از قدیم، یکی از اصلیترین سوالات فلسفه به این برمیگشت که «شناخت چیست؟» «چه زمانی میتوانم بگویم که چیزی را دربارهی جهان میدانم؟» این پرسشها در حوزهای به نام معرفتشناسی پی گرفته میشود. این اپیزود سرآغاز بحثی دنبالدار دربارهی معرفتشناسی است که با سوال از چیستی شناخت و توضیح مؤلفههای سازندهی آن شروع کردهایم. دستآخر به این میپردازیم که نظام باورمان را مثل یک کیسه ببینیم یا مثل یک کشتی روی آب. حامی این اپیزود: رایو | سایتساز آنلاین کد تخفیف ۲۰درصدی رایو Logos حمایت از پادکست لوگوس کان...
Jul 21, 2020•32 min•Ep. 37
احتمالا اولین مواجههی ما با مباحث فلسفهی دین همان چیزی است که به «برهان نظم» مشهور شده: جهان نظم غایتمندی دارد؛ پس ناظم هوشمندی در پسِ این نظم ایستاده است. پیشرفتهای علمی، بهخصوص در قالب نظریهی تکامل، این استدلال را با مشکلاتی مواجه کرده است؛ طوری که داغترین بحث میان علم و دین به همین تعارض برمیگردد. در این اپیزود، شمایی کلی از معرکهی میان این آرا ترسیم میکنیم و نحوهی رویارویی دو طرف با هم را بررسی میکنیم. حامی این اپیزود: مجموعه اسم (نشر اسم + فروشگاه کتاب اسم) سفارش غیرحضوری کتاب ...
Jun 17, 2020•34 min•Ep. 36
فرض کنید یک زندانی هستید که به حکم دادگاه صالحه به حبس کوتاهمدت محکوم شدهاید. حالا در طول دوران حبس، یک بیماری عجیب شیوع پیدا میکند که میزان کشندگی نسبتاً بالایی دارد و شما هم بنا به اوضاع و شرایط زندان و چیزهایی که دربارهی آن بیماری شنیدهاید، احتمال بالایی میدهید که به آن بیماری مبتلا شوید. اگر فرصتی برای فرار از زندان پیش بیاید، از آنجا فرار میکنید؟ من این آزمایش ذهنی را به بستری برای اندیشیدن به نسبت ما با دولت مدرن تبدیل میکنم. حامی این اپیزود: مجموعه اسم (نشر اسم + فروشگاه کتاب اسم...
Apr 25, 2020•33 min•Ep. 35
سقطجنین یکی از مهمترین موضوعاتی است که میتوانیم هزارویکجور مسئله و منظر فلسفی دربارهش پیدا کنیم. توی این اپیزود دوباره سراغ این موضوع رفتهایم و اینبار با این سوال کلنجار میرویم که آیا میتوانیم حالتی را تصور کنیم که برای جنین حق حیات قائل باشیم اما همچنان سقطجنین را جائز بدانیم؟ برای بررسی این مسئله سراغ یکی از مشهورترین آزمایشهای ذهنی مربوط به بحث سقطجنین، یعنی آزمایش ذهنی جودیث جارویس تامسون، میرویم. حامی این اپیزود: نشر مهرگان خِرد ، ناشر کتابهایی برای زندگی بهتر خرید کتابهای...
Mar 19, 2020•35 min•Ep. 34
خیلی از ما آرزوهای بزرگی داشتیم که محقق نشدهاند و حالا هم برای تحققشان دیر شده است. در این اوقات، نوعی غم و اندوه روی دلمان مینشیند که افسوس از عمر رفته و افسوس از اینکه مرگ در پیش است. بعضیها این حس را بحران میانسالی میدانند. در این اپیزود، با نگاهی فلسفی به سراغ این بحران میرویم و وجوهی از آن را میشکافیم. حامی این اپیزود: نشر مهرگان خِرد ، ناشر کتابهایی برای زندگی بهتر خرید کتابهای نشر مهرگان با بیستدرصد تخفیف کد تخفیف: LOGOS معرفی کتاب: میانسالی: یک راهنمای فلسفی | کیرن ستیا ...
Mar 01, 2020•40 min•Ep. 33
دین یکی از قدیمیترین مسئلههای بشر است که همیشهی تاریخ با آن درگیری داشته. فلسفه هم از همان بدو شکلگیریاش با این مسئله کلنجار رفته است. اما دروازهی ورود به بحث فلسفی از دین کجاست؟ در این اپیزود این دروازه را نشان میدهیم و سعی میکنیم از آن گذر کنیم و اندکی در شهر فلسفهی دین قدم بزنیم. حامی این اپیزود: نشر مهرگان خِرد ، ناشر کتابهایی برای زندگی بهتر خرید کتاب «کوه دوم: در جستوجوی یک زندگی اخلاقی» از سایت نشر مهرگان خرد با بیستدرصد تخفیف کد تخفیف: LOGOS خلاصهی کتاب کوه دوم: در جستوجو...
Feb 02, 2020•36 min•Ep. 32
آیا میتوان حوزهای از اخلاق را تصور کرد که روابط میان ما و روباتها را سروسامان دهد؟ در این اپیزود به مفهوم روبواتیکس (اخلاق روباتی) و برخی از نتایج عجیبوغریب آن برای زندگی معمولیمان میپردازم. اسپانسر این اپیزود: جابویژن | سامانهای برای یافتن موقعیتهای شغلی حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس اینستاگرام پادکست لوگوس موسیقی متن: بریدههایی از موومان چهارم سمفونی نهم آنتونین دورژاک...
Dec 31, 2019•30 min•Ep. 31
جرمی بنتام فیلسوف و حقوقدانی بود که زندانی با معماری خاص طراح کرد: زندان سراسربین. اما این ایده به یک طرح معماری منحصر نماند و روحش در تمام دستگاههای نظارتی مدرن دمیده شد. آنچنان که احتمالا همین حالا شما در یک زندان سراسربین سکونت دارید. در این اپیزود، از ایدهی سراسربینی و نمونههای آن در زندگی روزمرهمان حرف میزنیم. حامی این اپیزود: نشر اسم اگر میخواهید جزء صدنفر اولی باشید که از تخفیف ۲۵درصدی نشر اسم برای خرید دو کتاب «اینترنت ما» و«تقلای اروس» بهرهمند میشوند، از این لینک اقدام کنید. ...
Nov 30, 2019•31 min•Ep. 30
آیا ممکن است ماشینهای دستساختهمان مثل خودمان فکر کنند و فهم و شعور داشته باشند؟ این سوال از همان روزهایی در ذهن ما انسانها جوانه زد که توانستیم ماشین مکانیکی ــ هرچند خیلی ساده ــ بسازیم. در این اپیزود با آزمون تورینگ و آزمایش ذهنی اتاق چینی آشنا میشویم تا تصویری از مسئلهی فهم و شعور ماشینها داشته باشیم. حامی این اپیزود: نشر اسم اگر میخواهید جزء صدنفر اولی باشید که از تخفیف ۲۵درصدی نشر اسم برای خرید دو کتاب «اینترنت ما» و«تقلای اروس» بهرهمند میشوند، از این لینک اقدام کنید. معرفی کتاب:...
Nov 02, 2019•28 min•Ep. 29
شاگرد یدکفروش و مکانیک، هر دو، با قطعات ماشین سروکله میزنند اما فرقشان چیست؟ از قرار معلوم، شاگرد یدکفروش قطعات را میشناسد اما مکانیک موتور را «میفهمد». در این اپیزود از فهم و اهمیت آن برای انسان حرف میزنیم و البته نشان میدهیم که در روزگار فعلی، ممکن است بحرانی برای فهممان پیش بیاید: غول چراغ جادویی که در ابتدا دوست ماست اما آخرِ کار خائن از آب درمیآید. حامی این اپیزود: نشر اسم اگر میخواهید جزء صدنفر اولی باشید که از تخفیف ۲۵درصدی نشر اسم برای خرید دو کتاب «اینترنت ما» و «تقلای اروس» ...
Oct 12, 2019•29 min•Ep. 28
مسئلهی «جبر و اختیار» یکی از قدیمیترین مسئلههای تاریخ فلسفه است. یکی از شاخههای این مسئله آنجاست که آیا میتوان به جبر اعتقاد داشت و در عین حال، آدمها را در قبال کارهایشان مسئول دانست؟ در این اپیزود سراغ یکی از آزمایشهای ذهنی مربوط به این مسئله میرویم: آزمایش ذهنی هری فرانکفورت که میخواهد با کمک آن به ما نشان دهد که حتی اگر گزینهی محتومی پیش روی ما باشد، باز هم ممکن است نسبت به افعالمان مسئولیت اخلاقی داشته باشیم. اسپانسر: نشر اسم | کد تخفیف بیستدرصدی Logospodcast برای خرید کتابهای ...
Sep 19, 2019•30 min•Ep. 27
یکی از قدیمیترین و پرمجادلهترین بحثهای تاریخ فلسفه همانا بحث بر سرِ وجود خداست. طی چندهزارسال اندیشهورزی در این زمینه کُلی استدلال له و علیه وجود خدا مطرح شده که در این میان، یکی از آنها عجیبتر و پرمناقشهتر از بقیه به نظر میآید: استدلال وجودشناختی آنسلم. قدیس آنسلم این استدلال را در قرن یازدهم میلادی مطرح کرد اما هزار سال است که آکادمی فلسفه دائما با این استدلال درگیرست و به نفع یا علیه آن موضعگیری میکند. در این اپیزود، با استدلال وجودشناختی آنسلم آشنا میشویم. سپانسر: نتنگار |سرویسی ...
Aug 26, 2019•30 min•Ep. 26
ما وقتی با جهانی پر از خنزرپنزر مواجه میشویم، اول میترسیم اما کمکم تلاش میکنیم روی این جهان احاطه بیابیم و آن را کنترل کنیم. یکی از راههای احاطه پیدا کردن بر جهان نامگذاری است. ساحران، دولتها و حتی شبکههای مجازی از این ایده بهره گرفتهاند تا بتوانند آدمهای جهان را تحت کنترلِ خودشان داشته باشند. اسپانسر: نتنگار |سرویسی از کاوهنگار برای مانیتورینگِ آپتایمِ سایتها حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس اینستاگرام پادکست لوگوس موسیقی متن: بریدههایی از مووما...
Jul 23, 2019•30 min•Ep. 25
انگار کنیم که کسی با اسلحه بالای سرمان ایستاده و ما را تهدید میکند که فهرستی از داراییهایمان بنویسیم تا بتواند آنها را بدزدد. از قرار معلوم، اینطور نیست که صادقانه همهی داروندارمان را فهرست کنیم. اما چه فرقی هست بین این وضعیت و وقتی که دولت ما را مجبور میکند اظهارنامههای مالیاتی را پر کنیم؟ در این اپیزود با این سوال کلنجار میرویم و در باب مدرنیته و دولت مدرن و روابط بین مولفههای آن حرف میزنیم. اسپانسر: نتنگار |سرویسی از کاوهنگار برای مانیتورینگِ آپتایمِ سایتها حمایت از پادکست لوگوس...
Jul 06, 2019•28 min•Ep. 24
اخلاق و فلسفهی اخلاق از حوزههای مهم فلسفهاند که با زندگی روزمرهی ما سروکار دارند. برای آنکه در بزنگاههای حساس زندگیمان داوریهای اخلاقیِ درستی داشته باشیم میتوانیم ذهنِ اخلاقیمان را با مسئلههای اخلاقی ورز بدهیم. در این اپیزود با مسئلهی سقطجنین کلنجار میرویم تا جنبهای از جنبههای اخلاقی آن را وارسی کنیم و شمایی کلی از این مسئله به دست بیاوریم. آیا سقطجنین مصداقی از کشتنِ انسان است؟ اسپانسر: سماک | سلام ما به ادبیات کاربردی حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادک...
Jun 23, 2019•35 min•Ep. 23
بودریار گفته بود «جنگ خلیجفارس اتفاق نیفتاده است» و تقصیر پذیرش عمومی این جمله را به گردنِ رسانهها انداخته بود. از نگاه بودریار، ما در عصری زندگی میکنیم که انگار همهمان یکجور هدستهای واقعیت مجازی روی چشمانمان گذاشتهایم و جهان را آنطور که رسانهها میخواهند میبینیم. آیا گریزی از این وضعیت هست؟ اسپانسر: سماک | سلام ما به ادبیات کاربردی حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس اینستاگرام پادکست لوگوس موسیقی متن: بریدههایی از موومان چهارم سمفونی نهم آنتونین دورژ...
Jun 10, 2019•29 min•Ep. 22
اگر زرهی پانصدساله پیدا کنید، چه میکنید؟ اگر دوهزار سال پیش، زرهی پانصدساله پیدا میکردید چه؟ در این اپیزود به این میپردازیم که رفتار انسانها در این دو موقعیت تفاوتهای بسیاری با هم خواهد داشت؛ چرا که انسان مدرن به «معنای تاریخی» ملتفت شده است. همین التفات به معنای تاریخی است که باعث شده موزهها ساخته شوند و کسانی «توریست اماکن تاریخی» باشند. اسپانسر: نتنگار |سرویسی از کاوهنگار برای مانیتورینگِ آپتایمِ سایتها حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس اینستاگرام پ...
May 25, 2019•26 min•Ep. 21
ما احساس میکنیم که یاد گرفتنِ فرمهای استدلالی به ما کمک میکند که استدلالهای خوبی ارائه کنیم. اما اینطور نیست. ما باید یاد بگیریم که پنج موقعیت مختلف برای استدلالآوری وجود دارد که هر کدام هدف و غرض خاصی دارد و همین هدف و غرض میطلبد که از فرمها و مقدمات خاصی استفاده کنیم. خوبیِ این بحث آنجاست که پس از آشنایی با پنج اقلیم استدلال، میتوانیم سرمنشأ نزاعهای میان فلسفه و علم (در یک اردوگاه) و هنر و ادبیات (در اردوگاه دیگر) را بفهمیم. کمپین با لوگوس انتهای این اپیزود، کمپین کوچکی حول محور آث...
May 13, 2019•31 min•Ep. 20
شاید باید بپذیریم که در اکثر مواقع، دسترسی باواسطه به واقعیت داریم؛ یعنی با اتکا به شواهد و مدارک، حکمی صادر میکنیم که امیدواریم با واقعیت مطابق باشد. حالا اگر آن «واقعیت» یک قتل باشد و آن شواهد و مدارک نیز اسنادی باشند که در اختیار دادگاه است و آن حکم نیز حکم به قاتلبودن و مستحق اعدام بودنِ متهم باشد، آنوقت ماجرا کمی بحرانی و قابلتأمل میشود. در این اپیزود به این سوال میپردازیم که از منظر فلسفی، شکل و شمایل این بحران چگونه است. اسپانسر: نتنگار |سرویسی از کاوهنگار برای مانیتورینگِ آپتایم...
Apr 27, 2019•26 min•Ep. 19
جورج اورول در رمان ۱۹۸۴ تصویری از جامعهای تحت کنترل یک حکومت تمامیتخواه را نشانمان داد: جامعهای که «برادر بزرگ» با تلهاسکرینها و پلیس اندیشه ایدئولوژیاش را بر ما تحمیل میکند. سال ۱۹۸۴ خیلیها خوشحال بودند که ویرانشهرِ مدنظر اورول اتفاق نیفتاده اما آیا واقعا اتفاق نیفتاده است؟ نکند آنقدر سرخوش و سرمست شدهایم که حواسمان نیست «برادر بزرگ» عصرمان ما را زیر سلطهی خود گرفته است! حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس اینستاگرام پادکست لوگوس موسیقی متن: بریده...
Apr 12, 2019•26 min•Ep. 18
توی این اپیزود سراغ یکی از آزمایشهای ذهنی میرویم که مبتنی بر کشتی تسئوس ــ یکی از اسطورههای یونانی ــ است. این آزمایش ذهنی شاید ظاهرا انتزاعی و معماگونه باشد اما به ما کمک میکند که به یکی از مهمترین سوالات فلسفیمان دربارهی هویت شخصی جواب بدهیم. لینک کتاب: محاورهای در هویت شخصی و جاودانگی |جان پری|ترجمهی کاوه لاجوردی|نشر مرکز لینک صفحهی ویکیپدیای کشتی تسئوس حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس موسیقی متن: بریدههایی از موومان چهارم سمفونی نهم آنتونین دورژ...
Mar 30, 2019•32 min•Ep. 17
آیا واقعا «آنفلوانزا» چیزیست که میتوانیم دربارهش فلسفهورزی کنیم؟ در این اپیزود، میبینیم که پاسخ این سوال مثبت است. آنفلوانزا را اگر واکاوی کنیم، میتوانیم به رگههایی از نگاه سنتی به پدیدههای جهان دست پیدا کنیم. آنوقت این سوال برایمان مطرح میشود که چه نسبتی بین نگاه ما به پدیدههای جهان و نگاه سنتی به همان پدیدهها وجود دارد؟ موسیقی متن: بریدههایی از موومان چهارم سمفونی نهم آنتونین دورژاک موسیقی پایانی: بریدهای از تصنیف « بهار دلنشین (بهار آرزو) » با صدای غلامحسین بنان حمایت از پا...
Mar 16, 2019•25 min•Ep. 16
توی زندگیمان چیزهای زیادی میبینیم و میشنویم که خیلی راحت با برچسب «خرافه» آنها را کنار میاندازیم. اما گاهی تأمل دربارهی آنها ما را وارد جهان اسرارآمیزی میکند که پشت این حرفها خوابیده؛ جهانی که طبق یک نظام معنایی منسجم سروشکل گرفته و روایتی نسبتا معقول از جهان به دست میدهد. توی این اپیزود، با یکی از «خرافهها» که با شکستهشدنِ آینه سروکار دارد، کلنجار میرویم تا به این ترتیب، به جهانی سفر کنیم که این خرافه در آن معنادار بوده است. حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پا...
Mar 01, 2019•32 min•Ep. 15
ما آدمها وقتی هویتمان را تعریف میکنیم، مرزی دور خودمان میکشیم که به کمک آن، چیزهایی را داخل هویتمان میشماریم و چیزهایی را خارج آن. توی این اپیزود، با طرح چند آزمایش ذهنی این مرزکشیها را به چالش میکشیم و کمی دربارهشان تأمل میکنیم. حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس
Feb 15, 2019•27 min•Ep. 14
در این اپیزود، یک آزمایش ذهنی طرح میکنیم تا یکی از مهمترین دغدغههای علم و فلسفه ــ یعنی شناخت جهان به آن شکلی که هست ــ را با گوشتوپوستمان لمس کنیم. در این آزمایش ذهنی، با چالشی مواجه میشویم که طی آن، مثل سناریوی فیلم ماتریکس، چند قرص رنگی جلوی رویمان میگذارند تا هر کدام را که خواستیم انتخاب کنیم؛ با این قید که هریک از این قرصها ما را عازم جهانی متمایز، عجیب و ناشناخته خواهد کرد. کدام قرص و کدام جهان را انتخاب خواهیم کرد؟ حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لو...
Feb 01, 2019•28 min•Ep. 13
آیا ممکن است پزشکانی شریری ما را به مغزهای در خمره تبدیل کرده باشند؟ آیا میتوانیم روشی مطمئن و قابلاعتماد برای ادراک جهان خارج پیدا کنیم؟ اینها سوالاتی هستید که در آزمایش ذهنی مغز در خمره مطرح میشوند. اپیزود دوازدهم مثل اکثر اپیزودهایی که از این به بعد منتشر میشوند، مستقل است و لازم نیست که پیش از آن، اپیزودهای سریالی قبلی را مرور کرده باشید. حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس...
Jan 18, 2019•24 min•Ep. 12
یکی از استدلالهای استقرایی ما «استنتاج از طریق بهترین تبیین» است. ما آدمها گاهی با یک پدیدهی عجیبوغریب مواجه میشویم و ذهنمان مدتها با آن درگیر میشود. در چنین حالتی، تلاش میکنیم آن را «تبیین» کنیم؛ یعنی بر اساس نظریههای ذهنیمان توضیح و تشریح معقولی برای آن پیدا کنیم و از این سردرگمی خلاص شویم. اما بعضی وقتها موقعیتی پیش میآید که برای یک پدیدهی واحد چند تبیین متفاوت در دست داریم. در اینجا «استنتاج از طریق بهترین تبیین» وارد میدان میشود و به ما یاد میدهد که کدام یک از آنها را انتخ...
Dec 18, 2018•36 min•Ep. 11
یکی از دستههای استدلالهای استقرایی «تمثیل» است. شاید خیال کنیم که تمثیل حضور چندانی در استدلالهای ما ندارد اما بخش عمدهای از دانش ما دربارهی جهان خارجْ از طریق نمونههای تمثیل (مثل مدلسازی و استعاره) بهدست آمده است. ما آنچنان با این نوع استدلال درآمیختهایم که برخی معتقدند حقیقت چیزی نیست جز تمثیلها و استعارههای پرمصرف. در این اپیزود، اشارهی مختصری هم به نظرات نیچه و لیکاف خواهیم داشت. حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس...
Dec 01, 2018•31 min•Ep. 10
استدلال استقرایی استدلالی است که اگر مقدمات صادق باشند، نتیجه با درصد بالایی از احتمال صادق خواهد بود. توی پادکست لوگوس سه نمونه از استدلالهای استقرایی را بررسی میکنیم. اولین مورد خودِ استقراست. استقرا یعنی روز اول یک کلاغ سیاه ببینم؛ روز دوم یک کلاغ سیاه دیگر ببینم؛ روز سوم و چهارم ... تا روز صدم هم این تجربه برایم تکرار شود؛ پس نتیجه بگیرم که کلاغ صدویکمی هم به احتمال زیاد سیاه خواهد بود. استقرا یکی از اصلیترین شیوههای استدلالی ما توی زندگی روزمره و علم است که البته از نظر فلسفی، با بحران...
Nov 20, 2018•32 min•Ep. 9
بخش زیادی از باورهای ما برآمده از استدلالاند. اگر بخواهیم شبکهی باورهای ذهنیمان را سروسامان بدهیم، باید بتوانیم استدلالهای منتهی به این باورها را ارزیابی کنیم. در این اپیزود، بحث میکنیم که منطق چهطور با این استدلالها سروکله میزند و چهگونه با ارائهی ساختارهایی سعی میکند که تصویر کاملی از استدلالهای قابلاعتماد به دستمان بدهد. حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس...
Nov 02, 2018•31 min•Ep. 8
