, 2022•7 min
Een zoethoudertje. Over de uitdrukking "Barbertje moet hangen" Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Barbertje https://nl.wikipedia.org/wiki/Max_Havelaar_(boek) Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40- License: http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Whiskey on the Mississippi by Kevin MacLeod Link: https://in...
Aug 06, 2022•7 min
Over het stemmen van snaar-instrumenten. Waarom heeft een piano eigenlijk twaalf toetsen in elke octaaf? En wat is eigenlijk een octaaf? En waarom zijn sommige combinaties van toetsen mooi en harmonieus en andere vals? En over Pythagoras en Simon Stevin. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pythagoras https://nl.wikipedia.org/wiki/Stemming_van_Pythagoras https://nl.wikipedia.org/wiki/Monochord https://nl.wikipedia.org/wiki/Interval_(muziek) https://nl.wikipedia.org/wiki/Gelijkzwevende_stemmi...
Jan 29, 2022•18 min•Season 4Ep. 12
Over radio-activiteit. Hoe gevaarlijk is dat nou? Er zijn ook wel mensen overleden aan het doen van experimenten met radio-actief materiaal. In deze aflevering twee incidenten waarbij wetenschappers overleden aan acute stralingsziekte. Maar dat krijg je niet zomaar, daar moet je wel wat voor doen. Kleine rectificatie: in de aflevering wordt gezegd dat Harry Daghlian na het incident nog 23 dagen leefde. Dat is een vergissing, het was 25 dagen. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wi...
Jan 22, 2022•18 min•Season 4Ep. 11
Het allereerste electronische muziekinstrument was de theremin, uitgevonden door Léon Theremin. Maar hij was ook de vader van de bewegingssensor en de RFID tag. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/55/550b6bde35/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Leon_Theremin https://en.wikipedia.org/wiki/Theremin https://www.youtube.com/watch?v=YTZK9FNgK74 (openingstune Midsomer Murders gespeeld op de Theremin) Leon Theremin spelend op zijn theremin in de jare...
Jan 15, 2022•15 min•Season 4Ep. 10
Noorwegen is met grote afstand de koploper in het rijden in elektrische auto's. Vreemd genoeg is er een directe link met de populaire jaren-80 popgroep A-ha. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/08/0864f8f6be/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Electric_car_use_by_country https://en.wikipedia.org/wiki/A-ha (nu mét verwijzing naar dit verhaal) https://bellona.org/news/transport/electric-vehicles/2018-01-a-small-spark-from-bellona-fuels-norways-eco...
Jan 08, 2022•16 min•Season 4Ep. 9
De uitvinding van de postzegel was onderdeel van een revolutie in de organisatie van het Britse postsysteem. Maar verandering gebeurt nooit zonder slag of stoot... De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/10/1028c770e2/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Rowland_Hill https://nl.wikipedia.org/wiki/Postzegel https://en.wikipedia.org/wiki/Stagecoach https://postalheritage.wordpress.com/2009/08/21/rowland-hill%E2%80%99s-postal-reforms/ https://en.wikiped...
Jan 01, 2022•14 min•Season 4Ep. 8
Een hartverwarmende Kerstaflevering. Hoe Onkel Wackelflügel tijdens de Berlijnse Blokkade de kinderen van Berlijn hoop gaf. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/b0/b0850ce747/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Berlin_Blockade https://en.wikipedia.org/wiki/Raisin_Bombers https://en.wikipedia.org/wiki/Gail_Halvorsen Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) b...
Dec 25, 2021•13 min•Season 4Ep. 7
In 1945 legden de liftbedienden met een grote staking het hele werkende leven op Manhattan plat. En dat had grote gevolgen. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/f3/f31930f807/index.html Leeslijst: Artikel waarop deze aflevering gebaseerd is: https://henrylgreenidge.medium.com/how-a-historic-strike-paved-the-way-for-the-automated-elevator-and-what-those-lessons-could-mean-a0ae49993796 https://en.wikipedia.org/wiki/Strike_wave_of_1945%E2%80%931946 https://en.wikip...
Dec 18, 2021•15 min•Season 4Ep. 6
De Nederlandse Marine heeft in de Tweede Wereldoorlog niet veel heldendaden weten te verrichten. Toch is er een prachtig en heldhaftig verhaal: de ontsnapping aan de Japanners door Hr. Ms. Abraham Crijnssen en haar bemanning. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/8d/8dddd6ec77/index.html Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hr.Ms._Abraham_Crijnssen_(1937) https://en.wikipedia.org/wiki/Minesweeper https://en.wikipedia.org/wiki/Naval_mine https://nl.wikipedia.o...
Dec 11, 2021•15 min•Season 4Ep. 5
Trolling en astroturfing lijken de hinderlijke bijverschijnselen van de informatiemaatschappij. De keerzijde van de medaille. Maar ook in de 19e eeuw had je al professionele astroturfers. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/9b/9b9c9655c5/index.html Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Astroturfing https://nl.wikipedia.org/wiki/Trol_(internet) https://en.wikipedia.org/wiki/Laugh_track https://en.wikipedia.org/wiki/Cheerleading https://en.wikipedia.org/wiki/C...
Dec 04, 2021•12 min•Season 4Ep. 4
Het favoriete verhaal voor bij de borrel, de ultieme verklaring voor die waardeloze manager van je: het Peter Principe. Maar klopt dat nou? Zijn bedrijven echt zo achterlijk dat ze structureel kneuzen op een plek laten zitten die ze niet aankunnen? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/3a/3a59d5c58c/index.html Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Peterprincipe https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_principle https://nl.wikipedia.org/wiki/Up_or_out Volledig artik...
Nov 27, 2021•15 min•Season 4Ep. 3
Trap NIET in alle reclame op dit moment voor online casino's. Online roulette is de ongezelligste manier van geld weggooien. Maar als je dan toch wilt spelen, luister dan eerst even naar deze aflevering over trucs om te winnen in het casino. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/9f/9ffc043838/index.html Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Roulette_(spel) https://nl.wikipedia.org/wiki/Blackjack#Kaarten_tellen https://en.wikipedia.org/wiki/Edge_sorting Shannon...
Nov 20, 2021•17 min•Season 4Ep. 2
Ver voor de invoering van papiergeld gebruikte Europa een andere, vergelijkbare, financiële technologie: schuldbekentenissen op basis van gespleten stukjes hout. Het einde van dit systeem verliep een stuk spectaculairder dan verwacht. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/f7/f7aa9aa435/index.html Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kerfstok https://en.wikipedia.org/wiki/Tally_stick https://en.wikipedia.org/wiki/Burning_of_Parliament Voor contact of opmerking...
Nov 13, 2021•14 min•Season 4Ep. 1
Er komt weer een heel nieuw seizoen aan. Hier een tipje van de sluier en de nieuwe foto-puzzel. Het onderwerp van aflevering 37 is de oplossing van deze puzzel (let op: deze gebruikt de Engelstalige Wikipedia!): https://wikipic.fun/puzzles/8a/8afa739ae1/index.html Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40- License: htt...
Oct 31, 2021•2 min
In het Olympisch stadion in Amsterdam werden veel medailles gewonnen, maar de architect van het stadion won zelf ook een medaille. In het onderdeel Architectuur. Voor Kunst kan je tegenwoordig geen medaille meer winnen. Maar waarom niet? Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kunstwedstrijden_op_de_Olympische_Spelen https://en.wikipedia.org/wiki/Ballooning_at_the_1900_Summer_Olympics https://nl.wikipedia.org/wiki/Jim_Thorpe https://en.wikipedia.org/wiki/Avery_Brundage https://www.mentalfloss.c...
Jul 18, 2021•17 min•Season 3Ep. 12
Alexander de Grote veroverde op jonge leeftijd een wereldrijk. Hij was een veroveraar zoals de wereld nog nooit had gezien. En dat rijk spatte ook bijna direct na zijn dood uit elkaar. Alexander had ook een zwakbegaafde halfbroer die een opmerkelijke rol speelde in het tumult na Alexanders dood. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/4e/4e25a5b98d/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Philip_III_of_Macedon https://nl.wikipedia.org/wiki/Alexander_de_G...
Jul 11, 2021•18 min•Season 3Ep. 11
