Yazın ortalarında Steven Lukes’un güç kavramını kendimce YouTube kanalımda işlemiştim. Özellikle de modern ve postmodern dönemden bir olayı irdelerken kullanılabilen bir teori olması sebebiyle burada da bahsederek okuyucularımıza farklı bir güç tanımı sunmak ve vizyonlarını değiştirmeyi arzuluyorum.
Hepimiz zaman zaman kendimizi sınırlanmış hissederiz. İçinde bulunduğumuz durumlardan, kendi yeteneklerimizden, öngörülebilecek ya da öngörülemeyecek şeylerin korkusundan… Liste sonsuza kadar devam edebilir. Toplum hepimizi belirli kalıplara sokuyor. Örneğin ben bir kadınım, 21 yaşındayım, öğrenciyim. Herkes bunları biliyor. Dünyaya bizi tanımlayan şeyler belki de bunlar. Peki ya seninle ilgili diğer tüm şeyler? O kalıpların bir sınırı var. Onlar benim ne tür şarkılar sevdiğimi ya da hangi korku...
Anlamak için mi dinliyoruz? Yoksa sadece dinlemiş olmak için mi? Bazen o kadar çok anlatıyoruz ki dinlemeyi unutuyoruz.
Bir gazetenin ölüm ilanına baktığınızda ölüm, genel bir olaya dönüşebilir ama özünde özel bir durumdur. Kesinlikle ‘’özel’’ ve ‘’mahrem’’ olan iki deneyim vardır; ‘’ölüm’’ ve ‘’rüya’’ görmek. Kimse, kimse için ölemez ve aynı şekilde kimse için rüya göremez. Ölümü anlayabilmek kişinin tinsel gelişimi için büyük bir önem taşır. Ölüm; yaşamın karşısında değildir, o yaşamı sona erdirmez.
Empati* köklerini Fransızca’dan alan bir kelime. Ruhbilim terimlerine göre “eş duyu” anlamını taşıyor. Yardım ise “elinde bulunan olanakları ve gücü başka bir kimsenin iyiliği, onun gereksinimi için kullanma.” demek.
Sanat, bir toplumun nefesidir. Sanatsız bir toplumda yaşamın izlerini bulmak çok zordur. Toplumun duygularını yansıtan ve yürüdüğü yolu aydınlatan bir meşale gibidir. Yazılan, çizilen ve okunan her sanat eseri, bu meşalenin ışığına güç katmaktadır. Bu sayede, toplum daha aydınlık bir yol elde etmiş olur. Sanatla uğraşmayan toplumların ne kadar içe dönük olduklarını ve dünyanın gerisinde kaldıklarını görebiliriz.
‘’Amerika’daki ağaçlar neden mutsuz?’’ diye bir deneme okumuştum eskiden. Anlamını çok sonradan fark ettim. ABD metropol bir ülkeydi. Tüm metropoller ülkelerde olduğu gibi herkes bir yerlere koşuşturuyor hayata yetişmeye çalışıyordu. Kimse durup da şehrin orta yerlerine alelade dikilmiş ağaçları fark etmiyordu.
Kaybetmekten korktuğun kişilere öncelik verirsen kendi hayatını değil, onların hayatını yaşarsın. ’’Aman şimdi bunu söyleme.’’ der ve hayatından vazgeçersin. “Değer mi, değmez mi? ” diye düşünmeden, değse de değmese de öncelikli olan şey, kendi hayatın olmalı. Önce kendi iç huzurun ve mutluluğun gelmeli ki; bir gün bunları kaybettiğinde onun boşluğuna düşmeyesin.
“Sanat kim veya ne içindir?” diye sormadan önce “Sanat nedir?” diye sormak gerekir bana kalırsa. Sanat bir ihtiyaçtır, insanın üretme içgüdüsünden ortaya çıkar. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde gördüğümüz kendini gerçekleştirme kaygısı sanattır aslında, tamamen bir kendi tatminini sağlama halidir. Bu sonuçtan ilk sorunun cevabına ulaşmak daha kolay oldu sanki, değil mi? Yıllarca insanlar sanatın oluşumuna bir sebep bulmak istedi ve bunun için sayısız tartışmalar düzenledi. Hala bunu tartışıyo...
Birçok insan kendine “Neden kendimizi dengeleyemiyoruz?” sorusunu sorar. Dengelenmek aslında simyasal bir dönüşümdür. Varoluşun özüne baktığımızda her şey bir gün yok olacaksa, evren kendi içine çöküp bir hiç olacaksa, biz neden bu maceraya başladık? Neden sonradan dengeye gelecek bir şey başta dengesiz oluyor? Aslında hepsinin cevabı aynıdır: Dönüşüm.
Yaşadıklarımızın, hissettiklerimizin, ilişkilerimizin eskiden daha derin anlamlar taşıdığına inanıyorum. Günümüzde çoğu şeyin yüzeysel bir duruma geldiğini görüyorum. Yaşanılanların, hissedilenlerin o kadar gerçekliği yok gibi. Sanki söylenenler yürekten değil de sadece dilden dökülüyor. Oysa eskiden öyle miydi? Her şey daha güzel, daha doğal, daha sade ve daha gerçekçiydi.
Zaman değiştirir özünü her şeyin; Bir halden başka bir hal çıkar hep; Benzerlik kalmaz biçimden biçime: Doğa zorlar her şeyi başkalaşmaya; – Lucretius –
Bak, yine eylül geldi! Doğadaki renkler değişmeye; yeşilin yerini sarılar, mavinin yerini griler almaya başladı. Sıcak günler, yerini hafif rüzgârlı eylül ayına bıraktı. Yaz günlerinde yorgunluğumuzu üstümüzden atıp, eylül ayı geldiğinde de kendimizi yeniliklere hazırlıyoruz. İşte, bu yüzden çoğu kişinin eylül ayı geldiğinde kendisini yeni başlangıçlar için hazır hissettiğini düşünüyorum. Hafif serinliği ile biraz kendimize geliyoruz ve özlediğimiz rüzgâr ile hasret gideriyoruz. Ara verdiğimiz h...
Bu aralar birkaç isteğim var. Geçen günlerde Sertab Erener, 2020 yılında çıkardığı “Ben Yaşarım” albümünün bir başka versiyonunu çıkardı. Albümün adı “Hikayeleri ile ‘Ben Yaşarım’ ”.
Biraz kapılardan bahsedelim bugün… Kapılar vardır; komşuların en kadimi, ziyarete gittiğimiz apartmanda tesadüfen denk geldiğimiz… “Ardında acaba ne hikayeler vardır, bir çalıversek ne güzelliklere şahit oluruz?” dediğimiz kapılar.
Allah her kulunu farklı görüntüde, farklı kişilikte ve farklı becerilerde yaratmıştır. Hayattaki her insanın bir beceri ve yeteneği vardır. İşte bu noktada da her birimizin birbirine ihtiyacı vardır ancak bunu idrak etmek de bir yetenektir.
Herhangi bir sanat eserinin güzelliği karşısında başı dönen, kalp atışları hızlanan, terleyen, göz kararması yaşayan ve hatta halüsinasyon görüp bayılan kişiler ile karşılaştınız mı? Ya da bu durumu hiç yaşadınız mı? Eğer bu yazdığım durumlardan herhangi birisini yaşamış ya da tanık olmuşsanız, "Stendhal Sendromu" hakkında ufak da olsa bir bilgiye sahip olabilirsiniz. Peki ne olduğu konusunda bir fikriniz yoksa? Gelin bu sendromun ne olduğunu birlikte inceleyelim.
Takvimler Aralık 1986 tarihini gösterirken, Türk halkı ilk defa sinema perdesiyle tanışır. Bu ilk film Lumiere Kardeşler'in Trenin Gara Girişi'dir. Gösterimi yapan kişi de Osmanlı devleti vatandaşı Sigmund Weinberg'dir. Bacası tüten, hareket halindeki bir trenin görüntüsünden ibaret olan bu kısacık video, insanların hayretini kazanır, insanlar tren üzerlerine geliyormuş gibi panik olurlar. Bu filmi izleyen halk gördükleri şeyi fotoğrafların hareket etmesi olarak yorumlar.
Psikolojik sağlık için motivasyon çok büyük bir önem taşır. Psikolojimizin sağlıklı ve dinç olması ise otomatik olarak fiziksel sağlığı da beraberinde getirir. Yapmak istediğimiz davranışları, bahane üretmeden ya da ürettiğimiz bahanelerin arkasına sığınmadan gerçekleştiririz.
Türkler, Orta Asya'dan beri kendi geliştirdikleri müzik türleriyle günümüze kadar bu mirası devam ettirmiştir. Türk coğrafyasında birçok müzik türü icra edilmekte. Popüler kültürün getirmiş olduğu bazı müzik türleri ile sentezlenen Türk müziği dinleyiciyi farklı yerlere sürüklemekte. Rock müziğin sertliği ile tuva müziğinin mistik tadının birleşimini ‘’The HU’’ grubunu dinleyerek bulabilirsiniz. Bu dönemde ağırlıklı olarak savaş konusu ele alınmaktaydı. Bahsettiğimiz bu mistik müzik İslamiyet’in...
İnsanlarla iletişim kurmak insanoğlunun en temel ihtiyaçlarından biridir. Bir insanın yalnızlığı sevdiğini söylemesi onun belki de sosyal ortamlarda duyduğu rahatsızlıklardan ya da yaşadığı anksiyetelerden kaynaklanabilmektedir.
Üç rakamını gördüğümüzde zihnimizde yeşil ya da mavi gibi herhangi bir rengi canlandırabilir miyiz? Ya da şarkı dinlerken dinlediğimiz parçadan ekşimsi bir tat alabilir miyiz? Sesleri görebilir miyiz ya da gördüğümüz cisimleri duyabilir miyiz? İşte tüm bu soruların cevabını bizlere “sinestezi” verebilir.
Motivasyon; bireylerin eyleme geçebilmesi için kendi istek ve enerjilerinin oluşabilmesi, olarak tanımlanabilir. Yapmamız gereken projeler, çalışmamız gereken onlarca sayfa yazı olmasına rağmen hiçbir şey yapmak istemeyip, öylece yattığımız sırada kalkmak için aradığımız güç de diyebiliriz. Motivasyonun, içsel ve dışsal olmak üzere ikiye ayrıldığı bilinmektedir. İçsel motivasyon; eylemi gerçekleştiren bireyin eylemin kendisinden haz duyması olarak tanımlanırken, dışsal motivasyon; ödüllendirilme...
Fikirlerimiz ve fikir dünyamızın kendisi bilincimizin ve dolaylı olarak psikolojinin etkisindedir. Düşünceler, bilincin ve bilinçaltının etkisinden geçer ve şekillenerek ifadeye evrilir. İfade ise algının dışavurumudur ve dolaylı olarak ifade edilen her şey algının yansıması yani fikirlerimizin izdüşümüdür. Yani fikirler ve algımız hem bizim kontrolümüzde olan hem de olmayan şeylerin bütünüdür. Tabi bu Freud’un açıklaması ve birçok akademisyen tarafından eleştirilen ya da değiştirilen bir teori....
Milgram deneyi, insanların güç sahibi kişi veya kurumun ve otoritenin kişiden isteklerine, vicdani değerleriyle ne kadar çelişse dahi, itaat etmeye ne ölçüde istekli olabileceklerini görme amacını güden bir deneydir. Deneyi uygulayan Yale Üniversitesi psikoloğu Stanley Milgram, bu araştırmayı ilk kez 1963 yılında Anormal ve Sosyal Psikoloji dergisindeki makalesi ile birlikte tanıtmış ve daha sonra 1974 yılında yayımladığı Otoriteye İtaat:” Deneysel Bir Bakış” adlı kitabında daha da derinlemesine...
Günümüz Türkiye’sinde, kadına şiddetin ve cinayetlerin gündemden düşmediği bir zamanda, yakın ilişkiler konusu büyük önem kazandı. Biriyle yaşadığımız ilişkide hangi davranış ve tutumlara dikkat etmemiz gerektiğini öğrenmek, hepimiz için bir ihtiyaç haline gelmiş durumda.
Gelişim; organizmada döllenmeden başlayarak, bedensel, zihinsel, duygusal, dil ve sosyal yönden belli koşulları olan, en son aşamaya ulaşıncaya kadar sürekli ilerleme kaydeden değişimdir (Senemoğlu,1997). Gelişim Psikolojisi ise; “İnsan davranışlarının ve zihinsel süreçlerinin incelenmesidir.” (Gerrig ve Zimbardo,2014).
Televizyonu her açtığımızda, telefonu elimize her aldığımızda ve hatta sokağa adım attığımız anda reklamlarla karşı karşıya kalıyoruz. Reklamlar, istesek de istemesek de yolun sonunda ikna çalışmalarına çoktan başlıyorlar. Yetişkinler kendilerini bir miktar olsa da reklamlardan koruyabiliyorken sizce çocuklarda bu durum nasıl devam ediyor?
Bağlanma, iki birey arasında kurulan duygusal bağdır. Bu konuda birçok kuramcı etkili bakış açıları sunmuşlardır. Freud, bebeklerin oral doyum sağlayan kişiye bağlandığını öne sürerken; Erik Erikson, fiziksel rahatlık ve duyarlı bakımın güvenli bağlanmanın anahtarı olduğunu ileri sürmüştür. Psikiyatrist John Bowlby ise hem bebeğin hem de temel bakım verenin, bağlanma davranışının ortaya çıkışında biyolojik olarak donanımlı olduğunu iddia eder.
5-6 yaşlarına ait anılarımızı zaman zaman hatırlasak da daha öncesine ait yaşanmışlıkları bir türlü hatırlayamayız. Muhtemelen etrafınızda 2-3 yaşlarına ait anılarını da anlatan insanlar bulunmakta. Peki, o insanlar gerçekten anılarını hatırlayabiliyor mu? Hadi birlikte bunu bir inceleyelim! Çalışmalara göre insanların 2-4 yaş ve öncesine ait anılarını hatırlaması pek de mümkün değil. Bu durumu açıklayan bilimsel terimler ise ''infatil amnezi'' ya da ''bebeklik amnezisi'' olarak bilinmekte....
