‘Daar waar de gezondheidsprogramma’s stoppen, daar pak ik het op.’ Onder de noemer voedseleducatie verleidt Esther Boukema kinderen een nieuwe, vaak onbekende wereld te betreden. De kunsten, de verbeelding, de pedagogische opdracht, alles doet mee.'
Metaal Kathedraal en haar mensen bewijzen al tien jaar hun waarde voor de regeneratieve wereld van morgen. Na de zomer wordt met de Buitenschool ook een stap richting ‘gezondmakend’ onderwijs gezet. Maureen Baas en Claudia Jansen schetsen de contouren.
Het vernieuwende Spring High in Amsterdam werd al eens bezocht voor een schoolreportage. Nu komt schoolleider Camyre de Adelhart Toorop aan het woord. Het gaat over haar pedagogisch leiderschap en ‘over de leergemeenschap waarin beweging centraal staat.’
Wat kan onderwijs van de zorg- en ontwerpwereld leren? In deze podcast spreekt NIVOZ-collega Rikie van Blijswijk met Lotte Jacobse, verbonden aan Redesigning Psychiatry – een netwerk van filosofen, onderzoekers, zorgprofessionals en ervaringsdeskundigen.
Kan spelen het leren verdiepen en ook leuker maken? Tjoerd Zweije, docent drama en geschiedenis in Gorinchem, zoekt met zijn leerlingen het niet-weten op. Hij bouwt aan een nieuwe school, een creatieve ontmoetingsplek, waar het speelser mag.
‘Inclusie vraagt dat je met een groot hart overal naar moet kijken,’ zo vertelt Dominique Mol in deze NIVOZ-podcast. Bij theater Babel proberen ze een voorbeeld te zijn. Voor de samenleving en naar het onderwijs. ‘En dat is hard werken. Elke dag weer.’
Onderwijskunst, het is de profielnaam waaronder Marjanka van Maurik en Ino de Groot toekomstige basisschoolleraren anders naar hun vak laten kijken. ‘De kunstvakken staan niet zozeer centraal, het gaat meer om een speelse, creatieve manier van lesgeven.'
Zijn professionele onderwijs-dna bestaat uit drie strengen: de pedagogiek, de onderwijskunde en de organisatiekunde. ‘Maar wat ze verbindt,’ zegt Ton Bruining, die veel mensen alleen kennen van de KPC Groep, zijn toch de kunsten en het makerschap.'
In de docu-serie Klassen is onderwijssocioloog Eddie Denessen bevestigd in wat hij weet. ‘Dat leraren veel van hun leerlingen houden, dat scholen inderdaad bijdragen aan de kansen van kinderen en dat het adviseren in groep 8 snel moet worden afgeschaft.’
Wat is het belang van verwonderen in onderwijs? En wat kan dwalen daarvoor betekenen? Femke Keeren wijdde een masterscriptie aan deze vragen, een onderzoek dat zijn uitwerking niet mist. ‘Ik ben een gelukkig mens, ik heb mijn plek in de wereld gevonden.’
‘Een mooie gemeenschap vormen waarin iedereen gezien en uitgedaagd wordt’. Dat zien Jan Overweel en Anouk Geelen als hun pedagogische opdracht bij De Windroos in Wijk Bij Duurstede. Een bijzondere school die is ontstaan vanuit een ouderinitiatief.
Hester IJsseling en Joop Berding spreken in deze NIVOZ-podcast over het werk en de betekenis van filosoof Cornelis Verhoeven (1928-2001) voor het onderwijs van vandaag. Over verwondering, vertraging en uitstel.
Anke Niessen en Judith Rotink – twee vo-docenten - lazen De terugkeer van het lesgeven, het boek van Gert Biesta. Hoe landen zijn woorden, wat betekenen ze voor hun lespraktijk, voor de leraar die ze willen zijn? Maartje Janssen bevraagt ze.
Het werk van Gert Biesta doet leraren reflecteren op hun eigen praktijk, op hun pedagogische opdracht en handelen. Anke Niessen en Judith Rotink – twee vo-docenten – leggen teksten en begrippen uit 'De terugkeer van het lesgeven' tegen hun eigen praktijk
Hoe geven leerlingen die vrijeschoolonderwijs hebben genoten vorm aan hun volwassen bestaan? En wat betekent dat voor het huidige onderwijs en de lerarenopleiding? Akke Faling deed onderzoek. ‘Oud-leerlingen herkennen elkaar in hun blik op de wereld.'
‘Dat ongemak dat we als leraren delen met elkaar, hoe doen we dat eigenlijk? Hoe doen we dat als we geen antwoord hebben, als er in een situatie weer een ander laagje wordt aangeraakt, waarvan je denkt; oh, help!’
‘Ik hoop dat deze coronatijd heeft bijgedragen aan het losschudden van systemen en structuren die leraren soms ook echt in zichzelf hebben gebouwd,’ zegt Edith van Montfort, bestuurder van SAAM*. Met leraar Bart Vermeulen spreekt ze over geleerde lessen.
Weten volwassen wel dat er een hele online wereld is waarin jongeren kunst uitwisselen? Inge Spaander vertelt over deze (digitale) omgeving waarin leerlingen maken, elkaar opzoeken en inspireren. Wat betekent dat voor onderwijs, voor jou als leraar?
‘Dat lichaam, dat zijn we zó vergeten in onderwijs’, roept Iko Doeland. ‘Het leren vindt in het brein plaats, zo is de heersende opvatting. Terwijl, het gaat om heel veel meer. Je lichaam en je omgeving doen net zo hard mee: fysiek, sociaal, cultureel…’
In deze podcast vertelt Sandra van Kolfschoten over de plek van de kunst in onderwijs, werk en organisatie. ‘Niemand wil bij het Kennisteam Innovatie zeg ik altijd. Maar bij de Onderwijssmokkelaars daar wil je op z’n minst eens even een kijkje nemen.’
‘Wat een ongelooflijk waardevolle ervaring,’ zegt Mascha Enthoven als ze de enigszins overrompelende lespraktijk van Maartje Janssen als zij-instromer aanhoort. ‘Maar ook, wat een betekenis zal dit voor jou hebben, hoe het ook verder loopt.’
‘Je hebt moed en lef nodig om je eigen verhaal te delen,’ vertelt Joke Broekema, schoolleider in Ede. Maar ze weet, die openheid voegt zoveel toe. ‘Want het verhaal dat je als organisatie met elkaar schrijft, wordt er zoveel authentieker door.’
Simon Verwer en Wouter Pols spreken over Philippe Meirieu en de betekenis van zijn denken voor het onderwijs en de omgang met leerlingen. Dat kan echter niet, zo maken ze duidelijk, zonder een goed verstaan van het begrip subject en subjectificatie.
‘Ik denk dat je een lange adem moet hebben in deze processen,’ zegt Elly Loman van het Hyperion Lyceum in Amsterdam-Noord. Zij geeft leiding aan een innovatieve school, in een nieuw stadsdeel, binnen grootstedelijke problematiek en een grote diversiteit.
‘We zijn heel erg getraind in de enen en nullen, in het stapelen van onderwijs,’ vertelt Alexandra Bronsveld. Ze maakt zelf gebruik van principes uit de kunsten, van een onderzoekende houding en is een groot bepleiter van project- en makersonderwijs.
Samen met de leraren, samen met de leerlingen. Op de Burgemeester de Vlugtschool staat het woord ‘samen’ centraal in de omgang. Zowel tijdens de coronatijd als nu de kinderen weer op school zijn, vertellen Juul van der Meer en Stefan Hoven in deze podcast
‘Ik probeer de school weer terug te geven aan de school zelf.’ Jolanda Hogewind, ruim een jaar terug als schoolleider ingestapt bij het IJburg College in Amsterdam, werkt aan de basis. ‘Als dat staat, kun je de wereld groter maken, zegt ze in deze podcast
Waar zit het scheppende in ons als mens? Hoe kunnen we dat groter laten worden? In deze NIVOZ-podcast laat Bart van Rosmalen zijn licht schijnen op de plek van de kunst, of beter de waarde van een muzisch perspectief op onderwijs en professionalisering.
‘De kunst-beleving zou centraal moeten staan in onderwijs, niet zozeer het ambacht,’ zegt Muriël Besemer, hoofd educatie van het Internationaal Theater Amsterdam. ‘Denk je dat Ivo van Hove zijn voorstellingen maakt om mensen theater te laten spelen?’
‘School moet zichzelf niet overschatten,’ zegt John Huiskens, adunct-directeur op basisschool Onze Wereld in Den Haag. ‘Juist niet in deze tijd van afstandsonderwijs.’ In deze podcast vertelt hij over zijn visie en de praktijk.
