Opis Podcast z prof. Markiem Demiańskim kontynuuje temat teleskopu Jamesa Webba, wystrzelonego na daleką orbitę w 2021 roku. Teleskop o średnicy 6,5 metra i 18 elementach jest technologicznym cudem, pozwalającym na obserwacje w podczerwieni. Dzięki pięciowarstwowej osłonie o rozmiarze kortu tenisowego może utrzymać niskie temperatury. Porównując go z Hubblem, który był bardziej dostępny dla napraw, podkreśla, że Webb, na odległości miliona km, to technologiczny unikat. Obserwacje w podczerwieni ...
Aug 01, 2023•49 min
Opis W odcinku podcastu Nauka XXI Wieku autorstwa Borysa Kozielskiego, dr Magda Kaliszewska, badaczka genetyki, przedstawia praktyczne zastosowania badań genetycznych oraz omawia strukturę i właściwości kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA). Wskazuje, że DNA jest naszym materiałem genetycznym, który przechowuje informacje dotyczące budowy komórek oraz reguluje ekspresję genów. Ponadto, podkreśla, że większość DNA nie zawiera genów, ale pełni ważne funkcje w regulacji procesów genetycznych. Różnice ...
May 26, 2023•1 hr 22 min
Opis W tym odcinku podcastu prowadzący, Borys Kozielski, przeprowadza rozmowę z Michałem Wójcickim, doktorantem z Uniwersytetu w Oksfordzie. Michał jest częścią grupy biofizycznej w departamencie fizyki i zajmuje się badaniem silników molekularnych, zwłaszcza nanomaszyn i nanorobotów. Rozmowa skupia się na wyjaśnieniu działania i znaczenia silników molekularnych. Michał wyjaśnia, że silniki molekularne operują w skali od jednego do stu nanometrów, a ich zadaniem jest wykonywanie różnych funkcji ...
May 16, 2023•1 hr
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: Jak i po co budować elektronikę w skali nano? Jakie są ograniczenia miniaturyzacji. Czym jest tuneleowanie prądu? Czy i jak wykorzystać efekty kwantowe, kóre obserwowane są w skali nano? Czy prawo Moore'a mówiące, że moc obliczeniowa komputerów podwaja się co 24 miesiące przestanie obowiązywać, czy może przyrost mocy obliczeniowych przyspieszy? Czym skutkują defekty nanodiamentów? Na czym opiera ...
May 04, 2023•1 hr 2 min
Spotkanie z Julią Szyszko i Michałem Stankiewiczem z Oxford University Polish Society https://www.oxpolsoc.pl/ Muzyka w zakończeniu odcinka Bartosz Klimaszewski (szukaj na Spotify) Zapraszam. Borysław Kozielski Wesprzyj Naukę XXI wieku Darowiznę można przekazać poprzez: Patronite: https://patronite.pl/boryskozielski PayPal: https://www.paypal.com/donate Bezpośrednio na moje osobiste konto w Mbank: 37 1140 2004 0000 3702 4218 5268 W Bitcoinach: bc1qe86lzdnjrv7tv36xcge5det0shgfhupjpyr09u Opis odci...
Apr 30, 2023•27 min
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: Mamy ponad 7000 zdefiniowanych chorób rzadkich. Niektóre z nich dotykają zaledwie kilku osób w całej europie. Ale w sumie na rzadkie choroby choruje około 7 procent populacji. Stanowią one zagrożenie życia lub powodują przewlekłą niepełnosprawność. Skąd się biorą, jak je leczyć, jakie badania pomagają w diagnozowaniu i leczeniu i jaka jest przyszłość medycyny w tym zakresie? Między innymi na te t...
Apr 15, 2023•42 min
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: Na świecie żyje prawie pół miliona osób, które dożyły 100 lat. Długość życia stale rośnie. Naukowcy z Uniwersytetu Waszyngtońskiego mówią jednak, że istnieje "wiek graniczny", powyżej 120 lat, którego nie da się pokonać. Jest to jednak znacznie więcej niż obecnie oczekiwana średnia długość życia która wynosi około 80 lat. Na przeszkodzie naszej długowieczności stoją choroby. W pierwszej kolejnośc...
Mar 28, 2023•1 hr 3 min
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: W całym XX wieku na ospę zmarło około 300 milionów ludzi. Hiszpanka w ciągu dwóch lat zabrała 50 milionów ludzi. Po trzech latach SARS-Cov-2 mamy ponad 6 milionów ofiar. Czy to znaczy, że coraz skuteczniej potrafimy się bronić? czy może coraz skuteczniej oswajamy się z coraz to nowymi zagrożeniami? Jesteśmy coraz silniejsi i coraz bardziej odporni? czy coraz słabsi i coraz bardziej uzależnieni od...
Mar 17, 2023•55 min•Season 14Ep. 174
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: Zapraszam do wysłuchania bonusowego, 173 odcinka podkastu Nauka XXI wieku pod tytułem "Historia Oksfordu". Podczas wyjazdu do Oksfordu, który mógł się wydarzyć tylko dzięki słuchaczom, którzy są patronami nie mogłem ominąć żadnej okazji, żeby porozmawiać na ciekawe tematy. Historia Oksfordu ma swoich pasjonatów i jednym z nich jest dr Paweł Puczkarski , z którym nagrałem również odcinek o jego pa...
Mar 12, 2023•1 hr 1 min•Season 14Ep. 173
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: Czy policzyliśmy wszystkie zwierzęta na naszej planecie? Ile globalnie potrzeba pieniędzy, żeby ochronić ptaki przed wyginięciem? Skąd ponownie wzięły się dziki w Wielkiej Brytanii? Czy borsuki są tu samotnikami? Skąd się wzięły szare weiwiórki? Jak wygląda inicjatywa obywatelska liczenia ptaków? Czy zwierzęta zmieniają swoje zachowanie ze względu na zmiany klimatyczne? To tylko kilka pytań związ...
Feb 26, 2023•42 min•Season 14Ep. 172
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: 23 grudnia 2022 roku otrzymałem informację prasową na temat przełomowej publikacji fizyków teoretyków z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Oxford University, którzy łączą zasady mechaniki kwantowej ze szczególną teorią względności, w czasoprzestrzeni czterowymiarowej. W komunikacie czytamy: "Jak widzieliby nasz świat obserwatorzy poruszający się z prędkością większą niż światło w pró...
Feb 19, 2023•1 hr 2 min•Season 14Ep. 171
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: Potrafimy komunikować się nie tylko w sprawach bieżącyh i podstawowych. Język służy nam do wymiany doświadczeń, poglądów, zmienia nasze postępowanie, wpływa na działania. A jak to było zanim nauczyliśmy się pisać? Jak wtedy wyglądała nasza komunikacja? Skąd wzięły się słowa i zdania? Jakie są podstawowe jednostki głosu? To niektóre tematy poruszone podczas rozmowy w bibliotece Uniwersytetu im. Mi...
Feb 12, 2023•1 hr 23 min•Season 14Ep. 170
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: "Jeśli nikt mnie o to nie pyta - wiem. Jeśli usiłuję pytającemu wytłumaczyć - nie wiem" . Tak mówił św. Augustyn. Postanowiłem jedna spytać o czas. Co to jest czas? Na czym polega względność czasu i jak można ją udowodnić? Czy czas jest gęsty czy dyskretny? Jak filozofia pomaga matematyce i jak matematyka rozwiązuje równania filozoficzne? Czym jest modelowanie wnioskowania komputerowego? Czy logi...
Feb 05, 2023•1 hr 11 min•Season 14Ep. 169
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: Nikt nie zaprzecza, że obserwujemy trwałe tendencje i zmianę klimatu. Do takiego twierdzenia potrzebujemy danych nie tylko z kilku lat. Regularne badania i zapisy temperatur prowadzone są dopiero od kiedy znane są skale temperatur. Daniel Gabriel Fahrenheit zbudował pierwszy termometr rtęciowy ze swoją skalą w 1724 roku czyli zaledwie 300 lat temu, Celsjusz 38 lat później. A jak wydobyć temperatu...
Jan 29, 2023•1 hr 10 min•Season 14Ep. 168
Jeśli chciałbyś pomóc, możesz przygotować opis odcinka, który znajdzie sie w tym miejscu. Zapowiedź: Rozmowa z prof. Markiem Demiańskim o jego drodze naukowej. Jak zostaje się astrofizykiem? Co zadecydowało o losie profesora, który dziś wykłada na Williams College w USA. Kogo spotkał na swojej drodze? Co jest obecnie przedmiotem jego zainteresowania? To pytania, na które można znaleźć odpowiedź w tym odcinku. Czaptery: (00:00) Intro (04:02) Długie wakacje 1939 (07:17) Pierwsze badania (10:45) Ko...
Dec 11, 2022•1 hr 15 min•Season 13Ep. 165
Ten odcinek powstał w płatnej współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska w ramach kampanii "Poznaj Atomickich. Z energią jądrową na co dzień" https://www.gov.pl/web/polski-atom/poznaj-atomickich FB: https://www.facebook.com/polskiatom.govpl IG: https://www.instagram.com/polski_atom/ YT: https://www.youtube.com/c/PolskiAtom Dlaczego w Polsce do dziś nie ma żadnej elektrowni jądrowej? Czy polski przemysł jest gotów do ich budowy? Jakie są planowane lokalizacje? Jakie rodzaje i wielkość elektr...
Oct 26, 2022•1 hr 24 min•Season 13Ep. 163
W XXI wieku zacierają się granice pomiędzy różnymi dziedzinami nauki. Również powstające nowe zawody łączą bardzo różne specjalizacje. W 162 odcinku podkastu Nauka XXI wieku zapraszam na spotkanie z fizykiem medycznym, dr Piotrem Mężeńskim. Jak współczesna fizyka ratuje życie? Na czym polega planowanie leczenia radioterapią? Jak zmieniły się narzędzia fizyków w medycynie w ciągu ponad 100 lat? Czy takie leczenie nadal wiąże się z dużym bólem, wypadaniem włosów? Co jest najbardziej interesującego...
Oct 12, 2022•49 min•Season 13Ep. 162
Coraz częściej posługujemy się językiem angielskim. To może niepotrzebne nam są języki narodowe? Czemu nowym lingua franca nie stał stał się jezyk Esperanto lecz angielski? Czy nowe narzędzia tłumaczące wspomagają silne języki marginalizując słabsze? Jakie są motywacje młodych ludzi, którzy uczą się ginącego jezyka przodków? Do rozmowy na te i inne tematy poprosiłem socjolingwistkę i kulturoznawczynię dr hab. Nicole Dołowy-Rybińską profesorkę Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk (0:00) In...
Sep 29, 2022•1 hr 21 min•Season 13Ep. 161
Zapraszam do wysłuchania 160 odcinka podkastu Nauka XXI wieku. Wracam do tematu snu, o którym już rozmawialiśmy w 92 odcinku pod tytułem "Filozofia snu" w czerwcu 2019 roku. Tym razem do podjęcia tematu chronotypów zainspirowała mnie nieduża konferencja kognitywistów na Uniwersytecie Warszawskim i krótkie wystąpienie Patrycji Ściślewskiej, w którym opowiedziała o ciekawych badaniach. Do studia zaprosiłem również Annę Fidos. Temat piosenki Yesterday natchnął Paula McCartneya podczas snu. Larry Pa...
Sep 03, 2022•1 hr 32 min•Season 13Ep. 160
Coraz częściej naukowcom zadaje się pytania o przyszłość ludzkości. Raport przygotowany przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa, Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa, Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF), Światowy Program Żywnościowy i Światową Organizację Zdrowia mówi o tym, że w 2014 roku zaczęła rosnąć liczba głodujących na świecie a ich liczba wynosi dziś 690 mln Czekają nas masowe migracje ludności związane ze zmianami klimatu. Czy czeka...
Aug 21, 2022•1 hr 10 min•Season 13Ep. 159
“100 lat temu myśleliśmy, że jest tylko jedna galaktyka. Teraz ich liczba jest nieograniczona w naszej galaktyce mamy miliardy gwiazd i są też miliardy galaktyk z miliardami gwiazd a to dopiero nasze pierwsze spojrzenie. Tak jak Pan powiedział Panie prezydencie patrzymy w przeszłość odleglejszą niż 13 miliardów lat świetlnych. Światło biegnie z prędkością blisko 300 tysięcy km na sekundę a to światło, które tu widzimy na tym jednym maleńkim fragmencie nieba podróżuje ponad 13 miliardów lat, ale ...
Aug 06, 2022•1 hr•Season 13Ep. 158
Częścią składową życia ludzi są uzależnienia. Hazard, nikotynizm, narkomania, alkoholizm, pracoholizm, lekomania, seksoholizm, zakupoholizm, telewizja. Uzależnienie od chirurgii plastycznej czyli dysmorfofobia, fonoholizm to uzależnienie od smartfonów, uzależnienie od ćwiczeń nazywane jest fitoholizmem. Internet przynosi cały zespół uzależnień, erotomanię, socjomanię, uzależnienie od sieci, przeciążenie informacyjne, uzależnienie od komputera. Znane są również znacznie rzadsze uzależnienia takie...
Jul 21, 2022•1 hr 27 min•Season 13Ep. 157
Jeden z pracowników Google został odsunięty od pracy po deklaracji, że jego program czuje, myśli i powinien być traktowany jak osoba. Kogo uratuje Sztuczna Inteligencja, gdy przyjdzie jej wybierać pomiędzy wybitnym naukowcem i grupą kilku dzieci? Czym jest i czym się różni od zwykłego algorytmu? Między innymi na te pytania szukamy odpowiedzi razem z dr Mirkiem Sopkiem, który jest fundatorem i wiceprezesem Makolab SA i przewodniczącym Rady Politechniki Łódzkiej. Obecnie zaangażowany w Quantum blo...
Jul 06, 2022•1 hr 1 min•Season 13Ep. 156
W 72 odcinku pod tytułem "Czy pszczoły wrócą do lasu?", który opublikowany był 7 października 2018 roku rozmawiałem z prof. Krystyną Czekońską i Kazimierzem Szablą na temat projektu ochrony pszczół. Dziś przedstawiam ciąg dalszy projektu. Podczas wizyty u Kazimierza Szabli dowiecie się czy pszczoły wróciły do lasu jakie wnioski i publikacje powstały podsumowujące projekt a także co dalej. Link do strony z odcinkiem 72: http://blog.otworzsie.org.pl/2018/10/pszczoly/ Monografia "Ochrona owadów zap...
Jun 28, 2022•57 min•Season 13Ep. 155
“Na mnie reklama nie działa”, “...mi reklamy nie przeszkadzają”. To częste stwierdzenia konsumentów poddanych zmasowanemu atakowi specjalistów od perswazji. Jak rozpoznać metody wywierania wpływu na otoczenie, gdy ktoś nami manipuluje? Jedyny sposób to dowiedzieć się jak działają i jakie są techniki wpływu społecznego stosowane na co dzień przez specjalistów od marketingu i polityków wpływają na nasze wybory. O tym rozmawiamy z dr hab. Tomaszem Grzybem na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu w towarz...
Jun 14, 2022•1 hr 19 min•Season 13Ep. 154
Rozmowa, dyskusja, komunikacja, forum, wymiana doświadczeń to wszystko niezwykle ważne zagadnienia w świecie nauki. Mottem podkastu Nauka XXI wieku są słowa Stephena Hawkinga mówiące o tym jak ważną rolę pełni rozmowa we współczesnym świecie. Zawsze bardzo kibicuję inicjatywom, które pomagają w zintegrowaniu środowisk naukowych. O jednej z najnowszych inicjatyw opowiada Michał Dziedziniewicz, koordynator projektu powstającego w Our Future Foundation pod nazwą Coopernicus. Wkrótce odbędzie się II...
May 23, 2022•48 min•Season 13Ep. 153
Spotkania naukowców podczas konferencji to nie tylko networking, ale także inspiracja do nowych odkryć, współdziałania pomiędzy nauką i biznensem a także pomiędzy różnymi rodzajami biznesu. To właśnie tam rodzą się pomysły i zawiązuje współpraca. O jednym z takich spotkań, które odbędzie się już 25 i 26 maja 2022 roku. Wybieram się tam, żeby dla was zebrać nowe tematy do kolejnych podkastów. Moim przewodnikiem po CEBioforum jest dr Magdalena Kulczycka. W drugiej części zapraszam na fragment podk...
May 16, 2022•57 min•Season 13Ep. 152
Coraz więcej wiemy o nowotworach i metodach leczenia. Badania wskazują na coraz bardziej obiecujące rozwiązania i z pewnością już niedługo naukowcy znajdą skuteczne sposoby na tę chorobę XXI wieku. Jednym z poszukiwaczy jest Wojciech Szlasa, student V roku Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, którego wysiłki zostały wyróżnione Studenckim Noblem 2021 przez 33 profesorów polskich uczelni. (4:02) Nowoczesne terapie przeciwnowotworowe (4:29) Terapia fotodynamiczna (7:19) Hodowl...
May 08, 2022•47 min•Season 13Ep. 151
Człowiek pierwotny patrząc w gwiazdy miał zupełnie inne wyobrażenia o wszechświecie. Gwiazdy świeciły tak samo jak ogniska w dolinie i dlatego kosmos mógł mu się wydawać zaludniony znacznie bardziej niż Ziemia. Jeszcze niedawno nie wierzyliśmy, że układy planetarne istnieją wokół innych planet a od czasu gdy prof. Wolszczan udowodnił istnienie takiego systemu pod koniec ubiegłego wieku dowiedzieliśmy się, że to stan zupełnie normalny i planety są powszechne. Wyścig w kosmos wbrew pozorom rozwiąz...
Apr 19, 2022•1 hr 24 min•Season 13Ep. 150
Żyjemy w świecie zdominowanym przez zwierzęta, których najliczniejszą grupę stanowią owady, to ponad milion gatunków (udokumentowanych muzealnie) Były na ziemi już 369 mln lat temu. Są wszędzie. W gorących źródłach, na lodach Arktyki i w naszych mieszkaniach. Niektóre z nich wydają się nie podlegać ewolucji. Są takie same dziś jak setki tysięcy lat temu. Człowiek dopiero 196 tysięcy lat. Ponad 5 mln nie jest jeszcze opisanych naukowo. A może nawet 30 mln. Samych Roztoczy żyjących również w naszy...
Apr 11, 2022•1 hr 45 min•Season 13Ep. 149
